Տնտեսություն 18:23 29/11/2016

Հենկ Օվերբիկ. Սպասվում է նոր գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամ

Հեղինակ` Նվարդ Չալիկյան

Արդյո՞ք աշխարհին սպառնում է հերթական համընդհանուր ֆինանսական ճգնաժամը, ինչու՞ է ԱՄՆ-ը փորձում մեծացնել իր ազդեցության գոտին աշխարհում, որո՞նք են ԱՄՆ-Ռուսաստան մրցակցության իրական տնտեսական պատճառները, ի՞նչ դեր է ունեցել նավթի գործոնը վերջին տասնամյակներում տեղի ունեցած պատերազմների մեջ, Հայաստանի համար տնտեսական զարգացման ինչպիսի՞ ռազմավարություն օգտակար կլինի որդեգրել 21-րդ դարում: Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է միջազգային քաղաքատնտեսության մասնագետ, Ամստերդամի Ազատ համալսարանի դասախոս Հենկ Օվերբիկի հետ:     

«ԱՄՆ-ը շարունակում է պահպանել իր գերակա դիրքերը աշխարհում, բայց դրա համար նրան անհրաժեշտ է երկու բան – պահպանել դոլարը որպես հիմնական միջազգային արժույթ և պահպանել իր վերահսկողությունը ածխաջրածնային (նավթային) էներգետիկ ռեսուրսների վրա, և այս երկու գործոնները փոխկապակցված են», – ասում է Օվերբիկը:

Ըստ Օվերբիկի` վերջին 25 տարիների պատմությունը ցույց է տալի, որ բոլոր պատերազմները, որ տեղի են ունեցել (օրինակ` Իրաքի, Լիբիայի պատերազմները կամ նույնիսկ Յեմենի ու Չեչնիայի հակամարտությունները) այս կամ այն կերպ կապված են եղել նավթի և գազի ռեսուրսների բաշխումը վերահսկելու հետ:     

Հաշվի առնելով, որ աշխարհի էներգետիկ ռեսուրսների պաշարների մեծ մասը գտնվում է Միջին Արևելքում և Կասպիս ծովի շրջանում` այս շրջանները աշխարհաքաղաքական հակամարտությունների կիզակետ են հանդիսանում մեծ տերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Չինաստանի համար:

«Ամերիկացիները ո՛չ թե այս ռեսուրսների անմիջական կարիքն ունեն, այլ նրանց անհրաժեշտ է վերահսկողություն ունենալ հիմնական ուղիների վրա և թելադրել այն պայմանները, որով Չինաստանը կարող է ձեռք բերել էներգետիկ ռեսուրսները: Այս առումով պայքարը է ընթանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև: Չեչնիայի, Հարավսլավիայի և Վրաստանի հակամարտությունները բոլորն իրենցից ներկայացնում էին պայքար գազատարերի անցկացման համար, որի արդյունքը պետք է որոշեր, թե ինչպես է նավթն ու գազը տեղափոխվում Կասպիս ծովից դեպի Արևմտյան Եվրոպա: Այստեղ է կայանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև հիմնական առճակատումը», – ասում է նա:

Խոսելով համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի մասին՝ Օվերբիկը համոզմունք է հայտնում, որ այս ճգնաժամը ապագայում նորից է կրկնվելու, քանի որ այն հիմնական խորքային պատճառներին, որոնք հանգեցրել էին 2008թ-ի միջազգային ճգնաժամին, ըստ էության լուծում չի տրվել:

«Ֆինանսական ճգնաժամի հիմնական պատճառը, ըստ նրա, հսկայական պարտքերի կուտակումն էր՝ թե՛ պետական, և թե՛ մասնավոր հատվածներում: Իսկ ֆինանսական ճգնաժամի պատասխանը տրվել է ըստ էության պարտքերի ավելացմամբ – պարզապես պարտքը տեղափոխվել է ֆինանսական հաստատություններից պետությունների ուսերին, քանի որ կառավարություններն են ֆինանսական աջակցություն տրամադրել բանկերին: Այսպիսով, ֆինանսական ճգնաժամը չի լուծվել, այն ընդամենը հետաձգվել է: Դժվար է ասել, թե որտեղ կամ երբ սկիզբ կառնի նոր ֆինանսական ճգնաժամը, բայց ակնհայտ է, որ այն համակարգը, որը ներկայումս գործում է զարգացած կապիտալիստական երկրներում, անխուսափելիորեն փլուզվելու է», – ասում է տնտեսագետը: 

Խոսելով Արևմուտքից դեպի Ասիա աշխարհի կենտրոնի հնարավոր տեղաշարժի մասին՝ Օվերբիկը նկատեց, որ արտադրության ծավալների առումով հստակ անցում է տեղի ունեցել ավանդական կապիտալիստական երկրներից դեպի ասիական երկրներ, սակայն դեռ վաղ է խոսել այն մասին, որ Արևելքը (մասնավորապես Չինաստանը և Հնդկաստանը) գերազանցելու են Արևմուտքին:

Ըստ նրա` Չինաստանի տնտեսական աճը հիմնականում գրանցվել է ո՛չ թե շնորհիվ ավելացված արժեքով և բարձր որակի ապրանքներ ստեղծելու շնորհիվ, այլ արևմտյան միջազգային կորպորացիաների համար ապրանքներ արտադրելով: Վերջիններս շարունակում են կառավարել արտադրության ընդհանուր գործընթացը, ինչպես նաև հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաները, որոնք հանդիսանում են իրական տնտեսության շարժիչ ուժը:

«Այսպիսով, արտադրությունը տեղի է ունենում Ասիայում, բայց ավելացված արժեքով ապրանքների շղթայի վերջին օղակը միևույն է գտնվում է արևմտյան բազմազգ կորպորացիաների և ֆինանսական ինստիտուտների վերահսկողության տակ», – ասում է նա` միևնույն ժամանակ նշելով, որ ասիական երկրները նույնպես զգալի ներդրումներ են անում հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաների մեջ, և այդ երկրներն ըստ էության կարող են հասնել Արևմուտքին, սակայն դա շատ երկարատև գործընթաց է:

Հայաստանի և ընդհանուր առմամբ այն զարգացող երկրների համար, որոնք չունեն բնական ռեսուրսներ (նավթ, գազ), տնտեսագետն առանձնացրեց մի շարք խորհուրդներ` նշելով միևնույն ժամանակ, որ բնական պաշարներ չունենալն այդքան էլ վատ բան չի, քանի որ բնական շատ ռեսուրսներ ունեցող զարգացող երկրները այդքան էլ երջանիկ չեն: 

«Առաջինը` պետք է փորձել չընկնել ազատ առևտրի այն ծայրահեղ դիսկուրսի թակարդը, որը քարոզվում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի և նմանատիպ այլ կառույցների կողմից, քանի որ դա դեռևս ոչ մի զարգացող երկրի համար դրական արդյունք չի տվել երկարաժամկետ կտրվածքով: Երկրորդ, պետք է կարևորվի պետության դերը արդյունաբերության և զարգացման քաղաքականության մշակման մեջ: Երրորդ, կան ոլորտներ, որոնցում Հայաստանը կարող է առաջընթաց գրանցել, ինչպիսիք են` տուրիզմը կամ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը: Հայաստանում կրթության բարձր մակարդակը նույնպես այնպիսի ակտիվ է, որը կարող է մոբիլիզացվել:  Հայաստանը կարող է նաև մոբիլիզացնել սփյուռքում ապրող հայերի ռեսուրսները, եթե դրանք ուղղվեն և համակարգվեն Հայաստանի ապագայի համար հատուկ մշակված ռազմավարական պլանի համաձայն, այլ ո՛չ թե սահմանափակվեն տարերային բարեգործություններով», – նշեց Հենկ Օվերբիկը: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
160 «հեմինգուեյներ»՝ մեկ վայրում
Սկսվել է գրողի նմանակների 37-րդ մրցույթը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Պուտինը պատմել է առանց սոցիալական ցանցերի կյանքի մասին
լադիմիր Պուտինն ասել է, որ համացանցում կա իր անունից վարվող շուրջ 5 հազար հաշիվ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Ինքնաթիռը չորս ժամ չի կարողացել վայրէջք կատարել Բրիտանիայում
Ջիդդայից Մանչեսթեր ուղևորվող Saudia ավիաընկերության ինքնաթիռը  չորս ժամ չի կարողացել վայրէջք կատարել թևիկների հետ տեխնիկական խնդրի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Պլանային աշխատանքներով պայմանավորված ջրանջատում՝ Եղեգնաձորում
Ընկերությունը հայցում է սպառողների ներողամտությունը պատճառված անհանգստության և կանխավ շնորհակալություն հայտնում ըմբռնման համար:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սիրիայի բանակը Ռաքքայից բնակիչներին դուրս է բերում մարդասիրական չորս միջանցքներով
ԻՊ ահաբեկիչները, բանակի մոտենալուն զուգահեռ, սկսել են սպառնալ խաղաղ բնակիչներին և նրանց նկատմամբ ոչ իրավաչափ գործողություններ կատարել։
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Իտալացի մահացած ալպինիստի մայրը պաշտպանլ է որդու դիպլոմային աշխատանքը
Կինը, ով միջնկարգ դպրոցում մաթեմատիկայի ուսուցչուհի է աշխատում, միանգամից համաձայնել է։
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
ՓՊ խորհուրդը փաստաբաններին զննության ենթարկելու դեպքերի վերաբերյալ կայացրել է որոշում
«Զննությունը չի կարող փաստացի վերածվել խուզարկության կամ ստեղծել փաստաբանական գաղտնիքի հրապարակման վտանգ կամ փաստաբանի համար նվաստացուցիչ պայմաններ»
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Կորեայի Ջեոլաբուկ-դո նահանգի ղեկավարին
Ամենայն Հայոց Հայրապետը գոհունակություն է հայտնել երկու երկրների միջև հաստատվող գործակցային հարաբերությունների առիթով:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
19-ամյա տղան ներկայացել է որպես մարմնավաճառ
Պարզվել են Երևանում տեղի ունեցած ավազակային հարձակման մի շարք հանգամանքներ
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Առևտրային կազմակերպությունների արդյունավետության շարունակական բարձրացման համար պետք է արմատական փոփոխությունների գնալ
Այսօր՝Պետական գույքի կառավարման վարչությունում համատեղ քննարկվել են էներգետիկայի ոլորտի՝ պետական մասնակցությամբ  մի շարք առևտրային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Կապանում բացվել է ՀԱՆ-ի մարզային ակնաբուժական կենտրոն
Ներկա էին ՀԱՆ-ի ղեկավարությունը, ԱՆ և հանրապետության առողջապահական համակարգի ներկայացուցիչներ, Սյունիքի մարզպետը, ԱՄՆ-ից ժամանած անվանի ակնաբույժեր և ՀԱՆ-ի բարերարներ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Պուտին. դեռևս չեմ որոշել՝ լքում եմ նախագահի պաշտոնը, թե ոչ
«Կան հասարակական կազմակերպություններ, կան ինձ համար հետաքրքիր այլ ուղղություններ, ինչպս օրինակ բնապահպանությունը։ Ես այն շատ եմ սիրում»,- հավելել է ՌԴ նախագահը։
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Կանզասի գվարդիականները ուսուցում են անցկացնում Հայաստանի հրշեջների համար
Կանզասի ազգային գվարդիայի մի խումբ ներկայացուցիչներ գտնվում են Հայաստանում` հայ հրշեջների հետ առաջին օգնության, փրկարարական մեթոդների կիրառման և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Տավուշի դատախազությունում հարուցվել է քրգործ՝ պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով վատնում կատարելու դեպքով
Հայտնաբերվել է փայտանյութով բարձված «Գազ-66» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, որի աջակողմյան հատվածում ևս թափված է եղել փայտանյութ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Հուշագրի ստորագրում՝ ՀՀ Ազգային ժողովում
Արա Բաբլոյանն ընդունել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտոր Կորյուն Աթոյանին, համալսարանին կից գործող «Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնի տնօրենին, հետազոտողների:
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Գևորգ Սաֆարյանի պաշտպանները հայտարարություն են տարածել
«Հենց այսօր լրանում է Գևորգ Սաֆարյանին պատժախցում պահելու ժամանակը և այսօր է որոշվելու նրան առանձնացված մասնաշենքի խուց տեղափոխելու հարցը»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Ապրիլյան պատերազմի փորձի կիրառմամբ կազմակերպվել են ցուցադրական ու մարտավարական զորավարժություններ
Ամփոփվել են 5-րդ բանակային զորամիավորման 2017թ. 2-րդ եռամսյակի մարտական և զորահավաքային պատրաստականության, մարտական հերթապահության և զինվորական կարգապահության արդյունքները:
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
«Լավագույն մարզական ընտանիք» մրցույթի հաղթողներն ու մրցանակակիրները վաղը կպարգևատրվեն
Ծաղկաձորում ավարտվել է ՀՀ Նախագահի մրցանակի համար «Լավագույն մարզական ընտանիք» մրցույթը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Արաբները որպես բողոքի նշան աղոթել են Երուսաղեմի փողոցներում
Ցույցը ցրելուն մասնակցել է հեծյալ ոստիկանությունը և ջրցան մեքենաները:
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Քանդակագործը. Ապրիլյանում ընկած զինվորի գործը փորձում են ապրեցնել մայրն ու եղբայրը
Ապրիլյան պատերազմում զոհված, Արմավիրի մարզի Ոսկեհատ գյուղի բնակիչ Արամայիս Միքայելյանը հուլիսի 21-ին կդառնար 20 տարեկան:
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Տղաները գիտակցում էին, որ Ադրբեջանի դեմ խաղի նկատմամբ շատ մեծ հետաքրքրություն կա և պետք է անպայման հաղթենք. Վիգեն Էսկիջյան
«Շատ ուրախ եմ, որ չնայած այս բարդություններին, մենք ի վերջո հաղթեցինք և ուրախություն պարգևեցինք հայ ժողովրդին։ Մենք միասնական էինք և դրա համար էլ հաղթեցինք»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Նախագահը ընդունել է Տափօղակով հոկեյի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահին
Հանրապետության Նախագահը նշել է, որ չնայած հոկեյը Հայաստանում զարգացած չէ, այնուհանդերձ որոշակի միջոցներ են ձեռնարկվում, որպեսզի այդ սպորտաձևը ևս զարգացում ունենա:
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
«ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներից Հայաստանն ակնկալում է առավել հասցեական մոտեցումներ»
ՀՀ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Աշոտյանն ընդունել է ՀՀ-ում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ռիչարդ Միլսին:
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Կյուբերյան ֆոն Ֆյուրշթենբերգը «Ոսկե առյուծ» մրցանակը բերել է Հայաստան՝ ցանկանալով այն թողնել հայրենիքում
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է միջազգային ճանաչված համադրող, Վենետիկի 56-րդ բիենալեում հայկական տաղավարի և մեր երկրում անցկացվող «ՍՏԱՆԴԱՐՏ» տրիենալեի գլխավոր համադրողին:
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի՝ Բաժանորդների աջակցման զանգերի կենտրոնն արդիականացվել է
«ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը երբեք չի բավարարվում գործող համակարգերի աշխատանքով, այլ ձգտում է դրանց անընդհատ կատարելագործմանը»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Արցախի Գառնաքար գյուղում բացվել է համայնքային կենտրոն և բուժկետ
Բակո Սահակյան նշել է, որ գյուղական բնակավայրերում ենթակառուցվածքների ցանցի ընդլայնումն ու արդիականացումը եղել է և կմնա իշխանությունների ուշադրության կենտրոնում:
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
ԲՊՏ կիրառված պատժամիջոցներից մեկ շաբաթում ՀՀ պետական բյուջե է մուտքագրվել 0.57մլն.դրամ
Կայացվել է 2.0 մլն.դրամ ընդհանուր գումարի վարչական տուգանքի 27 որոշում և հաշվարկվել 3.57 մլն.դրամ ընդհանուր գումարի շրջակա միջավայրին հասցված վնաս
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
«Ժիրայր Սեֆիլյանի և մյուսների գործով» այսօրվա դատական նիստը հետաձգվեց
Նախագահող դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանը ներկայացրեց գործի քննության հետաձգման պատճառը
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
«Լույս» հիմնադրամի՝ Հարվարդի համալսարանն ավարտած ուսանողուհին մտադիր է տեղափոխվել Հայաստան
Մենք պատկերասրահի նմուշներով ուզում ենք ցույց տալ, որ Հայաստանում մշտապես տեխնոլոգիական ուսումնասիրություններ են կատարվում։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԱՊԾ-ում  անառողջ մթնոլորտի մասին խոսք լինել չի կարող
14:20 20/07/2017

ՍԱՊԾ-ում անառողջ մթնոլորտի մասին խոսք լինել չի կարող

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}