Տնտեսություն 18:23 29/11/2016

Հենկ Օվերբիկ. Սպասվում է նոր գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամ

Հեղինակ` Նվարդ Չալիկյան

Արդյո՞ք աշխարհին սպառնում է հերթական համընդհանուր ֆինանսական ճգնաժամը, ինչու՞ է ԱՄՆ-ը փորձում մեծացնել իր ազդեցության գոտին աշխարհում, որո՞նք են ԱՄՆ-Ռուսաստան մրցակցության իրական տնտեսական պատճառները, ի՞նչ դեր է ունեցել նավթի գործոնը վերջին տասնամյակներում տեղի ունեցած պատերազմների մեջ, Հայաստանի համար տնտեսական զարգացման ինչպիսի՞ ռազմավարություն օգտակար կլինի որդեգրել 21-րդ դարում: Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է միջազգային քաղաքատնտեսության մասնագետ, Ամստերդամի Ազատ համալսարանի դասախոս Հենկ Օվերբիկի հետ:     

«ԱՄՆ-ը շարունակում է պահպանել իր գերակա դիրքերը աշխարհում, բայց դրա համար նրան անհրաժեշտ է երկու բան – պահպանել դոլարը որպես հիմնական միջազգային արժույթ և պահպանել իր վերահսկողությունը ածխաջրածնային (նավթային) էներգետիկ ռեսուրսների վրա, և այս երկու գործոնները փոխկապակցված են», – ասում է Օվերբիկը:

Ըստ Օվերբիկի` վերջին 25 տարիների պատմությունը ցույց է տալի, որ բոլոր պատերազմները, որ տեղի են ունեցել (օրինակ` Իրաքի, Լիբիայի պատերազմները կամ նույնիսկ Յեմենի ու Չեչնիայի հակամարտությունները) այս կամ այն կերպ կապված են եղել նավթի և գազի ռեսուրսների բաշխումը վերահսկելու հետ:     

Հաշվի առնելով, որ աշխարհի էներգետիկ ռեսուրսների պաշարների մեծ մասը գտնվում է Միջին Արևելքում և Կասպիս ծովի շրջանում` այս շրջանները աշխարհաքաղաքական հակամարտությունների կիզակետ են հանդիսանում մեծ տերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Չինաստանի համար:

«Ամերիկացիները ո՛չ թե այս ռեսուրսների անմիջական կարիքն ունեն, այլ նրանց անհրաժեշտ է վերահսկողություն ունենալ հիմնական ուղիների վրա և թելադրել այն պայմանները, որով Չինաստանը կարող է ձեռք բերել էներգետիկ ռեսուրսները: Այս առումով պայքարը է ընթանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև: Չեչնիայի, Հարավսլավիայի և Վրաստանի հակամարտությունները բոլորն իրենցից ներկայացնում էին պայքար գազատարերի անցկացման համար, որի արդյունքը պետք է որոշեր, թե ինչպես է նավթն ու գազը տեղափոխվում Կասպիս ծովից դեպի Արևմտյան Եվրոպա: Այստեղ է կայանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև հիմնական առճակատումը», – ասում է նա:

Խոսելով համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի մասին՝ Օվերբիկը համոզմունք է հայտնում, որ այս ճգնաժամը ապագայում նորից է կրկնվելու, քանի որ այն հիմնական խորքային պատճառներին, որոնք հանգեցրել էին 2008թ-ի միջազգային ճգնաժամին, ըստ էության լուծում չի տրվել:

«Ֆինանսական ճգնաժամի հիմնական պատճառը, ըստ նրա, հսկայական պարտքերի կուտակումն էր՝ թե՛ պետական, և թե՛ մասնավոր հատվածներում: Իսկ ֆինանսական ճգնաժամի պատասխանը տրվել է ըստ էության պարտքերի ավելացմամբ – պարզապես պարտքը տեղափոխվել է ֆինանսական հաստատություններից պետությունների ուսերին, քանի որ կառավարություններն են ֆինանսական աջակցություն տրամադրել բանկերին: Այսպիսով, ֆինանսական ճգնաժամը չի լուծվել, այն ընդամենը հետաձգվել է: Դժվար է ասել, թե որտեղ կամ երբ սկիզբ կառնի նոր ֆինանսական ճգնաժամը, բայց ակնհայտ է, որ այն համակարգը, որը ներկայումս գործում է զարգացած կապիտալիստական երկրներում, անխուսափելիորեն փլուզվելու է», – ասում է տնտեսագետը: 

Խոսելով Արևմուտքից դեպի Ասիա աշխարհի կենտրոնի հնարավոր տեղաշարժի մասին՝ Օվերբիկը նկատեց, որ արտադրության ծավալների առումով հստակ անցում է տեղի ունեցել ավանդական կապիտալիստական երկրներից դեպի ասիական երկրներ, սակայն դեռ վաղ է խոսել այն մասին, որ Արևելքը (մասնավորապես Չինաստանը և Հնդկաստանը) գերազանցելու են Արևմուտքին:

Ըստ նրա` Չինաստանի տնտեսական աճը հիմնականում գրանցվել է ո՛չ թե շնորհիվ ավելացված արժեքով և բարձր որակի ապրանքներ ստեղծելու շնորհիվ, այլ արևմտյան միջազգային կորպորացիաների համար ապրանքներ արտադրելով: Վերջիններս շարունակում են կառավարել արտադրության ընդհանուր գործընթացը, ինչպես նաև հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաները, որոնք հանդիսանում են իրական տնտեսության շարժիչ ուժը:

«Այսպիսով, արտադրությունը տեղի է ունենում Ասիայում, բայց ավելացված արժեքով ապրանքների շղթայի վերջին օղակը միևույն է գտնվում է արևմտյան բազմազգ կորպորացիաների և ֆինանսական ինստիտուտների վերահսկողության տակ», – ասում է նա` միևնույն ժամանակ նշելով, որ ասիական երկրները նույնպես զգալի ներդրումներ են անում հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաների մեջ, և այդ երկրներն ըստ էության կարող են հասնել Արևմուտքին, սակայն դա շատ երկարատև գործընթաց է:

Հայաստանի և ընդհանուր առմամբ այն զարգացող երկրների համար, որոնք չունեն բնական ռեսուրսներ (նավթ, գազ), տնտեսագետն առանձնացրեց մի շարք խորհուրդներ` նշելով միևնույն ժամանակ, որ բնական պաշարներ չունենալն այդքան էլ վատ բան չի, քանի որ բնական շատ ռեսուրսներ ունեցող զարգացող երկրները այդքան էլ երջանիկ չեն: 

«Առաջինը` պետք է փորձել չընկնել ազատ առևտրի այն ծայրահեղ դիսկուրսի թակարդը, որը քարոզվում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի և նմանատիպ այլ կառույցների կողմից, քանի որ դա դեռևս ոչ մի զարգացող երկրի համար դրական արդյունք չի տվել երկարաժամկետ կտրվածքով: Երկրորդ, պետք է կարևորվի պետության դերը արդյունաբերության և զարգացման քաղաքականության մշակման մեջ: Երրորդ, կան ոլորտներ, որոնցում Հայաստանը կարող է առաջընթաց գրանցել, ինչպիսիք են` տուրիզմը կամ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը: Հայաստանում կրթության բարձր մակարդակը նույնպես այնպիսի ակտիվ է, որը կարող է մոբիլիզացվել:  Հայաստանը կարող է նաև մոբիլիզացնել սփյուռքում ապրող հայերի ռեսուրսները, եթե դրանք ուղղվեն և համակարգվեն Հայաստանի ապագայի համար հատուկ մշակված ռազմավարական պլանի համաձայն, այլ ո՛չ թե սահմանափակվեն տարերային բարեգործություններով», – նշեց Հենկ Օվերբիկը: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:45
Շավարշ Քոչարյանը արձագանքել է Իլհամ Ալիևի՝ ԼՂ հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ հայտարարությանը
ՀՀ արտաքին գործերի փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը Panorama.am-ի խնդրանքով մեկնաբանել է Ադրբեջանի նախագահի այսօրվա հայտարարությունը ղարաբաղյան...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Որոշ ավտոճանապարհներին մառախուղ է
Բաղրամյանի, Աշտարակի և Էջմիածնի տարածաշրջանների ավտոճանապարհներին մառախուղ է, տեսանելիությունը՝ 100 մետր:
Աղբյուր` Panorama.am
20:39
Ավստրալիայում ցուցադրել են աշխարհի ամենամաքուր օփալը
Աշխարհի ամենամաքուր չմշակված օփալը՝ Ավստրալիայի բոցը, ցուցադրել են Ավստրալիայի Ադելաիդա քաղաքի թանգարանում: 1946 թվականին գտնված թանկարժեք քարը,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Նաիրա Կարապետյանը ԵԽԽՎ-ում խոսել է Հրանտ Դինքի ու Գարո Փայլանի մասին
Այսօր ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում ելույթ ունեցավ ՀՀ պատվիրակության անդամ Նաիրա Կարապետյանը։ Ելույթը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Մոուրինյո. «Երկրորդ հնարավորության դեպքում պետք է սպանես մրցակցիդ»
«Երբեմն այնքան լավ ենք խաղում, որ փոխարինում կատարելը դառնում է խնդիր»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Կիպրոսի ԱԳ նախարար․ ԵԽ-ն հակամարտություններ լուծելու մանդատ չունի
«Եվրոպայի խորհուրդը չունի հակամարտություններ լուծելու մանդատ։ Սա միջազգային այլ կառույցների խնդիրն է։ Չնայած սրան՝ մենք պետք է վստահ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
Հ. Նաղդալյանը ԵԽԽՎ-ում խոսել է Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված վերջին ռազմական ոտնձգության մասին
«Նման գործողությունները չեն սասանում մեր վճռականությունը՝ իրականացնելու լայնամասշտաբ բարեփոխումներ»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Վախճանվել է չեխ հայագետ-վրացագետ Վացլավ Չեռնին
Կովկասագետ, հայ գրականության թարգմանիչ Վացլավ Չեռնին դեռևս 1950-ական թվականներին Կարլի համալսարանում պրոֆեսոր Եդլիչկայի մոտ ուսանել է հայագիտություն։
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Արա Խաչատրյան. «Ամեն ինչ առջևում է…»
Աշոտ Բարսեղյանի սաները 10 օրյա մարզումներ կանցկացնեն ՀՖՖ տեխնիկական կենտրոնում՝ օրը երկու մարզում ձևաչափով։
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ֆլոյդ Մեյվեզեր. «Ես եմ լավագույնը, ոչ թե Մուհամեդ Ալին»
«Մենք խոսում ենք այն մասին, թե ով է ավելի քիչ հարվածներ բաց թողնում և ավելի շատ ռեկորդներ սահմանում»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Պաշտպանի ներկայացուցիչներն այցելել են «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի ինքնավնասում կատարած դատապարտյալներին
Նրան համաձայնվել են տեղափոխվել թիվ 89 խուց պայմանով, որ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմի կողմից նշված խցի բարեկարգման աշխատանքները կշարունակվեն:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հայ մարզիկների առողջության դժվարամատչելի հետազոտությունները կիրականացվի Հայաստանում
ՊՈԱԿ-ը տարածաշրջանում միակն է, որը ստացել է որակի ղեկավարման միջազգային ստանդարտ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Կարպ Խաչվանքյանը ծննդյան օրն է
«Կարպ Խաչվանքյանը ծննդյան երեք օր ունի: Չենք կարողանում հասկանալ, թե երբ է նրա ծննդյան օրը»,- ասում է Երվանդ Ղազանչյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Հայտնի են Ավստրալիայի Բաց առաջնության քառորդ եզրափակչի բոլոր զույգերը
Երիտասարդությո՞ւն, թե՞ փորձ՝ կորոշի այս մրցամարտը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Ըստ հաղորդման` փաստաբանը պաշտոնատար անձանց մեղադրել է առերևույթ հանցանքներ կատարելու մեջ
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում քրեական գործ է հարուցվել խուլիգանության մեջ մեղադրվող փաստաբան Վահագն Մ.-ի հաղորդման հիման վրա:
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
«Համախմբում» կուսակցության պարզաբանումը՝ Հայրիկյանի գլխավորած կուսակցության հայտարարության վերաբերյալ
«Եթե լինում են այդ հայտարարությանը միացողներ, դաշինքի գաղափարը ողջունողներ, ապա մենք դա ընդունում ենք ի գիտություն, և մեզ համար անհասկանալի են առաջացած աղմուկն ու շահարկումները»։
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Պետրոս Ավետիսյանը՝ «Փյունիկի» ֆուտբոլիստ
«Փյունիկում» վարձավճարով հանդես եկող կիսապաշտպան Պետրոս Ավետիսյանը պայմանագիր է ստորագրել ակումբի հետ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Կարեն Ուլուբաբյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով
ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանը ստորագրել է հրամանագիր
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Մեղադրանք է առաջադրվել 27-ամյա աղջկա սպանության համար
Ձեռք բերված բավարար ապացույցների հիման վրա՝ Գ.Եղիազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Մենք պետք է հասկանանանք՝ լա՞վ ենք փողը ծախսում, թե՞ ոչ, ո՞րն է մեր նեղ տեղը. Վարչապետ
Կառավարությունում սկսվել է գերատեսչությունների 2016 թ. գործունեության հաշվետվությունների քննարկումը
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Ա. Թաթոյանը Ստրասբուրգում Ֆիլիպ Բուայայի հետ քննարկել է Լապշինի արտահանձնման հարցը
«Նրա արտահանձնման որոշումն ունի քաղաքական բնույթ, ուղղակիորեն վտանգում է խոսքի ազատությունը և անթույլատրելի նախադեպ ստեղծելու փորձ է»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
«Տարվա լավագույն հայ մարզիկ» մրցույթի հանձնաժողովը կղեկավարի Արսեն Քարամյանը
Այս մրցույթի անցկացումը հնարավորության է տալու Հայաստան, Արցախ, սփյուռք եռամիասնության նախընտրությամբ որոշելու տարվա լավագույն հայ մարզիկին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
ՌԴ-ում վթարից տուժած ՀՀ քաղաքացիների վիճակը գնահատվում է միջին ծանրության
ՌԴ Մ-29 ավտոճանապարհին տեղի ունեցած ավտովթարից տուժածներից Պավլովի շրջանի կենտրոնական հիվանդանոցում ժամը 16.20-ի դրությամբ բուժվում է ՀՀ 5 քաղաքացի։
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Հայ բասկետբոլիստները շարունակում են միավորներ բերել իրենց թիմերին
Հայաստանի ազգային հավաքականի խաղացող Բրայանթ Դանստոնի «Անադոլու Էֆեսը» Եվրոլիգայի 18-րդ տուրի շրջանակներում 78-89 հաշվով պարտություն է կրել «Բարսելոնից»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
ՀՀ վարչապետը շնորհավորել է Գլեդիս Բերեջիկլյանին
Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի վարչապետի պաշտոնն ստանձնելու կապակցությամբ
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Աստանայի բանակցություններում Սիրիական ընդդիմությունը կքննարկի միայն հրադադարի ռեժիմին առնչվող հարցեր
Օգոստոսին Սիրիական հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ կայանալիք բանակցությունների ժամանակ սիրիական ընդդիմությունը պատրաստ է քննարկել միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
ԵԽԽՎ-ն դիտորդական առաքելություն կիրականացնի ՀՀ խորհրդարանական ընտրություններում
Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի բյուրոն այսօր որոշում է կայացրել դիտորդական առաքելություն կատարել ՀՀ խորհրդարանական ընտրությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Իրանի ԶՈւ ցամաքային ուժերը զորավարժություններ են անցկացնում
Իրանի ԶՈւ ցամաքային ուժերը զորավարժություններ են անցկացնում,-հաղորդում է իրանական «ՄԵՀՐ» լրատվական գործակալությունը: Իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Խաղային մարզաձևերի առաջնություններն ըստ հնարավորության կանցկացվեն ԼՂՀ-ում
Նախարարը հանձնարարել է նաև ԼՂՀ-ում կազմակերպել ատլետիկա, բռնցքամարտ, ծանրամարտ, ըմբշամարտ մարզաձևերի մարզիչների սեմինար-խորհրդակցություններ:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Խուդոյան. Հայաստանում գիտական ատենախոսությունների որակը սարսափելի ցածր է
14:23 23/01/2017

Խուդոյան. Հայաստանում գիտական ատենախոսությունների որակը սարսափելի ցածր է

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}