Տնտեսություն 18:23 29/11/2016

Հենկ Օվերբիկ. Սպասվում է նոր գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամ

Հեղինակ` Նվարդ Չալիկյան

Արդյո՞ք աշխարհին սպառնում է հերթական համընդհանուր ֆինանսական ճգնաժամը, ինչու՞ է ԱՄՆ-ը փորձում մեծացնել իր ազդեցության գոտին աշխարհում, որո՞նք են ԱՄՆ-Ռուսաստան մրցակցության իրական տնտեսական պատճառները, ի՞նչ դեր է ունեցել նավթի գործոնը վերջին տասնամյակներում տեղի ունեցած պատերազմների մեջ, Հայաստանի համար տնտեսական զարգացման ինչպիսի՞ ռազմավարություն օգտակար կլինի որդեգրել 21-րդ դարում: Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է միջազգային քաղաքատնտեսության մասնագետ, Ամստերդամի Ազատ համալսարանի դասախոս Հենկ Օվերբիկի հետ:     

«ԱՄՆ-ը շարունակում է պահպանել իր գերակա դիրքերը աշխարհում, բայց դրա համար նրան անհրաժեշտ է երկու բան – պահպանել դոլարը որպես հիմնական միջազգային արժույթ և պահպանել իր վերահսկողությունը ածխաջրածնային (նավթային) էներգետիկ ռեսուրսների վրա, և այս երկու գործոնները փոխկապակցված են», – ասում է Օվերբիկը:

Ըստ Օվերբիկի` վերջին 25 տարիների պատմությունը ցույց է տալի, որ բոլոր պատերազմները, որ տեղի են ունեցել (օրինակ` Իրաքի, Լիբիայի պատերազմները կամ նույնիսկ Յեմենի ու Չեչնիայի հակամարտությունները) այս կամ այն կերպ կապված են եղել նավթի և գազի ռեսուրսների բաշխումը վերահսկելու հետ:     

Հաշվի առնելով, որ աշխարհի էներգետիկ ռեսուրսների պաշարների մեծ մասը գտնվում է Միջին Արևելքում և Կասպիս ծովի շրջանում` այս շրջանները աշխարհաքաղաքական հակամարտությունների կիզակետ են հանդիսանում մեծ տերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Չինաստանի համար:

«Ամերիկացիները ո՛չ թե այս ռեսուրսների անմիջական կարիքն ունեն, այլ նրանց անհրաժեշտ է վերահսկողություն ունենալ հիմնական ուղիների վրա և թելադրել այն պայմանները, որով Չինաստանը կարող է ձեռք բերել էներգետիկ ռեսուրսները: Այս առումով պայքարը է ընթանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև: Չեչնիայի, Հարավսլավիայի և Վրաստանի հակամարտությունները բոլորն իրենցից ներկայացնում էին պայքար գազատարերի անցկացման համար, որի արդյունքը պետք է որոշեր, թե ինչպես է նավթն ու գազը տեղափոխվում Կասպիս ծովից դեպի Արևմտյան Եվրոպա: Այստեղ է կայանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև հիմնական առճակատումը», – ասում է նա:

Խոսելով համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի մասին՝ Օվերբիկը համոզմունք է հայտնում, որ այս ճգնաժամը ապագայում նորից է կրկնվելու, քանի որ այն հիմնական խորքային պատճառներին, որոնք հանգեցրել էին 2008թ-ի միջազգային ճգնաժամին, ըստ էության լուծում չի տրվել:

«Ֆինանսական ճգնաժամի հիմնական պատճառը, ըստ նրա, հսկայական պարտքերի կուտակումն էր՝ թե՛ պետական, և թե՛ մասնավոր հատվածներում: Իսկ ֆինանսական ճգնաժամի պատասխանը տրվել է ըստ էության պարտքերի ավելացմամբ – պարզապես պարտքը տեղափոխվել է ֆինանսական հաստատություններից պետությունների ուսերին, քանի որ կառավարություններն են ֆինանսական աջակցություն տրամադրել բանկերին: Այսպիսով, ֆինանսական ճգնաժամը չի լուծվել, այն ընդամենը հետաձգվել է: Դժվար է ասել, թե որտեղ կամ երբ սկիզբ կառնի նոր ֆինանսական ճգնաժամը, բայց ակնհայտ է, որ այն համակարգը, որը ներկայումս գործում է զարգացած կապիտալիստական երկրներում, անխուսափելիորեն փլուզվելու է», – ասում է տնտեսագետը: 

Խոսելով Արևմուտքից դեպի Ասիա աշխարհի կենտրոնի հնարավոր տեղաշարժի մասին՝ Օվերբիկը նկատեց, որ արտադրության ծավալների առումով հստակ անցում է տեղի ունեցել ավանդական կապիտալիստական երկրներից դեպի ասիական երկրներ, սակայն դեռ վաղ է խոսել այն մասին, որ Արևելքը (մասնավորապես Չինաստանը և Հնդկաստանը) գերազանցելու են Արևմուտքին:

Ըստ նրա` Չինաստանի տնտեսական աճը հիմնականում գրանցվել է ո՛չ թե շնորհիվ ավելացված արժեքով և բարձր որակի ապրանքներ ստեղծելու շնորհիվ, այլ արևմտյան միջազգային կորպորացիաների համար ապրանքներ արտադրելով: Վերջիններս շարունակում են կառավարել արտադրության ընդհանուր գործընթացը, ինչպես նաև հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաները, որոնք հանդիսանում են իրական տնտեսության շարժիչ ուժը:

«Այսպիսով, արտադրությունը տեղի է ունենում Ասիայում, բայց ավելացված արժեքով ապրանքների շղթայի վերջին օղակը միևույն է գտնվում է արևմտյան բազմազգ կորպորացիաների և ֆինանսական ինստիտուտների վերահսկողության տակ», – ասում է նա` միևնույն ժամանակ նշելով, որ ասիական երկրները նույնպես զգալի ներդրումներ են անում հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաների մեջ, և այդ երկրներն ըստ էության կարող են հասնել Արևմուտքին, սակայն դա շատ երկարատև գործընթաց է:

Հայաստանի և ընդհանուր առմամբ այն զարգացող երկրների համար, որոնք չունեն բնական ռեսուրսներ (նավթ, գազ), տնտեսագետն առանձնացրեց մի շարք խորհուրդներ` նշելով միևնույն ժամանակ, որ բնական պաշարներ չունենալն այդքան էլ վատ բան չի, քանի որ բնական շատ ռեսուրսներ ունեցող զարգացող երկրները այդքան էլ երջանիկ չեն: 

«Առաջինը` պետք է փորձել չընկնել ազատ առևտրի այն ծայրահեղ դիսկուրսի թակարդը, որը քարոզվում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի և նմանատիպ այլ կառույցների կողմից, քանի որ դա դեռևս ոչ մի զարգացող երկրի համար դրական արդյունք չի տվել երկարաժամկետ կտրվածքով: Երկրորդ, պետք է կարևորվի պետության դերը արդյունաբերության և զարգացման քաղաքականության մշակման մեջ: Երրորդ, կան ոլորտներ, որոնցում Հայաստանը կարող է առաջընթաց գրանցել, ինչպիսիք են` տուրիզմը կամ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը: Հայաստանում կրթության բարձր մակարդակը նույնպես այնպիսի ակտիվ է, որը կարող է մոբիլիզացվել:  Հայաստանը կարող է նաև մոբիլիզացնել սփյուռքում ապրող հայերի ռեսուրսները, եթե դրանք ուղղվեն և համակարգվեն Հայաստանի ապագայի համար հատուկ մշակված ռազմավարական պլանի համաձայն, այլ ո՛չ թե սահմանափակվեն տարերային բարեգործություններով», – նշեց Հենկ Օվերբիկը: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:58
Մոսկվայում փոթորկի հետևանքով 8 մարդ է մահացել
Եվս երկու մարդ արգելափակվել էր տաղավարում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Rolls Royce-ն աշխարհում ամենաթանկ նոր ավտոմեքենան է ներկայացրել
Rolls-Royce ընկերությունը ներկայացրել է Sweptail յուրօրինակ կուպեն, որն անանուն գնորդի պատվերով պատրաստվել է մի օրինակով։ Car հրատարակությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
British Airways-ի չեղարկված չվերթներից տուժել է ավելի քան 75 հազար ուղևոր
Համակարգի խափանման պատճառը եղել է հոսանքի լարման կտրուկ տատանումը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Պետերբուրգում ատամնաբույժը հեռացրել է հիվանդի 22 առողջ ատամ
Սանկտ Պետերբուրգում քրեական գործ է հարուցվել մասնավոր կլինիկայի  ատամնաբույժի դեմ՝ խարդախության մեղադրանքով: Նա  հեռացրել է հիվանդի 22...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Վթարային ջրանջատում Նորք-Մարաշում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի կանխարգելման աշխատանքներով պայմանավորված,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Սերժ Սարգսյանը ՀԾԿՀ նախագահի տեղակալ է նշանակել
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել՝ Մ. Սողոմոնյանին ՀՀ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նախագահի տեղեկալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Հայաստանում բարձր են գնահատում ՌԱԿ-ի գործունեությունը տարբեր երկրներում. ԱԺ նախագահ
ՌԱԿ-ի կողմից Հայաստանում և Սփյուռքում իրականացվող նախաձեռնություններն ու ծրագրերը անուրանալի նշանակություն ունեն հայապահպանության ոլորտում,- այս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Մշակվում է «Հարավկովկասյան երկաթուղու» զարգացման նոր ծրագիրը
ՀՀ կառավարությունը շահագրգռված է «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ-ի զարգացմամբ,- այս մասին նշել է ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանն՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Պուտինը ժամանել է Վերսալ
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ժամանել է Վերսալ։ Այս մասին հայտնում է «Գազետա.ռու»-ն։ Պալատի մուտքի մոտ նրան դիմավորել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Հայ աթլետները Վրաստանի բաց առաջնության չեմպիոն են դարձել
Աթլետիկայի Հայաստանի հավաքականի անդամներ Լիլիթ Հարությունյանը եւ Էլլադա Ալավերդյանը դարձել են Վրաստանի բաց առաջնության չեմպիոններ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
«Ավրորա-2017»-ի դափնեկիրը շնորհակալություն հայտնեց հայ բժիշկներին
«Եթե նրանք չգնային, ես չէի կարող գալ Հայաստան»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
Բուրյատիայում հայ ֆերմերներ են սպանվել
Նրանցից մեկը 34 տարեկանը, մյուսը՝ 28: Սպանվածներից մեկն ուներ երկու, մյուսը՝ երեք անչափահաս երեխա:
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Սիրիական բանակը Դամասկոս­-Պալմիրա մայրուղին հսկողության տակ Է վերցրել
Սիրիայի կառավարական զորքերը դաշնակցային ուժերի աջակցությամբ վերադարձրել են վերահսկողությունը Դամասկոս-Պալմիրա հիմնական մայրուղու նկատմամբ։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Ջրացատկորդ Հարությունյան եղբայրներն արծաթե մեդալ են նվաճել Մադրիդի «Գրան Պրի»-ում
Ջրացատկի Հայաստանի հավաքականի անդամներ Վլադիմիր և Ազատ Հարությունյան եղբայրները 10 մետր սինքրոն աշտարակացատկ մրցաձեւում դարձել են Մադրիդի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Պոգբան շնորհավորել է Մխիթարյանին
«Մանչեսթեր Յունայթեդ» անգլիական ակումբի ֆուտբոլիստ Պոլ Պոգբան շնորհավորել է Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ Հենրիխ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
Փոստանջյան. «Երկիր Ծիրանի»-ն կվերցնի ավագանու անդամի մանդատները
«Քաղաքացիների կողմից մեզ տրված լիազորությունները մենք բանեցնելու ենք»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Երկրորդ էներգաբլոկի արդիականացման ծրագրով պլանավորված աշխատանքների երկու երրորդը մոտենում է ավարտին
ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար Աշոտ Մանուկյանի գլխավարությամբ տեղի է ունեցած էներգետիկ ոլորտում իրականացվող ծրագրերի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Մեդալների մոտ 70 տոկոսը Վրաստանից եկավ Երևան
Հայաստանի լողի մինչև 14 տարեկանների հավաքականը գերազանց հանդես եկավ Թբիլիսիում մայիսի 27-28-ին անկացված Վրաստանի լողի բաց առաջնությունում, որին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:38
Նելլի Դուրյան. Առավել հաճախ ոտնահարվում են բաժանված ծնողների երեխաների իրավունքները
Ոստիկանության տեսադաշտում հայտնված երեխաները հիմնականում միակողմանի ծնողազուրկ են:
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Անվտանգության ծառայությունները «Յանդեքսի» Կիևի և Օդեսայի գրասենյակներում ստուգումներ են իրականացնում
«Յանդեքս» ընկերության ներկայացուցիչները հայտնել են Ուկրաինայի Անվտանգության ծառայությունների կողմից Կիևի և Օդեսայի գրասենյակներում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
ԶՈւ խաղաղապահ բրիգադի հրամանատարը՝ հայ խաղաղապահների անցած ուղու ու ձեռքբերումների մասին
Մայիսի 29-ը Խաղաղապահների միջազգային օրն է։ Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը ՀՀ ԶՈՒ խաղաղապահ բրիգադի հրամանատար, գեներալ-մայոր Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:19
Սահմանամերձ համայնքների ԱԻՆ հենակետերը կկատարելագործվեն
Սահմանամերձ համայնքների հենակետերում ծառայող փրկարարները պետք է ամբողջությամբ տիրապետեն առաջին բուժօգնության հմտություններին:
Աղբյուր` Panorama.am
15:12
Վեսելին Մատիչ. Հայաստանն ունի բասկետբոլը զարգացնելու նախապայմաններ
«Շատ լավ կլինի, որ Հայաստանի հավաքականում լեգեոներների կողքին հանդես գան տեղացի բասկետբոլիստներ»
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Մինսկում մեկնարկում է շախմատի Եվրոպայի տղամարդկանց առաջնությունը
Մայրցամաքի առաջնությունում Հայաստանը ներկայացված է 19 շախմատիստով
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Թուրքիայում արտակարգ դրության պատճառով օտարերկրյա ներդրողները հրաժարվում են նոր պայմանագրերից
«Քանի դեռ չունենք իրավական, ժողովրդավարական պետություն և ազատ հասարակություն, չենք կարող խոսել աշխատատեղեր ստեղծելու և ներդրումներ ներգրավելու հեռանկարի մասին»:
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Վիգեն Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Կիպրոս
Աղբյուրն այլ մանրամասներ չի հաղորդում:
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
«Գրան Պրի»-ի խաղարկությունում հայ ջրացատկորդներն արժանացել են արծաթե մեդալի
Մրցաշարն անցկացվել է մայիսի 26-ից 28-ը Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդում:
Աղբյուր` Panorama.am
14:13
Արա Բաբլոյան. Հայաստանը և Ադրբեջանն ընթանում են տարբեր ճանապարհներով
«Մենք ընտրել ենք ժողովրդավարության ուղին, իսկ Ադրբեջանը, հակառակ»:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Նելլի Դուրյան. Առավել հաճախ ոտնահարվում են բաժանված ծնողների երեխաների իրավունքները
17:24 29/05/2017

Նելլի Դուրյան. Առավել հաճախ ոտնահարվում են բաժանված ծնողների երեխաների իրավունքները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}