Տնտեսություն 18:23 29/11/2016

Հենկ Օվերբիկ. Սպասվում է նոր գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամ

Հեղինակ` Նվարդ Չալիկյան

Արդյո՞ք աշխարհին սպառնում է հերթական համընդհանուր ֆինանսական ճգնաժամը, ինչու՞ է ԱՄՆ-ը փորձում մեծացնել իր ազդեցության գոտին աշխարհում, որո՞նք են ԱՄՆ-Ռուսաստան մրցակցության իրական տնտեսական պատճառները, ի՞նչ դեր է ունեցել նավթի գործոնը վերջին տասնամյակներում տեղի ունեցած պատերազմների մեջ, Հայաստանի համար տնտեսական զարգացման ինչպիսի՞ ռազմավարություն օգտակար կլինի որդեգրել 21-րդ դարում: Այս և այլ հարցերի շուրջ Panorama.am-ը զրուցել է միջազգային քաղաքատնտեսության մասնագետ, Ամստերդամի Ազատ համալսարանի դասախոս Հենկ Օվերբիկի հետ:     

«ԱՄՆ-ը շարունակում է պահպանել իր գերակա դիրքերը աշխարհում, բայց դրա համար նրան անհրաժեշտ է երկու բան – պահպանել դոլարը որպես հիմնական միջազգային արժույթ և պահպանել իր վերահսկողությունը ածխաջրածնային (նավթային) էներգետիկ ռեսուրսների վրա, և այս երկու գործոնները փոխկապակցված են», – ասում է Օվերբիկը:

Ըստ Օվերբիկի` վերջին 25 տարիների պատմությունը ցույց է տալի, որ բոլոր պատերազմները, որ տեղի են ունեցել (օրինակ` Իրաքի, Լիբիայի պատերազմները կամ նույնիսկ Յեմենի ու Չեչնիայի հակամարտությունները) այս կամ այն կերպ կապված են եղել նավթի և գազի ռեսուրսների բաշխումը վերահսկելու հետ:     

Հաշվի առնելով, որ աշխարհի էներգետիկ ռեսուրսների պաշարների մեծ մասը գտնվում է Միջին Արևելքում և Կասպիս ծովի շրջանում` այս շրջանները աշխարհաքաղաքական հակամարտությունների կիզակետ են հանդիսանում մեծ տերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Չինաստանի համար:

«Ամերիկացիները ո՛չ թե այս ռեսուրսների անմիջական կարիքն ունեն, այլ նրանց անհրաժեշտ է վերահսկողություն ունենալ հիմնական ուղիների վրա և թելադրել այն պայմանները, որով Չինաստանը կարող է ձեռք բերել էներգետիկ ռեսուրսները: Այս առումով պայքարը է ընթանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև: Չեչնիայի, Հարավսլավիայի և Վրաստանի հակամարտությունները բոլորն իրենցից ներկայացնում էին պայքար գազատարերի անցկացման համար, որի արդյունքը պետք է որոշեր, թե ինչպես է նավթն ու գազը տեղափոխվում Կասպիս ծովից դեպի Արևմտյան Եվրոպա: Այստեղ է կայանում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև հիմնական առճակատումը», – ասում է նա:

Խոսելով համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի մասին՝ Օվերբիկը համոզմունք է հայտնում, որ այս ճգնաժամը ապագայում նորից է կրկնվելու, քանի որ այն հիմնական խորքային պատճառներին, որոնք հանգեցրել էին 2008թ-ի միջազգային ճգնաժամին, ըստ էության լուծում չի տրվել:

«Ֆինանսական ճգնաժամի հիմնական պատճառը, ըստ նրա, հսկայական պարտքերի կուտակումն էր՝ թե՛ պետական, և թե՛ մասնավոր հատվածներում: Իսկ ֆինանսական ճգնաժամի պատասխանը տրվել է ըստ էության պարտքերի ավելացմամբ – պարզապես պարտքը տեղափոխվել է ֆինանսական հաստատություններից պետությունների ուսերին, քանի որ կառավարություններն են ֆինանսական աջակցություն տրամադրել բանկերին: Այսպիսով, ֆինանսական ճգնաժամը չի լուծվել, այն ընդամենը հետաձգվել է: Դժվար է ասել, թե որտեղ կամ երբ սկիզբ կառնի նոր ֆինանսական ճգնաժամը, բայց ակնհայտ է, որ այն համակարգը, որը ներկայումս գործում է զարգացած կապիտալիստական երկրներում, անխուսափելիորեն փլուզվելու է», – ասում է տնտեսագետը: 

Խոսելով Արևմուտքից դեպի Ասիա աշխարհի կենտրոնի հնարավոր տեղաշարժի մասին՝ Օվերբիկը նկատեց, որ արտադրության ծավալների առումով հստակ անցում է տեղի ունեցել ավանդական կապիտալիստական երկրներից դեպի ասիական երկրներ, սակայն դեռ վաղ է խոսել այն մասին, որ Արևելքը (մասնավորապես Չինաստանը և Հնդկաստանը) գերազանցելու են Արևմուտքին:

Ըստ նրա` Չինաստանի տնտեսական աճը հիմնականում գրանցվել է ո՛չ թե շնորհիվ ավելացված արժեքով և բարձր որակի ապրանքներ ստեղծելու շնորհիվ, այլ արևմտյան միջազգային կորպորացիաների համար ապրանքներ արտադրելով: Վերջիններս շարունակում են կառավարել արտադրության ընդհանուր գործընթացը, ինչպես նաև հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաները, որոնք հանդիսանում են իրական տնտեսության շարժիչ ուժը:

«Այսպիսով, արտադրությունը տեղի է ունենում Ասիայում, բայց ավելացված արժեքով ապրանքների շղթայի վերջին օղակը միևույն է գտնվում է արևմտյան բազմազգ կորպորացիաների և ֆինանսական ինստիտուտների վերահսկողության տակ», – ասում է նա` միևնույն ժամանակ նշելով, որ ասիական երկրները նույնպես զգալի ներդրումներ են անում հետազոտության և զարգացման տեխնոլոգիաների մեջ, և այդ երկրներն ըստ էության կարող են հասնել Արևմուտքին, սակայն դա շատ երկարատև գործընթաց է:

Հայաստանի և ընդհանուր առմամբ այն զարգացող երկրների համար, որոնք չունեն բնական ռեսուրսներ (նավթ, գազ), տնտեսագետն առանձնացրեց մի շարք խորհուրդներ` նշելով միևնույն ժամանակ, որ բնական պաշարներ չունենալն այդքան էլ վատ բան չի, քանի որ բնական շատ ռեսուրսներ ունեցող զարգացող երկրները այդքան էլ երջանիկ չեն: 

«Առաջինը` պետք է փորձել չընկնել ազատ առևտրի այն ծայրահեղ դիսկուրսի թակարդը, որը քարոզվում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի և նմանատիպ այլ կառույցների կողմից, քանի որ դա դեռևս ոչ մի զարգացող երկրի համար դրական արդյունք չի տվել երկարաժամկետ կտրվածքով: Երկրորդ, պետք է կարևորվի պետության դերը արդյունաբերության և զարգացման քաղաքականության մշակման մեջ: Երրորդ, կան ոլորտներ, որոնցում Հայաստանը կարող է առաջընթաց գրանցել, ինչպիսիք են` տուրիզմը կամ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը: Հայաստանում կրթության բարձր մակարդակը նույնպես այնպիսի ակտիվ է, որը կարող է մոբիլիզացվել:  Հայաստանը կարող է նաև մոբիլիզացնել սփյուռքում ապրող հայերի ռեսուրսները, եթե դրանք ուղղվեն և համակարգվեն Հայաստանի ապագայի համար հատուկ մշակված ռազմավարական պլանի համաձայն, այլ ո՛չ թե սահմանափակվեն տարերային բարեգործություններով», – նշեց Հենկ Օվերբիկը: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:25
Նորություն գիշերօթիկի գողության քննության ընթացքից
Կասկածյալը դպրոցի նախկին սան է և հարցաքննության ժամանակ նկարագրել է դեպքի հանգամանքները և հայտնել, որ գողոնը վաճառել է 5000 դրամով։ Գնորդը հայտնաբերվել է և հարցաքննվել։
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածուին մեղադրում են ապօրինության մեջ
Ֆրանսիայի դատախազությունը քննություն է սկսել Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Ֆրանսուա Ֆիյոնի նկատմամբ:  Ըստ մեղադրանքի՝ ֆիյոնի կինը գրանցված է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Նոր «դրայվ» հայ-վրացական հարաբերություններին. Ջոնի Մելիքյանը՝ վարչապետի Թբիլիսի կատարած այցի մասին
Խոսվում է, որ այլընտրանքային ճանապարհը կլինի Աբխազիայի կամ Օսեթիայի սահմանով. Լարսի այլընտրանքի մասին
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Forbes. Այս տարի «Օսկար»-ի մեկ արձանի արժեքը 700 դոլար է
Վերջին վեց տարվա ընթանքում արձանիկի գինը կրկնակի ավելացել է. 2011-ին մեկ «Օսկար»-ի արժեքը եղել է 400 դոլար:
Աղբյուր` Panorama.am
14:58
ՕՐՕ-ի համաձայնագրին են միացել բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ. Մարտիրոսյան
«Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան» դաշինքի համաժողովի ժամանակ «Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Մարտիրոսյանն ընթերցեց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Յուրա Մովսիսյանը գրավել է «Ալաշկերտի» դարպասը
Հայաստանի չեմպիոնի ամերիկյան հավաքն ավարտվեց:
Աղբյուր` Panorama.am
14:53
Հրապարակվել են ընտրական ցուցակները. ԿԸՀ
ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի համացանցային կայքում հրապարակվել են 2017 թվականի ապրիլի 2-ի Ազգային ժողովի ընտրություններին գրանցված 5...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Թուրքիայի ԱԳՆ. Թուրքիան կշարունակի գործողությունները Սիրիայում
Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլութ Չավուշօղլուն հայտարարել է, որ Անկարան պատրաստ է  մասնակցել  Ռաքքա քաղաքի ու սիրիական այլ բնակավայրերի`...
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
Օտարերկրյա քաղաքացիների կողմից ՀՀ քաղաքացի հանդիսացող երեխաների որդեգրման գործընթացում փոփոխություններ են հնարավոր
ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ  Աշոտ Մարգարյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրառում է կատարել, որով տեղեկացնում է....
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
«Օհանյան–Րաֆֆի–Օսկանյան» դաշինքը եզակի է նույնիսկ աշխարհում. Արմեն Մարտիրոսյան
«Այս համաժողովով սկիզբ ենք դնելու մի գործընթացի, որը Հայաստանը պետք է դուրս բերի այս վիճակից»,-այսօր Կարեն Դեմիրճյանի անվան...
Աղբյուր` Panorama.am
14:35
Չինաստանի հյուրանոցներից մեկում հրդեհ է բռնկվել
Չինաստանի Նանչան քաղաքի հյուրանոցներից մեկում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է 10 մարդ: Նախնական տվյալներով, հրդեհը բռնկվել է վերանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
14:26
Ճապոնիայում տղամարդը վնասել է իրեն, որպեսզի աշխատանքի չգնա
Ճապոնիայում 54 տարեկան տղամարդը դանակով վնասել է իրեն, որպեսզի աշխատանքի չգնա: «Վեստի.ռու»-ի փոխանցմամբ, կատարվածից հետո տղամարդը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:18
Իրանի հոգևոր առաջնորդի ներկայացուցիչը երկու կարևոր նախազգուշացում է արել Ադրբեջանի դեսպանին
Ադրբեջանում կան պաշտոնյաներ, որոնք Իսրայելի դրդմամբ հակաիրանական հայտարարություններ են անում,-իրանական «Ղաֆղազ.իր» կայքի հաղորդմամբ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Հոմսի ահաբեկչությունների պատասխանատվությունը ստանձնել են «ան-Նուսրայի» ահաբեկիչները
«Ջեբհաթ ան-Նուսրա» ահաբեկչական խմբավորումը ստանձնել է սիրիական Հոմս քաղաքի ռազմական հաստատությունների դեմ կատարված...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Կհանձնվեն «Անդրանիկ Մարգարյան» քաղաքական դպրոցի առաջին հոսքի ունկնդիրների վկայագրերը
ՀՀԿ Կենտրոնական գրասենյակում փետրվարի 27-ին տեղի կունենա ՀՀԿ «Անդրանիկ Մարգարյան» քաղաքական դպրոցի առաջին հոսքի վկայագրերի հանձնման...
Աղբյուր` Panorama.am
13:49
Այս պահին սահմանին համամատաբար հանգիստ է, կրակոցներ գրեթե չկան. ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ
«Որոշ ժամանակ անց կներկայացվի Ադրբեջանական ագրեսիայի վկայության տեսագրություն»,-այս մասին ին ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացրել է ՀՀ ՊՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:48
«Գանձասար-Կապանը» կիպրոսյան հավաքն ավարտեց ոչ-ոքիով
Կապանյան թիմից միակ գնդակը հեղինակել է սերբ կենտրոնական պաշտպան Դամիր Մեմովիչը։
Աղբյուր` Panorama.am
13:41
Ադրբեջանի հարձակման փորձի մասին տեղեկացվել է ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրներին. ՀՀ ԱԳՆ
ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը Արցախի հետ շփման գծում Ադրբեջանի հարձակման փորձի մասին տեղեկացրել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրներին:...
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Երևանում կկատարվեն երթևեկության կազմակերպման փոփոխություններ
Ճանապարհային ոստիկանությունը տեղեկացնում է, որ 2017 թվականի փետրվարի 25-ից Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովայի պողոտա-Տերյան փողոց, Իտալիայի-Խորենացու-Վ....
Աղբյուր` Panorama.am
13:23
«Զանգի» հավելվածը կներկայացնի Հայաստանը «Mobile World Congress»-ում
Հեռահաղորդակցության ոլորտի աշխարհի գրեթե բոլոր մեծ ու փոքր ընկերությունները փետրվարի 27-ին կհավաքվեն Բարսելոնայում` մասնակցելու միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
13:03
Հակառակորդի դիակներն ընկած են հակամարտ զորքերի միջդիրքային տարածքում. Սենոր Հասրաթյան
Արցախի Հանրապետության ՊՆ մամլո խոսնակ Սենոր Հասրաթյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրառում է կատարել, որտեղ ասված է. «Այսօր գիիշերը ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:31
Հոմսում տեղի ունեցած պայթյուններից տասնյակ մարդիկ են զոհվել
Անվտանգության ծառայությունների երկու օբյեկտի մոտ ավելի քան 6 մահապարտ է իրեն պայթեցրել:
Աղբյուր` Panorama.am
12:24
Բակո Սահակյանը հանձնարարականներ է տվել շրջվարչակազմերի ղեկավարներն
Արցախի հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը այսօր աշխատանքային խորհրդակցություն է հրավիրել շրջվարչակազմերի ղեկավարների մասնակցությամբ: ԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Նախագահը շնորհավորել է ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ռաիսա Մկրտչյանին հոբելյանի առթիվ
«Ձեր արվեստն իր անկեղծությամբ և անմիջականությամբ խորհրդանշում է մի ողջ ժամանակաշրջան և վաղուց արժանիորեն նվաճել է ունկնդրի սերն ու համակրանքը ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:16
Բուդապեշտը ևս հրաժարվեց Օլիմպիական խաղերն անցկացնելուց
Կպայքարեն 2 թեկնածու քաղաքներ` Փարիզն ու Լոս Անջելեսը:
Աղբյուր` Panorama.am
12:11
Շփման գծում իրավիճակի լարման հետևանքների ամբողջ պատասխանատվությունը կրելու է Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը. ՀՀ ՊՆ
«Արդեն մի քանի օր շարունակ Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը լարում էր իրավիճակը շփման գծում և ապատեղեկատվություն տարածում: Անցած...
Աղբյուր` Panorama.am
11:39
ԿԸՀ-ն գրանցեց ընտրություններին մասնակցելու համար կուսակցությունների և դաշինքների ցուցակները
Խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու է 9 քաղաքական ուժ՝ 4 դաշինք, 5 կուսակցություն:
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
Ի՞նչպես կարող է պաշտպանվող կողմը զոհեր թողնել չեզոք գոտում. հարց Ադրբեջանին
Արցախի ՊՆ-ն պատասխանը թողնում է ադրբեջանական քարոզիչներին
Աղբյուր` Panorama.am
11:29
Վիտալի Կլիչկո. «Վլադիմիրն ունի մեկ թերություն»
«Էնթոնի դեռ պետք է ապացուցի իր կարգը` Վլադիմիրի հետ մենամարտում»:
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}