Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:27
Քննչական կոմիտեն մանրամասներ է ներկայացրել ռուս զինվորի սպանության վերաբերյալ
Նախնական քննությամբ պարզվել է, որ կասկածյալը ունի հոգեկան առողջության հետ կապված որոշ խնդիրներ։
Աղբյուր` Panorama.am
22:22
Գյումրիում ռուս զինծառայողի սպանության գործով կա ձերբակալված անձ
Գյումրիի Բուլվարային փողոցի մոտ գտնվող Արգո խանութի մոտ հայտնաբերվել է ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի զինծառայողի դին` պարանոցի շրջանում սուր կտրող, ծակող գործիքից ստացած վնասվածքով։
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Բորուսիայի» ֆուտբոլիստներին ցանկացել են սպանել հանուն բորսայական գործարքների
Դորտմունդում ապրիլի 11-ին «Բորուսիա» ֆուտբոլային ակումբի ավտոբուսի մոտ մետաղյա դետալներով լցոնված երեք ռումբերը պայթեցվել են հանուն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Արևելքից սպառնալիքների դեպքում ԱՄՆ կսատարի Էստոնիային. Կոնգրեսի խոսնակ
Արևելքից եկող սպառնալիքների դեպքում ԱՄՆ-ն կսատարի Էստոնիային։ Նման հայտարարություն է արել այցով Տալինում գտնվող ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Ապացույցներ են հայտնաբերվել, որ Մարսը մի ժամանակ ծաղկուն մոլորակ է եղել
Մարսի մակերևույթին քարացած կոճղ է հայտնաբերվել: Ծառը պահպանվել է ավելի քան 3 մլն տարի անց: Այս մասին հայտնում է gogetnews.info-ն: Ըստ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Բուքմեյքերները ներկայացրել են «Եվրատեսիլ-2017»-ի ֆավորիտներին
Իտալիա, Բուլղարիա, Շվեդիա, Պորտուգալիա, Բելգիա, Հայաստան
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Փարիզում հարյուրավոր կին-ոստիկաններ բողոքի ակցիա են անցկացնում
Այսօր Փարիզում բողոքի ակցիա է անցկացվում՝ կին-ոստիկանների հանդեպ բռնությունների դեմ, որին մասնակցում են ոստիկանության 200 կին աշխատակիցներ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Հայ զինվորը գնալով ավելի ու ավելի մարտունակ է դառնում. Նարեկ սարկավագ Պետրոսյան
«Այսօր հայ զինվորն այնպիսինն է, ինչպիսին մեր պատմության մեջ արձանագրված է՝ Վարդանանց պատերազմից մինչև այսօր բոլոր փուլերում: Դրա վառ վկայություններից մեկն էլ ապրիլյան պատերազմը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Թրամփը գերադասում է առևտրային համաձայնագիր կնքել ԵՄ-ի, ոչ թե Լոնդոնի հետ. Times
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Մեծ Բրիտանիային հետ է մղել այն երկրների և կազմակերպությունների շարքից, որոնց հետ Վաշինգտոնը պատրաստվում է ազատ առևտրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Marchesa-ի հարսանեկան զգեստների նոր հավաքածուն
Marchesa նորաձևության տունը ներկայացրել է դասական հարսանեկան զգեստների նոր հավաքածուն՝ Marchesa Bridal Spring 2018-ը: Դիզայներներն անսպասելի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Դաժան հորից երեխային փրկողներին կպարգևատրեն
«Եթե այս երկու անցորդնրը չկանգնեցնեին հորը, ապա չորսամյա տղան կարող էր մահանալ»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Շենգավիթը դարձել է հանդբոլի Հայաստանի պատանեկան առաջնության չեմպիոն
Երևանում ավարտվել է հանդբոլի Մ 17 տարեկան պատանիների Հայաստանի առաջնությունը: ՀԱՕԿ-ի փոխանցմամբ՝ առաջնության հաղթող է դարձել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Գերմանիան կրկին զգուշացրել է Թուրքիա մեկնող իր քաղաքացիներին
«Չի բացառվում բողոքի ցույցերն ու մարդկանց կուտակումները»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Spiegel-ը հայտնել է գերմանական հետախուզության՝ Ինտերպոլին լրտեսելու մասին
Գերմանիայի դաշնային հետախուզական ծառայությունը հետևել է Ինտերպոլի գործունեությանը։ lenta.ru-ի փոխանցմամբ այս մասին հայտնել է Spiegel-ը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Իտալիայում դատարանը բջջային հեռախոսը ճանաչել է որպես ուղեղի ուռուցքի պատճառ
Իտալիայի Իվրեա քաղաքի դատարանը որոշել է, որ տեղական ընկերություններից մեկի կառավարչի մոտ առաջացրել է ուղեղի բարորակ ուռուցք՝ 15 տարվա ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Ջրացատկորդները մրցել են 3 մետր ոստնակացատկ մրցաձեւում
Վաղը` առաջնության վերջին օրը, ջրացատկորդները կմրցեն աշտարակացատկ մրցաձեւում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Նալբանդյանն ընդունել է ավստրիական հեղինակավոր լրատվամիջոցների թղթակիցներին
Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունել է ավստրիական մի շարք հեղինակավոր լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին,- հայտնում են ԱԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Հայաստանում հանքային ջրերի արտադրության ծավալներն աճել են
ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն՝ այս տարվա հունվար-փետրվարին Հայաստանում արտադրվել է 5 106.3 հազար լիտր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ստավրոպոլի մարզում ԻՊ-ի 2 ահաբեկիչ է ոչնչացվել
Ստավրոպոլի մարզում ոչնչացվել է ԻՊ 2 ահաբեկիչ։ Այս մասին հայտնում է ՏԱՍՍ-ը։ «Ապրիլի 21-ին՝ մոսկվայի ժամանակով 23։00-ին, Ուսծ-Նեվինսկի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
2016-ին Գերմանիայի ամենավտանգավոր քաղաք է ճանաչվել Բեռլինը
Գերմանիայի դաշնային հանրապետության մայրաքաղաք Բեռլինը՝ ավելի քան 100 հազար բնակչությամբ, գերմանական քաղաքներից ամենավտանգավորն է հանդիսանում։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Տարոն Մարգարյանը լուրջ փորձություն չի համարում ընդդիմադիր ուժերի հետ Երևանի ավագանիում աշխատելու հեռանկարը
ՀՀԿ-ն իրեն մրցակից է համարում  թե «Ելք» դաշինքին, թե «Երկիր ծիրանի» կուսակցությանը: Այս մասին այսօր Արաբկիր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Օդի ջերմաստիճանը 24-26-ը կնվազի 6-8 աստիճանով
Ապրիլի 23-ի երեկոյան ժամերին, 24-ի գիշերը և առավոտյան հանրապետության շրջանների զգալի մասում, 24-ի ցերեկը Վայոց ձորում, Սյունիքում և Արցախում,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Ապրիլի 25-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ  ապրիլի 25-ին` պլանային և վերանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
Կառավարությունում անդրադարձ է կատարվել «Հին Երևան»-ին
Կառավարությունում քննարկվել են Երևանի կառուցապատման ծրագրերը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Քյոլնում բողոքի ակցիայի ժամանակ երկու ոստիկան է վիրավորվել
«Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցությա դեմ զանգվածային ցույցերի ընթացքում Քյոլնում երկու ոստիկան է տուժել. գրում է gazeta.ru-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
ՍԱՊԾ-ն արձագանքեց. Շուկայում առկա լոլիկը չի կարող վնասել քաղաքացիների առողջությանը
ՍԱՊԾ-ն լոլիկի մոնիտորինգ է իրականացնում նաև շուկայում:
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
«Պետք է համարձակորեն որակ փոխենք». վարչապետը հանդիպել է ֆերմերներին
Վարչապետ Կարեն Կարապետյանը կառավարությունում հանդիպել է ֆերմերային տնտեսությունների մի շարք ներկայացուցիչների հետ, որի ընթացքում քննարկվել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:53
Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԵԽ պատգամավոր Ֆրանկ Էնգելին
Հանրապետության Նախագահն ու Ֆրանկ Էնգելը մտքեր են փոխանակել ԼՂ հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման գործընթացի և առկա խնդիրների շուրջ:
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Տարոն Մարգարյան. Երևանում անելիքները շատ են
«Ես վստահ եմ, որ մեր թիմը կարող է այս հարցերը լուծել»:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեկնարկել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված ջահերով ավանդական երթը
00:48 24/04/2017

Մեկնարկել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված ջահերով ավանդական երթը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}