Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
«Ֆեյսբուքը» կզբաղվի սերիալների արտադրությամբ. WSJ
«Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցը ծրագրում է զբաղվել սերիալների արտադրությամբ,-այս մասին գրում է «Գազետա.ռու»-ն՝ հղում անելով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Միխալկովը պատմել է, թե ինչու չի կարողանում Գրիբոյեդովի մասին ֆիլմ նկարահանել Թուրքիայում և Իրանում
«Հաշվի առնելով բոլոր վերջին զարգացումները՝ մենք այնտեղ կդառնանք թիրախ»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Պատանի վիրտուոզ դաշնակահար Դմիտրի Իշխանովը հանդես կգա Երիտասարդական նվագախմբի հետ
Նրան անվանում են դասական աշխարհի հրաշամանուկ։
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Հայաստանը ներկայացնող բալետի արտիստը հեղինակավոր մրցույթում արժանացել է դիպլոմի
Ռազմիկ Մարուքյանը «Բալետի արտիստների և պարուսույցների միջազգային 13-րդ մրցույթի» երիտասարդների տարիքային խմբում որպես մենապարող արժանացել է դիպլոմի:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Մառա Բաղդասարյանը հարկադիր աշխատանքի ժամանակ զբոսանքի է գնացել
Դատարանը կորոշի նրա պատիժը՝ կամ 15 օր ազատազրկում կամ վարչական տուգանք 150-300 հազար ռուբլու չափով:
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Ինչպես Վրաստանն ընկավ Ադրբեջանի թակարդն ու ստիպված է արդարանալ
Այսօր Ստրասբուրգում մեկնարկած Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի շրջանակներում տեղի ունեցավ միջոցառում՝ «Լռեցնելով մամուլին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Բուժօգնության անժամկետ հավաստագրեր՝ 2016-ի ապրիլին առաջնագծում զոհված զիծառայողների ընտանիքներին
Հետազոտություններից հետո, ըստ անհրաժեշտության, ծնողներին կտրամադրվի համապատասխան բուժօգնություն՝ ընդհուպ կկատարվեն վիրահատական միջամտություն:
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Վրաստանում Էլթոն Ջոնի համերգի տոսմերը վաճառվել են 54 րոպեում
Black Sea Arena-ում Էլթոն Ջոնի համերգը կայանալու է սեպտեմբերի 16-ին:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սալվադոր Դալին էքսգումացիայի կենթարկվի
Այդ հարցով դատարան է դիմել Ժիրոնայի բնակչուհի, պայծառատես Պիլար Աբելս Մարտինեսը: Կինը պնդում է, որ Դալին իր հայրն է
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Ագրամունտն Ադրբեջանի շահերի մասնավոր սպասարկու է. Միքայել Մելքումյան
«Իմ եզրակացությունը միակն է. Ագրամունտը պետք է թողնի խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահի պաշտոնը և հեռանա»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Լեհական ընկերությունը «կոշիկ է հագցրել» դասական դիմանկարներին
«Ավարտված դիմանկարներ» արշավի շրջանակում ստեղծվել է հայտնի դիմանկաների «ներքևի մասը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
ՀՀ ՊՆ-ն շարունակում է որպես հեռանկարային դիտարկել ռազմական կրթության և գիտության ոլորտում համագործակցությունը ԵՄ հետ. Զաքարյան
Դիրկ Լորենցը վստահություն հայտնել, որ տարեվերջին ՀՀ-ԵՄ ստորագրվելիք համաձայնագիրը նոր խթան կհանդիսանա ՀՀ-ԵՄ որակական նոր մակարդակի համագործակցության համար:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Հայ հրաձիգները մեկնարկել են աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում
Գերմանիայի Զուլ քաղաքում ընթանում է հրաձգության աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը: Երեկ 10 մ օդամղիչ ատրճանակ զենքաձևում մեկնարկել են հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
«Արցախում վիրավորված Յուրի Զաքարյանն արդեն ինքնուրույն շնչում է, ոտքն ու ձեռքը շարժում»
Հունիսի 16-ին նա Արցախում գլխի հրազենային թափանցող վիրավորում էր ստացել
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Արցախ այցելող զբոսաշրջիկների թվի աճ է գրանցվել
Զբոսաշրջության ոլորտի առաջանցիկ տեմպերին նպաստել է Վարդենիս-Մարտակերտ ճանապարհի կառուցումը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Գտնվել է 1914 թ. փաստաթուղթ՝ Լա Մանշի տակ թունել կառուցելու Չերչիլի նախագծով
«Պետք է հնարավոր լինի թունելի ոչնչացումը, բայց դրա անհրաժեշտությունը չի լինի մինչև Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի միջև իսկական պատերազմի սկիզբը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Շուրջ 150 օդաչու լքել է «Աէրոֆլոտ»-ը Ասիայում աշխատելու համար
Պատճառներից մեկը համարում են ռուսական և ասիական ավիաընկերություններում օդաչուների աշխատավարձը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանը կարևորել է ՀՀ-ում իրականացվող հակակոռուպցիոն բարեփոխումների արդյունավետ ընթացքը
Արդարադատության նախարարն ընդունել է ՀՀ-ում Միացյալ Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպանին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Պատմության մեջ առաջին անգամ Բուքինհեմյան պալատի պահակախումբը կին է ղեկավարել
Կին-կապիտանն ասել է, որ այդքան էլ չի հուզվում և որ իրենք բավարար մարզվել են:
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Մակրոնը Ռուսաստանին ագրեսոր է անվանել
«Ղրիմի բռնակցումն ապօրինի է, նշանակում է՝ մենք գիտենք, ով է պատերազմ սկսել և ով է այս իրավիճակը ստեղծել»,- ասել է Մակրոնը։
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Արցախում երեք ամսում 36 հիվանդ է ստենտավորվել
Սրտի անհետաձգելի վիրահատության Stent for life ծրագրով, 1 ոչ դեղածածկ ստենտ է տեղադրվում պետպատվերի շրջանակում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Շուլցը կոչ է արել Էրդողանին ազատ արձակել բանտարկված լրագրողներին
« Ի դեպ, այն ազատությունը, որը Էրդողանը իր երկրում հրաժարվում է տալ քաղաքացիներին, այստեղ է պահանջում»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Ենոքավանում կանցկացվի «Հայ Բույս» փառատոնը
Այն հնարավորություն կտա ճանաչել Հայաստանում աճող, բայց դեռևս անհայտ բույսերը
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Վթարային ջրանջատում Սևանում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի կանխարգելման աշխատանքներով պայմանավորված,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:02
Սոցիալական ցանցերը նշում են «Հարրի Փոթերի» 20-ամյակը
Ֆեյսբուքն ու Թվիթերն օգնում են երկրպագուներին նշելու «Հարրի Փոթերի» 20-ամյակն իրական կախարդական ոճով:
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Իրանի նավթամշակման գործարաններից մեկում հրդեհ է բռնկվել
Բռնկումը տեղի է ունեցել երկուշաբթի առավոտյան՝ ծծմբի պահեստում։ ​
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Ռուսերենի միասնականից 20 է ստացել ընդամենը 4 դիմորդ
«Ռուսաց լեզվի» միասնական քննության համար գրանցված 547 դիմորդից քննությանը մասնակցել է  501-ը,- այս մասին Panorama.am-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Զինվորական հոսպիտալի պետ է նշանակվել փոխգնդապետ Դանիել Մկրտչյանը
ՀՀ պաշտպանության նախարարն այցելել է զինվորական հոսպիտալ։
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Կարեն Ասրյանի հուշամրցաշարի մասնակիցները հատեցին մրցաշարային հասարակածը
Ջերմուկում ընթացող շախմատի Կարեն Ասրյանի միջազգային հուշամրցաշարում ինը տուրից հինգն արդեն խաղացվել է: Այս մասին տեղեկանում ենք ՀԱՕԿ-ից։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Հաստատվել է առաջիկա ուստարվա ուսումնական պլանն ու արձակուրդները
3-12-րդ դասարանների սովորողներին տրվում են արձակուրդներ` աշնանային՝ 2017թ. հոկտեմբերի 30-ից նոյեմբերի 5-ը ներառյալ, ձմեռային՝ 2017թ. դեկտեմբերի 25-ից 2018թ. հունվարի 7-ը ներառյալ։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռազմական ավիացիան տոնում է 25-րդ տարեդարձը
15:04 26/06/2017

Ռազմական ավիացիան տոնում է 25-րդ տարեդարձը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}