Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:33
Կորեացի գիտնականները պարզել են, որ մարդիկ լեզու սկսում են սովորել ծնված օրվանից
Կորեացի գիտնականները պարզել են, որ մարդն իրականում սկսում է սովորել ու յուրացնել մայրենի լեզուն կյանքի առաջին ամիսներին, շատ ավելի շուտ, քան սկսում է խոսել:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
RT-ի լրագրողի նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել
Այս պահին իրավաբաները խորհուրդ են տալիս ձեռնպահ մնալ այդ առթիվ ցանկացած մեկնաբանություններից:
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
«Օլդ Տրաֆորդում» 300 տեղ կազատվի հաշմանդամների համար
Մանկունյանցիներն այս հարցով լրջորեն կզբաղվեն արդեն հիմա, որպեսզի հաջորդ մրցաշրջանում նստատեղերը պատրաստ լինեն:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Տաջիկստանի ՆԳ նախարարը ոստիկաններին հանձնարարել է նիհարել
Տաջիկստանի ներքին գործերի նախարար Ռամազոն Ռահիմզոդան լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարել է, որ գերատեսչության աշխատակիցներին հանձնարարել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Դոնալդ Թրամփը՝ նկարչուհու քթին
Նկարչուհի Մել Հենկոկը (Mel Hancock) իր քթին նկարել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին և ստիպել նրան թվերկ պարել: Այդ մասին տեսանյութը նկարչուհին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Թորբյորն Յագլանդ․ ԵԽ-ն Մինսկի խմբի գործընթացի մաս չէ
Այսօր Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում ելույթ է ունեցել ու պատգամավորների հարցերին պատասխանել ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Նավթի համաշխարհային գներն աճում են
Լոնդոնի և Նյու Յորքի բորսաներում էլեկտրոնային առևտրի արդյունքներով նավթի համաշխարհային գներն աճում են: Այդ մասին գրում է Գազետա.ռու-ն:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Բարձրագույն դատարանն արգելել է սկսել Բրեքսիթի գործընթացն առանց պառլամենտի համաձայնության
Մեծ Բրիտանիայի Բարձրագույն դատարանն այսօր՝ հունվարի 24-ին, արգելել է երկրի կառավարությանը սկսել Եվրոպական միությունից Միացյալ թագավորության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Սկոլարին հերքել է, որ Պեպեին մտադիր է հրավիրել Չինաստան
«Արքայական ակումբի» փիլիսոփայությունն ավելի մոտ է ինձ, քան «Բարսելոնինը»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Նոր նշանակումներ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեում
Աշխատանքից ազատվել է ՀՀ ՔԿ Արագածոտնի մարզային քննչական վարչության Թալինի քննչական բաժնի պետ Վահագն Ջիվանյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Հավանան՝ ջրի տակ
Ուժեղ քամին, որի արագությունը հասնում է մինչև 60 կմ/ժ-ի առաջացրել է մի քանի մետր բարձրությամբ ալիքներ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Վարդենյաց լեռնանցքում տեղ-տեղ մերկասառույց է
Ժամը 19:30-ի դրությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Յուրա Մովսիսյանը մարզվել է «Ռեալ Սոլթ Լեյքի» հետ
Թիմն այս օրերին ուսումնամարզական հավաք է անցկացնում Արիզոնայում:
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Բունդեսթագի ընտրությունները կկայանան սեպտեմբերի 24-ին
Ընտրությունների արդյունքում որոշվում է երկրի կառավարությունն ու կանցլերը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
«Կամրջելով պատմությունները» ցուցահանդեսը միավորել է հայ և թուրք լուսանկարիչներին
Երևանում՝ Նորարար փորձառական արվեստի կենտրոնում, բացվեց «Կամրջելով պատմությունները» ցուցահանդեսը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Մեդվեդև. Խաղի կանոնները հասկանալի են և´ ռուսաստանյան, և´ հայաստանյան բիզնեսի համար
Հայաստանի և Ռուսաստանի վարչապետերը հանդես են եկել ԶԼՄ ներկայացուցիչների համար հայտարարությամբ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Դավիթ Ավանեսյանը կփորձի պաշտպանել գոտին
Հայ մարզիկը 28 տարեկան է: Նրա ակտիվում 22 հաղթանակ է, որից 11-ը նոկաուտով:
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Օդի ջերմաստիճանը 26-ի գիշերը կբարձրանա 8-10 աստիճանով
Վաղը ցերեկը Երևանում կգրանցվի -5 - -7 աստիճան ցուրտ, հաջորդող օրերին կտաքանա՝ հասնելով -2- -4-ի:
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Նա գրականություն մտավ սեփականատերի և տանտիրոջ իրավունքով.Պարույր Սևակի ծննդյան օրն է
«Պարույր Սևակն իր արմատներով ձգվում է մինչև Նարեկացի, մինչև հայ միջնադարյան հարուստ պոեզիան, հասնում Սիամանթոյին, Վարուժանին ու Չարենցին»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Հովիկ Աբրահամյանի հեռանալը չի թուլացնում ՀՀԿ­ի դիրքերը. Շարմազանով
«Արմենպրես»-ին նա ասել է. «Մեր կուսակցությունը շարունակում է մնալ Հայաստանի առաջատար քաղաքական ուժը և դրանում բոլորը կհամոզվեն ապրիլի 2-­ի երեկոյան»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Գեղարքունիքում մեկ տարում հրդեհները մոտ 40 մլն դրամի վնաս են պատճառել
2016 թվականի ընթացքում  Գեղարքունիքում ստացվել է 165 ահազանգ հդեհների վերաբերյալ, որոնց պատճառած նյութական վնասի չափը կազմել է 39 մլն. 925...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Օբամեյանգը հավակնում է «Ոսկե խաղակոշիկին»
Նրանից շատ քիչ են հետ մնում կատալոնյան թիմի հարձակվողներ Լիոնել Մեսսին և Լուիս Սուարեսը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Թոմաս դե Վաալ. «Եթե նորից կռիվ լինի, այն վերահսկելը դժվար է լինելու»
Ամեն տարի, երբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի լեռներում սկսվում է ձյան հալոցքը, փորձագետների ու գիտնականների ոչ մեծ խումբը, որի ուշադրության կենտրոնում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Ռուսական կողմը դրական է գնահատել համատեղ հիմնադրամի ստեղծման գաղափարը
ՀՀ վարչապետի Ռուսաստանի Դաշնություն կատարած պաշտոնական այցի շրջանակում, ՌԴ վարչապետի կեցավայրում տեղի է ունեցել Դմիտրի Մեդվեդևի և Կարեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
«Լավագույն մարզիկի» կոչմանն արժանացել է Զավեն Իգիթյանը
Նախորդ 2 մրցաշարերում լավագույնն էին ճանաչվել Հայկ Բաբայանն ու Ալլա Պողոսյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
ՄԻՊ-ը և Եվրոպայի խորհուրդը կզարգացնեն երկկողմ համագործակցությունը
ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը և Եվրոպայի խորհրդի Ժողովրդավարության հարցերով գլխավոր տնօրինության գլխավոր տնօրեն Սնեժանա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Արտյոմ Տավակալյանը 15 միավոր է վաստակել իր թիմի համար
21 հանդիպումից հետո «Հորնեթս Դելևրը» զբաղեցնում է մրցաշարային աղյուսակի 10-րդ հորիզոնականը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Խաբարովսկում տղամարդը սպանել է երեխաներին, կնոջն ու տատիկին
Խաբարովսկում ձերբակալվել է երկու երեխաներին, կնոջը, տատիկին սպանած տղամարդը: Նա ընտանիքի հայրն է:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Առաջին կիսաեզրափակչում` Ֆեդերեր-Վավրինկա
Այսպիսով` կիսաեզրափակիչ առաջին խաղը կլինի շվեյցարական:
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Փոխնախարարը ազատվել է պաշտոնից
Բերիկյանը երկար տարիներ էր աշխատում նախարարությունում և համակարգում էր մանկատների հետ կապված աշխատանքը
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան լինելը լավագույն գործն է աշխարհում. Ռիչարդ Միլս
19:41 24/01/2017

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան լինելը լավագույն գործն է աշխարհում. Ռիչարդ Միլս

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}