Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Առաջիկա օրերին փոփոխական եղանակը կպահպանվի
Մայիսի 24-ին ժամանակ առ ժամանակ հանրապետության շրջանների զգալի մասում, 25-ին և 28-ին հիմնականում հյուսիսային շրջաններում, 27-ի երեկոյան ժամերին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Հարուցվել է քրեական գործ՝ մոր կողմից նորածին երեխային սպանելու դեպքի առթիվ
ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ մոր կողմից նորածին երեխային սպանելու դեպքի առթիվ։ ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
ԶԼՄ-ները հայտնել են Մանչեսթերի ահաբեկչության կատարողի անունը
CBS News հեռուստաալիքը հայտնել է մահապարտ ահաբեկչի անունը, որն ահաբեկչական ակտ է իրականացրել Մանչեսթեր քաղաքի մարզահամերգային համալիրում:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Ոստիկանությունը շրջանավարտներին կոչ է անում ձեռնպահ մնալ ավտոմեքենա վարելու արկածախնդրությունից
«Վերջին զանգի» օրը ոստիկանւթյունը ողջ ծավալով ապահովելու է հասարակական կարգը, պահպանելու է տոնական հանդիսությունների մասնակիցների և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Կատալոնիան պաշտոնապես կխնդրի Մադրիդին՝ բանակցություններ սկսել անկախության հանրաքվեի շուրջ
Կատալոնիայի իշխանությունները պայմանավորվել են պաշտոնապես դիմել Իսպանիայի՝ Մարիանո Ռախոյի գլխավորած կառավարությանը՝ անկախության հանրաքվեի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Իրավախախտումների գործերով որոշումների վերաբերյալ ծանուցումները՝ SMS-ների միջոցով. ՃՈ
Ճանապարհային ոստիկանությունը տեղեկացնում է, որ 2017 թվականի մայիսի 24-ից գործարկվելու է Ճանապարհային ոստիկանության տեսանկարահանող կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Որոշ համայնքներ վաղը մի քանի ժամով կհոսանքազրկվեն
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մայիսի 24-ին` պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Բնակչության պետական ռեգիստրում լիազորված անձի միջոցով հաշվառման դիմում ներկայացնելու մասին
16 տարին լրացած անձը բնակչության պետական ռեգիստրում հաշվառվելու համար դիմումն անձամբ կամ լիազորված անձի միջոցով ներկայացնում է ըստ բնակության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Բրիտանիան ցնցված «բարբարոսական ակտից». Եղիսաբեթ Երկրորդ
Մեծ Բրիտանիայի Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհին հայտարարել է, որ բրիտանական ազգը ցնցված է Մանչեսթրում կատարված «բարբարոսական ակտի»...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
ԻԻՀ Մեջլիսի պատգամավոր. Հասան Ռոհանիի կառավարությունը շահագրգռված չէ կառուցել Իրան-Ադրբեջան երկաթգիծը
Հասան Ռոհանիի կառավարությունն Իրան-Ադրբեջան երկաթգիծը կառուցելու կարողություն չունի,-իրանական «Ջավան» օրաթերթի փոխանցմամբ հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Nokia-ն ու Apple-ը հրաժարվել են փոխադարձ դատական հայցերից
Nokia-ն և Apple-ը կարգավորել են վեճն արտոնագրային իրավունքների խախտման շուրջը և կնքել են համագործակցության համաձայնագիր:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Հնդկաստանում գործել են 14 կմ. երկարությամբ շարֆ
Նման ձեռնարկի նպատակն է եղել խաղաղության համար պայքարը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Նավթի համաշխարհային գները չեն կողմնորոշվում դինամիկայի հարցում
Լոնդոնի և Նյու Յորքի բորսաներում սակարկությունների ընթացքում նավթի համաշխարհային գները տարբեր ուղղություններով են ընթանում: Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Թրամփը Պաղեստինից մեկնել է Վատիկան
Հռոմի պապի և ԱՄՆ նախագահի հանդիպումը նախատեսված է մայիսի 24-ին:
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Նորածնի դին փողոցում թողած կնոջը բերման են ենթարկել
Նա խոստովանել է, որ 2017 թվականի մայիսի 11-ի առավոտյան իրենց բնակարանի զուգարանում, առանց բժշկական միջամտության, ծննդաբերել է արական սեռի երեխա, որը ճիչ արձակելուց հետո մահացել է:
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Թրամփը ՌԴ-ի հետ կապերի գործի շրջանակներում իր շահերը ներկայացնող փաստաբանների թիմ կվարձի
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ցանկանում է ՌԴ-ի հետ իր թիմի կապերը հետաքննող գործի շրջանակներում իրավաբաններ վարձել: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Մահացել է Ջեյմս Բոնդի դերակատար Ռոջեր Մուրը
Կյանքի 90-րդ տարում վախճանվել է բրիտանացի դերասան Ռոջեր Մուրը, ով առավել հայտնի է Ջեմս Բոնդի կերպարը մարմնավորելով,- «Լենտա.ռու»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Քարվաճառ-Վարդենիս ճանապարհը բաց է
Իրականացվել են պայթեցման աշխատանքներ։
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Թայլանդում կայծակի հետևանքով երեխա է մահացել
Ուժեղ անձրևի ժամանակ երեխաները վազել են դպրոցի բակում գտնվող ծառի տակ՝ պաշտպանվելու համար:
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
«Մեդալ էլ կարող է լինել». Աթլետիկայի Եվրոպայի թիմային առաջնություն
Աթլետիկայի Հայաստանի հավաքականը հունիսի 24-25-ը Մալթայում կմասնակցի Եվրոպայի թիմային առաջնությանը: Տղամարդկանց և կանանց պայքարում մեր երկիրը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Հայաստանին տրամադրված մարդասիրական օգնության 44.1%-ը բաժին է ընկնում Շվեյցարիային
Ըստ ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից տրամադրած տվյալների, 2017թ. հունվար-մարտին մարդասիրական օգնության կարգով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Պետերբուրգի կենտրոնում կասկածելի առարկայի պատճառով փակվել է Տրոիցկի կամուրջը
 Կասկածելի առարկայի պատճառով Պետերբուրգում փակվել է Տրոիցկի կամուրջը։ Այս մասին  գրում է «Գազետա.ռու»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Էդվարդ Նալբանդյանը Մադրիդում կմասնակցի միջազգային նախարարական համաժողովի
Մայիսի 24-ին Հայաստանի ԱԳ նախարարի պաշտոնակատար Էդվարդ Նալբանդյանը կմասնակցի և ելույթ կունենա Մադրիդում կայանալիք «Մերձավոր Արևելքում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Պետք է հետևողական աշխատել Հայաստանի մշակութային ճանաչելիությունը բարձրացնելու ուղղությամբ. Վարչապետ
«Ներկայացրեք  կոնցեպցիա՝ ընդհանրապես դեպի ուր ենք շարժվելու կինոարտադրության մեջ, բայց յուրաքանչյուր առաջարկի տակ պետք է դնեք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Պեսկովը մեկնաբանել է Պուտինի՝ 2018 թվականի ընտրություններին մասնակցելու հնարավորությունը
«Տարվում է սովորական աշխատանք: Համապատասխանաբար, չկան նման մետքեր և չկա նման պլան»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Պոլիէթիլենային պարկով փաթաթված գտնված նորածնի մոր վերաբերյալ նախնական տվյալներ են ձեռք բերվել
Նորածնի մահվան հանգամանքները պարզելու համար նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքները դեռ չկան:
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Պաշտոնյաները ֆեյսբուքում՝ այո՞, թե՞ ոչ
Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք, ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանն օրեր առաջ գրանցվել է «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցում: Այսօր նա կատարել է առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Հովհաննես Հովսեփյանը նշանակվել է ՀՀ նախագահի վերահսկողական ծառայության ղեկավար
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով Հովհաննես Հովսեփյանը նշանակվել է ՀՀ նախագահի վերահսկողական ծառայության ղեկավար։ «Հիմք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Մենք խստորեն դատապարտում ենք այդ դաժան և անմարդկային արարքը. Արա Բաբլոյան
Արա Բաբլոյանը ցավակցել է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի երկու պալատների նախագահներին։
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը մասնակցելու է Գերմանիայում կայանալիք միջազգային համագումարին
Արամ Առաջին Կաթողիկոսը հատուկ հրավեր էր ստացել Գերմանիայի կողմից մասնակցելու այդ համագումարին:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Պատերազմով սպառնացող Ադրբեջանի զինված ուժերում լուրջ խնդիրներ կան. Հ. Մելիք-Շահնազարյան
14:13 23/05/2017

Պատերազմով սպառնացող Ադրբեջանի զինված ուժերում լուրջ խնդիրներ կան. Հ. Մելիք-Շահնազարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}