Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:21
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը ներկայացնում է ինտերնետային գնումներ կատարելու ժամանակակից եղանակ
Բանկն ուղարկում է քարտապանին SMS հաղորդագրության միջոցով հենց գնման պահին:
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Բելառուսում «ձրիակերները» համալրել են երկրի բյուջեն
Բելառուսում 54 հազար բնակիչ վճարել է «ձրիակերության հարկ», ինչի մասին հայտնել է հանրապետության հարկերի և գանձումների...
Աղբյուր` Panorama.am
12:10
Թուրքիան իրեն խիստ ապակառուցողական է դրսևորում Հարավային Կովկասում. Վիգեն Սարգսյան
«Նրա քաղաքականությունն ուղղված է տարածաշրջանի շահերի դեմ»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
ՊՊԾ գնդի տարածքում վիրավորված Պետրոսյանի փաստաբանն ահազանգում է
«Եթե Աշոտ Պետրոսյանին «Նուբարաշեն» տեղափոխելը և N խցում տեղավորելու նպատակը եղել է նրան խոշտանգելը, ապա «պլանի» հեղինակներին դա լիովին հաջողվել է»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Զոհրաբ Մնացականյան. Սա պայքար է` հանուն ինքնապաշտպանության և ֆիզիկական գոյատևման
«Սա պայքար է, որն ականատես եղավ հայերի հանդեպ ջարդերին Բաքվում, Սումգաիթում, Կիրովաբադում և Ադրբեջանի այլ վայրերում...»
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
Վիգեն Սարգսյանը ներկայացրել է, թե որ դեպքում Հայաստանը գործի կդնի «Իսկանդեր» համակարգերը
«Իր գաղափարով ու հնարավորություններով այնպիսի զենք է, որ պետք է հովացնի ցանկացած տաք գլուխ որոշումների կայացման առումով»:
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում Թրամփի աստղը վնասած ամերիկացին տուգանվել է
Լոս Անջելեսի դատարանը տեղացի 53-ամյա Ջեյմս Լամբերտ Օտիսին դատապարտել է 3 տարվա պայմանական ազատազրկման և տուգանքի՝ Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Վիգեն Սարգսյան. ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցությունն ուղղված չէ Ռուսաստանի դեմ
Նրա խոսքով, ՆԱՏՕ-ի հետ Երևանի հարաբերությունները միշտ կառուցվել են գործընկեր և դաշնակից երկրների համար բաց եղանակով:
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
ՀՀ զինուժն առավել քան մարտունակ է. Վիգեն Սարգսյան
Նրա խոսքով, պաշտպանության կազմավորման գործում շատ կարևոր է նախապատվությունը տալ ոչ թե քանակին, այլ որակին:
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Ֆրանսիայում վաճառվել է աշխարհում ամենաթանկ ռոմի շիշը
Բակկարա մակնիշի բյուրեղապակուց պատրաստված ռոմի շիշը զարդարված է 18 կարատանի ոսկով, ինչպես նաև 4 կարատ ադամանդով:
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Քարոզչական աշխատանքներում գործել բացառապես օրենքի շրջանակում. ԿԳ նախարարի շրջաբերականը
Հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների դահլիճները թեկնածուներին ու ընտրություններին մասնակցող կուսակցություններին կարող են տրամադրվել միայն ժամը 18:00-ից հետո կամ ոչ աշխատանքային օրերին
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Սենոր Հասրաթյան. Հորինվածք է
«Ադրբեջանի ՊՆ-ն հայկական կողմին մեղադրում է դիվերսիոն գործողություն իրականացնելու մեջ»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
Սիրիացի սակրավորները սկսել են Հալեպի ականազերծումը
«Մենք, ըստ էության, ընդունել ենք էստաֆետը, վտանգավոր, բայց շատ կարևոր է հայրենի Սիրիայում խաղաղ կյանքը վերականգնելու համար»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Փախստականներին ողջունող պաստառ՝ Ազատության արձանին
Ոստիկանությունը սկսել է դեպքի առիթով քննությունը, քանի որ ԱՄՆ-ում նման պաստառների տեղադրումն ազգային հուշարձանների վրա արգելված է օրենքով:
Աղբյուր` Panorama.am
10:15
Խոսեպ Գվարդիոլա. «Դուրս կմնանք Չեմպիոնների լիգայից, եթե գոլ չխփենք «Մոնակոյին»
«Երկրպագուները ողջ 90 րոպեի ընթացքում աջակցեցին մեզ։ Դա լավագույն նվերն է, որը կարող էինք ստանալ»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:07
Դիեգո Սիմեոնե. «Ժպիտով եմ վերադառնում Մադրիդ»
«Մենք պետք է զսպեինք Վանդելլային և արեցինք դա։ Ամեն ինչ լավ էր, սակայն պետք է շարունակենք ավելացնել»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Լեոնարդու Ժարդիմ. «Տարբերությունը սխալների քանակի մեջ է»
«Ֆալկաոն ականավոր հարձակվող է, նա կրկին ապացուցեց դա, չնայած այն բանին, որ մինչ այդ նրա գործերն Անգլիայում չդասավորվեցին»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Շփման գծում արձանագրվել է լարվածության աճ
Հակառակորդի նախահարձակ ակտիվությունը ճնշելու համար ՊԲ առաջապահ զորամասերը դիմել են պատասխան գործողությունների:
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
Ռոջեր Շմիդտ. «Ատլետիկոյի» հետ խաղը շատ ծանր էր»
«Գիտեինք, որ «Ատլետիկոն» վարպետորեն է կազմակերպում հակագրոհները, սակայն, միևնույն է, 2 գոլ բաց թողեցինք առաջին խաղակեսում»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
«Ատլետիկոն» 4 գնդակ ուղարկեց «Բայերի» դարպասը
«Ատլետիկոն» հաղթեց 4։2 հաշվով, և գրեթե կասկած չկա, որ տնային խաղում մադրիդյան թիմը կպահպանի ունեցած առավելությունը։
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Մանչեսթեր Սիթին» ու «Մոնակոն» իսկական ներկայացում արարեցին
Երկրորդ խաղակեսում «Մանչեսթեր Սիթին» առավել հաջող հանդես եկավ՝ 4 գնդակ ուղարկելով «Մոնակոյի» դարպասը։
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
Ադրբեջանում զանգվածային ձերբակալություններ են. ՀԺ
Վերջին օրերին Ադրբեջանում զանգվածային  ձերբակալություններ են տեղի ունենում:  Ըստ Ադրբեջանի ընդդիմության,  դրանց նպատակն է՝ կանխել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:18
Հրայր Անտոնյանը սպառնացել է, որ ՀՀԿ-ի օգտին չաշխատողների համար «վատ կլինի». «Ժողովուրդ»
«Ժողովուրդ» օրաթերթը շարունակում է  ահազանգեր ստանալ  Արաբկիր թաղապետարանի աշխատակիցներից։  Նրանք դժգոհում են, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:17
Եղվարդում գաղտնի հարցման արդյունքները սարսափեցրել են Արամ Հարությունյանին. «Փաստ»
«Փաստ»-ի տեղեկություններով՝ Կոտայքի տարածաշրջանում  նախկին նախարար  ու նախկին  մարզպետ  Արամ Հարությունյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Ոստիկանությունն ընտրողների թիվը կհրապարակի մարտի 3-ին. ՀԺ
Ոստիկանությունը երեկ հրապարակել է  ընտրողների նախնական ցուցակները, սակայն դեռ չի հրապարակել ընտրողների թիվը:  Վերջին անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Պետական կառույցների օպտիմալացումներն ու կրճատումները հրահանգել է դադարեցնել. «Փաստ»
Մինչև ապրիլի երկուսը դադարեցնել բոլոր  օպտիմալացումները և կրճատումները  Բաղրամյան 26-ում որոշում են կայացրել, և այն ուղարկել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:15
Գերմանիայի նախկին դեսպանն «արդար և շատ ժողովրդավարական» է գնահատել Արցախի հանրաքվեն. «Առավոտ»
«Եղել է արդար, նորմալ, շատ ժողովրդավարական հանրաքվե»-«Առավոտ»-ի փոխանցմամբ՝  ԼՂ սահմանադրական հանրաքվեն ...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}