Մշակույթ 15:12 04/03/2017 Հայաստան

Գիտաժողովից. Դերենիկ Դեմիրճյանը ճակատագրական գրող է

Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում կայացավ Դերենիկ Դեմիրճյանի 140-ամյակին նվիրված գիտաժողով, բացվեց ժամանակավոր ցուցադրություն:

Դերենիկ Դեմիրճյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Կարինե Ռաֆայելյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ցուցահանդեսում ներկայացրել են հիմնականում այնպիսի նյութեր, որոնք ժամանակին խորհրդային ցենզուրայի կողմից չեն ընդունվել, բայց մարդու կենսագրություն է ու չի կարելի անտեսել: 

«Իհարկե, նման նյութերը շատ են: Մի քանի տարի առաջ Դեմիրճյանի արխիվում գտել ենք «Դատողություններ Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցի շուրջ» խոհագրությունը, որն արդեն լույս է տեսել գրքով: Հայտնություն էր, որ 1950-ական թվականներին հայ լուրջ մտավորականը կարող էր փաստերով  զբաղվել Ղարաբաղի, Նախիջևանի ճակատագրի քննությամբ»,- նշեց նա:

Թանգարանի տնօրենի խոսքով, գտել են «Արջուկ լրջուկ» հեքիաթը, որը 1944 թվականին մեկ անգամ լույս էր տեսել ու խորապես մոռացվել: Ազգային գրադարանից գտել են մեկ օրինակ ու տպագրել:

«Գտել ենք «Հովնան Մեծատուն» անտիպ դրաման, ֆինանսավորման դեպքում առանձին գրքով կտպագրենք»,- հավելեց Կ. Ռաֆայելյանը:

Գիտաժողովի ընթացքում  զեկույցներով հանդես եկան գրողներ, գրականագետներ, պատմաբաններ՝ ներկայացնելով Դեմիրճյանին որեպես գրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, նրա կապը թատրոնի, կինոյի հետ:

Արձակագիր, ՀՀ գրողների միության արձակի բաժնի վարիչ Ալիս Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքն այն սերնդից է, որ կրթվել է Դեմիրճյանով. «Քանի որ ուսումնական ծրագրերում կար Դեմիրճյան, նրա պատմվածքները, դրանով մենք սնվել ենք, մեծացել: Այս առումով, կարելի է ասել, ճակատագրական գրող է, միաժամանակ նաև դասական»:

Ա. Հովհաննիսյանը կարևորեց այն փաստը, որ Դերենիկ Դեմիրճյանի ժառանգությունը լավ ձեռքերում է գտնվում ի դեմս տուն-թանգարանի տնօրենի:

«Լավ է, որ դասականն իրենից հետո ունի պահապաններ: Րաֆֆին չի ունեցել այդ պահապանները: Րաֆֆին, ով իր ամբողջ կյանքը նվիրել էր հայրենիքի փրկությունը, հայրենիք ունեցավ, բայց թաղված է Թբիլիսիի Խոջիվանքում»,- նշեց արձակագիրը:

Խոսելով «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին, նա ասաց, որ այն տարբեր բեմերում լավ բեմադրվել է, վերաբերում է 11-րդ դարի անցքերին. «Իմ վեպը՝ «Ճյուղեր-տերևներ», նույնպես վերաբերում է  նույն շրջանին՝ Գագիկի գահակալությանը, բայց ես բոլորովին այլ կողմից եմ ներկայացրել: Առաջինը Դեմիրճյանն է եղել, որ ներկայացրել է Գագիկին որպես հայրենասեր թագավար: Այդ աշխատանքից հետո շատացան Գագիկ անունները, նաև Վահրամ. այդ ժամանակ սպարապետը Վահրամ Պահլավունին էր»:

Գրականագետ Ժենյա Քալանթարյանը նույնպես խոսեց «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին:

«Ուշադիր լինելու դեպքում պիեսի սյուժեի մեջ և ենթատեքստում կարելի է գտնել այնպիսի ճշմարտություններ, որոնք ժամանակի իրականության դրսևորումն է: Կարելի է  հեշտությամբ զուգահեռ անցկացրել Դեմիրճյանի ապրած ժամանակի, պիեսը գրելու ժամանակի, պիեսում պատկերվող  ժամանակի միջև: Պատահական չէ, որևէ գրող որևէ պատմության թեմային պատահականորեն չի դիմում եթե ներքին կապ չի ստեղծում անցած պատմական ժամանակի և ներկա ժամանակի միջև»,- ասաց գրականագետը:

Դերենիկ Դեմիրճյանի  եղբոր՝ Գևորգ Դեմիրճյանի ծոռ, պատմաբան Վահան Մելիքյանի խոսքով, շատերին թվում է, թե Դեմիրճյանը շատ զգուշավոր անձնավորություն է եղել, սակայն բերեց մի փաստ. «1918 թվականի  մայիսյան հերոսամարտերի շրջանում՝ մայիսի 21-ին, Դերենիկ Դեմիրճյանը Երևանի նախկին անգլիական այգում Արամ Մանուկյանի հետ մասնակցել է  հանրահավաքի, ոգեշնչել տեղի բնակչությանը Թուրքիային դիմադրելու  հարցում:  Նա միակ մեր անվանի մտավորականներից էր, ով 1918 թվականին եղել է Երևանում, մասնակցել այդ միջոցառմանը: Ավելի ուշ նա գրել է բանաստեղծություն՝ նվիրված մայիսյան հերոսամարտի զոհերին»:

Դերենիկ Դեմիրճյանը ծնվել է 1877-ին  Ախալքալաքում: Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի հայոց ծխական դպրոցում։ Երկու տարի անց տեղափոխվել է Արդահան, աշակերտել առաջադեմ համոզմունքներ ունեցող Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանին, 1892 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1898 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա աշխատել Արդահանում։ 1900 թվականին հաստատվել է Թիֆլիսում, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Վերնատուն գրական ընկերության աշխատանքներին։ Երաժշտություն ուսումնասիրելու նպատակով 1903 թվականին մեկնել է Մոսկվա: 1905-1910 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետում, վերադարձել Թիֆլիս և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան, եղել գիտության և արվեստի ինստիտուտի արվեստի բաժնի գիտքարտուղարը։

Գրական ասպարեզ է իջել իբրև բանաստեղծ։ Առաջին գրքույկը՝ «Բանաստեղծություններ» խորագրով, հրատարակվել է 1899 թվականին, երկրորդը՝ 1913 թվականին։ Դեմիրճյանի հոգևոր վերածնունդը տեղի է ունեցել 1905-1907 թվականների հեղափոխության ազդեցությամբ։ Մինչև 1919 թվականը ստեղծագործել է գրական բոլոր ժանրերով, այնուհետև հիմնականում անցել արձակին ու դրամատուրգիային: Դեմիրճյանի ստեղծագործության գլուխգործոցը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին գրված «Վարդանանք» պատմավեպն է։ Դեմիրճյանը մանուկների համար գրել է «Պույպույ մուկիկը», «Արջուկ լրջուկ», «Ծտապար» և այլ ստեղծագործություններ։
Դեմիրճյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Դ. Դեմիրճյանը մահացել է  1956 թ.Երևանում:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

19:38
ԶՈւ զինծառայողները՝ համապետական շաբաթօրյակին
«Մաքուր Հայաստան» ծրագրի համապետական շաբաթօրյակի շրջանակում այսօր մայրաքաղաքի ընդհանուր օգտագործման տարածքների սանիտարական մաքրման,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Հայաստանում հացի արտադրությունը նվազել է, մակարոնեղենի, հրուշակեղենի արտադրությունը՝ աճել
Հայաստանում 2017 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին արտադրվել է 69 275.6 հազար տոննա հաց, ինչը 2016թ-ի նույն ժամանակահատվածի համեմատ 2.3 տոկոսով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Հյուսիսային Կորեայի կողմից վտանգը հասել է նոր մակարդակի. G7-ի առաջնորդներ
«Հյուսիսային Կորեան դարձել է միջազգային օրակարգի առաջնային խնդիրը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Կանադայի վարչապետն այս անգամ էլ ՆԱՏՕ-ի անդամներին զարմացրել է իր գուլպաներով
Գուլպաներից մեկը վարդագույն է եղել, մյուսը՝ երկնագույն, երկուսի վրա էլ պատկերված է եղել ՆԱՏՕ-ի դրոշը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Մակրոնը պատրաստակամություն է հայտնել Սիրիայի հարցում համագործակցել Ռուսաստանի հետ
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի մայիսի 29-ին Վերսալում հանդիպման քննարկելիք թեմաներից մեկը կլինի Սիրիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Չինաստանում պաշտոնյան դատապարտվել է մահվան՝ պետական գումարները գողանալու և կաշառք վերցնելու համար
Դատավճռի կատարումը հետաձգվել է երկու տարով, բայց չի կարող մեղմացվել:
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Մայիսի 29-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մայիսի 29-ին` պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Իրինա Շեյքը և այլ մոդելները՝ Կաննի amfAR-ի բարեգործական երեկույթին
Կաննի կինոփառատոնի ամենանշանակալից միջոցառումներից մեկը՝ amfAR-ի գալաերեկույթն է:  Ավանդական դարձած բարեգործական երեկոյին նախապես են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Հայաստանում աճում է օճառի արտադրությունը
Հայաստանում  օճառի արտադրության ծավալն այս տարվա առաջին եռամսյակում աճել է 44.2 տոկոսով և կազմել 67.5 տոննա: ՀՀ Ազգային վիճակագրական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Չինաստանում տան փլուզման հետևանքով 6 մարդ է զոհվել
Չինաստանի Շանդուն նահանգում կառուցվող տան փլուզման հետևանքով վեց մարդ է զոհվել, ևս 4-ը՝ վիրավորվել, գրում է «Գազետա.ռու»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-3 աստիճանով
Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է ռազմական ոստիկանության նորանշանակ պետին
Այսօր ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանության վարչությունում կայացած խորհրդակցության ընթացքում պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը ռազմական ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Իտալիայում ձերբակալել են G7 գագաթաժողովին ընդդիմացող շուրջ 50 ակտիվիստի
Շուրջ 50 ակտիվիստներ, ովքեր ծրագրել էին շաբաթ օրը մասնակցել «No G7» կարգախոսի ներքո անցկացվելիք ցույցին, Կալաբրիա նահանգում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Իրաքի իշխանությունները Մոսուլում արգելել են կանանց նիկաբ կրել
...անվտանգության նկատառումներով
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Սպանություն նախապատրաստելու գործով 3 անձի մեղադրանք է առաջադրվել
Եվս մեկի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
British Airways –ը չեղարկել է Հիտրո և Գատվիկ օդանավակայաններից բոլոր թռիչքները
Աշխարհի այլ քաղաքներում ևս հետաձգված են ընկերության չվերթները:
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Պուտինը Սիրիայի հարցն այսօր քննարկել է նաև Էրդողանի հետ
Երկու երկրների ղեկավարները քննարկել են Սիրիայում ապասրացման գոտու ստեղծման վերաբերյալ հուշագրի ստորագրման արագացմանն ուղղված միջոցառումները:
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Չենք ունենա 5 միլիոն տուրիստ, եթե Խոր Վիրապը լինի աղբի մեջ թաղված. Լոքյան
«Ստեղծված է մի իրավիճակ, որ կարծես մարդիկ ինքնաբուխ ուզում են ազատվել այս պրոբլեմից, որ տարիներով ունեցել ենք: Ինձ ամենաշատը սա է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
2-3-օրվա քննարկումները կարող են հավասար լինել մեկ տարվա ձեր հետազոտությունների իրականացմանը. Վարչապետ
Վարչապետը ներկա է գտնվել «Level Up» միջազգային ուսանողական գիտաժողովին։
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Երբ Արցախում խաղաղություն հաստատվի, ԵՄ-ն պատրաստ կլինի զգալի գումարներով աջակցել. ԵՄ դեսպան
«Մենք ՀՀ կառավարությանն ամեն տարի 30 միլիոն եվրո ենք փոխանցում և ցանկանում ենք, որպեսզի այդ գումարները մասնավոր գրպաններում չհայտնվեն»
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Երևանի քաղաքապետարանը ապամոնտաժել է ԼԳԲՏ թեմայով պաստառները
«Երևանի քաղաքապետարանը դրանց տեղադրման համար թույլտվություն չի տրամադրել»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Հակակոռուպցիոն մարմնի ստեղծումը դրական առաջընթաց է. Պյոտր Սվիտալսկի
Այսօր՝ մայիսի 27-ին, Երևանի Հյուսիսային պողոտայում տեղի ունեցավ Եվրոպայի օրվան նվիրված տեղեկատվական ցուցահանդեսի բացումը, որին մասնակցում էին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
Արամ Առաջինն իր ցավակցությունն ու զորակցությունն է հայտնել Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու պատրիարքին
«Խստորեն դատապարտում ենք ահաբեկչությունը, որը դարձել է մեր օրերի մեծագույն չարիքը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:19
Եգիպտոսի ահաբեկչությունը ևս ԻՊ-ն է իրականացրել
«Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումը Եգիպտոսում քրիստոնյաների վրա զինված հարձակման պատասխանատվությունն իր վրա է վերցրել,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
Հուլիսի 12-­ից Երևանից կանոնավոր չվերթներ կիրականացնի դեպի Բարսելոնա
«Արմենիա» ավիաընկերությունը հուլիսի 12-ից կանոնավոր չվերթներ կիրականացնի դեպի Բարսելոնա,- այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Մասնագետ. Սկլերոզի հիմնական դրսևորումներն ամենևին էլ հիշողության հետ կապված չեն
«Առայժմ մեր ունեցածք գիտելիքները բավարար չեն հասկանալու՝ որտեղ է խնդիրը այս հիվանդներ մոտ, որպեսզի կարողանանք ավելի նուրբ ու տեղային միջամտել»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:48
Իրանի և Ռուսաստանի նախագահները քննարկել են Սիրիայի հարցը
Իրանի և Ռուսաստանի նախագահների միջև կայացած հեռախոսազրույցի ընթացքում քննարկվել է Սիրիայի հարցը,-հաղորդում է ԻԻՀ նախագահի պաշտոնական կայքը։...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}