Մշակույթ 15:12 04/03/2017 Հայաստան

Գիտաժողովից. Դերենիկ Դեմիրճյանը ճակատագրական գրող է

Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում կայացավ Դերենիկ Դեմիրճյանի 140-ամյակին նվիրված գիտաժողով, բացվեց ժամանակավոր ցուցադրություն:

Դերենիկ Դեմիրճյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Կարինե Ռաֆայելյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ցուցահանդեսում ներկայացրել են հիմնականում այնպիսի նյութեր, որոնք ժամանակին խորհրդային ցենզուրայի կողմից չեն ընդունվել, բայց մարդու կենսագրություն է ու չի կարելի անտեսել: 

«Իհարկե, նման նյութերը շատ են: Մի քանի տարի առաջ Դեմիրճյանի արխիվում գտել ենք «Դատողություններ Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցի շուրջ» խոհագրությունը, որն արդեն լույս է տեսել գրքով: Հայտնություն էր, որ 1950-ական թվականներին հայ լուրջ մտավորականը կարող էր փաստերով  զբաղվել Ղարաբաղի, Նախիջևանի ճակատագրի քննությամբ»,- նշեց նա:

Թանգարանի տնօրենի խոսքով, գտել են «Արջուկ լրջուկ» հեքիաթը, որը 1944 թվականին մեկ անգամ լույս էր տեսել ու խորապես մոռացվել: Ազգային գրադարանից գտել են մեկ օրինակ ու տպագրել:

«Գտել ենք «Հովնան Մեծատուն» անտիպ դրաման, ֆինանսավորման դեպքում առանձին գրքով կտպագրենք»,- հավելեց Կ. Ռաֆայելյանը:

Գիտաժողովի ընթացքում  զեկույցներով հանդես եկան գրողներ, գրականագետներ, պատմաբաններ՝ ներկայացնելով Դեմիրճյանին որեպես գրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, նրա կապը թատրոնի, կինոյի հետ:

Արձակագիր, ՀՀ գրողների միության արձակի բաժնի վարիչ Ալիս Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքն այն սերնդից է, որ կրթվել է Դեմիրճյանով. «Քանի որ ուսումնական ծրագրերում կար Դեմիրճյան, նրա պատմվածքները, դրանով մենք սնվել ենք, մեծացել: Այս առումով, կարելի է ասել, ճակատագրական գրող է, միաժամանակ նաև դասական»:

Ա. Հովհաննիսյանը կարևորեց այն փաստը, որ Դերենիկ Դեմիրճյանի ժառանգությունը լավ ձեռքերում է գտնվում ի դեմս տուն-թանգարանի տնօրենի:

«Լավ է, որ դասականն իրենից հետո ունի պահապաններ: Րաֆֆին չի ունեցել այդ պահապանները: Րաֆֆին, ով իր ամբողջ կյանքը նվիրել էր հայրենիքի փրկությունը, հայրենիք ունեցավ, բայց թաղված է Թբիլիսիի Խոջիվանքում»,- նշեց արձակագիրը:

Խոսելով «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին, նա ասաց, որ այն տարբեր բեմերում լավ բեմադրվել է, վերաբերում է 11-րդ դարի անցքերին. «Իմ վեպը՝ «Ճյուղեր-տերևներ», նույնպես վերաբերում է  նույն շրջանին՝ Գագիկի գահակալությանը, բայց ես բոլորովին այլ կողմից եմ ներկայացրել: Առաջինը Դեմիրճյանն է եղել, որ ներկայացրել է Գագիկին որպես հայրենասեր թագավար: Այդ աշխատանքից հետո շատացան Գագիկ անունները, նաև Վահրամ. այդ ժամանակ սպարապետը Վահրամ Պահլավունին էր»:

Գրականագետ Ժենյա Քալանթարյանը նույնպես խոսեց «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին:

«Ուշադիր լինելու դեպքում պիեսի սյուժեի մեջ և ենթատեքստում կարելի է գտնել այնպիսի ճշմարտություններ, որոնք ժամանակի իրականության դրսևորումն է: Կարելի է  հեշտությամբ զուգահեռ անցկացրել Դեմիրճյանի ապրած ժամանակի, պիեսը գրելու ժամանակի, պիեսում պատկերվող  ժամանակի միջև: Պատահական չէ, որևէ գրող որևէ պատմության թեմային պատահականորեն չի դիմում եթե ներքին կապ չի ստեղծում անցած պատմական ժամանակի և ներկա ժամանակի միջև»,- ասաց գրականագետը:

Դերենիկ Դեմիրճյանի  եղբոր՝ Գևորգ Դեմիրճյանի ծոռ, պատմաբան Վահան Մելիքյանի խոսքով, շատերին թվում է, թե Դեմիրճյանը շատ զգուշավոր անձնավորություն է եղել, սակայն բերեց մի փաստ. «1918 թվականի  մայիսյան հերոսամարտերի շրջանում՝ մայիսի 21-ին, Դերենիկ Դեմիրճյանը Երևանի նախկին անգլիական այգում Արամ Մանուկյանի հետ մասնակցել է  հանրահավաքի, ոգեշնչել տեղի բնակչությանը Թուրքիային դիմադրելու  հարցում:  Նա միակ մեր անվանի մտավորականներից էր, ով 1918 թվականին եղել է Երևանում, մասնակցել այդ միջոցառմանը: Ավելի ուշ նա գրել է բանաստեղծություն՝ նվիրված մայիսյան հերոսամարտի զոհերին»:

Դերենիկ Դեմիրճյանը ծնվել է 1877-ին  Ախալքալաքում: Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի հայոց ծխական դպրոցում։ Երկու տարի անց տեղափոխվել է Արդահան, աշակերտել առաջադեմ համոզմունքներ ունեցող Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանին, 1892 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1898 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա աշխատել Արդահանում։ 1900 թվականին հաստատվել է Թիֆլիսում, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Վերնատուն գրական ընկերության աշխատանքներին։ Երաժշտություն ուսումնասիրելու նպատակով 1903 թվականին մեկնել է Մոսկվա: 1905-1910 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետում, վերադարձել Թիֆլիս և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան, եղել գիտության և արվեստի ինստիտուտի արվեստի բաժնի գիտքարտուղարը։

Գրական ասպարեզ է իջել իբրև բանաստեղծ։ Առաջին գրքույկը՝ «Բանաստեղծություններ» խորագրով, հրատարակվել է 1899 թվականին, երկրորդը՝ 1913 թվականին։ Դեմիրճյանի հոգևոր վերածնունդը տեղի է ունեցել 1905-1907 թվականների հեղափոխության ազդեցությամբ։ Մինչև 1919 թվականը ստեղծագործել է գրական բոլոր ժանրերով, այնուհետև հիմնականում անցել արձակին ու դրամատուրգիային: Դեմիրճյանի ստեղծագործության գլուխգործոցը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին գրված «Վարդանանք» պատմավեպն է։ Դեմիրճյանը մանուկների համար գրել է «Պույպույ մուկիկը», «Արջուկ լրջուկ», «Ծտապար» և այլ ստեղծագործություններ։
Դեմիրճյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Դ. Դեմիրճյանը մահացել է  1956 թ.Երևանում:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:56
Հայոց ցեղասպանության 102-րդ տարելիցին նվիրված արարողություն Լիտվայի Կաունաս քաղաքում
«102 տարի է անցել երկրի երեսից հայերին բնաջնջելու փորձից, սակայն մենք շարունակել ենք ապրել և արարել, պահպանել մեր հավատն ու հայրենիքը, մեր մշակույթն ու եկեղեցիները»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Թուրքիան առերեսվելու որևէ պատմություն չունի. թուրք ընդդիմադիր
«Մենք տարիներով առնչվում ենք մեզ պարտադրվող ցեղասպանության զրպարտությանը»
Աղբյուր` Panorama.am
20:46
Նախագահը ներկա է գտնվել «Համահայկական նվագախումբ» նախագծի առաջին համերգին
Համերգը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին ու հայ ժողովրդի վերածննդին:
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Միայն համատեղ ջանքերի շնորհիվ կհաջողվի արմատախիլ անել ցեղասպանության չարիքը. Հ. Նաղդալյան
ԵԽԽՎ-ում հայկական պատվիրակության ղեկավարը Վեհաժողովում տարածել է իր ելույթը, որտեղ եվրոպացի պատգամավորների ուշադրությունը հրավիրել է Հայոց ցեղասպանության եղելության վրա
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Ապրիլի 26-ին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում տեղի կունենա ամենամյա «Ծաղկահավաքը»
ՀԲԸՄ Հայաստանի սկաուտական խումբը և Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամը հրավիրում են մասնակցելու ամենամյա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Ալմաթիի մետրոյից տարհանում են մարդկանց պայթուցիկի մասին ահազանգից հետո
Ոստիկանությունը խնդրում է քաղաքացիներին պահպանել հանգստություն, խուճապի չմատնվել:
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ապրիլի 25-26-ին օդի ջերմաստիճանը կնվազի 6-8 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում ապրիլի 25-ին Լոռիում, Տավուշում և Սյունիքում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ: 26-29-ին սպասվում է առանց տեղումների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Կա ընդհանուր ըմբռնում, որ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի արտգործնախարարների հանդիպում է պետք կազմակերպել. Նալբանդյան
«Երբ լինի վերջնական համաձայնությունը, երբ ժամկետները ճշտվեն, մենք դրա մասին կհայտնենք»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
«Պահելով խոստումը». The Huffington Post
Մի շարք հեղինակավոր ամերիկյան լրատվամիջոցներ՝ չնայած Թուրքիայի վարած ժխտողական քաղաքականության, բավականաչափ հետևողականություն են դրսևորում Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Ես մտքերով իմ հայրենակիցների հետ եմ. Հենրիխ Մխիթարյան
«24 ապրիլ, 1915 թվական… Հայոց պատմության մեջ մռայլ ամսաթիվ»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Դեռահասը մեքենայով միայնակ անցել է շուրջ 1300 կմ ճանապարհ
Ոստիկանությունը ձերբակալել է դեռաասի, ով որոշել էր ավտոմեքենայով միայնակ անցնել  Ավստրալիան։ Այս մասին գրում է Լենտա.ռու-ն՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Կես տարվա ընթացքում 20 միլիոն մարդ կարող է մահանալ սովից. ՄԱԿ
Առաջին հերթին անհապաղ միջոցներ պետք է ձեռնարկել Նիգերիայի հյուսիս-արևելյան մասում, Սոմալիում, Հարավային Սուդանում, Եմենում բնակվող մարդկանց օգնելու համար:
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Աշխարհում առաջին անգամ մալարիայի դեմ պատվաստանյութի փորձարկումները կսկսվեն 2018 թվականին
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) հայտարարել Է, որ  աշխարհում առաջին անգամ մալարիայի դեմ  պատվաստանյութ կփորձարվկի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Օլանդը սատարում է Մակրոնին
«Նա այն մարդն է, որ պահպանում է արժեքները»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
ԱՄՆ նախագահ. Այսօր մենք հիշում և ոգեկոչում ենք Մեծ Եղեռնի տառապանքների բովով անցածներին
ԱՄՆ Նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը 2017թ. Հայկական հիշատակի օրվա առիթով
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Եվրոպայի առաջնություն. Արթուր Դավթյանը 5-րդն է հենացատկերում
Այս վարժությունում Եվրոպայի չեմպիոն է դարձել Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Արթուր Դալալոյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Անպատժելիությունը ստեղծում է նորանոր չարիքներ. Շվեդիայում Հայաստանի դեսպան
Ապրիլի 23-ին Ստոկհոլմում տեղի է ունեցել Հայոց ցեղասպանության տարիներին բազմաթիվ հայերի կյանք փրկած շվեդ միսիոներ Ալմա Յոհանսոնի շիրիմի մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Jimmy Choo կոշիկի լեգենդար բրենդը հանվել է վաճառքի
Jimmy Choo կոշիկի լեգենդար ապրանքանիշը հայտարարել է, որ գնորդ է փնտրում: Ինչպես հայտնում է BBC-ն, ընկերությունը, որի արժեքը գնահատվում է 700...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հնդկաստանի փոխնախագահն արդեն Հայաստանում է
«Զվարթնոց» օդանավակայանում նրան դիմավորել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Լիբանանցի կանայք Բեյրութում հարսանեկան զգեստներ են կախել
Նրանք դեմ են հին օրենքին, որը թույլ է տալիս բռնաբարողներին խուսափել քրեական պատասխանատվությունից՝ զոհի հետ ամուսնանալու դեպքում:
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Էրդողանի քայլերը որևէ լավատեսության հիմք չեն տալիս. Նիկոլ Փաշինյան
Հայ-թուրքական հարաբերություններ պետք է հաստատվեն առանց նախապայմանների։ Ծիծեռնակաբերդում լրագրողների հետ զրույցում այս մասին ասաց Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Մարին Լե Պենը Մակրոնին թուլակամ մարդ է որակել
«Նա բացարձակ հիստերիկ է»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Թուրքիան այս անգամ ապրիլի 24-ին ցեղասպանությունը հերքող գիրք է հրատարակել
700 էջից բաղկացած գրքում «ներկայացվում են փաստեր հայերի ապստամբության և հայերի կողմից կազմակերպված մահմեդականների կոտորածների մասին»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Այս հուշարձանը միևնույն ժամանակ կոչ է՝ չկրկնելու անցյալի սխալները. դեսպան Ադոնց
Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքարի օծման արարողություն Իսպանիայի Առնեդո քաղաքում։
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Էրդողանի խոսնակ. Հայերի հետ կապված կարևոր քայլեր են կատարվել
«Մեր ջանքերը շարունակություն են ունենալու»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դաղստանում դասարանում տեղի ունեցած պայթյունից դպրոցականներ են տուժել, կա մեկ զոհ
«Ութերորդ դասարանցիներից մեկը դպրոց նռնակ է բերել»
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Հայ ժողովրդի համար ամեն օր ապրիլի 24 է, այլ խոսքով՝ պահանջատիրության օր. Արամ Առաջին
«Հայոց ցեղասպանությունից 102 տարի անց մեր պահանջատիրական երթը կշարունակվի, պետք է շարունակվի առավել հավատով ու վճռականությամբ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Էրդողանը երկրորդ Թալեաթ փաշան է, որը թշնամի է նույնիսկ սեփական ժողովրդին. դերսիմահայ
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը երկրորդ Թալեաթ փաշան է՝ ազգային փոքրամասնությունների թշնամին, որը թշնամի է նույնիսկ սեփական ժողովրդին։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Էրդողանը ուղերձ է հղել Աթեշյանին
«Դարեր շարունակ ուրախության և տխրության ժամանակ միասին երկու ժողովուրդների անցյալի վերքերի ամոքումն ու մարդկային կապերի ամրապնդումը բոլորիս համատեղ նպատակն է»:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայտարարվեց 2017թ. «Ավրորա» մրցանակի հավակնորդների անունները
16:02 24/04/2017

Հայտարարվեց 2017թ. «Ավրորա» մրցանակի հավակնորդների անունները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}