Մշակույթ 15:12 04/03/2017 Հայաստան

Գիտաժողովից. Դերենիկ Դեմիրճյանը ճակատագրական գրող է

Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում կայացավ Դերենիկ Դեմիրճյանի 140-ամյակին նվիրված գիտաժողով, բացվեց ժամանակավոր ցուցադրություն:

Դերենիկ Դեմիրճյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Կարինե Ռաֆայելյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ցուցահանդեսում ներկայացրել են հիմնականում այնպիսի նյութեր, որոնք ժամանակին խորհրդային ցենզուրայի կողմից չեն ընդունվել, բայց մարդու կենսագրություն է ու չի կարելի անտեսել: 

«Իհարկե, նման նյութերը շատ են: Մի քանի տարի առաջ Դեմիրճյանի արխիվում գտել ենք «Դատողություններ Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցի շուրջ» խոհագրությունը, որն արդեն լույս է տեսել գրքով: Հայտնություն էր, որ 1950-ական թվականներին հայ լուրջ մտավորականը կարող էր փաստերով  զբաղվել Ղարաբաղի, Նախիջևանի ճակատագրի քննությամբ»,- նշեց նա:

Թանգարանի տնօրենի խոսքով, գտել են «Արջուկ լրջուկ» հեքիաթը, որը 1944 թվականին մեկ անգամ լույս էր տեսել ու խորապես մոռացվել: Ազգային գրադարանից գտել են մեկ օրինակ ու տպագրել:

«Գտել ենք «Հովնան Մեծատուն» անտիպ դրաման, ֆինանսավորման դեպքում առանձին գրքով կտպագրենք»,- հավելեց Կ. Ռաֆայելյանը:

Գիտաժողովի ընթացքում  զեկույցներով հանդես եկան գրողներ, գրականագետներ, պատմաբաններ՝ ներկայացնելով Դեմիրճյանին որեպես գրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, նրա կապը թատրոնի, կինոյի հետ:

Արձակագիր, ՀՀ գրողների միության արձակի բաժնի վարիչ Ալիս Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքն այն սերնդից է, որ կրթվել է Դեմիրճյանով. «Քանի որ ուսումնական ծրագրերում կար Դեմիրճյան, նրա պատմվածքները, դրանով մենք սնվել ենք, մեծացել: Այս առումով, կարելի է ասել, ճակատագրական գրող է, միաժամանակ նաև դասական»:

Ա. Հովհաննիսյանը կարևորեց այն փաստը, որ Դերենիկ Դեմիրճյանի ժառանգությունը լավ ձեռքերում է գտնվում ի դեմս տուն-թանգարանի տնօրենի:

«Լավ է, որ դասականն իրենից հետո ունի պահապաններ: Րաֆֆին չի ունեցել այդ պահապանները: Րաֆֆին, ով իր ամբողջ կյանքը նվիրել էր հայրենիքի փրկությունը, հայրենիք ունեցավ, բայց թաղված է Թբիլիսիի Խոջիվանքում»,- նշեց արձակագիրը:

Խոսելով «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին, նա ասաց, որ այն տարբեր բեմերում լավ բեմադրվել է, վերաբերում է 11-րդ դարի անցքերին. «Իմ վեպը՝ «Ճյուղեր-տերևներ», նույնպես վերաբերում է  նույն շրջանին՝ Գագիկի գահակալությանը, բայց ես բոլորովին այլ կողմից եմ ներկայացրել: Առաջինը Դեմիրճյանն է եղել, որ ներկայացրել է Գագիկին որպես հայրենասեր թագավար: Այդ աշխատանքից հետո շատացան Գագիկ անունները, նաև Վահրամ. այդ ժամանակ սպարապետը Վահրամ Պահլավունին էր»:

Գրականագետ Ժենյա Քալանթարյանը նույնպես խոսեց «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին:

«Ուշադիր լինելու դեպքում պիեսի սյուժեի մեջ և ենթատեքստում կարելի է գտնել այնպիսի ճշմարտություններ, որոնք ժամանակի իրականության դրսևորումն է: Կարելի է  հեշտությամբ զուգահեռ անցկացրել Դեմիրճյանի ապրած ժամանակի, պիեսը գրելու ժամանակի, պիեսում պատկերվող  ժամանակի միջև: Պատահական չէ, որևէ գրող որևէ պատմության թեմային պատահականորեն չի դիմում եթե ներքին կապ չի ստեղծում անցած պատմական ժամանակի և ներկա ժամանակի միջև»,- ասաց գրականագետը:

Դերենիկ Դեմիրճյանի  եղբոր՝ Գևորգ Դեմիրճյանի ծոռ, պատմաբան Վահան Մելիքյանի խոսքով, շատերին թվում է, թե Դեմիրճյանը շատ զգուշավոր անձնավորություն է եղել, սակայն բերեց մի փաստ. «1918 թվականի  մայիսյան հերոսամարտերի շրջանում՝ մայիսի 21-ին, Դերենիկ Դեմիրճյանը Երևանի նախկին անգլիական այգում Արամ Մանուկյանի հետ մասնակցել է  հանրահավաքի, ոգեշնչել տեղի բնակչությանը Թուրքիային դիմադրելու  հարցում:  Նա միակ մեր անվանի մտավորականներից էր, ով 1918 թվականին եղել է Երևանում, մասնակցել այդ միջոցառմանը: Ավելի ուշ նա գրել է բանաստեղծություն՝ նվիրված մայիսյան հերոսամարտի զոհերին»:

Դերենիկ Դեմիրճյանը ծնվել է 1877-ին  Ախալքալաքում: Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի հայոց ծխական դպրոցում։ Երկու տարի անց տեղափոխվել է Արդահան, աշակերտել առաջադեմ համոզմունքներ ունեցող Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանին, 1892 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1898 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա աշխատել Արդահանում։ 1900 թվականին հաստատվել է Թիֆլիսում, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Վերնատուն գրական ընկերության աշխատանքներին։ Երաժշտություն ուսումնասիրելու նպատակով 1903 թվականին մեկնել է Մոսկվա: 1905-1910 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետում, վերադարձել Թիֆլիս և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան, եղել գիտության և արվեստի ինստիտուտի արվեստի բաժնի գիտքարտուղարը։

Գրական ասպարեզ է իջել իբրև բանաստեղծ։ Առաջին գրքույկը՝ «Բանաստեղծություններ» խորագրով, հրատարակվել է 1899 թվականին, երկրորդը՝ 1913 թվականին։ Դեմիրճյանի հոգևոր վերածնունդը տեղի է ունեցել 1905-1907 թվականների հեղափոխության ազդեցությամբ։ Մինչև 1919 թվականը ստեղծագործել է գրական բոլոր ժանրերով, այնուհետև հիմնականում անցել արձակին ու դրամատուրգիային: Դեմիրճյանի ստեղծագործության գլուխգործոցը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին գրված «Վարդանանք» պատմավեպն է։ Դեմիրճյանը մանուկների համար գրել է «Պույպույ մուկիկը», «Արջուկ լրջուկ», «Ծտապար» և այլ ստեղծագործություններ։
Դեմիրճյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Դ. Դեմիրճյանը մահացել է  1956 թ.Երևանում:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Հայտնի է Nokia-ի նոր սմարթֆոնի շնորհանդեսի օրը
Համացանցում հայտնվել են նոր սմարթֆոնի լուսանկարները՝ պղնձագույն պատյանով։
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Հանրապետությունում սպասվում է բարձր ջերմային ֆոն
Հուլիսի 27-30-ը հանրապետությունում սպասվում է բարձր ջերմային ֆոն, Երևանում, Արարատյան դաշտում և Սյունիքի հովիտներում ցերեկը կանխատեսվում է մինչև...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Սիրիացի փախստականներին հյուրընկալող երկրներին տրամադրվելիք օգնությունը հաստատվել է
«Քանի դեռ Սիրիայում մարդասիրական ճգնաժամը շարունակվում է, պետք է ապահովենք, որ հրատապ օգնությունը հասնի դրա կարիքն ունեցողներին, ներառյալ Հայաստանին»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Ավազից ամրոցներ՝ տարվա ցանկացած եղանակին
Ինքնաշեն գործիքներ, ջուր և երևակայություն՝ ահա այն ամենը, ինչ պետք է Քելվին Շիբերտին ավազից գլուխգործոցներ ստեղծելու համար:
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Դավիթ Հարությունյանն ու Ռիչարդ Միլսը քննարկել են երկուստեք հետաքրքրություն ներկայացնող օրենսդրական հարցեր
ՀՀ արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանն այսօր ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանՌիչարդ Միլսին:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Մեկնարկում է «Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացման» երրորդ անվճար ծրագիրը
ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկը, Գերմանիայի բնության պահպանության միության (NABU) հետ համատեղ, հուլիսի 24-ից սկսում է «Օրգանական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանն աշխատանքային այց է կատարել Գեղարքունիքի մարզ
Հուլիսի 25-ին ՀՀ ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանն այցելել է Գեղարքունիքի մարզ: Խորհրդարանի ղեկավարին ուղեկցում էին Գեղարքունիքի մարզպետ Կարեն Բոթոյանը և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Ռազմական երկու համալսարանների շրջանավարտները վիճակահանությամբ ընտրել են ծառայության վայրերը
Հուլիսի 24-ին և 25-ին ՀՀ ՊՆ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական և Արմենակ Խանփերյանցի անվան ռազմական ավիացիոն համալսարաններում կայացել է հիշյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Հաշմանդամության կարգ ստանալու գործընթացը շրունակաբար կատարելագործվելու է. Արտեմ Ասատրյան
Նա միաժամանակ ՀՀ քաղաքացիներին հորդորեց ակտիվորեն ներգրավել այդ գործում և պաշտպանել իրենց իրավունքները։
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին շնորհվել է Գրական փաստագրության միջազգային ակադեմիայի «Ոսկե մեդալ»
«Ձերդ Սրբություն, դուք քրիստոնեական շարժման ականավոր գործիչ եք»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Հայաստանում յուրաքանչյուր հիվանդության գենետիկական ախտորոշիչ թեստ պարտադիր անցնում է որակի միջազգային վերահսկողություն
ՀՀ առողջապահության նախարար Լևոն Ալթունյանն այցելել է Բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոն, շրջել լաբորատորիաներում,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Սպանության փորձ ՝ կալանավորի նկատմամբ
«Արմավիր» ՔԿՀ-ում
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ընդունվել է 8495 դիմորդ
Ընդհանուր դիմորդների թիվը եղել է 9789:
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Գերմանիան լրացուցիչ 100 միլիոն եվրո է ներդնում Մոսուլի վերականգնման նպատակով
Իրաքի իշխանությունները հուլիսի 10-ին հայտարարել էին Մոսուլում «Իսլամական պետություն» խմբավորման դեմ հաղթանակ տանելու մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Պաշտոնական այցով Հայաստան է այցելելու Իսրայելի Պետության տարածաշրջանային համագործակցության նախարարը
Այսօր տեղի կունենան արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի և Իսրայելի Պետության տարածաշրջանային համագործակցության նախարար Ցախի Հանեգբիի բանակցությունները։
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Ներկայացվել են նորանշանակ դատախազները
ՀՀ գլխավոր դատախազը տվել է կոնկրետ հանձնարարականներ
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
«Միշտ պետք է հիշենք, որ մեզ սպասում են». ամառային զորակոչ
բարի ծառայություն, նորակոչիկներ
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Լողորդ Արթուր Բարսեղյանը կիսաեզրափակչում է
Օլիմպիական փառատոն
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Ֆրանկոֆոնիայի խաղեր. Լևոն Աղասյանը ութերորդն է եռացատկում
Կոտ դՙ Իվուարում ընթացող Ֆրանկոֆոնյան 8-րդ խաղերում այսօր Հայաստանի ներկայացուցիչ Լեւոն Աղասյանը եռացատկում 15.52 արդյունքով զբաղեցրել է 8-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
ՄԻԵԴ-ում այդ ծավալի դաժանությունների վերաբերյալ գործեր չի քննվել. Արցախի ՄԻՊ
«Ապրիլյան պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի հանցագործությունների վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում բարձրաձայնելը մի քանի նշանակություն կարող է ունենալ»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Beeline-ի աջակցությամբ մեկնարկել է «Սևան Ստարտափ Սամմիթ 2017-ը»
1000 հայկական ստարտափների ներկայացուցիչներ մասնակցում են «Ստարտափ Արմենիա» հիմնադրամի երկրորդ ամենամյա «Սևան Ստարտափ Սամմիթ 2017» ֆորումին։
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Էրդողանը հայտարարել է C-400 զենիթահրթիռային համակարգեր գնելու մասին
Համակարգերից երկուսը Ռուսաստանի կողմից կտրամադրվեն պայմանագրի կնքման պահից երկու տարվա ընթացքում, մյուս երկուսը կհավաքվեն Թուրքիայում։
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
ՊԲ-ն անօդաչու թռչող սարքեր չի կիրառել. Արցախի ՊՆ
«Ուղղակի ադրբեջանական քարոչամեքենան աշխատում է իր ոճով՝ փորձելով ապատեղակատվություններ տարածելու եղանակով մոլորության մեջ գցել ինչպես իր, այնպես էլ միջազգային հանրությանը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
Վթարային ջրանջատում Երևանում
Հուլիսի 26-ին ժամը 10.00-22.00
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
ՌԴ դեսպանատունը պատրաստ է աջակցել Ադրբեջանից Լապշինի արտահանձնմանը
«Եթե Ալեքսանդր Լապշինը ցանկանա օգտվել այդ պայմանագրի առաջարկած հնարավորությունից, ապա դեսպանատունը նրան անհրաժեշտ աջակցություն կցուցաբերի»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Արմավիրի մարզպետի խորհրդականն անհետ կորել է. ոստիկանությունը որոնում է նրան
Ոստիկանության Արմավիրի բաժնում մարզպետի խորհրդականի անհետացման վերաբերյալ ահազանգ ստացվել է հուլիսի 23-ին։
Աղբյուր` Panorama.am
15:46
Այսօր ապրիլյան պատերազմում զոհված փոխգնդապետ Օնիկ Գրիգորյանի ծննդյան օրն է
«Որդուս` Հովիկիս կփոխանցես, որ ընտանիքի և հայրենիքի համար այսուհետ ինքն է պատասխանատու»
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Հրաչյա Ռոստոմյանն ընդունել է Հ.Մ.Ը.Մ ներկայացուցիչներին
Հ.Մ.Ը.Մ.-ական 10-րդ մարզախաղերին մասնակցում են մարզիկներ 19 երկրների 21 մասնաճյուղերից:
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Զբոսաշրջիկներ են գալիս Հայաստան՝ հատուկ Խորովածի փառատոնին մասնակցելու համար. Ապրեսյան
Խորովածի միջազգային 9-րդ փառատոնը կայանալու է օգոստոսի 20-ին:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Զբոսաշրջիկներ են գալիս Հայաստան՝ հատուկ Խորովածի փառատոնին մասնակցելու համար. Ապրեսյան
16:15 25/07/2017

Զբոսաշրջիկներ են գալիս Հայաստան՝ հատուկ Խորովածի փառատոնին մասնակցելու համար. Ապրեսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}