Մշակույթ 15:12 04/03/2017 Հայաստան

Գիտաժողովից. Դերենիկ Դեմիրճյանը ճակատագրական գրող է

Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում կայացավ Դերենիկ Դեմիրճյանի 140-ամյակին նվիրված գիտաժողով, բացվեց ժամանակավոր ցուցադրություն:

Դերենիկ Դեմիրճյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Կարինե Ռաֆայելյանը Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ցուցահանդեսում ներկայացրել են հիմնականում այնպիսի նյութեր, որոնք ժամանակին խորհրդային ցենզուրայի կողմից չեն ընդունվել, բայց մարդու կենսագրություն է ու չի կարելի անտեսել: 

«Իհարկե, նման նյութերը շատ են: Մի քանի տարի առաջ Դեմիրճյանի արխիվում գտել ենք «Դատողություններ Ղարաբաղի և Նախիջևանի հարցի շուրջ» խոհագրությունը, որն արդեն լույս է տեսել գրքով: Հայտնություն էր, որ 1950-ական թվականներին հայ լուրջ մտավորականը կարող էր փաստերով  զբաղվել Ղարաբաղի, Նախիջևանի ճակատագրի քննությամբ»,- նշեց նա:

Թանգարանի տնօրենի խոսքով, գտել են «Արջուկ լրջուկ» հեքիաթը, որը 1944 թվականին մեկ անգամ լույս էր տեսել ու խորապես մոռացվել: Ազգային գրադարանից գտել են մեկ օրինակ ու տպագրել:

«Գտել ենք «Հովնան Մեծատուն» անտիպ դրաման, ֆինանսավորման դեպքում առանձին գրքով կտպագրենք»,- հավելեց Կ. Ռաֆայելյանը:

Գիտաժողովի ընթացքում  զեկույցներով հանդես եկան գրողներ, գրականագետներ, պատմաբաններ՝ ներկայացնելով Դեմիրճյանին որեպես գրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, նրա կապը թատրոնի, կինոյի հետ:

Արձակագիր, ՀՀ գրողների միության արձակի բաժնի վարիչ Ալիս Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքն այն սերնդից է, որ կրթվել է Դեմիրճյանով. «Քանի որ ուսումնական ծրագրերում կար Դեմիրճյան, նրա պատմվածքները, դրանով մենք սնվել ենք, մեծացել: Այս առումով, կարելի է ասել, ճակատագրական գրող է, միաժամանակ նաև դասական»:

Ա. Հովհաննիսյանը կարևորեց այն փաստը, որ Դերենիկ Դեմիրճյանի ժառանգությունը լավ ձեռքերում է գտնվում ի դեմս տուն-թանգարանի տնօրենի:

«Լավ է, որ դասականն իրենից հետո ունի պահապաններ: Րաֆֆին չի ունեցել այդ պահապանները: Րաֆֆին, ով իր ամբողջ կյանքը նվիրել էր հայրենիքի փրկությունը, հայրենիք ունեցավ, բայց թաղված է Թբիլիսիի Խոջիվանքում»,- նշեց արձակագիրը:

Խոսելով «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին, նա ասաց, որ այն տարբեր բեմերում լավ բեմադրվել է, վերաբերում է 11-րդ դարի անցքերին. «Իմ վեպը՝ «Ճյուղեր-տերևներ», նույնպես վերաբերում է  նույն շրջանին՝ Գագիկի գահակալությանը, բայց ես բոլորովին այլ կողմից եմ ներկայացրել: Առաջինը Դեմիրճյանն է եղել, որ ներկայացրել է Գագիկին որպես հայրենասեր թագավար: Այդ աշխատանքից հետո շատացան Գագիկ անունները, նաև Վահրամ. այդ ժամանակ սպարապետը Վահրամ Պահլավունին էր»:

Գրականագետ Ժենյա Քալանթարյանը նույնպես խոսեց «Երկիր հայրենի» դրամայի մասին:

«Ուշադիր լինելու դեպքում պիեսի սյուժեի մեջ և ենթատեքստում կարելի է գտնել այնպիսի ճշմարտություններ, որոնք ժամանակի իրականության դրսևորումն է: Կարելի է  հեշտությամբ զուգահեռ անցկացրել Դեմիրճյանի ապրած ժամանակի, պիեսը գրելու ժամանակի, պիեսում պատկերվող  ժամանակի միջև: Պատահական չէ, որևէ գրող որևէ պատմության թեմային պատահականորեն չի դիմում եթե ներքին կապ չի ստեղծում անցած պատմական ժամանակի և ներկա ժամանակի միջև»,- ասաց գրականագետը:

Դերենիկ Դեմիրճյանի  եղբոր՝ Գևորգ Դեմիրճյանի ծոռ, պատմաբան Վահան Մելիքյանի խոսքով, շատերին թվում է, թե Դեմիրճյանը շատ զգուշավոր անձնավորություն է եղել, սակայն բերեց մի փաստ. «1918 թվականի  մայիսյան հերոսամարտերի շրջանում՝ մայիսի 21-ին, Դերենիկ Դեմիրճյանը Երևանի նախկին անգլիական այգում Արամ Մանուկյանի հետ մասնակցել է  հանրահավաքի, ոգեշնչել տեղի բնակչությանը Թուրքիային դիմադրելու  հարցում:  Նա միակ մեր անվանի մտավորականներից էր, ով 1918 թվականին եղել է Երևանում, մասնակցել այդ միջոցառմանը: Ավելի ուշ նա գրել է բանաստեղծություն՝ նվիրված մայիսյան հերոսամարտի զոհերին»:

Դերենիկ Դեմիրճյանը ծնվել է 1877-ին  Ախալքալաքում: Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի հայոց ծխական դպրոցում։ Երկու տարի անց տեղափոխվել է Արդահան, աշակերտել առաջադեմ համոզմունքներ ունեցող Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանին, 1892 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ 1898 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա աշխատել Արդահանում։ 1900 թվականին հաստատվել է Թիֆլիսում, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Վերնատուն գրական ընկերության աշխատանքներին։ Երաժշտություն ուսումնասիրելու նպատակով 1903 թվականին մեկնել է Մոսկվա: 1905-1910 թվականներին սովորել է Ժնևի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետում, վերադարձել Թիֆլիս և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան, եղել գիտության և արվեստի ինստիտուտի արվեստի բաժնի գիտքարտուղարը։

Գրական ասպարեզ է իջել իբրև բանաստեղծ։ Առաջին գրքույկը՝ «Բանաստեղծություններ» խորագրով, հրատարակվել է 1899 թվականին, երկրորդը՝ 1913 թվականին։ Դեմիրճյանի հոգևոր վերածնունդը տեղի է ունեցել 1905-1907 թվականների հեղափոխության ազդեցությամբ։ Մինչև 1919 թվականը ստեղծագործել է գրական բոլոր ժանրերով, այնուհետև հիմնականում անցել արձակին ու դրամատուրգիային: Դեմիրճյանի ստեղծագործության գլուխգործոցը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին գրված «Վարդանանք» պատմավեպն է։ Դեմիրճյանը մանուկների համար գրել է «Պույպույ մուկիկը», «Արջուկ լրջուկ», «Ծտապար» և այլ ստեղծագործություններ։
Դեմիրճյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Դ. Դեմիրճյանը մահացել է  1956 թ.Երևանում:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:03
Հայաստանի զինուժի գերագույն գլխավոր հրամանատարն աչքը չի թարթելու «Իսկանդերի» համազարկի հրաման արձակելիս. ՀՀ նախագահ
Աշխատանքային այցով Արցախի Հանրապետություն մեկնած ՀՀ Նախագահ, Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար Սերժ Սարգսյանն եղել է ՊԲ զորամասերից մեկում,
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Արթուր Պետրոսյան. «Վաղը փորձելու ենք հարձակվողական ֆուտբոլ խաղալ»
Մարտի 25-ին Վազգեն Սարգսյանի անվան «Հանրապետական» մարզադաշտում տեղի է ունեցել Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Դատավորի կիրակի
Մեծ Պահքի հինգերորդ կիրակին կոչվում է Դատավորի:
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հատուկ ռեպորտաժ Հայաստանի մասին՝ «Россия -24» -ի եթերում
Ռեպորտաժի հեղինակ Անտոն Բորիսովը Մոսկվայի օդանավակայանից Երևան է ուղևորվել Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների համար նախատեսված ներքին անձնագրով, իսկ հետո շրջել է Հայաստանով:
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Հայաստանի Մ-17 հավաքականը պարտվել է Թուրքիային
Թուրքիայի Մանավգաթ քաղաքում ավարտվել է Եվրոպայի մինչև 17 տարեկանների 2016/2017 թթ. առաջնության էլիտ-ռաունդի առաջին խմբի մրցաշարի երկրորդ տուրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Եվրամիությունը կլինի միասնական, կամ այն ընդհանրապես չի լինի. Տուսկ
Եվրամիության անդամ 27 երկրների գագաթնաժողովն Իտալիայի մայրաքաղաքում մեկնարկել է անվտանգության ուժեղացված միջոցառումների ներքո:
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Հայաստանում 43.9%-ով ավելացել են ՋԷԿ-երի արտադրության ծավալները
2017 թվականի հունվար-փետրվարին Հայաստանում արտադրվել է 775.6 մլն կՎտ ժամ էլեկտրաէներգիա, ինչը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Գյուղական ամբուլատորիայում հետաքրքրվել են ընթացող բարեփոխումներով
Աղավնատան բժշկական ամբուլատորիայի տնօրեն Շողիկ Զաքարյանն աշխատանքային այցով Արմավիրի մարզում գտնվող Լևոն Ալթունյանին ներկայացրել է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Բիշքեքում հատուկջոկատայինները ցրել են Ղրղզստանի նախագահի թեկնածուի կողմնակիցներին
Բիշքեքում հատուկջոկատայինները ցրել են ավելի վաղ Ազգային անվտանգության պետկոմիտեի մոտ ձերբակալված նախկին պատգամավոր Սադիր Ժապարովի կողմակիցների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Դոհա. Արթուր Դավթյանն արծաթե մեդալ նվաճեց հենացատկում
Դոհայում ավարտվում է մարմնամարզության աշխարհի գավաթի խաղարկության փուլը: Այսօր մրցաշարի վերջին օրն է: Հայաստանի ներկայացուցիչ Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Հրշեջներն իրականացրել են 112-ամյա ֆրանսուհու երազանքը
Մոնպելիեի հրշեջ բրիգադն իրականացրել է Ֆրանսիայի տարեց բնակիչներից  մեկի երազանքը՝ ծննդյան 112-րդ տարեդարձին նրան զբոսանքի տարել հրշեջ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
Հոնկոնգում շարժասանդուղքի աշխատանքի պատճառով 18 մարդ է տուժել
40 մետր երկարությամբ շարժասանդուղքը մոտ երկու անգամ ավելացրելէ արագությունը, ապա կտրուկ արգելակվել:
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Այստեղ՝ այս տարածաշրջանում պատերազմ զսպողը դուք եք. Սերժ Սարգսյանը՝ զինվորներին
Հայկական երկու հանրապետությունների փոխգործակցության շրջանակում աշխատանքային այցով Արցախի Հանրապետությունում գտնվող ՀՀ Նախագահ, Զինված ուժերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
«Անհարմար» նստատեղեր՝ Մեխիկոյի մետրոյում
Սեռական ոտնձգությունների դեմ պայքարի արշավի շրջանակում
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Գերմանացի գործարարներն ու քաղաքական գործիչները ժամանել են Ղրիմ
Գերմանացի գործարարներից ու քաղաքական գործիչներից կազմված պատվիրակությունը ժամանել է Ղրիմ, որպեսզի անձամբ կարծիք կազմի՝ ինչ է այնտեղ կատարվում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Եղանակն առաջիկա օրերին
Հանրապետության տարածքում մարտի 26-27-ը, 28-ի գիշերը, 30-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 28-ին՝ օրվա երկրորդ կեսին, 29-ի գիշերը շրջանների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
ԶԼՄ-ները հայտնել են ՌԴ հավաքականի 50 անդամների թունավորման մասին
Ռուսաստանի սուսերամարտի, համաժամանակյա լողի, մարմնամարզության և ընբշամարտի հավաքականների շուրջ 50 մարզիկներ Դմիտրովսկի շրջանի «Օզերո...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Բաղդասարյանը փորձում է վերադարձնել վարորդական իրավունքը
Վարորդական իրավունքից ցմահ զրկված ավտոարշավորդ Մառա Բաղդասարյանը բողոքով կդիմի նախագահի աշխատակազմ և Գլխավոր դատախազություն։ Աղջիկը հերքում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
ՕՐՕ-ն դիմել է ԿԸՀ՝ ՀՀԿ ընտրական ցուցակի գրանցումը ուժը կորցրած ճանաչելու համար
«...հաշվի առնելով «Հայաստանի Հանրապետական» կուսակցությունը նախընտրական քարոզարշավի շրջանակում ակնհայտ չարաշահել է վարչական ռեսուրսը»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Գլխավոր դատախազություն. Սամվել Բաբայանն ընդունել է իրառնչությունը ռազմամթերքի ապօրինի շրջանառությանը
«Թեև հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող անձինք առաջադրված մեղադրանքում իրենց մեղավոր չեն ճանաչել»:
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Ինչի՞ մենք թասիբի չենք ընկնում, որ ունենանք ֆանտաստիկ երկիր. Կարեն Կարապետյան
«Մենք հայտարարել ենք, որ 2017-ը լինելու  է ախտորոշման, սանիտարիզացիայի՝ մաքրման, պետական կառավարման համակարգի բարեփոխումների, ինչպես...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Մինսկի կենտրոնում զանգվածային ձերբակալություններ են տեղի ունենում
Բելառուսական իրավապաշտպան «Գարուն» կազմակերպությունը հայտնել է, որ իրենց գրասենյակ են ներխուժել ոստիկանության հատուկ նշանակության ջոկատայինները (ՕՄՕՆ), կոտրել դռները:
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
ԵՄ 27 երկրների առաջնորդները ստորագրել են Հռոմի հռչակագիր՝ առանց Բրիտանիայի
Հռչակագիրը սահամանում է Եվրամիության զարգացմանը միտված 4 խնդիր՝ Բրեքսիթից հետո
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Հայկական երկու պետությունների ղեկավարներն այցելել են ՊԲ զորամասեր
Ծանոթացել զինծառայողների ծառայությանն ու կենցաղային պայմաններին,
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Բաբկեն Պիպոյան. Սպառողներին մոլորեցնելու դեպքերը շատ են
«Ակնհայտ է, որ ոլորտում ունենք ռեպրես»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Այսօր դադարեցրինք Ազատության հրապարակում մեր նստացույցը. Շահեն Հարությունյան
«Հիմա կրկին ու կրկին փնտրելու ենք արդյունավետ պայքարի ճանապարհներ»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Ռուսաստանի և Հայաստանի հավատարիմ որդին
Մարտի 24-ին 94 տարեկան հասակում կյանքից հեռացավ Ստեփան Միկոյանը, Անաստաս Միոկայանի մեծ որդին: Ո՞վ է եղել Ստեփան Միկոյանը Ռուսաստանի և Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Ահաբեկիչները պայթեցրել են Սինայի իսլամական ինստիտուտի շենքը
Ահաբեկիչները պայթեցրել են Ալ-Արիշ քաղաքում գտնվող Ալ-Ազհար համալսարանի շենքը։ Ինքնաշեն պայթուցիկ սարքերը են տեղադրվել են շենքի շուրջը։ Երջանիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
«Ուրալ»-ով վթարի ենթարկված զինծառայողներից մեկի վիճակը ծանր է
Մարտի 23-ին Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհին «Ուրալ» մակնիշի ավտոմեքենայով վթարի ենթարկված 4 զինծառայողներից մեկի վիճակը ծանր է։ Մյուս...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Պետրոսյան. «Վաղն անպայման հարձակողական ֆուտբոլ ենք խաղալու»
20:21 25/03/2017

Արթուր Պետրոսյան. «Վաղն անպայման հարձակողական ֆուտբոլ ենք խաղալու»

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}