Հասարակություն 10:00 17/03/2017 Հայաստան

Ողբերգություն է. Թուրքագետը՝ Պոլսո իրադարձությունների մասին

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանն անցած օրերին հետևել է Պոլսի պատրիարքի տեղապահի  ընտրություններին, դրան հետևած զարգացումներին:  Ստամբուլի նահանգապետարանից ստացված պաշտոնական գրությունը, նրա գնահատմամբ, իրավական ուժ չունի, հակասահմանադրական է: Նա կասկածներ ունի, որ գրության հեղինակն անձամբ Աթեշյանն է:

Ընտրությունների նշանակությանը, հետևած  զարգացումների պատճառների ու հնարավոր հետևանքների մասին Panorama.am-ը զրուցել է թուրքագետի հետ:

Հարց- Պոլսո պատրիարքարանում տեղի ունեցած իրադարձություններն ինչպե՞ս եք գնահատում:
Պատասխան- Այդ իրադարձությունները կարելի է բաժանել երկու մասի՝ դրական և բացասական: Դրականն այն է, որ ի վերջո երկար տարիներ անց համայնքում հնարավոր եղավ վերագտնել որոշակի միասնականություն և փորձել վերջ տալ Արամ Աթեշյանի կամայականություններին, եկեղեցական կարգի համաձայն, ընտրել տեղապահ: Մանավանդ, որ տեղապահի ընտրությունն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հանձնարարությունն էր: Ուրախալի է, որ ընտրող հանձնախմբի անդամ  34 հոգևորականների մեծ մասը դեմ արտահայտվեցին Աթեշյանին:
Բացասականն այն է, որ Արամ Աթեշյանը շարունակում է իր խարդավանքները, հոգևորականին ոչ վայել պահվածքով, շարքային ստախոսի ոճով, ընտրությունների արդյունքներին ծանոթանալուց հետո ի հայտ է բերում մի գրություն՝ Ստամբուլի փոխնահանագապետի կողմից, ըստ որի, իբր ընտրություններն անօրինական են: Փորձում է կառչած մնալ աթոռին, պառակտել նահանգը, ապակառուցողական գործունեությունը շարունակել: Որպես հոգևորական, Աթեշյանի համար պետք է կարևոր լինի ոչ թե Ստամբուլի փոխնահանգապետի նամակը, այլ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հրահանգ հորդորը տեղապահի ընտրություն անցկացնելու մասին, ինչը և արվել է:

Խնդիրն այն է, եթե այդ նամակը կար, և Աթեշյանն այն ստացել էր ավելի վաղ, պետք է հրապարակեր ոչ թե ընտրություններից րոպեներ անց, այլ ընտրություններից առաջ տեղյակ պահեր հանձնաժողովին, որ ստացել է նման նամակ, որ իրավունք չունեն անցկացնել ընտրություններ: Սա ուղղակի անթույլատրելի է, ողբերգություն է, որ մեր բարձրաստիճան հոգևորականներից մեկը՝ Արամ Աթեշյանն ունի նման պահվածք: Ես հույս ունեմ, որ սկսված գործընթացի դրական միտումները կշարունակվեն, մենք այժմ ունենք լեգիտիմ ընտրված տեղապահ և պետք է որ բոլորը համախմբվեն նրա շուրջ ու պայքարեն:
Ինձ համար ցավալի է, որ տեղապահի ընտրության բերկրանքը հնարավոր չեղավ տարածել, քանի որ անմիջապես հետևեց խառնաշփոթը: Ամենակարևորը պետք է հիշել, որ սա մեր եկեղեցական խնդիրն է, որևէ առնչություն չունի թուրքական իշխանությունների հետ, տեղապահ ընտրելը զուտ հոգևորների գործն է: 34 քահանաներ ու վարդապետներ ընտրել են տեղապահ: Թուրքիայի կարևոր գաղափարախոսությունն այն է, որ պետությունն իրավունք չունի միջամտելու եկեղեցու ներքին գործերին: Սա ըստ էության նաև աշխարհիկության ոտնահարումն է: Սա Աթեշյանի ու թուրք իշխանավորի համագործակցություն է:
Ուշագրավ է, որ Ստամբուլի փոխնահանգապետի նամակը զարմանալիորեն գրագետ նամակ էր, և ես լուրջ կասկածներ ունեմ, թե ինչպես կարող է թուրք իշխանավորն այդքան խոր գիտելիքներ ունենալ եկեղեցական տարբեր կարգերի մասին, նա անպայմանորեն ունեցել է մի հայ օգնական, ով հուշել է ու ծանոթացրել է կարգերի մասին: Ամենևին էլ պետք չէ օժտված լինել դեդեկտիվի հատկություններով, որպեսզի հասկանանք, որ այդ օգնողը կամ հուշողը նույն ինքը Աթեշյանն է:

Հարց- Թուրքիայի հայ համայնքի արձագանքն ինչպիսի՞ն է, ի՞նչ քայլերի կարող ենք ականատես լինել:
Պատասխան- Արձագանքները այս դեպքում էլ կարելի է բաժանել երկու մասի: Մի մասի մոտ խոր հիասթափություն է, ըստ էության խառնաշփոթ, չգիտեն հետագա քայլերը, նրանք մտածում են, որ կրկին ճգնաժամ ու փակուղային իրավիճակ է հասունանում, պասիվ դիրքորոշում ունեն, ինչը վտանգավոր է:
Համայնքի մյուս հատվածը, հուրախություն մեզ, նաև հոգևորականներ, այդ թվում և Սահակ Մաշալյանը, հստակ գիտակցում են եկեղեցական ու աշխարհիկ օրենքների տարբերությունը, գիտակցելով, որ տեղապահի ընտրությունը եկեղեցական գործ է, հաստատակամ են շարունակել պայքարն ու հասնել վերջնական արդյունքի:
Ես կարծում եմ, որ Էրդողանն ըստ էության ճիշտ էր, որ մի քանի շաբաթ առաջ հայտարարեց, որ հայ պատրիարքի ընտրության ձգձգումը ոչ թե թուրքական իշխանությունների, այլ հայ համայնքի մեղավորությունն է: Մենք տեսնում են, որ այս իրադարձություններն ըստ էության ապացուցում են Էրդողանի այդ խոսքերը: Համայնքը դարձել է մի անձի ամբիցիաների զոհ, մի անձի, ով կառչում է  աթոռից, գնում համայնքի ցանկություններին դեմ: Երեկվա ընտրությունը ցույց տվեց, որ մեծամասնությունը դեմ է, որ Աթեշյանը լինի տեղապահ:

Հարց- Նման կերպ աթոռին կառչած լինելը կասկածների տեղիք չի՞ տալիս:
Պատասխան- Կարող ենք եզրակացնել, որ կան այլ պատճառներ, շահախնդրություններ, որոնք ստիպում են Աթեշյանին ամեն գնով պաշտպանի աթոռը: Վարկածներից մեկն էլ այն է, որ նրա պաշտոնավարման տարիներին ֆինանսական չարաշահումների, հողերի ու գույքերի հետ կապված խնդիրներ ու սկանդալներ եղան: Նոր տեղապահի դեպքում ի հայտ են գալու բոլոր անօրինականությունները, որոնք թույլ է տվել Աթեշյանը: Սա կարող է լինել պատճառներից մեկը:

Հարց- Ի՞նչ հնարավոր զարգացումների կարող ենք ականատես լինել:
Պատասխան- Աթեշյանը փորձում է  ամեն կերպ տապալել պատրիարքի ընտրությունները, քանի որ չի կարող ընտրվել պատրիարք: Այն կանխատեսումները, որ ես ունեի տարիներ շարունակ, Աթեշյանը կարող է ստանալ ձայների 20 տոկոսը, ապացուցվեց երեկ: Նա փորձում է ամեն կերպ մնալ աթոռին: Բայց սա անձնական խնդիր չէ, վերաբերում է համայնքին, եկեղեցուն, հայությանը: Պետք է լինի կտրուկ որոշում, արձագանք: Եթե Աթեշյանը խանգարում է այս ամենին և կամք չի գտնում հեռանալու, պետք է բոլոր հնարավոր միջոցներով նրա հեռացումն ապահովել: Համայնքում, աթոռին  նրա ամեն ժամ գտնվելը փաստորեն կործանարար ազդեցություն է ունենում:

Հարց-Ձեր կարծիքով, Մայր Աթոռը կգնա՞ կտրուկ որոշման:
Պատասխան- Մայր աթոռը բավականին ակտիվ քայլեր ձեռնարկեց վերջին շրջանում: Կաթողիկոսը, այսպես ասած, հավաքելով հակամարտող կողմերին, կարողացավ որոշակի լուծում տալ հարցին: Հուսով եմ, որ Մայր Աթոռը պետք է շարունակի իր գործողությունները և հասնի թնջուկի լուծման: Էջմիածնում ձեռք բերված համաձայնություններն Աթեշյանը խախտեց, էստ էության խախտելով Կաթողիկոսի հանձնարարությունը՝ անցկացնել ընտրություններ: Սա նաև Մայր Աթոռի խնդիրն է, որ Կաթողիկոսի հանձնարարությունն ի կատար ածվի: Կարծում եմ, ցանկացած հոգևորականի համար գերակա պետք է լինի Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հորդորն ու հրանգանը, ոչ  թե Ստամբուլի փոխնահանգապետի կամ այլ պաշտոնյայի գրությունն ու նամակը:

Հարց-Տեղապահ ընտրված Բեքչյանն ինչպե՞ս է արձագանքել տեղի ունեցածին:
Պատասխան-Բեքչյանի արձագանքը շատ հայտնի չէ, նա այս ամենն ընդունել է ի գիտություն, առաջին քայլն այն է, որ ցանկանում է հանդիպել Ստամբուլի նահանգապետարանի աշխատակիցների հետ: Կարծում եմ, ամեն դեպքում մարտավարությունը պետք է լինի ավելի կտրուկ, քանի որ նա լեգիտիմ ընտրված տեղապահ է: Պետք է րոպե առաջ ընդունել նրա ընտրվելը, շնորհավորել և խնդրել որ իր լիազորությունների շրջանակում իրականացնի գործընթացը, որի շրջանակում էլ կարող է հանդիպել թուրք տարբեր պաշտոնյաների հետ: Դա չի նշանակում, որ ընտրական գործընթացն առկախվի, և սպասենք, թե երբ են նահանգապետարանից իրեն ընդունելու: Նա պետք է վճռական քայլեր անի, սա նրա պատմական առաքելությունն է:

Հարց-Ստամբուլի փոխնահանագապետի գրությունն իրավական առումով ոչինչ է, ես ճի՞շտ եմ հասկանում:
Պատասխան-Այս հայտարարությունն իրավական ուժ չունի, քանի որ Ստամբուլի նահանգապետարանը կարող է ապահովել պատրիարաքի տեղապահի ընտրության տեխնիկական հարցերը, քանի որ ընտրությունն անցկացվում է Ստամբուլի տարածքում: Տեղապահին ընտրում են միայն քահանաները, ոչ մի աշխարհիկ չի մասնակցում դրան: Թուրքիայի Սահմանադրության մեջ գրված է, որ ոչ մի աշխարհիկ իրավունք չունի միջամտել հոգևորականների կամ կրոնական կազմակերպությունների ներքին գործերին: Գրությունը հակասում է նաև Թուրքիայի Սահմանադրությանն ու այդ երկրի ամենակարևոր սկզբունքներից մեկին՝ աշխարհիկությանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:14
Ռուսաստանն ու Իրանը կնքել են «նավթ՝ ապրանքի դիմաց» գործարքը
Ռուսաստանի և Իրանի միջև  «նավթ՝ ապրանքի դիմաց» գործարքը կնքված է։ Իրանը սպասում է ռուսական կողմի վավերացմանը։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Հայաստանը պատրաստակամ է ԵՄ-ի հետ հնարավոր բոլոր ոլորտներում ընդլայնելու առկա գործընկերային հարաբերությունները. Նախագահ
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է տարածաշրջանային այցով Հայաստան ժամանած Եվրոպական խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Բռնություն՝ իշխանության ներկայացուցիչների նկատմամբ. երկու անձ ձերբակալվել է
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով ձեռնարկվում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Դեսպան Թումանյանը ԻԻՀ Մեջլիսի էներգետիկայի հանձնաժողովի հետ քննարկել է բազմակողմ համագործակցության նախագծերը
Մայիսի 24-ին ԻԻՀ-ում ՀՀ դեսպան Արտաշես Թումանյանը հանդիպել է Իրանի Մեջլիսի էներգետիկայի հանձնաժողովի նախագահ Ֆերեյդուն Հասանվանդի և հանձնաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Գեղարքունիքի մարզում ունենք հսկայական անելիքներ և դուք պետք է լծվեք դրանց լուծմանը. Դավիթ Լոքյանը՝ նորանշանակ մարզպետին
ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարի պաշտոնակատար Դավիթ Լոքյանն այսօր Գեղարքունիքի մարզպետարանի աշխատակազմին է ներկայացրել նորանշանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
ԼՂՀ-ում ստատուս քվոն չի կարող շարունակվել. ԵԽ պատգամավոր
«Անհրաժեշտ է վաղաժամ հանգուցալուծում՝ միջազգային նորմերի շրջանակներում: ԵՄ-ն քաջալերում է կողմերին՝ վերսկսելու բանակցությունները՝ առանց նախապայմանների»
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Ավելի բարձր կրթական մակարդակ ունեցող մարդիկ ավելի հանդուրժող են միգրացիայի հանդեպ. Դըրք Յակոբս
«Բարձր ՀՆԱ-ով, հարուստ երկրում պատրաստակամությունն օգնել ավելի ցածր է բոլորի մոտ, քան ավելի աղքատ երկրներում»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Հայաստանի Մ-17 հավաքականը հաղթել է Սլովակիային
Մայիսի 25-ին Սլովակիայում կայացել է Սլովակիայի և Հայաստանի մինչև 17 տարեկանների հավաքականների միջև ընկերական երկրորդ հանդիպումը: Ինչպես...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Էրդողանը Իրանի վերընտրված նախագահ Ռուհանիին շնորհավորել է 4 օր անց
Ուշագրավ է թուրքական լրատվամիջոցի շեշտադրումը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Ք. Բիերվիրթ. Հայաստանը նշանակալի նպաստ ունի սիրիացի փախստականների ընդունման գործում
«Հայաստանն ընդունել է ավելի քան 15 հազար փախստական Սիրիայից: Սա այնքան բարձր թիվ չի հնչում բացարձակ թվով, բայց եթե համեմատենք ազգաբնակչության հետ, նշանակալի նպաստ է»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Ահաբեկչական սպառնալիքը ճգնաժամային է. Մեյ
Մեծ Բրիտանիայում ահաբեկչական սպառնալիքի մակարդակը «ճգնաժամային» է մնում։  Այս մասին հայտարարել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Այդ երեխաները մեղավոր չեն, որ իրենք ծնվել են մի տեղ, որտեղ 8 աշակերտ կա. Լևոն Մկրտչյանը՝ դպրոցների օպտիմալացման մասին
ՀՀ կրթության ու գիտության նախարարի պաշտոնակատար Լևոն Մկրտչյանն այսօր կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց, որ վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Ռուբեն Վարդանյան. Մեր ապագան մեզանից է կախված, մեր սեփական ձեռքերում է
«Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնության համահիմնադիրն ընդգծեց, որ ոչ բոլորն են հերոս, բայց կարող են մի բան փոխել, մի բան դեպի լավն անել:
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Վթարային ջրանջատում Գյումրիում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի կանխարգելման աշխատանքներով պայմանավորված,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Ոստիկանությունը ծանր հանցագործություն նախապատրաստելու մեջ կասկածվողների է վնասազերծել
«Ոստիկանության ծառայողների ջանքերով առանձնապես ծանր հանցագործության կատարումը խափանվեց»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Այս մրցանակաբաշխության արդյունքում հայ ժողովրդի սերը տարածվեց. Մարգարիտ Բարանկիցե
«Այսօր, երբ աշխարհում կարծես աճել է անտարբերությունը, հուսով ենք, որ մեր շարժումը մարդկանց` ինչ-որ բան փոխելու ուժ և վստահություն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
«Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ»-ն առավել շատ նվիրաբերություններ ստացել է Հայաստանի և Ռուսաստանից
«Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամը» հրապարակել է հունվարից մայիս ընկած ժամանակահատվածում ստացած նվիրաբերությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Կնվազեցվեն սողանքային աղետի ռիսկերն ու վնասները
Գործադիրը հավանություն է տվել Հայաստանի Հանրապետության սողանքային աղետի կառավարման պլանին: Սողանքային աղետը ոչ միայն իր բացասական ազդեցությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Հովհաննես Նիկողոսյանը՝ նախագահի ռեֆերենտ
Կարգադրությունը ստորագրել է ՀՀ նախագահը:
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Երևան-Արտաշատ ճանապարհահատվածի երկկողմանի երթեկությունը վերականգնված է
«Հյուսիս - հարավ ճանապարհային միջանցքի ներդրումային ծրագրի» Տրանշ 1` Երևան-Արտաշատ ճանապարհահատվածի 8 կամուրջներին հարող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Գետնանցումում ավազակային հարձակում կատարող տղամարդը ձերբակալվել է
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով ձեռնարկված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Իրանը նոր բալիստիկ հրթիռ կարտադրի
«Թշնամիները կարծում են, որ Իրանի հզորությունը միայն հրթիռների մեջ է»,-ԻԻՀ նախագահի պաշտոնական կայքի հաղորդմամբ՝ կառավարության նիստին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Անասնաբուժության բնագավառում կիրականացվի արդյունավետ և հետևողական վերահսկողություն
ՀՀ անասնապահական ֆերմաներում, սպանդանոցներում, ձկնաբուծական տնտեսություններում անասնաբուժական ստուգումների իրականացումը կանոնակարգելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
ԵՄ շարունակում է մնալ Հայաստանի կարևոր գործընկերներից մեկը. Բաբլոյան
Ժողովրդավարության զարգացման ուղղությամբ ընթացող Հայաստանն ակնկալում է Եվրոպական միության աջակցությունը տարբեր բնագավառներում,- այս մասին նշել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
«Ավրորա». Նոր ուսումնասիրությունը բացահայտում է համաշխարհային հումանիտար ճգնաժամի խորացումը
«Մարդասիրական գործունեության հանդեպ անտարբերությունն այսօր ավելի էական է դարձնում բոլոր ոլորտներում ներգրավման անհրաժեշտությունը»:
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Կստեղծվեն էլեկտրոնային ծառայություններ ստանալու հարմարավետ, առավել պարզ գործիքներ
Կառավարությունը սահմանել է պետական մարմիններում էլեկտրոնային փաստաթղթերի և էլեկտրոնային թվային ստորագրությունների կիրառման կարգը, էլեկտրոնային...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Աշոտ Ահարոնյան. Հիշեք, որ բացառությունները միայն օրենքով նախատեսված դեպքերի համար են
Իսկ վարորդը մեկն է երթևեկության բոլոր մասնակիցներից՝ անկախ իր սոցիալական վիճակից:
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Սպանություն նախապատրաստելու գործով ձերբակալվել է 3 անձ
Աղբյուրի փոխանցմամբ՝ քննության շահերից ելնելով՝ նախաքննության այս փուլում այլ մանրամասներ հրապարակման ենթակա չեն։
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Պռոշյանի գյուղապետի միակ մրցակիցը անկուսակցական կին է
Գրանցված թեկնածուներն ինքնաբացարկ կարող են ներկայացնել մինչև հունիսի 8-ը:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ուրիշ ձև չի կարող լինել, պետք է քայլեմ. Ավետիս Զարգարյան
13:30 24/05/2017

Ուրիշ ձև չի կարող լինել, պետք է քայլեմ. Ավետիս Զարգարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}