Մշակույթ 00:42 12/03/2010

Երևան` ընդունել հայրերից ու ժառանգել որդիներին. Հարցազրույց ճարտարապետի հետ

Հեղինակ` Աննա Լիտուս

- Արսեն Կարապետյան, ճարտարապետ: Դուք «Պահպանենք կինո «Մոսկվայի» բացօթյա դահլիճը» քաղաքացիական խումբ-նախաձեռնության հիմնադիրներից եք: Ես հետևել եմ Ձեր  /dabavog/ դիրքորոշմանը կառավարարության` Ամառային դահլիճի տեղում եկեղեցու կառուցելու մասին որոշման հետ կապված սոցցանցերում ծավալած քննարկումներին, լսեցի Ձեզ նաև ռադիոյով: Տեսնում եմ, որ Ձեր մոտեցումը տարբերվում է հստակորեն` Դուք միշտ եկեղեցու գործոնը դուրս եք թողնում:
Այո՞:

- Միանշանակ։

-Ինչու՞:
- Ես խոսում եմ երկու տեսանկյունից. նախ՝ քաղաքացու (Երևանի բնակիչ իմաստով), երկրորդը՝ ճարտարապետի։ Առաջին ծանոթությունս «Մոսկվա» կինոթատրոնի հետ տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ ես դեռ մասնագիտություն չունեի՝ երեխա էի։ Հայրս ձեռքիցս բռնած տանում էր զբոսնելու քաղաքով և ինձ, բառիս բուն իմաստով, սովորեցնում էր ապրել քաղաքում և սիրել այն։  Հենց հայրս էր պատմել քանդված եկեղեցիների մասին, հատ առ հատ ցույց տվել նրանց տեղերը։

Քաղաքացին պիտի ընդունի ժառանգությունը նախորդ սերունդներից, իմանա, հասկանա, ավելացնի և փոխանցի իր զավակներին։ Մենք ունենք մի բավականին բարդ քաղաք, բայց շատ հետաքրքիր պատմությունով։ Այո, եկեղեցիները քանդելը բարբարոսություն էր։ Քաղաքը պիտի կուտակվի։ Պատմության արհավիրքների պատճառով է, որ չունենք պատմական քաղաքներ. ունեցածն էլ շերտ առ շերտ մեր ձեռքով ենք քանդում։

Բարբարոսությունով բարբարոսության մեղքից չենք ազատվի։ Սա իմ դիրքն է՝ քաղաքացու։

Ես՝ ճարտարապետս, կասեմ, որ անընդունելի եմ գտնում, երբ զուտ քաղաքաշինական հարցերով զբաղվում են ճարտարապետության հետ ոչ միայն մասնագիտորեն կապ չունեցող մարդիկ, այլ նաև տարրական մշակութային ընդհանուր գիտելիք չունեցողները։ Ո՞վ է քաղաքաշինական նախաձեռնությունով հանդես գալիս առանց գոնե մոտավոր էսքիզային նախագծի, առանց հայեցակարգի։ Ո՞վ է թույլ տվել մայրաքաղաքի կենտրոնում մարմնային ակտիվ շարժումներ անել առանց Գլխավոր հատակագծի դրույթները հաշվի առնելու։

Ինձ անձամբ չի հետաքրքրում թե ինչ կկառուցվի Ամառային դահլիճը քանդելուց հետո. թեպետ, իմ խորին համոզմամբ, մենք ուղղակի նոր «չոլ» կունենանք, որը երկար տարիներ կմնա անշարժ, վառ օրինակներն են Լեզվի ինստիտուտի տեղում գոյացած անապատը և Սևան հյուրանոցի խայտառակ վախճանը. Սրանք ես համարում եմ քաղաքի և պետության նկատմամբ դավադիր գործողություն։

Միանշանակ, մեր քաղաքին պետք են նոր եկեղեցիներ, նույնիսկ չեմ ուզում քննարկել թե որ շրջաններում առաջի հերթին։ Բայց գոյություն ունի կարգ. Եթե կան հաշվարկներ, թե քանի հատ և որտեղ պիտի կառուցվեն, Մայր Աթոռը կարող է դիմել կառավարությանը, որը իր հերթին կպատվիրի փոփոխություններ անել Գլխավոր հատակագծում, ճարտարապետները կաշխատեն և կգտնեն հարմար և ճիշտ տեղ նոր եկեղեցիների համար, թե՛ կենտրոնում, թե` այլուր։

Կառավարությունը հենց այնպես համաձայնվելով մի բան քանդել՝ ուրիշը կառուցել առանց մասնագիտական վերլուծության ու համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերում փոփոխություն (երկար ու մանրակրկիտ աշխատանք) մտցնելու, փաստորեն` ինքն իր ձեռքով կառույցի ապօրինի ոչնչացում է պատրաստում և ապօրինի շինարարություն, ինչը կամ՝ օրենքի խախտում է, կամ էլ ուղղակի վարչարարության ցածր մակարդակի և տգիտության դրսևորում։

Մի բան էլ, տեսեք. հիմա առանց նախագծի պատրաստվում են քանդել գոյություն ունեցող շենքը, հետո կառուցել մի բան, որից պատկերացում անգամ չունեն։ Ոնց է այդ եկեղեցին տեղավորվում հողամասի վրա, ինչպես են կազմակերպվելու մոտեցումները, ինչ տարածական-ծավալային հորինվածք կունենա և ինչպես է հարաբերվելու կողքի միջավայրին՝ այդ հարցերի ոչ թե պատասխանները չկան, նույնիսկ կեսը չեն էլ հասկանա, թե ինչ հարցրեցի։ Վերջում կարող եմ գուշակել. Կկառուցվի, կասեն` վայ, էս բակում ամոթ չի եկեղեցին զոռով ու ճնշված, էկեք կողքի շենքերն էլ քանդենք։

-Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Տեր Վահրամ քահանա Մելիքյանը եկեղեցու մասին խոսում է որպես արդեն կատարված փաստի:  Սակայն այժմ իր տեղում, Փառք Աստծո, Ամառային դահլիճն է:
Պաշտնական դռներից հնչող վստահեցումները, որ Ամառայինը պետք է քանդվի, մեծամասամբ հենվում են պնդման վրա, թե` այն մշակութային արժեք չէ և  մշակութային արժեքների ցուցակում չէ: Դուք ի՞նչ կասեք:
- Մի՞թե ինչ-որ անհայտ չինովնիկ իրավունք ունի հավասար կարծիք հայտնել բազմավաստակ և հեղինակավոր ճարտարապետների` Ալբերտ Զուրաբյանի, Մկրտիչ Մինասյանի, Հրաչիկ Պողոսյանի, Ջիմ Թորոսյանի , Արծվին Գրիգորյանի, Գարեգին Եղոյանի, Գևիկ Արամյանի, Լևոն Վարդանյանի, Աշոտ Կանայանի, Սաշուր Քալաշյանի, կոնստրուկտոր Գրիգոր Ազիզյանի, ուրիշների կողքին։

Այն էլ, հավատացեք` բոլոր այս մարդիկ բացարձակ տարբեր ճաշակների և ուղղությունների ներկայացուցիչներ են: Շատ դեպքերում նույնիսկ`իրար հակասող, սակայն պրոֆեսիոնալ աշխարհում չկա քաղքենիական «ճաշակին ընկեր» հասկացողությունը և այս պատճառով նրանց գնահատականը շատ օբյեկտիվ է։

Միանշանակ`  Ամառային դահլիճը շատ արժեքավոր ճարտարապետական ստեղծագործություն է։ Ես չեմ ուզում հիմա այն վերլուծել, բայց մենք անպայման նյութ կպատրաստենք, որպեսզի հանրությանը ծանոթեցնենք այս շենքի հետ։

Հավաստիացնում եմ, մենք ունենք լավ ճարտարապետներ, ովքեր կարող են գտնել փայլուն լուծումներ, որպեսզի մեր եկեղեցիները նորից շնչեն և հիացնեն։ Քաղաքում կարելի է նոր մոտեցումներ գտնել։

Օրինակ, նույն Գյումրիում կար մի եկեղեցի, որը դրված էր փողոցի շարքային կառուցապատման մեջ, կողք-կողքի` բնակելի գեղեցիկ տներին։ Փայլուն քաղաքաշինական մոտեցում։ Գիտե՞ք ինչ եղավ։ Մեջը բոմժեր էին ապրում, մինչև անցյալ տարի վերջին կանգուն պատը փլուզվեց…

Եկեք վերակառուցենք։
Եկեք Երևանում էլ նման տեղեր հայթհայթենք։ Ինչո՞ւ ամբողջ Հյուսիսային պողոտայի ընթացքում չէր կարելի եկեղեցի կառուցել, փողն էլ կար, տեղն էլ։ Իսկ  ևս մեկ կինոթատրո՞ն։

Գիտե՞ք, շատ ավելի ուժեղ դաստիարակչական ազդեցություն կլիներ, եթե մի մեծ հուշատախտակ կպցնեինք կինո «Մոսկվայի» պատին, որին գրված կլիներ. «Այստեղ եկեղեցի կար, կուրացած և անխելք մարդիկ քանդեցին, Աստված ների նրանց արարքը»։

- Նախաձեռնող խումբը գնալով ծավալվում է: Այն իհարկե չպետք է դիտվի հակաեկեղեցական. Հայ մարդը եկեղեցուն ու բանակին իր Հայրենիքի նման է վերաբերում: Հա՞:
Ու վերջին հարցը միացնեմ` ի՞նչ եք անում և ի՞նչ եք պատրաստվում անել:

- Ես անձամբ բացարձակ հակաեկեղեցական տրամադրություններ չունեմ ու դա ծիծաղելի մեղադրանք եմ համարում։

- Կներեք. Ես գուցե առաջ վազեցի ու ճիշտ չարտահայտվեցի. Ես էլ չեմ հանդիպել այդպիսի բացարձակ մեղադրանքների դեռ, բայց չէի էլ ուզենա հանդիպել: Հարցս կանխարգելող համարեք:
- Լավ… Ես համոզված եմ, որ մեր եկեղեցին, ի տարբերություն շատ ուրիշների, միշտ հենարան է եղել թե արվեստներին, թե մշակույթին ընդհանրապես։ Եվ` հակառակը. մեր լավագույն ուղեղներն ու տաղանդները իրենց լուման են ներդրել եկեղեցաշինության մեջ, ու դրա շնորհիվ մենք աշխարհին ենք տվել անգին գոհարներ, որոնք երբեք չեն եղել զուտ ֆունկցիոնալ տարածություններ: Եկեղեցիները մեծ և խորը իմաստ են պարունակել ամեն մի քարի և զուսպ նախշի մեջ։

Երևի բոլորն են զգացել մեր եկեղեցիների ազդեցությունը մարդու հոգևորի վրա. Եկեղեցում մարդն ու Աստված շփվում են երես առ երես։

Այժմ ժամանակն է ապացուցել, որ ժառանգն ենք մեր հանճարեղ նախնիների` կառուցող ենք և ոչ` ավիրող։

Ի՞նչ ենք անելու։ Դեռ չգիտեմ։ Գրելու ենք, խոսենք, համբերատար բացատրենք ու փորձենք հասցնել մարդկանց մեր միտքերն ու տագնապը։

Մի բան էլ ասեմ. Մարդության պատմության մեջ երիտասարդությունը միշտ եղել է ավելի ծայրահեղ, թարմ ու հեղափոխական, և նրա, միգուցե երբեմն վտանգավոր, բայց ջահել և դեպի նորը ուղղված էներգիան ուղղորդվել է խոհեմ և փորձառու ավագների կողմից։ Բայց մեր մոտ կարծես ամեն ինչ գլխի վրա է շուռ եկել։ Մեր նախաձեռնության մասնակիցների մեծամասնությունը՝ երիտասարդներ են, որոնք կարծես մեծերից լավ են հասկանում առողջ պահպանողականության իմաստը՝ հարազատ քաղաքին վերաբերմունքում։

Ըստ երևույթին, ինչքան էլ փնովեն, նոր սերնդում կան բավականին կրթված և գիտակից մարդիկ: Շատ ավելի, քան պաշտոնավոր աթոռներին նստածների շարքերում։ Հակառակը լիներ…

Նախորդող նորություն` Ի՞նչ արժեք է «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճի շենքը



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

00:01
Հոկտեմբերի 26-ին, տեղական ժամանակով՝ 08:00-ին նոր հրադադար. Աննա Նաղդալյան:
ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Աննա Նաղադլյանը հայտարարություն է տարածել նոր հրադադարի հաստատման վերաբերյալ:...
Աղբյուր` Panorama.am
23:21
«Դիրքային ընդմիջում»՝ ֆոտոշարք առաջնագծից
Արցախի Տեղեկատվական շտաբը «Դիրքային ընդմիջում» խորագրով լուսանկարների հերթական շարքն է հրապարակել առաջնագծից:
Աղբյուր` Panorama.am
23:21
ԱՄՆ-ը կարող է հեշտությամբ հասնել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ լուծմանը. Թրամփ
ԱՄՆ-ը կարող է հեշտությամբ հասնել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ լուծմանը: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, այդ կարծիքը կիրակի օրը հայտնել է ԱՄՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:46
Ադրբեջանը բացարձակապես կրակի դադարեցման և խաղաղության որևէ ցանկություն չունի. Արծրուն Հովհաննիսյան
«Եթե սա մեր ազգի, պետականության լինելիության գոյապայքարն է,  հետևաբար մենք կարող ենք պատասխանել, թե ինչ է նշանակում մեր հաղթելը:...
Աղբյուր` Panorama.am
22:22
Դիվերսիոն խմբերն մարտի չեն բռնվում, աշխատում են խուսափել և փախչել. Արծրուն Հովհաննիսյան
«Որպես կանոն դիվերսիոն խմբերն մարտի չեն բռնվում, աշխատում են խուսափել և փախչել այն տեղանքից, որտեղ որ հայտնվում են մեր զինված ուժերի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:02
Հրետակոծվել է Ասկերանի շրջանը
Աարցախի Հանրապետության Արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայությունը հայտնել է Ասկերանի շրջանի հրետակոծության մասին: Ասկերանի վերին ենթաշրջանը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:59
Ֆրանսիայի ԱԳՆ պետքարտուղարը Թուրքիային կոչ է արել չսրել ղարաբաղյան հակամարտությունը
Թուրքիան և մի շարք այլ երկրներ պետք է զերծ մնան Լեռնային Ղարաբաղում զինված հակամարտության սրմանը նպաստող քաղաքականությունից: Այս մասին կիրակի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
ԱՄՆ-ն Ադրբեջանին դրդում է ընդունել զինադադարը. Ռոբերտ Օ'Բրայեն
«Այս շաբաթվա վերջում մենք աշխատում ենք համաձայնեցնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղությունը: Հայաստանը ընդունել է հրադադարի ռեժիմի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Ազատության հրապարակում մոմեր են վառում ի հիշատակ Արցախում զոհված հերոսներ
Ազատության հրապարակում մոմեր են վառում ի հիշատակ Արցախում զոհված հերոսների:  
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Դավիթ Տոնոյանը հանդիպել է առաջնագծում գտնվող զինվորներին և սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներին
ՀՀ պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը լուսանկարներ է հրապարակել նախարար Դավիթ Տոնոյանի առաջնագծում գտնվող զինվորների և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Հայ զինվորն, օր-օրի դառնում է ստեղծված իրադրության տերը. Հասրաթյան
Արցախի Հանրապետության ողջ տարածքն այլևս մարտադաշտ է, հայտնել է Արցախի ՊՆ նախկին խոսնակ Սենոր Հասրաթյանը։ «Հրթիռահրետանային և օդային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Կարեն Շաքարյանին և Հունան Հայրումյանին կշնորհվի «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում
Կարեն Շաքարյանին  և Հունան Հայրումյանին կշնորհվի «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում Գեներալ-մայոր Կարեն Շահենի Շաքարյանը և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Հայրենիքի քաջարի պաշտպանները. ֆոտոշարք՝ առաջնագծից
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է հերթական ֆոտոշարքը՝ առաջնագծից։  
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Ֆրանսիայի ԱԺ պատգամավորների մի մասն ստորագրել է Արցախի ճանաչման հայտարարության նախագիծը
ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ Լենա Նազարյանը, Հայաստան-Ֆրանսիա բարեկամական խմբի ղեկավար Վլադիմիր Վարդանյանը եւ ԱԺ խմբակցությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
ԼՂ ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը մեր առաջին խնդիրն է. վարչապետը՝ Ֆրանսիայի ԱԺ պատվիրակությանը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Հայաստան ժամանած Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավորական պատվիրակությանը, ինչի մասին հայտնում է ՀՀ վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
ՊԲ կարիքների համար քնապարկերի անհրաժեշտ քանակը լրացված է
«Խորին երախտիգիտություն հայտնելով մեր քաղաքացիներին` բանակի կարիքների համար անհրաժեշտ նյութական միջոցների ձեռք բերմանն արագ արձագանքելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Ադրբեջանցի մտավորականներն էլ են հայերի նկատմամբ ատելություն ու բռնության կոչեր տարածում. ՄԻՊ
Ադրբեջանում մշակութային գործիչները, մտավորականները հրապարակային խրախուսում և տարածում են ատելություն ու բռնության կոչեր էթնիկ հայերի նկատմամբ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Թշնամու հերթական խոցված ԱԹՍ-ն
ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է թշնամու հերթական խոցված ԱԹՍ-ի լուսանկարները։  
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Սևազգեստ ֆրանսահայերի բողոքի ակցիան՝ Թուրքիայի դեսպանատան մոտ
Ֆրանսիայում ապրող հայերն այսօր հերթական բողոքի ակցիան են իրականացրել՝  ընդդեմ արցախյան շփման գծում Ադրբեջանի սանձազերծած պատերազմի։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Ադրբեջանցիները ահաբեկիչներից խլում են նաև հեռախոսները
«Ահաբեկիչները բողոքում են, որ ադրբեջանցիները նրանցից խլում են ոչ միայն անձնագրերը այլ նաև հեռախոսները։ Բոլորս հասկանում ենք դա ինչի համար...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Թե՛ բանակը, թե՛ աշխարհազորն ամուր կանգնած են իրենց զբաղեցրած դիրքերում. Արայիկ Հարությունյան
Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը այսօր Արցախի Պաշտպանության նախարար Ջալալ Հարությունյանի և երկրի անվտանգության համակարգի մյուս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Թշնամու զրահատեխնիկայի ոչնչացումը
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է թշնամական ոչնչացված հերթական զրահատեխնիկայի կադրերը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Ադրբեջանցու կողմից ծանր վիրավոր հայ զինվորին գնդակահարելու կադրերը իսկական են. Արցախի ՄԻՊ
Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը հայտարարել է, որ հոկտեմբերի 24-ին տարածված տեսանյութի վերլուծությունը փաստում է` Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավորը պահանջել է Թուրքիային ՆԱՏՕ-ից հանել
Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավոր Վալերի Բուայեն պահանջել է Թուրքիային ՆԱՏՕ-ից հանել նախագահ Էրդողանի կողմից Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Ախալքալաքցի երեխան իր երազանքի կվադրոցիկլի գումարը նվիրաբերել է Արցախին
«Ջավախք» հիմնադրամը շարունակում է գումարներ հավաքել Արցախի Հանրապետությանը մարդասիրական օգնություն ցուցաբերելու համար:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
«Իմ Ապագան իմ ձեռքերում է»՝ խումբ առաջին
«Ավարտվեցին «Իմ Ապագան իմ ձեռքերում է» ծրագրի առաջին խմբի աշխատանքները»,- տեղեկանում ենք Արցախի ԿԳՄ նախարարությունից:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Խաղաղ ցույց Բաթումիում՝ ի աջակցություն Հայաստանի
«Աջարիայի հայերն ի աջակցություն Արցախի խաղաղ ցույց են կազմակերպել»,- գրում է «Ալիք»-ը: Ըստ աղբյուրի, ցուցարարները...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Արտակ Բեգլարյանը՝ արցախան ապաստարաններում
Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանն այցելել է Ստեփանակերտի և Շուշիի մի շարք ապաստարաններ, տեղեկանում ենք Արցախի ՄԻՊ գրասենյակից։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
Մեր օրերի հերոսականներից
Արցախի ՊԲ-ն հրապարակել է մեր օրերի հերթական հերոսների անունները։ «Մարտական գործողությունների ընթացքում հրետանու հստակ և պլանաչափ...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}