Մշակույթ 11:12 13/09/2011

«Տատիկիս դաջվածքները». Բացառիկ ֆիլմ Հայոց ցեղասպանության մասին

Ավարտվեցին շվեդաբնակ հրապարակախոս, ռեժիսոր Սյուզան Խարտալյանի «Տատիկիս դաջվածքները» փաստագրական ֆիլմի նկարահանումները: Ֆիլմը պատմում է Հայոց ցեղասպանության տարիներին «դաջված»  հազարավոր հայ կանանց ճակատագրերի ու այդ դաջվածքների առեղծվածի մասին:
Խոսելով Սյուզան Խարտալյանի մասին` հարկ է նշել, որ այս բացառիկ կինը դեռևս 1988-ին առաջինն էր աշխարհում, որ նկարահանեց Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող փաստավավերագրական «Վերադարձ դեպի Արարատ» ֆիլմը: Իսկ այսօր իր նոր` «Տատիկիս դաջվածքները» ֆիլմով նա առաջ է բերում անգնահատելի արժեք ներկայացնող հարցադրումներ ու փաստեր, որոնց մասին մինչև այսօր չի խոսվել:

«Ցեղասպանության թեման կարմիր գծի նման իմ կյանքի,  ֆիլմի և կարիերայի մեջ միշտ ներկա է»,- պատմում է նա «Ermenihaber.am» («Էրմենիհաբեր») լրատվական կայքին տված բացառիկ հարցազրույցում:
Ստորև ներկայացնում ենք հարցազրույցի առաջին մասը.

- Ի ՞նչպես ծնվեց ցեղասպանությունը վերապրած հայուհիներ ճակատագրերի մասին պատմող ֆիլմ ստեղծելու գաղափարը:
-«Ռուանդայի ցեղասպանությունից հետո Դարֆուրի ցեղասպանությանը զուգահեռ, մամուլում սկսեցին անընդհատ խոսել կանանց բռնաբարության մասին: Սկսեցին ուսումնասիրություններ ի հայտ գալ, որտեղ առաջ էր քաշվում այն թեզը, թե ցեղասպանության ընթացքում կանանց բռնաբարելը զինվորական ռազմավարության մի մասն էր կազմում: Այսինքն թշնամուն բացի ֆիզիկապես վերացնելուց նաև գենետիկորեն փչացնելու, վերացնելու, գեներով հաղթելու միտում կար:

-Եվ այս ռազմավարությունը իրականացվում էր նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանա ՞կ:
- Այո: Ուսումնասիրություններիս ընթացքում անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանությանը` հասկացա, որ այս ռազմավարությունն իրականացվել է նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանակ: Ցեղասպանության ընթացքում հայ կանայք, որոնք ուղղակի թիրախ էին, բռնաբարվեցին, առևանգվեցին, օգտագործվեցին: Այսինքն, եթե հայ տղամարդիկ սպանվեցին ապա տասնյակ հազարավոր հայ կանայք, որոնք շարունակում էին ապրել, գիտակցում էին, որ նման ձևով ապրելը նշանակում էր ամեն օր մեռնել:

- Ինչպե ՞ս բացահայտեցիք Հայոց ցեղասպանության ընթացքում դաջված կանանց առեղծվածը:
- Ուսումնասիորւթյուններիս ընթացքում Ազգերի լիգայի արխիվներում գտա հայ կանանց ու աղջիկների տարօրինակ նկարներ: Դրանք մեծ մասամբ երիտասարդ աղջիկների նկարներ էին, որոնք դաջվածքներ ունեին: Ամեն աղջկա համար առանձին փաստաթղթերի փաթեթ կար, որտեղ գրված էր իր անունը (եթե հիշում է) և ծնողների մասին տեղեկություններ: Այնտեղ գրի էին առնված նրանց հիշողություններն ու պատմությունները, թե ինչպես առևանգվեցին, քանի տարի ապրեցին ստրկության մեջ և այլն: Նման պատմություններով լեցուն են այդ արխիվները:

- Իսկ ի ՞նչ տարիքի աղջիկների ու կանանց մասին է խոսքը:
- Ես ցնցված էի այս փաստաթղթերը նայելիս, որովհետև որոշ աղջիկների տարիքը տատանվում էր 8- 12: Սակայն ամենամեծ ցնցումն ապրեցի այն պահին, երբ այս դաջված աղջիկների նկարները նայելիս աչքիս առաջ եկավ տատիկս, ով ձեռքերին ու դեմքին նմանատիպ նշաններ ուներ:

- Այսինք ձեր տատիկը նույնպե ՞ս «դաջված էր»:
Այո: Ես տատիկիս չէի սիրում: Նա նման չէր մյուս տատիկներին: Նա ֆիզիկական կոնտակտ չէր սիրում, չէր գրկում, չէր համբուրում: Մենք կարծես վախենում էինք նրանից, իսկ այդ ձեռքերի նշանները էլ ավելի էին սաստկացնում մեր վախը նրա հանդեպ: Մենք այդ ժամանակ չէինք հասկանում, թե ինչ նշաններ էին դրանք: Ես դա բացահայտեցի այս աղջիկների նկարները տեսնելուց հետո միայն:

- Իսկ ինչի ՞ համար էին արվում այդ դաջվածքները:
- Մենք գիտենք, որ շատ հայ կանայք հափշտակվում էին քուրդ կամ արաբ ցեղախմբերի կողմից: Միաժամանակ շատերին էլ թուրք ընտանիքներ են վերցրել: Այդ տարիներին հայ կինը և հայ երեխան, ինչպես մրգեր, «թափված» էին փողոցում ու ցանկացած մեկը կարող էր գալ ու վերցնել, որից սիրտը կուզի ու ինչքան կուզի, վերցնում և տանում էին: «Քանի հոգու ուզում ես, ում սիրտդ կկամենա, վերցրու և տար» այս սկզբունքն էր գործում: Նույնիսկ վերցնում, հետո ծախում էին ուրիշներին: Սա է իրականությունը: Ես նույնիսկ լսել եմ պատմություններ այն մասին, որ կանայք կախված այն բանից, թե «օգտագործված են» թե ոչ, կամ կախված տարիքից, ունեին տարբեր գներ: Օրինակ` 8 տարեկան երեխան իր գինն ուներ, 12 տարեկանը` իր գինը, հասուն կինը` իրենը: Այսինքն բիզնեսի էին վերածել:
Իսկ դաջվածքը ցեղախմբերի հետ կապված երևույթ է: Դաջվածքն անում էին որ, ցույց տային, թե տվյալ կինն իրենց սեփականությունն է:

- Փաստորեն յուրաքանչյուր ցեղախումբ իրեն հատուկ դաջվա՞ծքն ուներ:

-Այո, յուրաքանչյուր ցեղախումբ ուներ իրեն հատուկ դաջվածք: Այսինքն դաջվածքը սեփականության կնիքն էր: Հետաքրքիր է, որ ուսումնասիրություններիս ընթացքում նկատեցի, որ նկարներից մեկում կար մի աղջիկ, որը ուներ ճիշտ նույն դաջվածքները ինչպես տատիկինս էին: Ենթադրում եմ, որ նույն ցեղախմբի կողմից են առևանգված եղել:
Հետազոտական աշխատանքներս ինձ հասցրեցին մինչև Ֆրեզնո: 1919թ.-ին անապատներից հավաքված մի խումբ հայ կանայք Միջին Արևելքից հասնում են Ֆրեզնո: Այդտեղ այնքան մեծ էր այդ կանանց թիվը, որ նրանց կոչում էին «կապտաշրթունքավորներ» (Blue lips): Մարդիկ ասում էին` այնտեղ այնքան շատ էին դաջված հայ կանայք, որ մեզ համար դա տարօրինակ չէր:
(շարունակելի)
Հարցազրույցը` Աստղիկ Իգիթյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:57
Իյա, Անդրանի՞կ, էս դո՞ւ էլ ես հարց տալիս. Ջհանգիրյանը՝ պատգամավորին
Խորհրդարանն արտահերթ նիստով քննարկում է Գագիկ Ջհանգիրյանին՝ ԲԴԽ անդամի պաշտոնում ընտրելու հարցը։ ԱԺ ամբիոնից իր տեսլականն ու այդ պաշտոնում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:51
Միքայել Մինասյան. Այս արատավոր շրջապտույտը Հայաստանի գնացքը տանում է դեպի անունդ
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Թքած ունենալու հայկական ողբերգությունը Մենք ապրում ենք զարմանալի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Բայդենը Սպիտակ տան սեղանից հեռացրել է կոլայի կոճակը
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը Սպիտակ տան իր սեղանի վրայից հեռացրել է կարմիր կոճակը, որով իր նախորդ Թրամփը սենյակ էր կանչում սպասավորին՝ մատուցելու իր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Այս գիշեր մի քանի մարզերում կգրանցվի - 20 աստիճան ցուրտ
Հունվարի 22-ի ցերեկը, 23-27-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին՝ հյուսիս-արևմտյան՝ 5-8 մ/վ: Օդի ջերմաստիճանը հունվարի 24-27-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Վրաստանում ուսուցիչները երկու շաբաթը մեկ անգամ կթեստավորվեն
Վրաստանում դպրոցների բացմանը զուգահեռ պարտադիր է դառնում ուսուցիչների թեստավորումը երկու շաբաթը մեկ անգամ: 1tv.ge-ի հաղորդմամբ, այս մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Վրաստանը վերացնում է այլ երկրների հետ թռիչքների արգելքը
Վրաստանը վերացնում է արտաքին աշխարհի հետ կանոնավոր թռիչքների արգելքը, որը երկրում մտցվեց 2020 թվականի մարտին՝ կորոնավիրուսի պատճառով: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:46
Արտակ Բեգլարյանը Կարմիր խաչի ներկայացուցչի հետ հանդիպմանը շեշտել է Ադրբեջանի վրա միջազգային հանրության ճնշման հրամայականը
Արցախի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Արտակ Բեգլարյանը հունվարի 21-ին ընդունել է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի առաքելության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:40
Յոլա կգնանք այն գործիքակազմով, որ ունենք. Ջհանգիրյան
«Դուք ասացիք, որ իշխանությունները ջանք չեն գործադրել՝ անկախ դատական համակարգ ստեղծելու համար։ Որքանո՞վ եք վստահ, որ եթե գնաք ԲԴԽ, մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
14:36
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 903 նոր դեպք, Ադրբեջանում՝ 218
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 903 նոր դեպք, ապաքինվել է 636 մարդ: Այս մասին գրում է վրացական Առաջին ալիքը։ Երկրում վերջին 24 ժամում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Միաձայն կողմ են քվեարկել Բյուրականի աստղադիտարանը ԳԱԱ կազմում մնալուն
ԳԱԱ Վ. Համբարձումյանի անվ. Բյուրականի աստղադիտարանի կոլեկտիվի՝ երեկ տեղի ունեցած  ընդհանուր ժողովում անցկացվել է քվեարկություն, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
Եվրախորհրդարանը Դեմիրթաշին անհապաղ ազատ արձակելու պահանջով բանաձև է ընդունել
Եվրախորհրդարանում  «Մարդու իրավունքները Թուրքիայում, Դեմիրթաշի և այլ քաղբանտարկյալների վիճակը» խորագրով հատուկ նիստ է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:18
«Մեդիա պաշտպան». Ազգային ժողովը սահմանափակում է լրատվամիջոցների և լրագրողների մուտքը ԱԺ
«Մեդիա պաշտպան»-ը տարածել է հաղորդագրություն, որտեղ ասված է. «Օրերս միջադեպ էր տեղի ունեցել Yerevan.today լրատվական կայքի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:11
Հանրությունը վերջին 2.5 տարիներին սպասում է արդյունքների. Գոռ Գևորգյան
ԱԺ անկախ պատգամավոր Գոռ Գևորգյանը ԱԺ արտահերթ նիստում ԲԴԽ թեկնածուին հարց ուղղելիս նկատեց՝ Գագիկ Ջհանգիրյանն իր ներածական խոսքում շեշտել է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Եվրոպացի պատգամավորների Արցախ այցելելու նախաձեռնությունը կշարունակվի. Հայ դատի գրասենյակի անելիքները
ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի գրասենյակի 2021 թվականի աշխատանքներում Արցախի հարցը լինելու է առաջնահերթ ու առանցքային: ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
ԲՀԿ-ն չի մասնակցի ԲԴԽ անդամի ընտրությանը
«Մենք չենք մասնակցելու ԲԴԽ անդամի ընտրությանը, չենք քվեարկելու»,- այսօր խորհրդարանում լրագրողների հետ զրույցում ասաց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
Տիգրան Աբրահամյանն ուշադրություն է հրավիրում փաստին՝ Բալասանյանը չի մասնակցել ԱԽ խորհրդակցությանը
Մեծ առումով, մասնակիցների կազմն էլ տեսնելիս արդեն պարզ է, թե դրանք ուր, երկրի սպառնալիքներն ու անվտանգության լուծումներն ուր։
Աղբյուր` Panorama.am
13:39
Վիեննան պատրաստ է հարթակ դառնալ Ռուսաստանի ու ԱՄՆ-ի բանակցությունների համար
Վիեննան պատրաստ է հարթակ դառնալ Ռուսաստանի Դաշնության և ԱՄՆ-ի ռազմավարական բանակցությունների համար, անհրաժեշտության դեպքում: Այս մասին, Ria-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Հարևանությամբ այնպիսի տներ կան, որոնց համեմատ մեր տունը գոմի է նման. Ջհանգիրյան
«Ձեր դղյակի և բիզնեսների մասով տեղեկություններ են շրջանառվում, կխնդրեմ մեկնաբանեք՝ ինչպես եք այդ ամենը ձեռք բերել»,- ԱԺ արտահերթ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:26
Սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման գործով դատախազները չեն հեռացվի գործի վարույթից
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր), դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ, մերժեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:22
ՀՀ ԱԳՆ․ ՀՀ սահմաններին թուրք-ադրբեջանական զորավարժությունները չեն վկայում նրանց ղեկավարության խաղաղ մտադրությունների մասին
ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանը պատասխանել է PanARMENIAN.Net-ի հարցին։ Հարց. Օրերս Թուրքիայի ԱԳ նախարար Չավուշօղլուն հայտարարել էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:15
Ակցիա ԱԺ դիմաց. Մենք այստեղ ենք՝ ստեղծելու ամոթի միջանց, որով պետք է անցնեն ուսապարկերը
ԱԺ դիմաց բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մեկը հայտարարեց, այս պահին, երբ Հայաստանն ունի հարյուրավոր գերիներ թշնամի պետությունում, բազմաթիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:09
Դատական օրենսգիրքը մեր երկրում հաստատել է դատարանների նախարարություն, բուրգ, որը մինչ օրս գործում է. Ջհանգիրյան
«Ցանկանում եմ իմ գոհունակությունը հայտնել բոլոր երեք՝ «Լուսավոր Հայաստանին», «Բարգավաճ Հայաստանին» և «Իմ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:03
ԼՀԿ-ն բոյկոտեց ԱԺ նիստը, քանի որ իշխանականները «կամք չունեցող» անձինք են և շարժվում են մեկ հոգու կամքով
«Իմաստ չունի մասնակցել մի նիստի, որտեղ որոշում կայացնող 82 պատգամավորները չունեն սեփական կարծիքը և առաջնորդվում են մեկ որոշմամբ»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Ադամ Շիֆ․ Արցախի հարցը լուծված չէ, այլ պարտադրված հրադադար է, որը ևս Ադրբեջանը խախտում է
Շիֆը, խոսելով Կոնգրեսում ցեղասպանության ճանաչման մասին, հույս հայտնեց, որ այս ապրիլին կունենանք նաև նախագահական ճանաչում։
Աղբյուր` Panorama.am
12:54
Ակցիա. Այս անհայրենիքները մի օր էլ կհայտարարեն, որ Հայաստանը թուրքական է
«Մի քանի օր էլ չի անցել այն օրից, երբ դավաճան ու անհայրենիք Նիկոլ Փաշինյանը հենց այս շենքի ամբիոնից ասաց, որ Շուշին ադրբեջանական է։ Ես...
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Անվախ ղեկավարը պետք է կարողանա լավագույնս բացատրել՝ ինչպես կարող է հայկական Շուշի քաղաքը չլինել հայկական. Պողոսյան
«Ամոթ է, եթե Հայաստանի ղեկավարը տարածաշրջանում միակ, իրականում պատմական հայկական քաղաքի մասին, որը գոյություն ունի այսօր Հայաստանում ու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Մարզերի դպրոցներում առկա է շուրջ 695 ուսուցչի կարիք
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը և Կրթական տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոնը մշակել են դպրոցներում էլեկտրոնային ուսուցման...
Աղբյուր` Panorama.am
12:24
ԱԺ-ն քննարկում է Գագիկ Ջհանգիրյանին՝ որպես ԲԴԽ անդամ ընտրելու հարցը
Մեկնարկել է ԱԺ արտահերթ նիստը։ Քննարկվում է ԲԴԽ անդամի ընտրության հարցը։ ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը հիշեցրեց, որ իշխող «Իմ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին
11:25 22/01/2021

Երևանում շները հոշոտել են ոչխարներին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}