Մշակույթ 11:12 13/09/2011

«Տատիկիս դաջվածքները». Բացառիկ ֆիլմ Հայոց ցեղասպանության մասին

Ավարտվեցին շվեդաբնակ հրապարակախոս, ռեժիսոր Սյուզան Խարտալյանի «Տատիկիս դաջվածքները» փաստագրական ֆիլմի նկարահանումները: Ֆիլմը պատմում է Հայոց ցեղասպանության տարիներին «դաջված»  հազարավոր հայ կանանց ճակատագրերի ու այդ դաջվածքների առեղծվածի մասին:
Խոսելով Սյուզան Խարտալյանի մասին` հարկ է նշել, որ այս բացառիկ կինը դեռևս 1988-ին առաջինն էր աշխարհում, որ նկարահանեց Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող փաստավավերագրական «Վերադարձ դեպի Արարատ» ֆիլմը: Իսկ այսօր իր նոր` «Տատիկիս դաջվածքները» ֆիլմով նա առաջ է բերում անգնահատելի արժեք ներկայացնող հարցադրումներ ու փաստեր, որոնց մասին մինչև այսօր չի խոսվել:

«Ցեղասպանության թեման կարմիր գծի նման իմ կյանքի,  ֆիլմի և կարիերայի մեջ միշտ ներկա է»,- պատմում է նա «Ermenihaber.am» («Էրմենիհաբեր») լրատվական կայքին տված բացառիկ հարցազրույցում:
Ստորև ներկայացնում ենք հարցազրույցի առաջին մասը.

- Ի ՞նչպես ծնվեց ցեղասպանությունը վերապրած հայուհիներ ճակատագրերի մասին պատմող ֆիլմ ստեղծելու գաղափարը:
-«Ռուանդայի ցեղասպանությունից հետո Դարֆուրի ցեղասպանությանը զուգահեռ, մամուլում սկսեցին անընդհատ խոսել կանանց բռնաբարության մասին: Սկսեցին ուսումնասիրություններ ի հայտ գալ, որտեղ առաջ էր քաշվում այն թեզը, թե ցեղասպանության ընթացքում կանանց բռնաբարելը զինվորական ռազմավարության մի մասն էր կազմում: Այսինքն թշնամուն բացի ֆիզիկապես վերացնելուց նաև գենետիկորեն փչացնելու, վերացնելու, գեներով հաղթելու միտում կար:

-Եվ այս ռազմավարությունը իրականացվում էր նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանա ՞կ:
- Այո: Ուսումնասիրություններիս ընթացքում անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանությանը` հասկացա, որ այս ռազմավարությունն իրականացվել է նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանակ: Ցեղասպանության ընթացքում հայ կանայք, որոնք ուղղակի թիրախ էին, բռնաբարվեցին, առևանգվեցին, օգտագործվեցին: Այսինքն, եթե հայ տղամարդիկ սպանվեցին ապա տասնյակ հազարավոր հայ կանայք, որոնք շարունակում էին ապրել, գիտակցում էին, որ նման ձևով ապրելը նշանակում էր ամեն օր մեռնել:

- Ինչպե ՞ս բացահայտեցիք Հայոց ցեղասպանության ընթացքում դաջված կանանց առեղծվածը:
- Ուսումնասիորւթյուններիս ընթացքում Ազգերի լիգայի արխիվներում գտա հայ կանանց ու աղջիկների տարօրինակ նկարներ: Դրանք մեծ մասամբ երիտասարդ աղջիկների նկարներ էին, որոնք դաջվածքներ ունեին: Ամեն աղջկա համար առանձին փաստաթղթերի փաթեթ կար, որտեղ գրված էր իր անունը (եթե հիշում է) և ծնողների մասին տեղեկություններ: Այնտեղ գրի էին առնված նրանց հիշողություններն ու պատմությունները, թե ինչպես առևանգվեցին, քանի տարի ապրեցին ստրկության մեջ և այլն: Նման պատմություններով լեցուն են այդ արխիվները:

- Իսկ ի ՞նչ տարիքի աղջիկների ու կանանց մասին է խոսքը:
- Ես ցնցված էի այս փաստաթղթերը նայելիս, որովհետև որոշ աղջիկների տարիքը տատանվում էր 8- 12: Սակայն ամենամեծ ցնցումն ապրեցի այն պահին, երբ այս դաջված աղջիկների նկարները նայելիս աչքիս առաջ եկավ տատիկս, ով ձեռքերին ու դեմքին նմանատիպ նշաններ ուներ:

- Այսինք ձեր տատիկը նույնպե ՞ս «դաջված էր»:
Այո: Ես տատիկիս չէի սիրում: Նա նման չէր մյուս տատիկներին: Նա ֆիզիկական կոնտակտ չէր սիրում, չէր գրկում, չէր համբուրում: Մենք կարծես վախենում էինք նրանից, իսկ այդ ձեռքերի նշանները էլ ավելի էին սաստկացնում մեր վախը նրա հանդեպ: Մենք այդ ժամանակ չէինք հասկանում, թե ինչ նշաններ էին դրանք: Ես դա բացահայտեցի այս աղջիկների նկարները տեսնելուց հետո միայն:

- Իսկ ինչի ՞ համար էին արվում այդ դաջվածքները:
- Մենք գիտենք, որ շատ հայ կանայք հափշտակվում էին քուրդ կամ արաբ ցեղախմբերի կողմից: Միաժամանակ շատերին էլ թուրք ընտանիքներ են վերցրել: Այդ տարիներին հայ կինը և հայ երեխան, ինչպես մրգեր, «թափված» էին փողոցում ու ցանկացած մեկը կարող էր գալ ու վերցնել, որից սիրտը կուզի ու ինչքան կուզի, վերցնում և տանում էին: «Քանի հոգու ուզում ես, ում սիրտդ կկամենա, վերցրու և տար» այս սկզբունքն էր գործում: Նույնիսկ վերցնում, հետո ծախում էին ուրիշներին: Սա է իրականությունը: Ես նույնիսկ լսել եմ պատմություններ այն մասին, որ կանայք կախված այն բանից, թե «օգտագործված են» թե ոչ, կամ կախված տարիքից, ունեին տարբեր գներ: Օրինակ` 8 տարեկան երեխան իր գինն ուներ, 12 տարեկանը` իր գինը, հասուն կինը` իրենը: Այսինքն բիզնեսի էին վերածել:
Իսկ դաջվածքը ցեղախմբերի հետ կապված երևույթ է: Դաջվածքն անում էին որ, ցույց տային, թե տվյալ կինն իրենց սեփականությունն է:

- Փաստորեն յուրաքանչյուր ցեղախումբ իրեն հատուկ դաջվա՞ծքն ուներ:

-Այո, յուրաքանչյուր ցեղախումբ ուներ իրեն հատուկ դաջվածք: Այսինքն դաջվածքը սեփականության կնիքն էր: Հետաքրքիր է, որ ուսումնասիրություններիս ընթացքում նկատեցի, որ նկարներից մեկում կար մի աղջիկ, որը ուներ ճիշտ նույն դաջվածքները ինչպես տատիկինս էին: Ենթադրում եմ, որ նույն ցեղախմբի կողմից են առևանգված եղել:
Հետազոտական աշխատանքներս ինձ հասցրեցին մինչև Ֆրեզնո: 1919թ.-ին անապատներից հավաքված մի խումբ հայ կանայք Միջին Արևելքից հասնում են Ֆրեզնո: Այդտեղ այնքան մեծ էր այդ կանանց թիվը, որ նրանց կոչում էին «կապտաշրթունքավորներ» (Blue lips): Մարդիկ ասում էին` այնտեղ այնքան շատ էին դաջված հայ կանայք, որ մեզ համար դա տարօրինակ չէր:
(շարունակելի)
Հարցազրույցը` Աստղիկ Իգիթյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

10:42
Լորիս Ճգնավորյանը երկու մեծ ստեղծագործություն նվիրել է Արցախյան 44-օրյա պատերազմի զոհերի հիշատակին
Իրանահայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր Լորիս Ճգնավորյանը վերջին 2 տարում հեղինակել է ավելի քան 40 գործ. երկու մեծ ստեղծագործություն նվիրել է Արցախյան...
Աղբյուր` Panorama.am
10:32
Կորոնավիրուսի օմիկրոն շտամը վերջինը չէ. ԱՀԿ ղեկավար
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ղեկավար Թեդրոս Գեբրեյեսուսն երկուշաբթի օրն ասել է, թե վտանգավոր կլինի ենթադրել, որ արագ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
ՆԱՏՕ-ի առաջնորդները սպառնում են Ռուսաստանին «պատժամիջոցների աննախադեպ փաթեթով».
Մեծ Բրիտանիայի և ՆԱՏՕ-ի մի շարք այլ առաջատար երկրների ղեկավարները համաձայնել են, որ Ուկրաինա ներխուժելու դեպքում Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:15
Փաշինյանին ուղղված հարցերն աղավաղվել են. Ահազանգում են ԶԼՄ ներկայացուցիչները
Նիկոլ Փաշինյանին գրավոր հարցեր ուղղած ԶԼՄ ներկայացուցիչները ֆեյսբուքյան ասուլիսից հետո ահազանգում՝ իրենց հարցերը հնչել են խմբագրված ու...
Աղբյուր` Panorama.am
10:08
Ս. Վահան Գողթնեցու հիշատակության օրն է
Ս. Վահանը Գողթն գավառի Խոսրով նախարարի որդին էր: Մանուկ հասակում արաբների կողմից բազում հայ իշխանների հետ գերի է տարվում Դամասկոս, ուր թլփատվում է` վերանվանվելով Վահաբ:
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
Արցախում 2021-ին հայտնաբերվել են շուրջ 200 նորահայտ հուշարձաններ
Նշվում է, որ հասկանալի պատճառներով 2021-ին պեղումներ չեն իրականացվել:
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Ժողովուրդ». Ինչու հեռացավ ՀՀ նախագահը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Պարզվում է՝ ՀՀ արդեն նախկին նախագահ Արմեն Սարգսյանը դեմ չէ ընդլայնված լիազորությունների դեպքում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
«Հրապարակ». Փնտրվում է նախագահ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հանրապետության նախագահի պաշտոնը թափուր մնալուց ոչ շուտ, քան 25, և ոչ ուշ, քան 35 օր հետո անցկացվում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
«Փաստ». Նիկոլ Փաշինյանը և իր թիմակիցները վաղուց արդեն հատել են թույլատրելիի շատ սահմաններ
«Փաստ» թերթը գրում է. «Երեխայի ծնունդն ընտանիքում ամենաիսկական ուրախություն է: Երբեմն մարդիկ անգամ տարիներով են սպասում այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
«Ժողովուրդ». Առաջիկայում գյուղատնտեսները կսկսեն բողոքի ակցիաներ իրականացնել, ճանապարհներ փակել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Արմավիրի և Արարատի մարզերում լոլիկի և վարունգի մշակությամբ զբաղվող ջերմոցատերերը լուրջ խնդիրների...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Հրապարակ». Արմեն Սարգսյանի հրաժարականը նոր իրողություններ է ստեղծում երկրում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արմեն Սարգսյանի հրաժարականը նոր իրողություններ է ստեղծում երկրում։ Իշխանությունը կարող է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
«Ժողովուրդ». Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորմամբ չի բացառվում՝ առաջիկայում Գյումրու 102-րդ ռազմաբազան այնտեղից դուրս բերվի
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը, ինչի մեկնարկն արդեն տրվել է Մոսկվայում Հայաստանի ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Փաստ». Նոր հնարավորություններ են բացվում Հայաստանի ՏՏ մասնագետների համար
«Փաստ» թերթը գրում է. «Հայկական ստարտափը՝ CodeSignal-ը (Քոդսիգնալ), հավակնոտ նպատակներ ունի, որոնց հասնելու համար թիմին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Հրապարակ». Նոր բացահայտումներ կլինեն՝ կապված մաքսային ծառայության ղեկավար Շուշանիկ Ներսիսյանի հետ
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Դեկտեմբերի կեսերին հայկական համացանցում հայտնվեցին կադրեր, թե ինչպես են Սանկտ Պետերբուրգում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Փաստ». ԱԳՆ-ն հայ-թուրքական հարաբերությունների գործընթացից դուրս է մնացել և հիմնականում դիտորդի կարգավիճակում է
«Փաստ» թերթը գրում է. «Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության՝ «Փաստ» թերթի աղբյուրների...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Ժողովուրդ». Ինչով է զբաղվելու Արման Թաթոյանը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է.  «Երեկ խորհրդարանում 68 կողմ ձայնով Մարդու իրավունքների պաշտպան ընտրվեց Քրիստինե Գրիգորյանը:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
«Փաստ». Կադրային ինչ քաղաքականություն է որդեգրել Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Հայաստանյան խոշորագույն հանքարդյունաբերական ընկերությունը՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
«Հրապարակ». ՔՊ-ում տարակուսած են՝ եթե 21-ին Արցախ մտած գումարները յուրացվել են, ինչո՞ւ են 2022-ին ավելի շատ գումար հատկացնում՝ առանց պատժելու
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արցախի իշխանությունների հետ անցած տարեվերջին ծագած կոնֆլիկտը, երբ Նիկոլ Փաշինյանի տարեվերջյան...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
Թուրք լրագրողին ասացվածք հրապարակելու համար կալանավորել են
Ստամբուլի դատարանը լրագրող Սեդեֆ Քաբաշին կալանավորել է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանին վիրավորելու մեղադրանքով։ Լրագրողն իր թվիթերի միկրոբլոգում մի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
«Դատալեքս»-ի խափանումն ունի զուտ տեխնիկական պատճառներ. ԲԴԽ
«Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգի խափանումն ունի զուտ տեխնիկական պատճառներ:ցԱյս մասին հայտնում են Բարձրագույն դատական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:15
Ճանապարհների վիճակը՝ ժամը 9։00-ի դրությամբ
Հունվարի 25-ին՝ ժամը 09։00-ի դրությամբ, Աշտարակի (ասֆալտբետոնե ծածկին առկա է ձյուն), Ապարանի (ասֆալտբետոնե ծածկին առկա է ձյուն), Արագածի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:10
Վարդան Ոսկանյան. Սյունիքի մարզը կարող է փաստացիորեն դուրս մղվել կենսական նշանակության այդ ծրագրից
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը, արձագանքելով ՆԻկոլ Փաշինյանի ֆեյսբուքյան ասուլիսում հնչեցրած հայտարարություններին, գրում է. «Ըստ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Հոսանքազրկումներ են սպասվում Երևանում ու չորս մարզերում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 25-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:48
Դժբախտ պատահար Երևանի Գրիբոյեդովի փողոցում
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն հունվարի 24-ին, ժամը 17:47-ին  տեղեկություն է ստացվել, որ Երևանի Գրիբոյեդով փողոցի շենքերից...
Աղբյուր` Panorama.am
22:21
Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել մեկ աճյուն
2020 թվականի ռազմական գործողությունների ընթացքում զոհված և անհետ կորած զինծառայողների ու քաղաքացիական անձանց աճյունների (մասունքների) որոնողական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:12
Մադրիդյան սկզբունքների մանիպույլյացիա է, Ադրբեջանի շահի ուղղակի սպասարկում. Վանեցյանն արձագանքել է Փաշինյանին
«Ընթացող խայտառակ «ասուլիսում» արդեն իսկ առանձնանում են կեղծիքներ և մանիպուլյացիաներ»
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Ես քիչ հավանական եմ համարում, որ Արմեն Սարգսյանը ՀՀ քաղաքացի եղած չլինի․ Փաշինյան
«Ես դրա մասին իմացել եմ հրապարակայնացումից ժամեր առաջ։Նա հրապարակումից երեք ու կես ժամ առաջ զանգահարել է ինձ և տեղեկացրել։ Ես հարցրել եմ,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
Ավստրալիայի Օնսլոու քաղաքում գրանցվել է 50.7ºC ռեկորդային ջերմաստիճան
Անբեկանելիորեն առաջ մղվող գլոբալ տաքացման ֆոնին Ավստրալիայի Օնսլոու քաղաքում գրանցվել է 50.7ºC ռեկորդային ջերմաստիճան, տեղեկանում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
«Դինամո» մարզահամալիրում կմեկնարկի բռնցքամարտի Հայաստանի մեծահասակների առաջնությունը
Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան հայտնում է, որ հունվարի 25-ին, ժամը՝ 16:00-ին «Դինամո» մարզահամալիրում կմեկնարկի բռնցքամարտի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Սայաթ Շիրինյանն այժմ գտնվում է ոստիկանության Մարտունու բաժնում․ փաստաբան
Փաստաբան Բենիկ Գալստյանը հայտնում է․ «Իմ ունեցած տեղեկություններով Սայաթ Շիրինյանն այժմ գտնվում է ոստիկանության Մարտունու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}