Մշակույթ 11:12 13/09/2011

«Տատիկիս դաջվածքները». Բացառիկ ֆիլմ Հայոց ցեղասպանության մասին

Ավարտվեցին շվեդաբնակ հրապարակախոս, ռեժիսոր Սյուզան Խարտալյանի «Տատիկիս դաջվածքները» փաստագրական ֆիլմի նկարահանումները: Ֆիլմը պատմում է Հայոց ցեղասպանության տարիներին «դաջված»  հազարավոր հայ կանանց ճակատագրերի ու այդ դաջվածքների առեղծվածի մասին:
Խոսելով Սյուզան Խարտալյանի մասին` հարկ է նշել, որ այս բացառիկ կինը դեռևս 1988-ին առաջինն էր աշխարհում, որ նկարահանեց Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող փաստավավերագրական «Վերադարձ դեպի Արարատ» ֆիլմը: Իսկ այսօր իր նոր` «Տատիկիս դաջվածքները» ֆիլմով նա առաջ է բերում անգնահատելի արժեք ներկայացնող հարցադրումներ ու փաստեր, որոնց մասին մինչև այսօր չի խոսվել:

«Ցեղասպանության թեման կարմիր գծի նման իմ կյանքի,  ֆիլմի և կարիերայի մեջ միշտ ներկա է»,- պատմում է նա «Ermenihaber.am» («Էրմենիհաբեր») լրատվական կայքին տված բացառիկ հարցազրույցում:
Ստորև ներկայացնում ենք հարցազրույցի առաջին մասը.

- Ի ՞նչպես ծնվեց ցեղասպանությունը վերապրած հայուհիներ ճակատագրերի մասին պատմող ֆիլմ ստեղծելու գաղափարը:
-«Ռուանդայի ցեղասպանությունից հետո Դարֆուրի ցեղասպանությանը զուգահեռ, մամուլում սկսեցին անընդհատ խոսել կանանց բռնաբարության մասին: Սկսեցին ուսումնասիրություններ ի հայտ գալ, որտեղ առաջ էր քաշվում այն թեզը, թե ցեղասպանության ընթացքում կանանց բռնաբարելը զինվորական ռազմավարության մի մասն էր կազմում: Այսինքն թշնամուն բացի ֆիզիկապես վերացնելուց նաև գենետիկորեն փչացնելու, վերացնելու, գեներով հաղթելու միտում կար:

-Եվ այս ռազմավարությունը իրականացվում էր նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանա ՞կ:
- Այո: Ուսումնասիրություններիս ընթացքում անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանությանը` հասկացա, որ այս ռազմավարությունն իրականացվել է նաև Հայոց ցեղասպանության ժամանակ: Ցեղասպանության ընթացքում հայ կանայք, որոնք ուղղակի թիրախ էին, բռնաբարվեցին, առևանգվեցին, օգտագործվեցին: Այսինքն, եթե հայ տղամարդիկ սպանվեցին ապա տասնյակ հազարավոր հայ կանայք, որոնք շարունակում էին ապրել, գիտակցում էին, որ նման ձևով ապրելը նշանակում էր ամեն օր մեռնել:

- Ինչպե ՞ս բացահայտեցիք Հայոց ցեղասպանության ընթացքում դաջված կանանց առեղծվածը:
- Ուսումնասիորւթյուններիս ընթացքում Ազգերի լիգայի արխիվներում գտա հայ կանանց ու աղջիկների տարօրինակ նկարներ: Դրանք մեծ մասամբ երիտասարդ աղջիկների նկարներ էին, որոնք դաջվածքներ ունեին: Ամեն աղջկա համար առանձին փաստաթղթերի փաթեթ կար, որտեղ գրված էր իր անունը (եթե հիշում է) և ծնողների մասին տեղեկություններ: Այնտեղ գրի էին առնված նրանց հիշողություններն ու պատմությունները, թե ինչպես առևանգվեցին, քանի տարի ապրեցին ստրկության մեջ և այլն: Նման պատմություններով լեցուն են այդ արխիվները:

- Իսկ ի ՞նչ տարիքի աղջիկների ու կանանց մասին է խոսքը:
- Ես ցնցված էի այս փաստաթղթերը նայելիս, որովհետև որոշ աղջիկների տարիքը տատանվում էր 8- 12: Սակայն ամենամեծ ցնցումն ապրեցի այն պահին, երբ այս դաջված աղջիկների նկարները նայելիս աչքիս առաջ եկավ տատիկս, ով ձեռքերին ու դեմքին նմանատիպ նշաններ ուներ:

- Այսինք ձեր տատիկը նույնպե ՞ս «դաջված էր»:
Այո: Ես տատիկիս չէի սիրում: Նա նման չէր մյուս տատիկներին: Նա ֆիզիկական կոնտակտ չէր սիրում, չէր գրկում, չէր համբուրում: Մենք կարծես վախենում էինք նրանից, իսկ այդ ձեռքերի նշանները էլ ավելի էին սաստկացնում մեր վախը նրա հանդեպ: Մենք այդ ժամանակ չէինք հասկանում, թե ինչ նշաններ էին դրանք: Ես դա բացահայտեցի այս աղջիկների նկարները տեսնելուց հետո միայն:

- Իսկ ինչի ՞ համար էին արվում այդ դաջվածքները:
- Մենք գիտենք, որ շատ հայ կանայք հափշտակվում էին քուրդ կամ արաբ ցեղախմբերի կողմից: Միաժամանակ շատերին էլ թուրք ընտանիքներ են վերցրել: Այդ տարիներին հայ կինը և հայ երեխան, ինչպես մրգեր, «թափված» էին փողոցում ու ցանկացած մեկը կարող էր գալ ու վերցնել, որից սիրտը կուզի ու ինչքան կուզի, վերցնում և տանում էին: «Քանի հոգու ուզում ես, ում սիրտդ կկամենա, վերցրու և տար» այս սկզբունքն էր գործում: Նույնիսկ վերցնում, հետո ծախում էին ուրիշներին: Սա է իրականությունը: Ես նույնիսկ լսել եմ պատմություններ այն մասին, որ կանայք կախված այն բանից, թե «օգտագործված են» թե ոչ, կամ կախված տարիքից, ունեին տարբեր գներ: Օրինակ` 8 տարեկան երեխան իր գինն ուներ, 12 տարեկանը` իր գինը, հասուն կինը` իրենը: Այսինքն բիզնեսի էին վերածել:
Իսկ դաջվածքը ցեղախմբերի հետ կապված երևույթ է: Դաջվածքն անում էին որ, ցույց տային, թե տվյալ կինն իրենց սեփականությունն է:

- Փաստորեն յուրաքանչյուր ցեղախումբ իրեն հատուկ դաջվա՞ծքն ուներ:

-Այո, յուրաքանչյուր ցեղախումբ ուներ իրեն հատուկ դաջվածք: Այսինքն դաջվածքը սեփականության կնիքն էր: Հետաքրքիր է, որ ուսումնասիրություններիս ընթացքում նկատեցի, որ նկարներից մեկում կար մի աղջիկ, որը ուներ ճիշտ նույն դաջվածքները ինչպես տատիկինս էին: Ենթադրում եմ, որ նույն ցեղախմբի կողմից են առևանգված եղել:
Հետազոտական աշխատանքներս ինձ հասցրեցին մինչև Ֆրեզնո: 1919թ.-ին անապատներից հավաքված մի խումբ հայ կանայք Միջին Արևելքից հասնում են Ֆրեզնո: Այդտեղ այնքան մեծ էր այդ կանանց թիվը, որ նրանց կոչում էին «կապտաշրթունքավորներ» (Blue lips): Մարդիկ ասում էին` այնտեղ այնքան շատ էին դաջված հայ կանայք, որ մեզ համար դա տարօրինակ չէր:
(շարունակելի)
Հարցազրույցը` Աստղիկ Իգիթյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:42
ՔԿ. Նալբանդյանում հունվարին տեղի ունեցած վիճաբանության հետքերով
Քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչությունում իրականացված բազմակողմանի քննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է, որ 2021թ. հունվարի 3-ին`...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Արա Այվազյան. Ռազմագերների վերադարձի խնդիրը պետք է հնարավորինս արագ լուծվի
«Կարևորագույն հարցը Ադրբեջանի կողմից  բոլոր ռազմագերիների և պատանդի կարգավիճակում գտնվող քաղաքացիական անձանց վերադարձի ապահովումն է:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:33
ՀԲ-ն 3,7 մլն դոլարի դրամաշնորհ կտա Արցախից բռնագաղթածների սոցիալական խնդիրները մեղմելու համար
«Համաշխարհային բանկը պատրաստակամություն է հայտնել 25-ից 4 միջոցառման գծով հանդիսանալ անհատույց համաֆինանսավորող և 3 մլն 718 հազար դոլարի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Պատգամավորների փոխարեն աշակերտներն են լսում ՄԻՊ զեկույցը
ԱԺ-ում ՄԻՊ զեկույցը պատգամավորների փոխարեն լսում են Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիկ և Նորատուս համայնքների աշակերտներն ու ուսուցիչները, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Այսօր և վաղը վթարային ջրանջատումներ են սպասվում Երևանում, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. մայիսի 6-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:11
Բուհերի ինքնակառավարման վերաբերյալ կառավարության որոշումը ՄԻՊ-ը կվիճարկի ՍԴ-ում
Ազգային ժողովում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Տարոն Սիմոնյանը դիմեց Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
ՊՇՌ հավաստագիրը և «Կանաչ անձնագիրը» հավասարապես կգործեն որպես սահմանի հատման պահանջ. Անահիտ Ավանեսյան
«Նախագծով առաջարկվում է, որ այն քաղաքացիները, որոնք կունենան պատվաստման հավաստագիրը, կամ «Կանաչ անձնագիր», այսինքն...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
Քաղաքացիները խմբագրել են. «Կա ապագա առանց Նիկոլ»
Չնայած խորհրդարանը դեռ լուծարված չէ, ընտրություններ նշանակված չեն, իշխող ուժը լծվել է լայնածավալ քարոզչության։ Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Զինվորը կոմայի մեջ է, ծնողի հետ ներքին օղակները շատ ստոր ձևով են վարվել․ Կոստանյան
«Արդյո՞ք դուք դիմումներ ստացել եք զոհված կամ վիրավորում ստացած զինծառայողների հարազատներից, որոնք նեշել են, որ իրենց նկատմամբ անբարյացակամ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:53
Մեծ Բրիտանիան երկու նավ կուղարկի Լա Մանշ՝ Ֆրանսիայի սպառնալիքներից հետո
Մեծ Բրիտանիան երկու պարեկային նավ է ուղարկելու Լա Մանշի նեղուցի մոտ գտնվող Ջերսի կղզի: Այդ մասին  հաղորդում է «ՌԻԱ նովոստի»-ն:...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
2020 թվականի ճգնաժամային տարվա համեմատ ապահովվել է ընդամենը 12.3 մլրդ դրամով ավել հարկային մուտք
«Ապրիլ ամսվա արդյունքներով հավաքագրված եկամուտներով հանդերձ 4 ամիսների  հարկային հավաքագրումները կազմում են 513 մլրդ դրամ, որը նախորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
Մարդիկ երեկոյան ժամերին խուսափում են գնալ Կապան, նույնիսկ եթե բժշկական օգնության կարիք ունեն. Թաթոյան
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Սրբուհի Գրիգորյանն այսօր, դիմելով ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանին, հարց հնչեցրեց՝ արդյո՞ք...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Վրաստանում պահանջում են Ադրբեջանի հետ սահմանի սահմանազատման հարցով ստեղծել քննչական հանձնաժողով
Վրաստանի ժողովրդավարական նախաձեռնություն» (GDI) ՀԿ-ի խորհրդական և Իվերի Մելաշվիլիի փաստաբան Գիորգի Մշվենիերաձեն պահանջում է ստեղծել...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Արևիկ համայնքում էլեկտրաշչակ է փորձարկվելու
Մայիսի 7-ին՝ ժամը 13:00-ին, Արմավիրի մարզային փրկարարական վարչությունը Արևիկ համայնքում անցկացնելու է «Պատսպարման կազմակերպումը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:23
Կորոնավիրուսի համավարակի ժամանակ գլխավոր խնդիրը խուճապային վիճակն էր. Թաթոյան
«Առհասարակ, կորոնավիրուսի դեմ պայքարը երկու բարիքների պաշտպանության և հավասարակշռման բալանսի քաղաքականություն է պահանջում»:
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Քաղաքագետը՝ իշխանություններին. Մինսկի խմբի հայտարարության մեջ ինչո՞ւ է բացակայում ռազմագերի/Prisoner of war (POW) տերմինը
Քաղաքագետ Կնյազ Սարոյանը, անդրադառնալով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի՝ մայիսի 5-ի տարածած հայտարարությանը, գրել է. «Հուսով եմ` իշխող ուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:06
Սերգեյ Լավրովն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր
Նախօրեի երեկոյան Հայաստան ժամանած Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովն այսօր առավոտյան այցելել է Ծիծեռնակաբերդի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Ճիշտ ռազմավարություն մշակելու և ունենալու դեպքում Հայաստանը կդառնա այն երկիրը, որը երազում են բոլորը․ Փույա Հոսեյնի
Իրանի շուկայի պահանջարկը Հայաստանում մինչ օրս խորապես չի ուսումնասիրվել։
Աղբյուր` Panorama.am
10:59
06.05.2021. Կորոնավիրուսի 425 նոր դեպք է գրանցվել, 17 մարդ մահացել է
Համավարակից ի վեր, ըստ պաշտոնական տվյալների, Հայաստանում մահացել է 5224 կորոնավիրուսով հիվանդ։
Աղբյուր` Panorama.am
10:58
Ռազմական գործողությունների ընթացքում եղել են գլխատումներ ու մարմնի մասերի անդամահատումներ. Թաթոյան
2020 թվականի սեպտմբերի 27-ին Արցախյան շփման գծում Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմը ուղեկցվել է Հայաստանի ու Արցախի նկատմամբ ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
«Կասպերսկի». Սմիշինգն ավելի ու ավելի է սպառնում բջջային օգտատերերի ֆինանսներին. ինչպես պաշտպանվել դրանից
Սմիշինգային գրոհները հատկապես վերջին տարվա ընթացքում մեծ թափ են հավաքել ամբողջ աշխարհում։ «Կասպերսկի Լաբորատորիա»-ի տվյալներով՝...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ․ Վերսկսել բարձր մակարդակի քաղաքական երկխոսությունը՝ համանախագահների հովանու ներքո
 ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովը (Ռուսաստան), Ստեֆան Վիսկոնտին (Ֆրանսիա) և Էնդրյու Շոֆերը (ԱՄՆ) հանդես են եկել համատեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:49
ԱՄՆ պետքարտուղար Բլինքենն անդրադարձել է 3 հայ ռազմագերիների ազատ արձակմանը
ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենն անդրադարձել է Ադրբեջանի կողմից 3 հայ ռազմագերիների ազատ արձակմանը։ «ԱՄՆ-ը ողջունում է Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Կառավարությունն այսօրվա նիստում կորոշի Սոթքի ոսկու հանքի պաշարները վերագրել արտահաշվեկշռային խմբին
Գործադիր իշխանության գործառույթները ժամանակավոր իրականացնող կառավարության այսօրվա նիստի օրակարգում ընդգրկված է 36 հարց, որից զեկուցվելու է միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:39
ՀՀ ՄԻՊ գործունեությունը օրինակ է մի շարք երկրների համար. Արման Թաթոյան
ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանն Ազգային Ժողովում ներկայացնում է պաշտպանի գրասենյակի 2020 թվականի գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունը։ Նա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Թուրքիայում և հատկապես Ադրբեջանում կան մարդիկ, ովքեր կցանկանան շարունակել ցեղասպանությունը․ Մայքլ Ռուբին
Արևմտյան փորձագետները շարունակում են քննարկել ԱՄՆ նախագահ Բայդենի՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող հայտարարության հետևանքները և ազդեցությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:17
ԱԺ-ն համաներում հայտարարեց զորակոչից խուսափած անձանց նկատմամբ
80 պատգամավորով սկսելով հերթական նիստը՝  ԱԺ-ն քվեարկությամբ ընդունեց նախորդ օրվա նիստում քննարկված նախագծերը: Խորհրդարանն ընդունեց՝...
Աղբյուր` Panorama.am
10:09
ՄԻՊ-ը Բաքվում սպանված հայ զինվորների և շղթայված գերիների պուրակի վերաբերյալ նոր զեկույցը կուղարկի միջազգային կառույցներին
«Սպանված հայ զինվորների և շղթայված գերիների պուրակ Բաքվում. մարդկային տառապանքների թանգարան և ռասիզմի խթանում»
Աղբյուր` Panorama.am
10:03
Զախարովա. Բարի լույս, Երևան
Ռուսասանի ԱԳ նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարկել է մի լուսանկար՝ Երևանից ողջունելով իր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
«Փաստ». Պետական գերատեսչություններում լայն թափով ընթանում են աշխատակիցների ցուցակագրման աշխատանքներ
«Փաստ» օրաթերթը գրում է. ««Փաստ» թերթը գրեթե ամենօրյա ռեժիմով տեղեկություններ է ստանում, որ պետական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Գևորգ Ջավախյան. Անավարտ մնացած մի կյանք
11:45 03/05/2021

Գևորգ Ջավախյան. Անավարտ մնացած մի կյանք

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}