Հարցազրույցներ 15:45 29/02/2012

Ս. Սարուխանյան. Իրանին չեն հարվածի

Իրանի շուրջ տեղի ունեցող զարգացումների ու տարածաշրջանային գործընթացների վերաբերյալ Panorama.am-ը զրուցեց իրանագետ, «Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի փոխտնօրեն Սևակ Սարուխանյանի հետ:

- Պարոն Սարուխանյան, ինչպիսի՞ն է իրավիճակն այսօր Իրանում:

-Ներկայումս Իրանում իրավիճակը բազմազան է ու բաղկացած է մի քանի կարևոր սեգմենտներից: Դրանցից մեկը ներքաղաքական պայքարն է, ինչի շուրջ վերջին մեկ տարվա ընթացքում քաղաքական զարգացումներ են ընթանում: Մարտի 2-ին խորհրդարանական ընտրություններ են կայանալու, որոնք լինելու են առաջին ընտրությունները, որոնք պաշտոնապես բոյկոտվելու են իրանական ընդդիմության կողմից: Այս տեսակետից սա բավականին նոր երևույթ է Իրանում, երբ խորհդարանը որոշակիորեն զրկված է լինելու լեգիտիմությունից, այսինքն` խորհրդարանական տեղերի համար պայքարում են այն ուժերը, որոնք ամբողջովին սատարում են իշխանություններին ու այդ տեսանկյունից հասարակական մի հսկայական շերտ կարող է ընտրություններին չմասնակցել:

- Դուք, ընդհանուր առմամբ, հնարավոր համարո՞ւմ եք զինված բախումը Իրանում:

-Իհարկե ոչինչ բացառել չի կարելի, բայց ես ինքս չեմ տեսնում այն հիմնական նախադրյալները, որոնք դրա համար հիմք կարող են հանդիսանալ. առաջին` Իրանում այսօր չկա ճգնաժամային իրավիճակ, բուն Իրանում ներքին ընդդիմությունը հասունացած և կազմակերպված չէ, որպեսզի օգտագործի հնարավոր ռազմական հարձակումը իշխանափոխություն իրականացնելու համար, ինչպես Լիբիայում էր և ինչպես փորձում են իրականացնել Սիրիայում: Իրանը շատ ավելի համակարգված և շատ ավելի ուժեղ պետություն է, քան Սիրիան, Թունիսը, Եգիպտոսը, Լիբիան և այդ տեսանկյունից ներքին անվտանգության ուժերը և բանակը կարող են ցանկացած ներքին ապստամբություն ճնշել: Ինչ վերաբերում է զուտ ռազմական ճանապարհով հաջողության հասնելուն, ապա ակնհայտ է, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստ չեն Իրանի հետ լայնածավալ պատերազմ մղելու, քանի որ դա կլինի ընդհանուր տարածաշրջանային խոշոր ճգնաժամ, քանի որ Իրանն ունի լուրջ լծակներ` ապակայունացնելու իրավիճակն Իրաքում և պատերազմը տեղափոխելու նաև Իրաքի տարածք, ինչպես նաև Իրանը լուրջ լծակներ ունի ապակայունացնելու իրավիճակը Աֆղանստանում և այնտեղ ամերիկյան ռազմական ուժի համար նոր խնդիրներ առաջացնելու: Այդ տեսանկյունից ես ԱՄՆ-ի համար երաշխիք չեմ տեսնում, որ ռազմական հարվածի միջոցով Իրանում կարողանան ինչ-որ ռազմական խնդիրներ լուծել:

- Իսկ որքանո՞վ եք ռեալ համարում Իսրայելի կողմից Իրանի նկատմամբ ռազմական հարձակումը:

-Պետք է հաշվի առնել, որ Իսրայելը շատ անգամ դիտարկվում է որպես «Գորշ ձի» այս ամբողջ իրավիճակում: Կարող է հարվածել, կարող է չհարվածել: Ես այդ տեսակետից հակված եմ այն մտքին, որ չի կարող հարվածել Իրանին, քանի որ Իսրայելի շրջապատում իրավիճակը բավականին բարդացած է: Նրան այսօր ավելի շատ հետաքրքրում են զարգացումները Սիրիայում և Եգիպտոսում, քան Իրանի միջուկային ծրագիրը: Այն իհարկե կարևոր նշանակություն ունի, բայց այն օրը, երբ Մուսուլման եղբայրները կգան իշխանության Եգիպտոսում կամ ծայրահեղ իսլամիստները կտապալեն Բաշար Ասադի իշխանությունը, այդ ժամանակ Իսրայելի համար կստեղծվեն լուրջ պրոբլեմներ, քանի որ վերջին տարիներին ձևավորված ստատուս քվոն որոշակիորեն կոչնչանա: Ես համարում եմ, որ մոտակա շրջանում հարվածների հնարավորությունը նվազագույն է, կասեի` բացակայում է:

-Իսկ որքանով կարելի է Սիրիայում ծավալվող իրադարձությունները կապել Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունների հնարավոր զարգացումների հետ:

-Ընդհանրապես շատ է գրվել, որ առանց Սիրիայի հետ հարցերը լուծելու, Միացյալ Նահանգները դժվար թե կարողանան Իրանում որևէ օպերացիա իրականացնել: Այն իրավիճակը, որը ձևավորվել է վերջին տարիներին, ԱՄՆ-ի համար սպառնալիք է, որովհետև այսօրվա իրաքյան իշխանությունները իրանամետ և սիրիամետ իշխանություններ են: Իրաքը միակ արաբական երկիրն է, որը չի պաշտպանում Սիրիայի դեմ կարծր որոշումների ընդունումը: Արաբական լիգայի նիստերին Իրաքի ղեկավարությունը հանդես է գալիս Սիրիայի նկատմամբ որևէ լուրջ գործողություններ իրականացնելու դեմ: Այսօր Իրանը, Իրաքը և Սիրիան կանգնած են եռակողմ դաշինքի ձևավորման շեմին: Լիբանանն էլ կարելի է համարվել այս դաշինքի մասնակից, քանի որ Լիբանանի հիմնական քաղաքական և ռազմական ուժը` «Հեզբոլա»-ն ամբողջությամբ իրանամետ և սիրիամետ խմբավորում է: Սիրիայի իշխանությունների տապալումը լուծում է այդ ամենակարևոր խնդիրը` թույլ չտալ, որպեսզի Իրանի շուրջ և Իրանի ղեկավարությամբ ձևավորվի տարածաշրջանային նոր ուժեղ դաշինք, որը կունենա հակաամերիկյան քաղաքական գիծ:

- Այսինքն՝ այդպիսի դաշինքի ձևավորումը Դուք ռեա՞լ եք համարում:

-Այո, ես դա ռեալ եմ համարում, քանի որ Ասադի իշխանության հարաբերությունները արաբական պետությունների հետ ճգնաժամով ավարտվեցին: Այսինքն՝ այն դրական միտումները, որ կային վերջին տասնամյակի ընթացքում, որ Սիրիան փորձում էր արաբական երկրների հետ ավելի ինտենսիվ երկխոսություն վարել, ոչնչացվեց Արաբական լիգայի և Սաուդյան Արաբիայի կողմից՝ վերջիններիս հակասիրիական դիրքորոշման միջոցով: Մյուս կողմից էլ Թուրքիայի դիրքորոշման պատճառով վերջինիս և Սիրիայի միջև վերջին տարիներին նախանշված հարաբերությունների լավացման ու զարգացման ձեռքբերումները հավասարվեցին զրոյի:

- Տարածաշրջանային գործընթացներում ի՞նչ դեր է վերապահված Թուրքիային:

-Իսլամական աշխարհում` այդ թվում, սիրիական ընդդիմության շրջանակներում, շատ հրապուրիչ է սահմանափակ իսլամի թուրքական մոդելը: Սակայն ես գտնում եմ, որ այդ մոդելը խորը ճգնաժամ է ապրելու, քանի որ Թուրքիան որպես երկիր անցել է բավական հետաքրքիր զարգացման ճանապարհ: Թուրքիայում իշխանության եկող իսլամիստները կրթված և աշխարհիկ պետական կառավարման համակարգում ձևավորված իսլամիստներ են, իսկ Սիրիան ու Եգիպտոսը, որտեղ իսլամիստները փաստացի փողոցից են փորձում բարձրանալ և գրավել իշխանությունները, դեռ երկար ժամանակ չեն կարողալու սահմանափակ իսլամականն ու աշխարհիկը համադրող կառավարման համակարգ ձևավորել: Այս առումով, թուրքական մոդելը` որպես արտահանման միջոց, կարելի է ասել, իրեն սպառել է:

- Իսկ Իրանի ու Սիրիայի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների արդյունքում Հայաստանի համար ի՞նչ սպառնալիքներ կառանձնացնեիք:

-Սիրիայի կտրվածքով մեզ ամենասպառնացողը դա իհարկե հայկական համայնքի հետ կապված խնդիրներն են: Ակնհայտ է, որ ծայրահեղ սիրիական ընդդիմությունը, որի հիմնական լոզունգներից է քրիստոնյաներից ու ալավիտներից ազատվելը, հաղթանակից հետո Սիրիայի հայկական համայնքի համար լուրձ խնդիրներ է ստեղծելու: Բաշար Ասադի տապալման և իսլամիստների իշխանության գալու պարագայում վտանգվում է մեր ամենախոշոր համայնքային կենտրոններից մեկը, խոշոր պատմամշակութային արժեքներ: Իսկ դա իր հերթին մեծ հարված է առհասարակ սփյուռքի տարբեր գաղթօջախների հայապահպանությանը, քանի որ Սիրիայի հայկական համայնքը՝ հայկական սփյուռքի կարևոր մետրոպոլիաներից է և մեծ դեր է խաղում հայապահպանության գործում:

Իրանի կտրվածքով ռազմական գործողությունները կարող են ունենալ լուրջ հետևանքներ: Եթե հանկարծ Իրանի դեմ պատերազմ սկսվի, այն կարող է ուղեկցվել անջատողական շարժումներով, դա կարող է Հայաստանի համար բերել երկու գործող սահմաններից մեկի՝ հայ-իրանական սահմանի փակմանը: Վերջին 10 տարիների ընթացքում Իրանի հետ մենք բավական խոշոր ծրագրեր ենք իրականացրել, և պատերազմն Իրանում բերելու է Իրան-Հայաստան գազատարի նշանակության նվազեցման, խնդիրներ է առաջացնելու Հայաստանից Իրան և Իրանի տարածքով Մերձավոր Արևելք էներգիայի արտահանման գործում, որը Հայաստանի էներգետիկ քաղաքականության մեջ բավական հեռանկարային ճյուղ է: Բացի այդ, այն լուրջ հարված է Իրանի հայ համայնքին, որն ամենայն հավանականությամբ պատերազմի դեպքում կբռնի գաղթի ճանապարհը, ինչը ՀՀ հարևանության պայմաններում կլինի կարճ և դյուրին:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:36
Բելգիան արդեն 3 տարուց ավելի է գլխավորում է ՖԻՖԱ-ի վարկանիշային աղյուսակը
Բրազիլիան չկարողացավ հաղթել Էկվադորին ԱԱ-2022-ի ընտրական խաղում։ Հանիդպում ավարտվեց 1:1 հաշվով, գրում է armsport-ը։ Եթե ​​բրազիլացիները...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Հայաստանը մեկն է և մենք թույլ չենք տա, որպեսզի մեր երկիրը ծաղրի առարկա դարձնեն դրսից և ներսից․ Զաքարյան
Պաշտպանության նախկին փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է․ «Պատգամավոր Հայկ Մամիջանյանի դեմ նիկոլապատկան կիսագրագետների բարձրացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
ԵՄ-ում «ուրվականների ավիաթռիչքները» վնասում են կլիման
ԵՄ տարածքում գործում է ավիափոխադրողների կանոնակարգ, որի պատճառով ավիաընկերությունները երբեմն ստիպված են լինում իրականացնել նույնիսկ այն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն հաշվի չեն առել Ռուսաստանի սկզբունքային մտահոգությունները, Պուտին
Վլադիմիր Պուտինը Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ հեռախոսազրույցում ասել է, որ ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն անտեսել են իրենց պատասխաններում Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի
Երևանում հունվարի 29-31-ը, փետրվարի 1-ին և 2-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Այս մասին հայտնում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Եվրոպայում սկսել են խոսել Ռուսաստանից անխուսափելի «կախվածության» մասին
Եվրոպան չի կարողանա ամբողջությամբ հրաժարվել ռուսական գազից, եթե անհրաժեշտ լինի, ասել է եվրոպական գազի շուկայի մասնագետ Թիերի Բրոսը Euractiv...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Ադրբեջանում պահվող գերիները զանգել են հարազատներին, նամակներ ու տեսաուղերձներ ուղարկել
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) ներկայացուցիչները հանդիպել են Ադրբեջանում պահվող հայ գերիներին։ Այս մասին Sputnik Արմենիային հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Գառնիկ Իսագուլյանը կշարունակի մնալ կալանավորված.դատարանը մերժել է գրավի միջնորդությունը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի նախագահությամբ, մերժել է «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ի՞նչ ա նշանակում «ժողովրդավարության առաջընթաց», հո դուք հոգեկան հիվանդ չե՞ք․ Նարեկ Սամսոնյան
 «Քաղաքացիական գիտակցություն» ՀԿ նախագահ Նարեկ Սամսոնյանը գրում է․ «Մամիջանյան Հայկի վրա հարձակվել են էս իշխանության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Եզակի դեպքերում է քվեարկածների ընդհանուր թիվը 100-ից պակաս լինում․ Բորիս Նավասարդյանը՝ ԵԽԽՎ-ում քվեարկության մասին
Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը գրում է․ ««Հայաստանում ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեությունը»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Հայերիս համար հայոց բանակը բացարձակ արժեք է․Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր
Հունվարի 28-ին Արդարադատության ակադեմիայում անցկացվել է դատախաղ-մրցույթ՝ նվիրված 44-օրյա պատերազմի մասնակից Գևորգ Արշակյանի հիշատակին: Նախքան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Լարսը բաց է
Ձյան մաքրման ինտենսիվ աշխատանքների արդյունքում միջազգային նշանակության Մցխեթա-Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհի Գուդաուրի-Կոբի հատվածում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Թբիլիսի-Երևան չվերթ իրականացնող Myway-ը հնարավոր է զրկվի լիցենզիայից
Վրաստանի կառավարությունը հնարավոր է Myway Airlines ավիաընկերությանը զրկի կոմերցիոն թռիչքներ կատարելու լիցենզիայից։ Ինչը նշանակում է դադարեցնել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Մենք այստեղ ենք, որովհետև մեր Հայրենիքը դեռ պիտի պաշտպանել․ Արմեն Աշոտյան
Հայաստանում շատ վայրեր կան, որ կարելի էր այցելել մեր բանակի ծննդյան օրվա կապակցությամբ: Այս մասին ֆեյսբուքյան էջում գրում է ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Կարծում եմ, որ ճիշտ կանեն լռեն և ներկայացնեն ոստիկան Գագիկ Մկրտչյանին հրազենային վիրավորում հասցրած իրական ծռին․ Ավետիք Իշխանյան
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գորում է․ ««Առավոտ» թերթում, կարդացի Ալեք Ենիգոմշյանի պատասխան-հոդվածն ուղղված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Առաջիկա տարիների պետական կառավարումը պետք է իրականացվի՝ «Ամեն ինչ զինվորի համար, ամեն ինչ բանակի համար» կարգախոսով․ Արթուր Վանեցյան
ԱԱԾ նախկին տնօրեն, ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավար Արթուր Վանեցյանը Հայոց բանակի օրվա առթիվ հայտարարություն է տարածել,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Նախագահի թեկնածուն պետք է անգրագետ, կարաբինաների անշահախնդիր մոլագա՞ր լինի. Գևորգ Պետրոսյան
«Ես պահանջեցի հիմքեր, քանի որ եթե ինձ կանչում են ոստիկանություն, ապա պարզ էր, որ չեն կանչում բիգուձի փաթաթելու, այլ քրեական հետապնդման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Աշտարակ-Ապարան, Երևան-Սևան ճանապարհներին տեղ-տեղ մերկասառույց է
ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ժամը 17։00-ի դրությամբ փակ են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Սպասվում է քամու ուժգնացում
Հանրապետության տարածքում հունվարի  29-ի գիշերն առանձին շրջաններում սպասվում է թույլ ձյուն և մառախուղ: Հունվարի 29-ի ցերեկը, 30-31-ը,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Ադրբեջանը կրակել է հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիս-արևելյան հատվածում. ՊՆ
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության տարածած հաղորդագրությունը, թե հունվարի 27-ին ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ են բացել հայ-ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Ռուբեն Մելիքյան. Մամիջանյանը ոչ միայն սխալ չի արել, այլև միանգամայն ճիշտ է արել
Արցախի նախկին ՄԻՊ, իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրում է. «Նիկոլականներն, նրանց արբանյակները և փարիսեցիները մի մեծ արշավ են սկսել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Թբիլիսի-Մոսկվա ուղիղ չվերթը վերջին պահին չեղարկվել է
Թբիլիսի-Մոսկվա ուղիղ չարտերային ավիաչվերթը, որը ծրագրվում էր իրականացնել հունվարի 28-ին, վերջին պահին չեղարկվել է։ Jnews-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Երևան-Սևան ավտոճանապարհին մեքենան բախվել է ծառին
Կոտայքի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն այսօր  ահազանգ է ստացվել, որ Երևան-Սևան ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ՝ ավտոմեքենան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Երեխաների վրա փորձ են արել՝ առանց ծնողների մանրամասն տեղեկացման
Սննդային հավելումները վախեցնում են առողջ սնվելու շատ պաշտպանների: Քիմիկ-տեխնոլոգ Սերգեյ Բելկովը բացատրել է, թե ինչու է այդ վախն անհիմն՝ գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Փաշինյանը մտավախություն ուներ, որ այսօր Եռաբլուրում նորից արժանանալու է սյունաց ողջյունների և թուքումուրի. Գևորգ Պետրոսյան
«Ես կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը, մտավախություն ունենալով, որ Եռաբլուրում կրկին արժանանալու է սյունաց ողջյունների և թուքումուրի, այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
28.01.2021. Վարանդայից հայտնաբերվել է զինծառայողի աճյուն
2020 թվականի ռազմական գործողությունների ընթացքում զոհված և անհետ կորած զինծառայողների ու քաղաքացիական անձանց աճյունների (մասունքների) որոնողական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Արթուր Ավագյանը կարիերան կշարունակի Նորավանքում
«Նորավանք» ՍԱ-ն պայմանագիր է ստորագրել փորձառու պաշտպան Արթուր Ավագյանի հետ։ Այս մասին տեղեկացնում է ակումբի մամուլի ծառայությունը։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Ինչ են մտածում Ուկրաինայի հարցի շուրջ Վաշինգտոնի ու Մոսկվայի փողոցներում
Ամերիկայի ձայնը ներկայացրել է հարցումներ՝ մարդկանց շրջանում Մոսկվայի և Վաշինգտոնի փողոցներում Այս օրերին, երբ Ռուսաստանի ու ԱՄՆ-ի միջև...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ
13:21 18/01/2022

Ռուբեն Ռուբինյանը խորհրդակցել է նախկինում Թուրքիայի հետ բանակցողների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}