Հասարակություն 11:36 26/09/2012

«Կոմիտաս վարդապետը սկիզբ է, որ վախճան չունի»… 1869 թվական… ծնվեց Կոմիտասը

«Հայ ժողովուրդը կոմիտասյան երգին մեջ գտավ, ճանաչեց իր հոգին, իր հոգեկան ինքնությունը։ Կոմիտաս վարդապետը սկիզբ է, որ վախճան չունի։ Նա պիտի ապրի հայ ժողովրդով, հայ ժողովուրդը պիտի ապրի նրանով, ինչպես այսօր, այնպես էլ հավիտյան»,- ասել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը Կոմիտասի մասին:

1869 թ. սեպտեմբերի 26-ին ծնվել է արհեստավոր Գևորգ Սողոմոնյանի և Թագուհի Հովհաննիսյանի ընտանիքում ծնվել է Սողոմոն Սողոմոնյանը՝ ապագա մեծ երաժիշտ Կոմիտասը:
Նա սովորել է Էջմիածնի ճեմարանում: Էջմիածնում անցկացրած տարիներին Կոմիտասը հաղորդակից է եղել հայկական մշակույթին և մասնավորապես հայ գրականությանն ու պատմությանը: Բայց նրա վրա ամենամեծ ազդեցություն է թողել հայ գեղջուկ երգն ու երաժշտությունը, և ուսումնառության տարիներից նա իր կյանքը նվիրել է ժողովրդական երգերի ու երաժշտության գրառմանը, ուսումնասիրությանն ու այնուհետև՝ մշակմանը: 1893 թ. ավարտելով ուսումն Էջմիածնում՝ Կոմիտասը նշանակվել է ճեմարանի երաժշտության դասատու և երգչախմբի ղեկավար: Նույն թվականին, աբեղա ձեռնադրվելիս, ստանում է «Կոմիտաս» անունը: Լուրջ մասնագիտական կրթություն ստանալու նպատակով նա 1895 թ. աշնանից Թիֆլիսում պարապում է Մ. Եկմալյանի մոտ, իսկ հաջորդ տարի մեկնում Գերմանիա:

Ավարտելով ուսումը՝ Կոմիտասը վերադարձել է Էջմիածին և ոգևորությամբ ու ստեղծագործական ավյունով վերսկսել իր գործունեությունը ճեմարանում: Քաջ տիրապետելով արևմտաեվրոաական երաժշտության օրինաչափություններին՝ հայ ժողովրդական երաժշտության գիտակը ստեղծեց հայ ժողովրդական երգի բարձրարժեք մշակումներ, որոնք կատարում էր ճեմարանի երգչախումբը: 1905-1907 թվականների ընթացքում նա դասախոսություններով ու համերգներով հանդես է գալիս Անդրկովկասի և Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքներում (Թիֆլիս , Բաքու, Փարիզ, Բեռն, Լոգան, Ժնև): Կոմիտասի համերգային շրջագայությունները նպատակ ունեին հասարակությանը ծանոթացնել հայ ժողովրդական երաժշտությանը և այդ ասպարեզում կատարած ոաումնասիրություններին: Իր դասախոսությունները Կոմիտասը ուղեկցում էր ժողովրդական երգերի ոգեշունչ մեկնաբանմամբ:

1910 թ. Կոմիտասը հեռանում է Էջմիածնից՝ բնակավայր ընտրելով Պոլիսը: Վաղուց ի վեր երազելով երաժշտանոց ստեղծել հայ երիտասարդության համար՝ Կոմիտասը հույս էր տածում իրականացնել այն Պոլսում: Սակայն երաժշտանոցի փոխարեն՝ շատ ջանք գործադրելուց հետո Կոմիտասին հաջողվել է ստեղծել 300 հոգուց բաղկացած «Գուսան» երգչախումբը, որի կազմակերպմանն օժանդակեցին հայ երիտասարդությունը, արվեստասեր հայրենակիցները: 1914 թ. հունվարին Պոլսում Կոմիտասին այցելել է ռուսական երաժշտական մշակույթի նշանավոր գործիչներից մեկը՝ Մ.Ֆ. Գնեսինը, որը հայ երաժշտին նվիրած իր հուշերում գրել է. «Կոմիտասն ինձ վրա թողեց կատարյալ աշխարհիկ մարդու տպավորություն: Նա շատ լավ է խոսում ռուսերեն: Լսելով, որ ես եղել եմ Ռիմսկի-Կորսակովի աշակերտը, Կոմիտասը, ցույց տալով սեղանի վրա դրված գրքերը և նոտաները, ասաց, որ ինքը խորապես հարգում է նրան: ... Զրուցելով Կոմիտասի հետ, ես զգում էի և´ գիտական կենտրոնացման լրջությունը, և´ մարդկային հմայքի բարյացակամությունը: Միայն ավելի ուշ ծանոթանալով Կոմիտասի ստեղծագործություններին՝ ես համոզվեցի, որքան մեծ էր նրա տաղանդը, ինչ նշանավոր կոմպոզիտոր էր նա, ինչ հետաքրքիր և ինքնատիպ վարպետ, և որքան մեծ էր նրա դերը XIX դ. հայ երաժշտության զարգացման գործում: Որքան թանկ է ինձ համար խոստովանել, որ ես եղել եմ այն փոքրաթիվ ժամանակակիցներից մեկը, որն անձամբ ճանաչել է հայ երաժշտության մեծ սկզբնադիրներից մեկին»:

1915 թ. ողբերգական իրադարձությունները և աքսորի ճանապարհին կրած անլուր տառապանքները նրան հոգեկան ծանր վիճակի հասցրին: 1919 թ. երաժշտին տեղավորել են Փարիզի մասնավոր հոգեբուժական հիվանդանոցում, ուր նա մնացել է մինչև իր կյանքի վերջը՝ 1935 թ. հոկտեմբերի 22-ը: Մեկ տարի անց Կոմիտասի աճյունը տեղափոխել են Երևան՝ հայ մշակույթի խոշորագույն գործիչների պանթեոն:

«Հայ ժողովրդի զավակնե՛ր, դուք կարդացեք Մովսես Խորենացի, Եղիշե, Նարեկացի, Խաչատուր Աբովյան, Րաֆֆի, Ալիշան, Պեշիկթաշլյան և տեսեք, թե ով ենք մենք»,- Կոմիտասի խորհուրդը հայ ժողովրդին:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Էնիո Մորիկոնեն իր մասին մահախոսական է թողել
Իտալացի հայտնի կոմպոզիտոր Էնիո Մորիկոնեն իրենից հետո իր մասին մահախոսական է թողել։ «Ես ՝ Էնիո Մորրիկոնես, մահացել եմ։ Ես հայտնում եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:29
Ucom ընկերությունն իր դիրքորոշումն է հայտնել ՀՀ ՏՄՊՊՀ-ին
Ս․թ․ հունիսի 26-ին Հայաստանի հանրապետության Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը դիմել է «Յուքոմ» ՓԲԸ՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ռուսական ուղղափառ եկեղեցին դեմ է արտահայտվել Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելու թուրքական նախաձեռնությանը
Ռուսական ուղղափառ եկեղեցին դեմ է արտահայտվել Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելու թուրքական նախաձեռնությանը։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Արայիկ Հարությունյանը հաշմանդամության կարգի տրամադրման խնդիրներին նվիրված խորհրդակցություն է անցկացրել
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հուլիսի 6-ին հրավիրել է աշխատանքային խորհրդակցություն՝ նվիրված հաշմանդամության կարգի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
Արտակարգ դրությունը չորրորդ անգամ կերկարաձգվի.վարչապետ
Չենք կարող անընդհատ արտակարգ դրույթունը երկարացնել: Այս մասին պարետատան նիստից հետո ճեպազրույցի ընթացքում ասաց  ՀՀ վարչապետ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Հնդկաստանը և Չինաստանը զորքերը դուրս են բերում վիճելի Գալվան գետի հովտից
Հնդկաստանը և Չինաստանը  երկուստեք զորքերը դուրս բերել սահմանի վիճելի տարածքներից, բայց դա, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերելու է միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Լուվրը նորից բացել իր դռները, բայց ոչ բոլորի համար
Թանգարանը համավարակի պատճառով կրել է 40 միլիոն եվրոյի վնաս։
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
«Երաժշտությանը տարածք է պետք շնչելու համար...». Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկի ցավակցականը
««Երաժշտությանը տարածք է պետք շնչելու համար...». մահացել է հանրահայտ կոմպոզիտոր Էնիո Մարիկոնեն: Մարիկոնեն 400-ից ավելի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Բրիտանական իշխանությունը Թոմ Քրուզին առաջարկել է վերադառնալ նկարահանումների
«Առաքելությունն անիրագործելի է 7» մարտաֆիլմի նկարահանումները հնարավոր է մոտ ապագայում վերսկսկվեն  Մեծ Բրիտանիայում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Կասեցումներ` սոցիալական ապահովման ծառայության տարածքային բաժիններում և Ազգային արխիվում
Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի ստուգայցերը շարունակում են արձանագրել պարետի սահմանած անվտանգության կանոնների պահպանման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Ադրբեջանի հատուկ ծառայությունները համացանցով փորձել են տեղեկություններ կորզել ՀՀ ԶՈւ վերաբերյալ
ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը, հետամուտ լինելով օտարերկրյա պետությունների հատուկ ծառայությունների հետախուզական քայքայիչ գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Հուլիսի 6-ին մեկ անձ խախտել է մեկուսացման կամ ինքնամեկուսացման կանոնները
Ոստիկանության ծառայողները, համագործակցելով պատկան այլ մարմինների հետ, հսկողություն են իրականացնում մեկուսացման ու ինքնամեկուսացման վայրերում։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Երկու ամսում քաղաքացիները բանկերից հանել են 100 մլն դոլարի խնայողություններ
Հայաստանի վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած 2020 թվականի հունվար-ապրիլ ամիսների ցուցանիշներն արդեն փաստում են հանրապետության սոցիալ-տնտեսական և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Նման համաճարակները սովորաբար տարածվում են պայթունաձև, մենք նման իրավիճակ չունենք. Թորոսյան
Շաբաթ և կիրակի օրերին մենք ունեցել ենք  1000  նոր դեպք: Այս մասին պարետատան նիստից հետո տեղի ունեցած ճեպազրույցի ընթացքում ասաց ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը հրթիռ են «կորցրել»
Աերիկյան ութ «USS Gabrielle Giffords» ռազմանավերից մեկի տեղը 2019 թվականից մինչ օրս դատարկ է, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Լիբիայի ազգային համաձայնության կառավարության ԱԳ նախարարը հանդիպել է թուրք դեսպանի հետ
Լիբիայի ազգային համաձայնություն կառավարության արտգործնախարար Մոհամմադ Թահիր Սիյալան հանդիպել է Տրիպոլիում Թուրքիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Մենք այլ ելք չենք ունենա, քան վերադառնալ սահմանափակումների ռեժիմին. Փաշինյան
Այս ողջ պատմության մեջ մենք ունենք ռազմավարական կարմիր գիծ: Պարետատան նիստից հետո տեղի ունեցած ճեպազրույցի ընթացքում խոսելով Հայաստանում ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Ես պատասխանատու չեմ իմ կողմից տարածվող վարակի համար.Գոռ Մարտիրոսյան
«Սևան» ՖԱ-ի ավագ, թիմի դարպասապահ Գոռ Մարտիրոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրառում է կատարել տեղեկացնելով, որ կորոավիրուսի ախտանշաններ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Շաբաթ և կիրակի օրերին շուրջ 1000 նոր դեպք ենք ունեցել. Փաշինյան
Նոր տեսակի կորոնավիրուսի  համավարակի հետ կապված իրավիճակը  շարունակում է մնալ  ծանր: Շաբաթ և կիրակի օրերին  շուրջ 1000 նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Ստեփանակերտում բազմաբնակարան նոր թաղամասը 300 բնակարան կունենա
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հուլիսի 6-ին հրավիրել է աշխատանքային խորհրդակցություն՝ նվիրված Ստեփանակերտում իրականացվող...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Պետք է քայլեր արվեն, որ նախկինաֆոբիայի կեղծ օրակագը դուրս գա քաղաքական դաշտից. Դանիելյան
«Ես հաճելիորեն զարմացած եմ, որ բոլոր անհատներն ու կառույցները, ում ես դիմեցի կոչով, արձագանքեցին,- «Ադեկվադ» միաբանության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Թուրքիան փորձում է աշխարհը տանել միջնադար. Կոնստանտին Զատուլին
«Սուրբ Սոֆիա տաճարի կարգավիճակը թանգարանից մզկիթի փոխելը նման է աշխարհը միջնադար վերադարձնելու Թուրքիայի իշխանությունների ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Լոռու մարզում սպանդանոցային ծառայություններ է մատուցում 5 ընկերություն
առաջիկայում նրանց թիվը կավելանա ևս 5-ով
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Ամուսնությունների թիվը խիստ նվազել է
Այս տարվա առաջին հինգ ամիսների ընթացքում Հայաստանում գրանցված ամուսնությունները նվազել են։ ԱՎԿ հրապարակած տվյալների համաձայն, եթե 2018-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Վայոց ձորում կորոնավիրուսից ընդհանուր 6 մարդ է մահացել
ՀՀ Վայոց ձորի մարզում մարտի 16-ից հուլիսի 6-ն ընկած ժամանակահատվածի տվյալներով հաստատվել է նոր տիպի կորոնավիրուսային հիվանդության (COVID 19) 186...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Գյումրու ռազմաբազայում զինծառայողի մահվան փաստով քրեական գործ է հարուցվել
Հուլիսի 4-ին` ժամը 17:25-ի սահմաններում, 911 ծառայությունից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ Գյումրի քաղաքի Մուշ 2/2 թաղամասի 8/1 շենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Դատարանի որոշումը. Եթե աղբամանը տնից հեռու է 100 մետր, կարող եք չվճարել աղբահանության դիմաց
Փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը կարևոր նորություն է հրապարակել աղբահանության վճարների մասին։ Նա գրում է. «Իմ կարծիքով, այս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Իսպանիայում ուղղաթիռի վթարի հետևանքով մարդիկ են մահացել
Իսպանիայում երկու մարդ է մահացել ուղղաթիռի վթարի հետևանքով, փոխանցում է «Գազետա.ռու»-ն։ Նշվում է, որ վթարը տեղի է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
Վերաքննիչ դատարանը բավարարել է դատախազության ներկայացրած բողոքը
«Առագաստ» սրճարանում կատարված սպանության գործով
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են
18:44 13/06/2020

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}