Մշակույթ 11:40 24/08/2013

«Նրա ստեղծագործություններում ամփոփվում են 20-րդ դարի հայոց պատմության հանգույցները»... Սարգիս Մուրադյան (լուսանկարներ)

«1951 թվին Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը պետք է բաց թողներ առաջին շրջանավարտներին: Սարգիս Մուրադյանն իբրև դիպլոմային աշխատանքի էսքիզ էր ներկայացրել 1947 թ. կատարած «Ավարայրի ճակատամարտը» պատմական կոմպոզիցիան: Բայց դեռ 1951-ին սոցիալիստականի փոխարեն ազգային բովանդակություն կրող «Ավարայրի ճակատամարտն» ինստիտուտի ղեկավարության կողմից մերժվեց: Այն փոխարինվեց ստալինյան շրջանի պատմությունից մի թեմայով, որի ձևակերպմանը հայրենասիրական երանգավորում էր տված` «Ամեն գնով պետք է փրկել Հայաստանը»: Ինստիտուտի ռեկտոր Արա Սարգսյանը, որ ծագումով արևմտահայ էր և լավ էր հասկանում իր ուսանողի հոգում թաքնված հայրենասիրական նկրտումները, ըմբռնումով ընդունեց նրա ընտրությունը, բայց ժամանակն իրենն էր թելադրում: Այսպիսով, մոնումենտալ հնչեղությամբ ու դրամատիզմով լի «Ավարայրի ճակատամարտնե այդպես էլ չվերածվեց մեծադիր ավարտուն երփնագրի: Բայց խորհրդահայ կերպարվեստում այն կմնա որպես ազգային ոգու նոր զարթոնքի լուռ վկան…»: (Սարգիս Մուրադյան. Ալբոմ, Երևան, 2008, առաջաբանը Լիլիթ Սարգսյանի):

Հայոց պատմությանն առնչվող թեմատիկայի հետագա որոնումները նկարչին բերեցին Կոմիտասի կերպարի մեջ մարմնավորված Եղեռնի թեմային: Ս. Մուրադյանի հասուն ստեղծագործական ուղին սկսվում է «Կոմիտաս. վերջին գիշեր» խորհրդանշական դարձած կտավով (1956):

Ս. Մուրադյանը պատկանում է հայ արվեստագետների «հետպատերազմյան» սերնդին, որն ամբողջատիրական կայսրության մեջ զարգացող հայ կերպարվեստի արդիականացման և ազգայինի վերաբացահայտման ճանապարհին տարաբնույթ նոր լեզուներով նոր խոսք բերեց: Այս սերնդի ասպարեզ գալը համընկավ խրուշչովյան «ձնհալի» տարիներին, երբ խորհրդային հասարակությունն ապրում էր բարեփոխում-ների հույսով թե՛ հասարակական-քաղաքական, թե՛ տնտեսական և թե՛ մշակույթի ասպարեզներում:

Նրա ստեղծագործություններում ամփոփվում են 20-րդ դարի հայոց պատմության հանգույցները` Եղեռն, ազգային ազատագրական պայքար, քաղաքացիական պատերազմ և խորհրդայնացում, հայկական գավառի արդյունաբերացում, Երկրորդ աշխարհամարտ, 60-70–ականներին հայ մտավորականության վերելք, երկրում տեղի ունեցած հետագա սոցիալ-մշակութային և քաղաքական փոխակերպումներ` ընդհուպ մինչև սումգայիթյան եղեռնը:

Ժամանակի արդիական հրամայականների համաձայն, Ս. Մուրադյանը հայ գեղանկարչության մեջ հռչակվում է որպես ժամանակակից (հետարդյունաբերական) թեմատիկայի առաջատար, սակայն նա բնավ չի կորցնում գեղարվեստական արտահայտչականության գլխավոր հատկանիշը` բանաստեղծականությունը:

Հայկական կերպարվեստ շարքը նպատակ ունի նորելու մեր հիշողությունն ու հարգանքը` հանդեպ հայ արվեստի վարպետների ու դասականների:


Շարքի նախորդ հրապարակումները՝
«…ծնվում է մի արվեստ, որն իր ձևով խիստ ազգային է և խորը մարդկային իր բովանդակությամբ»… Լավինիա Բաժբեուկ–Մելիքյան (լուսանկարներ)
«Թիֆլիսյան դպրոցից»… Գևորգ Գրիգորյանի (Ջոտտո) (լուսանկարներ)
Խորհրդահայ կերպարվեստի սկզբնավորման աչքի ընկնող ներկայացուցիչ...Վահրամ Գայֆեճյան
Սովորաբար նա չէր ստորագրում... Վանո Խոջաբեկյան (լուսանկարներ)
«...հետաքրքիր մի երևույթ... ե ... Գեորգի Յակուլով (լուսանկարներ)
Հայ գեղանկարչության «նոր ալիքըե… Հարություն Կալենց (լուսանկարներ)
«Առնական է, քնքուշ, ռոմանտիկ և ռեալիստականե… Ժողովրդական նկարիչ Էդվարդ Իսաբեկյան (լուսանկարներ)
«Նազարը` ես եմ»… Արա Բեքարյան (լուսանկարներ)
Բնանկարի ժանրի առաջնակարգ վարպետներից… Սեդրակ Առաքելյան (լուսանկարներ)
Հայկական ժամանակակից գրաֆիկայի հիմնադիր… Հակոբ Կոջոյան (լուսանկարներ)
«Մատիսի ու Սեզանի կողքին…ե՝ Մարտիրոս Սարյան (լուսանկարներ)
«Մեր սերունդը զմայլված էր … իսկական հայրենասեր էրե՝ Գևորգ Բաշինջաղյան (լուսանկարներ)
«…միշտ մեր նկարասրահների զարդը կլինենե` Փանոս Թերլեմեզյան (լուսանկարներ)
«...եվրոպական մասշտաբի մի վարպետ»՝ Եղիշե Թադևոսյան (լուսանկարներ)
Ազգային ռեալիստական նկարչությունը հասցրել է նոր բարձրության. Ստեփան Աղաջանյան (Լուսանկարներ)
Հոգեբանական առաջին դիմանկարն ու ժանրային առաջին նկարները. Ստեփանոս Ներսիսյան (լուսանկարներ)
Հայ կերպարվեստում պատմական ժանրի հիմնադիր՝ Վարդգես Սուրենյանց (լուսանկարներ)
Հայկական կերպարվեստում բնանկարի ժանրի հիմնադիր՝ Հովհաննես Այվազովսկի (լուսանկարներ)
Հայկական կերպարվեստում դիմանկարի ժանրի հիմնադիր՝ Հակոբ Հովնաթանյան (լուսանկարներ)



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:44
«Փաստ». Ջահերով երթին մասնակցելու որոշում ունի նաև ՀՀԿ-ն
«Փաստ» թերթը գրում է. «Արցախյան 44-օրյա պատերազմի տարելիցի նախօրեին՝ սեպտեմբերի 26-ին, ժամը 18։30-ին «Հայաստան»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Հրապարակ». Գրիգորյան եղբայրները միմյանցից նեղացե՞լ են. Գագիկ Ծառուկյանը չի՞ ներում խնամուն
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հասարակության շրջանում պառակտումն այնպիսի չափերի է հասել, որ անգամ հին, համերաշխ տոհմերն են ճաք...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Փաստ». Որքան գումար է ծախսվել ՀՀ 30-ամյակին նվիրված միջոցառման համար և ովքեր են հովանավորները
«Փաստ» թերթը գրում է. «Սեպտեմբերի 21-ին Հանրապետության հրապարակում կայացած միջոցառումը, որը նվիրված էր Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Հրապարակ». Ինչու է ընդհատակ անցել Սիփան Փաշինյանը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նիկոլ Փաշինյանի եղբորորդին՝ նախորդ գումարման ԱԺ պատգամավոր Սիփան Փաշինյանը, ընդհատակ է անցել: Որոշ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
Ալիևի միակ մտահոգությունը Հայաստանի գործող իշխանության հնարավոր հեռացումն է. Աբրահամյան
«Հայաստանի այս իշխանություններն ընդունել են թուրք-ադրբեջանական օրակարգը և շարժվում են այդ ուղղությամբ»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:25
Նիկոլի ելույթը ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայում աննկարագրելի թույլ էր. Աշոտյան
«Ժողովրդավարություն գոչելով՝ նա հանձնեց Արցախը։ Խաղաղության պոռալով՝ հանձնում է Հայաստանը»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
Պատվաստված մարդը մահացել է կորոնավիրուսից. Արա Զոհրաբյան
Փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանը գրում է.  «Նիկոլ Փաշինյանը 24.09.2021թ. նշել է, որ «ավելի քան 300.000...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
ԵՄ-ն աշխարհի բոլոր երկրներին կոչ է անում աջակցել համավարակների դեմ պայքարի գլոբալ համաձայնագրի ընդունմանը
Եվրամիությունը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի մասնակիցներին կոչ է անում աջակցել համավարակների դեմ պայքարի գլոբալ համաձայնագրի կնքմանը: ՏԱՍՍ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:59
Դատավոր Դանիբեկյանը չի թույլատրել Արմեն Գևորգյանին մեկնել Ստրասբուրգ՝ մասնակցելու ԵԽԽՎ լիագումար նիստին
ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Հայկ Մամիջանյանը, ի համերաշխություն իր գործընկերոջը, հրաժարվում է մեկնել Ստրասբուրգ։
Աղբյուր` Panorama.am
21:39
Հայաստանը պատրաստ է կառուցողական երկխոսության տարածաշրջանում կայուն խաղաղության համար. Փաշինյան
Նիկոլ Փաշինյանը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանում ունեցած ելույթի ժամանակ հայտարարել է, որ Արցախի Հանրապետության շուրջ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:34
Լավրովը հանդիպել է ԱՄՆ հրեական համայնքի ղեկավարների հետ
Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանի շրջանակներում հանդիպում է ունեցել ԱՄՆ հրեական համայնքի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Ախալքալաքում 44-օրյա պատերազմի զոհերի հիշատակին խաչքար կտեղադրվի
Սեպտեմբերի 27-ին՝ Արցախյան 44-օրյա պատերազմի տարելիցի օրը, Ախալքալաքի Սուրբ Խաչ եկեղեցու բակում խաչքար կտեղադրվի՝ նվիրված անմահ հերոսների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Լուկաշենկոն մասնավոր այցով գտնվում է Սոչիում
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն մասնավոր այցով գտնվում է Սոչիում: Այս մասին գրում է «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալությունը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
«Արևիք» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները ժամանակավորապես դադարեցվել են
Սեպտեմբերի 24-ին «Արևիք» ազգային պարկի տարածքում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են. կան ծխացող օջախներ։ Այս մասին հայտնում է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Ամերիկյան հեռուստասերիալում թուրքերին մեղադրել են ցեղասպանություն գործելու մեջ
Ամերիկյան «Սպանություններ մեկ շենքում» (Only Murders in the Building) հեռուստասերիալում թուրքերը մեղադրվել են կոտորած և...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Միացյալ Թագավորությունն աջակցում է տարածաշրջանում երկարատև խաղաղության և կայունության հաստատման նախաձեռնություններին․ Ջոն Գալագեր
Սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Արշակ Կարապետյանն ընդունել է ՀՀ-ում Միացյալ Թագավորության արտակարգ և լիազոր դեսպան պարոն Ջոն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
«Ոսկե ծիրանի» հանդիսատեսը կվայելի ֆրանսիական կինոյի իսկական հրավառություն
Երևանի «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնը շարունակում է սերտ համագործակցությունը ՀՀ-ում արտասահմանյան դեսպանությունների,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
«Ուսուցչի օրվա» առթիվ կպարգևատրվեն լավագույն մանկավարժները
ՀՀ կառավարության նիստում այսօր որոշում է կայացվել կատարել բյուջեի վերաբաշխում՝ «Ուսուցչի օրվա» առթիվ հանրակրթական ուսումնական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Ադրբեջանը համակարգված պայքար է տանում Արցախում հայկական մշակութային արժեքների դեմ․ ԱՀ ՄԻՊ
Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության պետական խորհրդանիշների դեմ ծավալված մոլեգին պայքարը ադրբեջանական իշխանությունների և զինված ուժերի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Թբիլիսիի քաղաքապետը «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության նախագահին խուլիգան է անվանել
«Զարմանալու կարիք չկա, Նիկա Մելիան սովորական խուլիգան է». այսպես է մեկնաբանել Թբիլիսիի քաղաքապետ Կախա Կալաձեն` ընդդիմադիր ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Անցկացվել է պահեստազորայինների մարտական հերթապահության հերթափոխ
Զորամիավորման զորամասերից մեկում սեպտեմբերի 23-ին պահեստազորայինների մասնակցությամբ իրականացվել է մարտական հերթապահության հերթափոխ:Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
«Հայաստան» դաշինքը դիմել է ՍԴ՝ վիճարկելով առողջապահության նախարարի հրամանը
«Հայաստան» դաշինքը հայտնում է․ ««Հայաստան» խմբակցությունը հաշվի առնելով հանրային արձագանքը, ինչպես նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Օդի ջերմաստիճանը 25-ի գիշերը աստիճանաբար կնվազի 7-10-ն աստիճանով
Մայրաքաղաքում սեպտեմբերի 25-ի գիշերը սպասվում են անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ` քամու ուժգնացում`15-20մ/վ արագությամբ,հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Ալեքսանդր Սպենդիարյան-150. «Հայ դասական սիմֆոնիկ երաժշտության հիմնադիրը»
«Եվրոպական ժառանգության օրերի» և միջթանգարանային համագործակցության շրջանակում սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 14:00-ին, Հայաստանի ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Էրդողանն անհրաժեշտ է համարում Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունների բարելավումը
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանն ուրբաթ օրը հայտարարել է, որ Անկարայի և Վաշինգտոնի հարաբերությունները պետք է լինեն բոլորովին այլ մակարդակի վրա:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Ուռուտը հերթական անգամ մերժեց հանքարդյունաբերությունը․ Օլեգ Դուլգարյան
«Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Օլեգ Դուլգարյանը տեղեկացնում է, որ Լոռու մարզի Ուռուտ համայնքում չի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Արագածում դիմավորեցինք առաջին ձյունը․ Գագիկ Սուրենյան
Հայաստանում տեղացել է առաջին ձյունը: Այս մասին «Ֆեյսբուք»-ի իր էջում տեղեկացնում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Տոկիոյի օլիմպիական խաղերը հույսի, համերաշխության և խաղաղության խաղեր էին․ ՄՕԿ նախագահ
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Թոմաս Բախը նամակ է հղել օլիմպիական հանրությանը։ ՀԱՕԿ մասնավորապես ասվում է. «Տոկիոյի օլիմպիական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Սեպտեմբերի 27֊ին Վանաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց կմեկնարկի երթ դեպի 44֊օրյա պատերազմի հերոսների պանթեոն
Վանաձորի համայնքապետ Մամիկոն Ասլանյանը տեղեկացնում է․ «Սիրելի համաքաղաքացիներ,44֊օրյա պատերազմի հերոս֊նահատակների ծնողներ,հարազատներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Լիա Իվանյանի հոգեհանգիստը տեղի կունեա սեպտեմբերի 25-ին
Ինչպես արդեն հայտնել ենք, 65 տարեկանում մահացել է գրող, թարգմանիչ, հրապարակախոս Լիա Իվանյանը։ Նրա հոգեհանգիստը տեղի կունեա սեպտեմբերի 25-ին,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}