Մշակույթ 15:10 18/11/2013

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր». Մաթեմատիկոսը պնդում է, որ հուշարձանի նման ևս մեկ կառույց է հայտնաբերել

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր»… կառույցի անվան, ծագման և տարիքի շուրջ վերջին շրջանում դարձյալ ակտիվացել են քննարկումներն ու հեռակա բանավեճերը:

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը մաթեմատիկոս, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, Սլավոնական համալսարանի դասախոս Վաչագան Վահրադյանը նկատեց, որ կառույցը շատ առեղծվածային է, իսկ տարիքի, անվան և նշանակության վերաբերյալ հարցերը` վիճելի:

Նա նշեց, որ «Զորաց քարեր» անվանումը ստացվել է թուրքականացված «Ղոշունդաշ» անվանման թարգմանությունից, ինչը ստույգ արված չէ: Վաչագան Վահրադյանն ընդգծեց, որ «ղոշուն» բառացիորեն «շարք» է նշանակում, իսկ «դաշ»` «քար»: «Չգիտես ինչու թարգմանեցին «զորք» բառը և անվանեցին «Զորաց քարեր»: Եթե տուրք տանք թուրքական ավանդությանը, այդ քարերի տակ թաղված են զինվորականներ: Մենք դրանով թուրքական ջրաղացին ենք ջուր լցնում: Եթե ընդունենք, որ դա թուրքերն անվանում է, այլ ոչ թե թուրքացված, եթե պարզապես թարգմանենք, մենք ասում ենք, որ, այո. այստեղ թուրքեր են ապրել: Ինչ-որ մեկը շահագրգռված է, որ հայկական անվանումը չպահպանվի, այլ թարգմանվի թուրքականը»,- ասաց մաթեմատիկոսը:

Վաչագան Վահրադյանը փորձել է վերականգնել կառույցի հին հայկական անվանումը: Ըստ նրա` պետք է հարց տալ ու հասկանալ ինչպես կարող էր ծագել այդ թուրքական անվանումը. «Թուրքերը, որ եկել, տեսել են կառույցը, չէին կարող անվանել եզակի թվով, քանի որ քարերը շատ են: Ես ենթադրեցի, որ հայկականի մեջ էլ դա կարող էր մտած լինել եզակիով: «Ղոշունդաշի» դեպքում «քար» և «շարք» բառերը պետք է թարգանվեն որպես քարաշարք: Քարերն այնտեղ շարքով են դասավորված: Բացի այդ, «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներից շատերում օգտագործվում է մի փոքր այլ նշանակությամբ: «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներում որպես «խումբ» է օգտագործվում, այսպիսով` կարող է ստացվել «Քարախումբ»: Եվ քանի որ «խումբ» բառի ավելի կազմակերպված տարբերակը «փունջ»-ն է, այստեղից կարող է լինել «Քարափունջ», «Քարահունջ»»:

Մաթեմատիկոսը նկատեց, որ հիմա Հայաստանում` Սյունիքում և Ղարաբաղում, երեք գյուղ կա նույն Քարահունջ անվամբ, ևս մեկը կա Շահումյանի շրջանում: Նա տեղեկություններ ունի, որ նման կառույցներ կան նաև այդ գյուղերի մոտակայքում:

Նա տեղեկացրեց, որ երեք անգամ արշավ է կազմակերպել Գորիսից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվող Քարահունջ գյուղ, որի բնակիչները տեղյակ չեն եղել իրենց գյուղի մոտ գտնվող նմանատիպ կառույցի մասին: «Մենք գտանք, որ այդպիսի կառույց կա, այն գտնվում է սարի լանջին: Որտեղ է կոնկրետ, չեմ ասի: Այն անտառի մեջ է, ծառերը ծածկել են քարերը: Նմանատիպ կառույց կարող է լինել նաև Ղարաբաղի Քարահունջ գյուղում և Շահումյանի նույնանուն գյուղում, որն օկուպացված է թուրքերի կողմից: Այդտեղի բնակիչներից մեկի թոռն ինձ ասեց, որ իր պապը պատմել է, որ իրենց գյուղի հարևանությամբ այդպիսի քարերի շարքեր կան»,- ասաց Վաչագան Վահրադյանը:

Ինչ վերաբերում է կառույցի տարիքին, նա նշեց, որ գիտնական Պարիս Հերունու միջին հաշվարկով այն 7500 տարի առաջ արդեն գործում էր: Նա մոտավոր ինտուիտիվ թիվ է նշել, ամենահավանականը` մոտ 15 տարեկան կարող է լինել: «Կառույցի ճարտարապետությունը` քարերի շարվածքը, կարապի համաստեղությունն է արտացոլում: Ես հետհաշվարկ կատարեցի չորս հազար տարի առաջվա աստղային երկինք, մաքսիմում կազմեց 14 հազար տարի»,- ասաց նա:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:13
Տոնոյանը խիստ ցուցումներ է տվել ՌՈ-ին
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դ. Տոնոյանը այսօր խորհրդակցություն է անցկացրել ռազմական ոստիկանությունում, որի ընթացքում քննարկվել է զինվորական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Ջազ նվագախումբը կներկայացնի գերշվինյան ինքնատիպ երեկո
Հայաստանի պետական ջազ նվագախումբն ինքնատիպ գերշվինյան երեկո կնվիրի հայ ունկնդրին: Փետրվարի 22-ին, ժամը 19։00-ին Հայաստանի ճարտարապետների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
Հեղեղվել է Ջորջ Քլունիի առանձնատունը
«Դենիս» փոթորկի հետևանքով ափերից դուրս եկած Թեմզա գետը մեծ վնաս է հասցրել դերասան Ջորջ Քլունիի և նրա տիկնոջ՝ Ամալի Բերքշիր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:57
Պորտուգալիան օրինականացրեց էվթանազիան
Պորտուգալիայի խորհրդարանը ճնշող մեծամասնությամբ օրինականացրեց էվթանազիան՝ վերացնելով քրեական պատիժը՝ սեփական ազատ կամքով կյանքից հեռանալու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
ԱՄՆ-ն չի կողմնորոշվել Թուրքիային «Patriot» հրթիռ մատակարարելու հարցում
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները դեռ որոշում չի ընդունել Թուրքիային «Patriot» հակաօդային հրթիռային համակարգերի մատակարարելու վերաբերյալ:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
ԱԺՄ. Կուսակցության անդամները և քաղաքացիները ՉՊԵՏՔ Է ՄԱՍՆԱԿՑԵՆ հակաօրինական և վտանգավոր հետևանքներով լի հանրաքվեին
ԱԺՄ-ն տարածել է հայտարարություն Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեի վերաբերյալ։ «Ապրիլի 5-ին նախատեսվում է անցկացնել Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
ՌԴ-ում Չինաստանի դեսպանը խոսել է կորոնավիրուսը հաղթահարելու հնարավորությունների մասին
Ռուսաստանում Չինաստանի դեսպան Չժան Հանուեյը ասել է, որ Չինաստանը կարող է ամբողջովին արմատախիլ անել երկրում կորոնավիրուսը մարտ ամսվա ընթացքում։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Պուտինը հորդորել է ուկրաինացիներին չմոռանալ ընդհանուր արմատների մասին
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հորդորել է ուկրաինացիներին հարգել ազգային ինքնությունը, բայց չմոռանալ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի ընդհանուր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:16
Հայաստան կայցելի Սլովակիայի արտաքին և եվրոպական գործերի նախարարը
Փետրվարի 24-ին պաշտոնական այցով Հայաստան կայցելի Սլովակիայի արտաքին և եվրոպական գործերի նախարար Միրոսլավ Լայչակը։ Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ ԱԳ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:09
Շատացել են «մեկ անձից» գնումները և որոշ դեպքերում դրանք կասկածի տեղիք են տալիս
«Պետական գնումների համակարգի հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները» թեմայով ԱԺ լսումներ ժաման «Հանրային քաղաքականության...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Գերմանիայի Հանաու քաղաքում հարձակման արդյունքում սպանվածներից 5-ը Թուրքիայի քաղաքացիներ են
«Ռասիզմն ու ատելությունը թույն է, որը քայքայում է մեր հասարակությունը և հանգեցնում բազմաթիվ հանցագործությունների», - այսպես է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Զարիֆ. Իրանի ընտրությունները ցույց են տալիս, որ ժողովուրդը ցանկանում է ինքը որոշել իր ճակատագիրը
Իրանի Մեջլիսի (պառլամենտի) ընտրություններին տարբեր քաղաքական հայացքների առկայությունը հուշում է, որ երկրի ժողովուրդը ցանկանում է որոշել սեփական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:49
Հնդկական փոքրիկ քաղաքը լի է երկվորյակներով
Հնդկաստանի հարավում գտնվող փոքրիկ քաղաքում՝ Թամիլ Նադուում ծնվել ու  ապրում են հարյուրավոր երկվորյակներ։ Այս մասին գրում է BBC-ն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Մի վիրահատության ժամանակ վատ որակի ձեռնոցը 4 անգամ պատռվում է. խորհրդարանական լսումներ
ՀՀ ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովն այսօր կազմակերպել է խորհրդարանական լսումներ՝ «Պետական գնումների համակարգի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Իդլիբում կրկին թուրք զինվորականներ են սպանվել. Թուրքիան նոր ստորաբաժանումներ է ուղարկում Սիրիա
Սիրիայի Իդլիբ նահանգում կրկին թուրք զինվորականներ են սպանվել: Թուրքիայի պաշտպանության նախարարության տարածած հաղորդագրության մեջ նշվել է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:41
Բակո Սահակյանը Իգոր Գրիգորյանին նոր աստիճան է շնորհել
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը փետրվարի 21-ին ստորագրել է հրամանագիր՝ քննչական կոմիտեի նախագահ Իգոր Գրիգորյանին արդարադատության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Զելենսկու կուսակցությունը միջոց է գտել՝ Ղրիմում «ընտրություններ» անցկացնելու համար
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու «Ժողովրդի ծառա» կուսակցության անդամ Ելենա Մոշենեցը խոսել է Ղրիմի թերակղզու տարածքում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Արա Ղազարյան. Նախարարի դատվածության վերաբերյալ տեղեկությունը փակ ինֆորմացիա չէ
«Եթե խոսքը պաշտոնատար անձի մասին է, այդ ինֆորմացիան համարվում է հասարակության սեփականությունը»,- «Փաստինֆո»-ի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Կորոնավիրուս. Ուկրաինայի ցուցարարները հարձակվել են Չինաստանից տարհանված մարդկանց տեղափոխող ավտոբուսների վրա
Ուկրաինայի մի քանի տասնյակ ցուցարարներ հարձակվել են կորոնավիրուսի պատճառով Չինաստանից տարհանված մարդկանց տեղափոխող ավտոբուսների վրա: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:29
«Մինի Մայք», խենթ Բերնի, Պոկահոնտաս. ինչպես է Թրամփը պիտակավորում իր մրցակից նախագահի թեկնածուներին
Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը քննադատեց իր ընդդիմախոսներին չորեքշաբթի օրը, Արիզոնա նահանգում տեղի ունեցած հանրահավաքի ժամանակ, երբ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Բակո Սահակյանն ու Արման Թաթոյանը քննարկվել են մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցեր
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը փետրվարի 21-ին ընդունել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանին: Արցախի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:23
Ապրիլյան պատերազմի հերոս, լեյտենանտ Տիգրան Պողոսյանի ծննդյան օրն է
«Ամենալավն այս տղաներն են, որ դիրք են պահում.. Հայրենիքը սուրբ է, իսկ սուրբ հողը պետք է պաշտպանել»։
Աղբյուր` Panorama.am
11:18
Չալաբյան. Ուրախ կլինեմ, եթե Փաշինյանն առաջին հարցին «Ոչ» պատասխանի
«Ազգային օրակարգ» կուսակցության խորհրդի անդամ Ավետիք Չալաբյանը վարչապետ  Նիկոլ Փաշինյանի հարցազրույցից հետո ԼՂ խնդրի վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:14
Ջուլիան Ասանժը ապաստան է հայցում Ֆրանսիայից
WikiLeaks- ի հիմնադիր Ջուլիան Ասանժի պաշտպանական եվրոպական թիմը նախօրեին հայտարարել է, որ կփորձի ապաստան հայցել Ֆրանսիայում: Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
Հուբեյում մեկ օրում կորոնավիրուսի 631 նոր դեպք է գրանցվել
Կորոնավիրուսի տարածման էպիկենտրոն հանդիսացող Հուբեյ նահանգի իշխանությունները հայտնել են, որ մեկ գիշերում կորոնավիրուսով վարակների թիվը 411-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
«Գարեջին Վրաստան է». նոր զարգացումներ
Նախօրեից վրաց հոգևորականներն ահազանգում են՝ Դավիթ Գարեջիում ադրբեջանական կողմը վրացական մենաստաններում փոփոխություններ է անում, մաքրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:58
Մարզչական խորհուրդն իմ դեմ կայացնում է ապօրինի որոշում. Ջուլֆալակյան
«Տեղեկացնում եմ բոլոր մարզասերներին, սպորտային լրագրողներին, պատկան մարմիններին և, առհասարակ, ամբողջ հանրությանը. հունահռոմեական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
Սեփական տուն՝ երկրաշարժից 32 տարի անց
Վիվա-ՄՏՍ-ի և «Ֆուլեր տնաշինական կենտրոնի» ղեկավարներն ու թիմերը շարունակում են շրջայցերը: Այս անգամ գործընկերներն ուղևորվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Անմեղությունից՝ դեպի ատելություն, ատելությունից՝ դեպի գիտակցության վերադարձ
Քրիսչըն Պիչոլինին ատելության հարցերով փորձագետ է։ 1987 թվականին նրան հավաքագրել են Նեո-նացի անվանումը կրող սքինհեդների խմբի մեջ։ Այժմ նա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Ֆեյսբուքը հարկեր չի վճարել
Ամերիկյան հարկային ծառայությունը հայտարարել է, որ  Facebook ընկերությունը չի վճարել 9 միլիարդ դոլար հարկ։ Այս մասին գրում է Գազետա.ռու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան
18:17 18/02/2020

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}