Մշակույթ 15:10 18/11/2013

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր». Մաթեմատիկոսը պնդում է, որ հուշարձանի նման ևս մեկ կառույց է հայտնաբերել

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր»… կառույցի անվան, ծագման և տարիքի շուրջ վերջին շրջանում դարձյալ ակտիվացել են քննարկումներն ու հեռակա բանավեճերը:

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը մաթեմատիկոս, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, Սլավոնական համալսարանի դասախոս Վաչագան Վահրադյանը նկատեց, որ կառույցը շատ առեղծվածային է, իսկ տարիքի, անվան և նշանակության վերաբերյալ հարցերը` վիճելի:

Նա նշեց, որ «Զորաց քարեր» անվանումը ստացվել է թուրքականացված «Ղոշունդաշ» անվանման թարգմանությունից, ինչը ստույգ արված չէ: Վաչագան Վահրադյանն ընդգծեց, որ «ղոշուն» բառացիորեն «շարք» է նշանակում, իսկ «դաշ»` «քար»: «Չգիտես ինչու թարգմանեցին «զորք» բառը և անվանեցին «Զորաց քարեր»: Եթե տուրք տանք թուրքական ավանդությանը, այդ քարերի տակ թաղված են զինվորականներ: Մենք դրանով թուրքական ջրաղացին ենք ջուր լցնում: Եթե ընդունենք, որ դա թուրքերն անվանում է, այլ ոչ թե թուրքացված, եթե պարզապես թարգմանենք, մենք ասում ենք, որ, այո. այստեղ թուրքեր են ապրել: Ինչ-որ մեկը շահագրգռված է, որ հայկական անվանումը չպահպանվի, այլ թարգմանվի թուրքականը»,- ասաց մաթեմատիկոսը:

Վաչագան Վահրադյանը փորձել է վերականգնել կառույցի հին հայկական անվանումը: Ըստ նրա` պետք է հարց տալ ու հասկանալ ինչպես կարող էր ծագել այդ թուրքական անվանումը. «Թուրքերը, որ եկել, տեսել են կառույցը, չէին կարող անվանել եզակի թվով, քանի որ քարերը շատ են: Ես ենթադրեցի, որ հայկականի մեջ էլ դա կարող էր մտած լինել եզակիով: «Ղոշունդաշի» դեպքում «քար» և «շարք» բառերը պետք է թարգանվեն որպես քարաշարք: Քարերն այնտեղ շարքով են դասավորված: Բացի այդ, «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներից շատերում օգտագործվում է մի փոքր այլ նշանակությամբ: «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներում որպես «խումբ» է օգտագործվում, այսպիսով` կարող է ստացվել «Քարախումբ»: Եվ քանի որ «խումբ» բառի ավելի կազմակերպված տարբերակը «փունջ»-ն է, այստեղից կարող է լինել «Քարափունջ», «Քարահունջ»»:

Մաթեմատիկոսը նկատեց, որ հիմա Հայաստանում` Սյունիքում և Ղարաբաղում, երեք գյուղ կա նույն Քարահունջ անվամբ, ևս մեկը կա Շահումյանի շրջանում: Նա տեղեկություններ ունի, որ նման կառույցներ կան նաև այդ գյուղերի մոտակայքում:

Նա տեղեկացրեց, որ երեք անգամ արշավ է կազմակերպել Գորիսից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվող Քարահունջ գյուղ, որի բնակիչները տեղյակ չեն եղել իրենց գյուղի մոտ գտնվող նմանատիպ կառույցի մասին: «Մենք գտանք, որ այդպիսի կառույց կա, այն գտնվում է սարի լանջին: Որտեղ է կոնկրետ, չեմ ասի: Այն անտառի մեջ է, ծառերը ծածկել են քարերը: Նմանատիպ կառույց կարող է լինել նաև Ղարաբաղի Քարահունջ գյուղում և Շահումյանի նույնանուն գյուղում, որն օկուպացված է թուրքերի կողմից: Այդտեղի բնակիչներից մեկի թոռն ինձ ասեց, որ իր պապը պատմել է, որ իրենց գյուղի հարևանությամբ այդպիսի քարերի շարքեր կան»,- ասաց Վաչագան Վահրադյանը:

Ինչ վերաբերում է կառույցի տարիքին, նա նշեց, որ գիտնական Պարիս Հերունու միջին հաշվարկով այն 7500 տարի առաջ արդեն գործում էր: Նա մոտավոր ինտուիտիվ թիվ է նշել, ամենահավանականը` մոտ 15 տարեկան կարող է լինել: «Կառույցի ճարտարապետությունը` քարերի շարվածքը, կարապի համաստեղությունն է արտացոլում: Ես հետհաշվարկ կատարեցի չորս հազար տարի առաջվա աստղային երկինք, մաքսիմում կազմեց 14 հազար տարի»,- ասաց նա:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:43
«ԵԺԿ նախագահին ներկայացրել ենք ՀՀԿ գործունեության արդյունքները և նոր ծրագրերը»
«Այսօր Բրյուսելում հանդիպել եմ Եվրոպական Ժողովրդական կուսակցության նախագահ Ժոզեֆ Դոլի հետ։ Հանդիպմանը մասնակցել է նաեւ ՀՀԿ ԳՄ անդամ,...
Աղբյուր` Panorama.am
22:39
Թավշուտ գյուղի սարի մոտակայքում խոտածածկ տարածք է այրվել
Հոկտեմբերի 15-ին, ժամը 17:20-ին, «911» ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Շիրակի մարզի Թավշուտ գյուղի մոտակայքում այրվում է խոտածածկ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:32
Հոկտեմբերի 19-ի և 20-ի ցերեկն առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ
Հոկտեմբերի 16-18-ը, 19-ի և 20-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 19-ի և 20-ի ցերեկն առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
«Թիրախում Հայաստանն է»
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Ադրբեջանական քարոզչամեքենայի հակահայաստանյան հարվածները չեն սահմանափակվում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
«Զանգեզուրի պղնձամոլեբդենային կոմբինատի» տարածքից գողություն են արել ու բռնվել
Ոստիկանության Կապանի բաժնի քրեական հետախույզներն, իրացնելով ստացված օպերատիվ տվյալները, հոկտեմբերի 14-ին «Զանգեզուրի պղնձամոլեբդենային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Հայաստանի և Վրաստանի ԱԳ նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային իրավիճակը
Հոկտեմբերի 15-ին Հայաստանի ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Գախարիայի գլխավորած պատվիրակության կազմում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Վաղը Վանաձորի մի շարք փողոցներում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված` ս.թ. հոկտեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Առաջին անգամ Բուքերյան մրցանակը միանգամից երկու հեղինակի են հանձնել
Այս տարի պատմության մեջ առաջին անգամ Բուքերյան մրցանակի (Man Booker International Prize) են արժանացել միանգամից երկու հեղինակ: kulturomania.ru-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Նոտր Դամի մոտ ահաբեկչության փորձ իրականացրած ֆրանսուհիները դատապարտվել են
Փարիզի Աստվածամոր տաճարի մոտ մեքենայում ռումբի պայթյունի փորձի  մեջ մեղադրվող հինգ կանայք դատապարտվել են 5-30 տարվա ազատազրկման: ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Հանդիպում «Համագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության» խորագրով համաժողովի մասնակիցների հետ
Հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Գրիգոր Հովհաննիսյանը և ԱԳՆ գլխավոր քարտուղար Վահագն Մելիքյանը հանդիպել են «Համագործակցություն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Գրիգորի Հայրապետովն ազատվել է ՀՀ ԱԱԾ պետական պահպանության ծառայության պետի պաշտոնից
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Գրիգորի Հայրապետովն ազատվել է ՀՀ ԱԱԾ պետական պահպանության ծառայության պետի պաշտոնից։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Կեղծ վկայական ու աշխատավարձի մասին կեղծ փաստաթուղթ՝ վարկ վերցնելու համար
ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության 3-րդ վարչությունում օպերատիվ տվյալներ էին ստացվել, որ անհայտ անձինք վարկեր ստանալու նպատակով բանկեր են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Վրաստանի վարչապետին
Հոկտեմբերի 15-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունել է պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Բեռլինում ԹՈՒՄՈ ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնի ստեղծումն օրակարգում է. դեսպան
Կողմերը պայմանավորվել են համատեղ իրականացնել գերմանացի կոմպոզիտոր Լ. Վ. Բեթհովենի 250-ամյակին և բեռլինյան պատի 30-ամյակին նվիրված միջոցառումներ:
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
ՀՀ պաշտպանության նախարարը հետևել է խաղաղապահների վարժանքներին
Հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ ՊՆ «Զառ» ուսումնական կենտրոնում անցկացվել է զորավարժություն, որին ներգրավված էին ՀՀ ԶՈՒ խաղաղապահ բրիգադի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Այս պահին բուժումը շարունակում է 13 երեխա. ԱՆ
Արտաշատի թիվ 5 դպրոցում տեղի ունեցած թունավորման դեպքի վերաբերյալ տեղեկացնում ենք, որ այս պահի դրությամբ Արտաշատի բժշկական կենտրոնում բուժումը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում մեկնարկեց մասնավոր ընկերության կողմից սննդի ապահովման փորձնական ծրագիրը
ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում այսօրվանից մեկնարկեց մասնավոր ընկերության կողմից սննդի ապահովման փորձնական ծրագիրը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Վրաստանի վարչապետը հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին
Պաշտոնական այցով Հայաստան ժամանած Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Գախարիան Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի և ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Կարո Փայլան. «Խաղաղություն ցանկանալը հանցանք է դարձել»
Սիրիա ներխուժած թուրքական զինուժի գործողություններին դեմ արտահայտվողների նկատմամբ Թուրքիայում իրականացվում են քրեական հետապնդումներ: Այս խնդրին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Տավուշի մարզում ժայռաբեկորն ընկել է ճանապարհի երթևեկելի հատված
Հոկտեմբերի 15-ին, ժամը 08:54-ին, «911» ծառայություն ահազանգ է ստացվել, որ Տավուշի մարզի Աղավնավանք գյուղում սարից քար է պոկվել և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Կադաստրային գնահատմանը վերաբերող օրինագծի երկրորդ ընթերցման տարբերակը դրական եզրակացություն ստացավ
Խորհրդարանի տնտեսական հանձնաժողովն այսօր դրական եզրակացություն տվեց անշարժ գույքի կադաստրային գնահատմանը վերաբերող օրինագծի երկրորդ ընթերցման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
ՈՒԵՖԱ-ն կքննարկի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչը Թուրքիայից տեղափոխելու հնարավորությունը
Ֆուտբոլի Եվրոպական ասոցիացիան` ՈՒԵՖԱ-ն, կուսումնասիրի Չեմպիոնների լիգայի 2019/20 խաղարկության եզրափակչի անցկացման վայրը Ստամբուլից տեղափոխելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Volkswagen-ը հետաձգել է Թուրքիայում գործարան կառուցելու որոշումը
Գերմանական Volkswagen ավտոընկերությունը հետաձգել Թուրքիայում գործարան կառուցելու որոշումը։ Այս մասին գրում է ՌԻԱ Նովոստին։ Նշվում է, որ դա...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Վիտալի Բալասանյան. Ադրբեջանին ձեռնտու է եղել, որպեսզի սահմանային լարվածությունը զրոյանա
«Խոսում են, որ Նիկոլ Փաշինյանի ժամանակ սահմանում լարվածությունը թեթևացել է։ Դա հայտնի վերելակային դիվանագիտությունն է։ Ադրբեջանին ձեռնտու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Ավտոմեքենաների սրահներից կատարված հափշտակության դեպքեր են բացահայտվել
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ավարտվել է ուրիշի գույքը գաղտնի հափշտակելու դեպքի առթիվ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Քննչական կոմիտե. Թունավորումից տուժել է 24 անձ
ՔԿ Արարատի մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ Արտաշատի թիվ 5 դպրոցում աշակերտների սննդային թունավորման դեպքի առթիվ:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Վիտալի Բալասանյան. Նիկոլ Փաշինյանը չարաչար սխալվում է
Արցախի հերոս, Ազգային անվտանգության խորհուրդի նախկին քարտուղար Վիտալի Բալասանյանը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին իր հակառակորդ չի համարում,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Տնտեսության այսօրվա վիճակը համադրելի չէ տնտեսական հեղափոխության հետ. ՏԶՆԿ նախագահ
2019թ.  առաջին կիսամյակում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը  կազմել է 6.5%, ինչն առաջին հայացքից կարող է դրական գնահատվել, բայց ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել
12:12 15/10/2019

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}