Մշակույթ 15:10 18/11/2013

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր». Մաթեմատիկոսը պնդում է, որ հուշարձանի նման ևս մեկ կառույց է հայտնաբերել

«Քարահո՞ւնջ», թե՞ «Զորաց քարեր»… կառույցի անվան, ծագման և տարիքի շուրջ վերջին շրջանում դարձյալ ակտիվացել են քննարկումներն ու հեռակա բանավեճերը:

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը մաթեմատիկոս, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, Սլավոնական համալսարանի դասախոս Վաչագան Վահրադյանը նկատեց, որ կառույցը շատ առեղծվածային է, իսկ տարիքի, անվան և նշանակության վերաբերյալ հարցերը` վիճելի:

Նա նշեց, որ «Զորաց քարեր» անվանումը ստացվել է թուրքականացված «Ղոշունդաշ» անվանման թարգմանությունից, ինչը ստույգ արված չէ: Վաչագան Վահրադյանն ընդգծեց, որ «ղոշուն» բառացիորեն «շարք» է նշանակում, իսկ «դաշ»` «քար»: «Չգիտես ինչու թարգմանեցին «զորք» բառը և անվանեցին «Զորաց քարեր»: Եթե տուրք տանք թուրքական ավանդությանը, այդ քարերի տակ թաղված են զինվորականներ: Մենք դրանով թուրքական ջրաղացին ենք ջուր լցնում: Եթե ընդունենք, որ դա թուրքերն անվանում է, այլ ոչ թե թուրքացված, եթե պարզապես թարգմանենք, մենք ասում ենք, որ, այո. այստեղ թուրքեր են ապրել: Ինչ-որ մեկը շահագրգռված է, որ հայկական անվանումը չպահպանվի, այլ թարգմանվի թուրքականը»,- ասաց մաթեմատիկոսը:

Վաչագան Վահրադյանը փորձել է վերականգնել կառույցի հին հայկական անվանումը: Ըստ նրա` պետք է հարց տալ ու հասկանալ ինչպես կարող էր ծագել այդ թուրքական անվանումը. «Թուրքերը, որ եկել, տեսել են կառույցը, չէին կարող անվանել եզակի թվով, քանի որ քարերը շատ են: Ես ենթադրեցի, որ հայկականի մեջ էլ դա կարող էր մտած լինել եզակիով: «Ղոշունդաշի» դեպքում «քար» և «շարք» բառերը պետք է թարգանվեն որպես քարաշարք: Քարերն այնտեղ շարքով են դասավորված: Բացի այդ, «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներից շատերում օգտագործվում է մի փոքր այլ նշանակությամբ: «Ղոշուն» բառը հայկական բարբառներում որպես «խումբ» է օգտագործվում, այսպիսով` կարող է ստացվել «Քարախումբ»: Եվ քանի որ «խումբ» բառի ավելի կազմակերպված տարբերակը «փունջ»-ն է, այստեղից կարող է լինել «Քարափունջ», «Քարահունջ»»:

Մաթեմատիկոսը նկատեց, որ հիմա Հայաստանում` Սյունիքում և Ղարաբաղում, երեք գյուղ կա նույն Քարահունջ անվամբ, ևս մեկը կա Շահումյանի շրջանում: Նա տեղեկություններ ունի, որ նման կառույցներ կան նաև այդ գյուղերի մոտակայքում:

Նա տեղեկացրեց, որ երեք անգամ արշավ է կազմակերպել Գորիսից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվող Քարահունջ գյուղ, որի բնակիչները տեղյակ չեն եղել իրենց գյուղի մոտ գտնվող նմանատիպ կառույցի մասին: «Մենք գտանք, որ այդպիսի կառույց կա, այն գտնվում է սարի լանջին: Որտեղ է կոնկրետ, չեմ ասի: Այն անտառի մեջ է, ծառերը ծածկել են քարերը: Նմանատիպ կառույց կարող է լինել նաև Ղարաբաղի Քարահունջ գյուղում և Շահումյանի նույնանուն գյուղում, որն օկուպացված է թուրքերի կողմից: Այդտեղի բնակիչներից մեկի թոռն ինձ ասեց, որ իր պապը պատմել է, որ իրենց գյուղի հարևանությամբ այդպիսի քարերի շարքեր կան»,- ասաց Վաչագան Վահրադյանը:

Ինչ վերաբերում է կառույցի տարիքին, նա նշեց, որ գիտնական Պարիս Հերունու միջին հաշվարկով այն 7500 տարի առաջ արդեն գործում էր: Նա մոտավոր ինտուիտիվ թիվ է նշել, ամենահավանականը` մոտ 15 տարեկան կարող է լինել: «Կառույցի ճարտարապետությունը` քարերի շարվածքը, կարապի համաստեղությունն է արտացոլում: Ես հետհաշվարկ կատարեցի չորս հազար տարի առաջվա աստղային երկինք, մաքսիմում կազմեց 14 հազար տարի»,- ասաց նա:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:48
Փաստաբան. Վերաքննիչ դատարանը վերացրել է Միքայել Մինասյանին կալանավորելու վերաբերյալ որոշումը
Վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Սերգեյ Մարաբյանի, վերացրեց Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանին կալանավորելու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
Այս տարի «Դայակ պետության աջակցությամբ» ծրագրից կկարողանա օգտվել 600 քաղաքացի
2020 թ.-ին «Դայակ պետության աջակցությամբ» ծրագրից կարող է օգտվել 600 քաղաքացի: Սա շուրջ 20 % -ով ավելի է, քան նախատեսված էր 2019...
Աղբյուր` Panorama.am
11:39
Արձանագրված դեպքերի 15-20 տոկոսը կարիք է ունենում հոսպիտացման. Թորոսյան:
«Երեկվա դրությամբ կրկին ունեցել ենք վերջին օրերին արձանագրված թվերի ամենամեծ աճը՝ թվով 697 նոր արձանագրված դեպք»,- կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
70 հազար մարդ ապրիլ-մայիսին գործազուրկ է դարձել. Մարուքյան
«Դեռևս ամիսներ առաջ մենք առաջարկում էինք՝ ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերել, և վերջապես  դուք շատ կարևոր նախագիծ եք...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Վրաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի 1 նոր դեպք
Վրաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի 1 նոր դեպք: Այս մասին տեղեկատվությունը, վրացական Առաջին ալիքի հաղորդմամբ, թարմացվել է կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Ուժեղացված ստուգայցեր՝ Երևանում
ՀՀ ոստիկանության արտաքին ծառայության ստորաբաժանումների արտակարգ ռեժիմով ծառայությունը շարունակվում է հանրապետության ողջ տարածքում։ Դրան զուգահեռ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:24
ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ. Մենք գնում ենք այն, ինչը տվյալ պահին անհրաժեշտ է
«ԶՈւ ձեռք բերած սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի ոչ մի նմուշ պահեստում չի մնում. մենք գնում ենք այն, ինչը տվյալ պահին անհրաժեշտ է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:17
Վրաստանի առաջին ալիքով սկսվում է հայկական և ադրբեջանական դպրոցների աշակերտների համար առցանց օլիմպիադան
Այսօրվանից Վրաստանի առաջին ալիքով սկսվում է հայկական և ադրբեջանական դպրոցների աշակերտների համար առցանց օլիմպիադա: Օլիմպիադային կարող են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Բողոքի ցույցեր և համավարակ ԱՄՆ-ում նախագահական ընտրությունների շեմին
Ութ նահանգներում և ԱՄՆ մայրաքաղաքում ամերիկացիները երեքշաբթի օրը մասնակցեցին նախնական ընտրություններին: Նահանգների թվում էր նաև Փենսիլվանիան,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
04.06.2020. Կորոնավիրուսով 15 հիվանդ է մահացել
Հունիսի 4-ի, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր 11221 դեպք, որոնցից 3468-ն` առողջացած, 176-ը` մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
ՄԱԿ-ում ընտրություններն ու բազմակողմ ձևաչափերի «սարդոստայնը», որ հյուսում են Թուրքիայի հարևանները
Հունիսի 17-ին ՄԱԿ-ում տեղի կունենան միանգամից մի քանի ընտրություններ։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի նախագահ Տիջանի Մուհամադ-Բենդը նախօրեին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
Անի Սամսոնյանը՝ Արսեն Թորոսյանին. Դուք մեղավոր չեք
«Ձեզ այդ պաշտոնը վստահողն է մեղավոր»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Վահրամ Պողոսյան. Արցախում հայկական ոչ մի հեռուստաալիք չի փակվել
Արցախի Հանրապետության նախագահի մամուլի խոսնակ Վահրամ Պողոսյանը, արձագանքելով տարածածված լուրերին գրում է. «Արցախում հայկական ոչ մի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
Լոս Անջելեսի քաղաքապետը խոստացել է հինգշաբթի օրվանից դադարեցնել պարետային ժամը
Աֆրոամերիկացի Ջորջ Ֆլոյդի մահվան հետևանքով սկսված անկարգությունների պատճառով Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելես քաղաքում գործող պարետային ռեժիմը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Արցախյան թեմայով Նորա Մարտիրոսյանի ֆիլմն ընդգրկվել է Կաննի փառատոնի ծրագրում
Կաննի միջազգային 73-րդ կինոփառատոնի ծրագրում ընդգրկված է Ֆրանսիայում ճանաչված հայազգի ռեժիսոր Նորա Մարտիրոսյանի «Եթե քամին վրա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Առաջարկվում է մեկուսացված և ինքնամեկուսացված վարձու աշխատողներին ժամանակավոր նպաստ տրամադրել
«Առաջարկում ենք ինքնամեկուսացված և մեկուսացված վարձու աշխատող քաղաքացիներին նպաստ տրամադրել»,- ԱԺ առողջապահության և սոցիալական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Խոշոր եղջերավոր անասունն ընկել է ժայռից
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն հունիսի 3-ի երեկոյան ահազանգ է ստացվել, որ Լուսաձոր գյուղի «գերեզմաններ» կոչվող թաղամասում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
«Կասպերսկի». Շորթող ծրագրերի գրոհները ՀՀ-ում կրճատվել են 2,5 անգամ, բայց դրանք սկսել են տվյալներ գողանալ
Հայաստանցի օգտատերերի համակարգիչների 0,26%-ը 2020-ի հունվար-մարտին ենթարկվել է վնասաբեր շորթող-գաղտնագրող ծրագրերի գրոհների այն դեպքում, երբ այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
Մհեր Աղաջանյանի թեկնածությունը կներկայացվի Արցախի գլխավոր դատախազի պաշտոնի համար
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հունիսի 3-ին ընդունել է «Ազատ հայրենիք - ՔՄԴ» խորհրդարանական խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
ՈւԵՖԱ-ն մեկ մրցաշրջան զրկել է թուրքական ակումբին եվրոգավաթային մրցաշարերից
Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միությունը՝ ՈւԵՖԱ-ն, մեկ տարով զրկել է թուրքական «Տրաբզոնսպորին» Չեմպիոնների լիգային կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:05
Արցախի նախագահը ցավակցել է Մաքսիմ Հովհաննիսյանի ընտանիքին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հունիսի 4-ին ցավակցական հեռագիր է հղել ականավոր գրող, հրապարակախոս Մաքսիմ Հովհաննիսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Գորգիսյան. Տղաներ և աղջիկներ, պարզապես աշխատեք
«Կարծեմ՝ դուք դրա համար եք աշխատավարձ ու պարգևավճար ստանում»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Հայփոստը կապահովի կենսաթոշակների և նպաստների տրամադրումը բնակության վայրերում
Կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի շրջանակներում, բնակչության առողջական անվտանգության պահպանման նպատակով, հունիսի 4-ից կենսաթոշակներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
Փաշինյան. Վատ լուրեր ունեմ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում հայտարարեց՝ վատ լուրեր ունի։ «Հայաստանում հակահամաճարակային վիճակն ավելի է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
«Առավոտ». «Մարդիկ օրական տասնյակներով մահանում են, իսկ կառավարությունը հերթական հիմարությունն է առաջ բրթում». Վանեցյան
«Առավոտ»-ը հարցազրույց է հրապարակել «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ, ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
«Ժողովուրդ». Հայաստանի սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը կազմել է 1.2 տոկոս
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Պաշտոնական տվյալներով՝ Հայաստանի սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը կազմել է 1.2 տոկոս,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Հրապարակ». Այն, ինչ կատարվում է երկրում, աղետ է, որն օրեցօր ավելի ծանր հետևանքների է բերելու. Վանեցյան
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ Վանաձորում «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացման արարողությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Հրապարակ». Մարդու կյանքը մեր երկրում ոչինչ չարժե
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Ինքներս էլ չենք հասկանում, թե ինչու է թոքաբորբ տանողների քանակն այսպես բազմապատկվում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Ժողովուրդ». Արթուր Աղաջանյանը և Արգիշտի Քյարամյանը նաև անձնական կոնֆլիկտ են ունեցել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտի պետ Արթուր Աղաջանյանի՝ աշխատանքից...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Փաստ». Ավիացիայի խնդիրների համար իշխանությունները պատասխանատվությունը բարդում են նախկին իշխանությունների վրա
«Փաստ» թերթը գրում է. ««Ավիացիոն ոլորտը համաշխարհային կարևորություն ունեցող ուղղություն է, որի զարգացումը դրականորեն...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը
22:35 03/06/2020

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}