Տարածաշրջան 17:48 01/09/2015

Թուրքիան ետընտրական և նախընտրական իրավիճակում. գործընթացային դիտարկում

Թուրքիան գտնվում է միաժամանակ ետընտրական և նախընտրական կարևոր մի փուլում: Ստեղծվել է աննախադեպ մի իրավիճակ, երբ երկրի նախագահը կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո նշանակում է արտահերթ ընտրություններ: Դրանք անց են կացվելու նոյեմբերի1-ին:

Հունիսի 7-ին կայացած ընտրությունների արդյունքում «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը ձախողվեց և չկարողացավ ապահովել անհրաժեշտ մեծամասնություն՝ միակուսակցական կառավարություն ձևավորելու և 13-ամյա միակուսակցական իշխանությունը շարունակելու համար: Մեծ հաշվով, թեև սա ԱԶԿ-ի ձախողումն էր, ավելի շատ նաև Էրդողանի պարտությունն էր՝ քաղաքական հեռանկարի կենսունակության առումով: Թեև Էրդողանը չի հանդիսանում ԱԶԿ-ի նախագահը, այդուհանդերձ, կուսակցության ֆորմալ տերը հենց նա է, և կուսակցության քաղաքականության «թելերը» գտնվում են նրա ձեռքին:

Ստեղծված իրավիճակում Սահմանադրության համաձայն՝ ԱԶԿ-ն Ա. Դավութօղլուի գլխավորությամբ խորհրդարան անցած քաղաքական կուսակցությունների հետ գնաց կոալիցիոն կառավարության ձևավորման բանակցությունների: Ի սկզբանե, կոալիցիայի հավանականությունը շատ ցածր էր, քանի որ կուսակցությունների կողմից դրված «կարմիր գծերն» անհաղթահարելի էին թե ԱԶԿ-ի, և թե մյուս կուսակցությունների համար: Էրդողանի խաղադրույքն իրականում արտահերթ ընտրություններն էին, որոնց մասին հունիսի 7-ի ընտրություններից հետո ակնարկել էր: Ուղղակի կոալիցիոն բանակցություններն անհրաժեշտ քաղաքական պրոցես էր, որում Էրդողանը փորձեց ներքաղաքական ու նաև միջազգային դաշտում իր համար դիվիդենտներ ապահովել:

Նա ցույց տվեց, որ ԱԶԿ-ի համար գրանցված պարտությունը ընդունում է պատասխանատվությամբ ու առաջարկում երկրի կառավարման պատասխանատվությունը կիսել մյուս դերակատարների հետ: Զուտ գործընթացային մակարդակում Էրդողանին հաջողվեց նման ֆոն ապահովել, և դա նաև լրացուցիչ լեգիտիմության աստիճան հաղորդեց իրեն և ԱԶԿ-ին՝ ներսում և արտաքին միջավայրում: Մյուս կողմից հետընտրական ճգնաժամային այս իրավիճակում ներքաղաքական գործընթացները, տնտեսական հիմնախնդիրներն ու կառավարության ճգնաժամը կարող են ազդել թուրքական ընտրազանգվածի չկողմնորոշված հատվածի վրա, այսինքն` դրանք այն մոտիվացիաները կլինեն, որոնցով ընտրողը կկողմնորոշվի արտահերթ ընտրությունների ժամանակ: Նաև սրանով Էրդողանը փորձեց ցույց տալ Թուրքիայի համար կոալիցիայի անհեռանկարային լինելը:

Բավական ուշագրավ է ներքաղաքական այդ պրոցեսների հետ երկրում քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացումը: Շուրջ 2.5 տարի տևած զինադադարից հետո «Քրդստանի բանվորական կուսակցությունը» վերսկսեց երկրի տարածքում զինյալ պայքարը՝ սպառված համարելով իշխանության կողմից զինադադարի ընթացքում կատարված քայլերը քրդական հիմնախնդրի համատեքստում: Որքան էլ պարադոքսալ լինի, քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացումն այս հետընտրական ու արդեն նաև նախընտրական շրջանում Էրդողանի համար լրացուցիչ դիվիդենտներ կարող է ապահովել, և այդ ուղղությամբ քայլերն ակնհայտ են:

Նախ, Էրդողանի և ԱԶԿ-ի կողմից դեռևս հունիսի 7-ի ընտրություններից առաջ՝ նախընտրական շրջանում, հակաքրդական միտումների ակտիվացումն ու շրջանառումն ավելի ուժգին է տարվում ներկայում քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացման համատեքտում: Էրդողանն այս ընթացքում խնդիր ունի հակաքրդական ու պետության անվտանգության, կամ մասնագիտական եզրութաբանությամբ, անվտանգայնացման միջոցով իր կողմը գրավել հատկապես թուրքական ընտրազանգվածի ազգայնական հատվածին: Այստեղ հիմնական թիրախներից է դառնում ընդդիմադիր «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունը:

Քրդական զինյալ պայքարն Էրդողանին հնարավորություն է տալիս թուրքական հանրությանը հստակ ուղերձներ հղել՝ նոյեմբերի 1-ին կայանալիք ընտրություններում ընտրություն կատարել կայունության և անկայունության միջև: Գալիք ընտրություններին ԱԶԿ-ն կգնա հենց կայունության գործոնի շեշտադրումներով: Ուղերձներ, որոնք պետք է ազդեն ընտրազանգվածի վրա:
Մյուս կողմից՝ Էրդողանի հնրավարությունները քաղաքական դաշտում մեծանում են ֆորմալ և ոչ ֆորմալ, իրավական և ոչ իրավական մեխանիզմների առումներով: Թեև նվազ հավանական է, այդուհանդերձ չի բացառվում քրդամետ քաղաքական ուժի՝ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցության չեզոքացումը կամ այնպիսի պայմանների ստեղծումը, որոնք ԺԴԿ-ին կնստեցնեն գոնե առարկայական բանակցությունների սեղանին:

Թուրքիայի տարածքում ծավալվող ռազմական գործողությունները այլևս ստեղծում են մի իրավիճակ, երբ նոյմբերի 1-ին նշանակված արտահերթ ընտրություններից առաջ Էրդողանը փորձում է օգտվել դրանից: Չի բացառվում, որ նախընտրական շրջանում երկրի մի շարք շրջաններում մտցվի արտակարգ դրություն, երկրի տարածքում իրականացվեն տարբեր սահմանափակումներ: Արդեն իսկ շուրջ 37 շրջաններ հայտարարվել են ժամանակավոր անվտանգության գոտիներ, որոնք կարող են տևել 15 օրից մինչև 6 ամիս: Կարևոր է այն, թե արդյո՞ք Թուրքիան նոյեմբերյան ընտրություններին կգնա արտակարգ կամ պատերազմական դրության պայմաններում:

Դա շատ բան կարող է փոխել: Մյուս սցենարը, որը թեև նվազ հավանական է համարվում, նոյեմբերի 1-ին նշանակված ընտրությունների հետաձգումն է մինչև 1 տարի ժամանակով, որի դեպքում կգործի հաստատված ժամանակավոր կառավարությունը: Նախագահը Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված նման լիազորություն ունի` պատերազմական իրավիճակի պատճառով հետաձգել ընտրությունների անցկացումը: Քրդական զինված գործողությունները երկրի տարածքում կարող են նման հնարավորություն տալ:

Բացի քարոզչական գործողություններից, այս ընտրությունները կարող են էականորեն տարբերվել նախորդից, երբ Էրդողանը կարող է գնալ կտրուկ միջոցների ընտրություններում իր հաղթանակն ապահովելու համար: Ներկայում առանցքային համարվող քրդական գործոնն էականորեն ազդում է ներքաղաքական գործընթացների վրա, սակայն այս իրավիճակը քրդերի համար փակուղային է և առջևում անխուսափելի բանակցություններն են: Ազդակներն արդեն կան քրդական կողմից: Կողմերը կրկին նստելու են բանակցությունների շուրջ, իսկ այս իրավիճակում Էրդողանը փորձում է դիվիդենտներ ապահովել: Նախընտրական իրավիճակը Թուրքիայում բավական լարված է լինելու: Էրդողանն ամեն կերպ ընտրությունների է գնալու հաղթելու վճռականությամբ, իսկ ընդդիմությունը` կրկին դրա հնարավորությունը կանխելու ձգտումով: Իսկ Էրդողանի համար հերթական ձախողումն այս անգամ ճակատագրական կարող է լինել:

Թուրքագետ Լևոն Հովսեփյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

18:21
Ավրորա Մարդիգանյանի ընծայագրով գիրքը նվիրաբերվել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին
Ամերիկաբնակ Նադյա Շահգալդյանը (Nadia Shahgaldian) որպես նվիրատվություն Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին է հանձնել  եզակի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Ինձ համար պատիվ է, որ մենք ներդրում ենք ունեցել Սբ. Հովհաննես եկեղեցու պահպանության հարցում. ԱՄՆ դեսպան
«Միացյալ Նահանգների կառավարությունն ու ժողովուրդը մեծ հարգանք ու ակնածանք են տածում Հայաստանի հարուստ պատմության և ժառանգության նկատմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԱԱ. Կարապետ Չալյանը պարտվել է բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում
Ղազախստանում ավարտին մոտեցող հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության 77 կգ քաշային կարգում Կարապետ Չալյանը պարտվել է բրոնզե մեդալի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Վթար Աբովյան քաղաքում. կան տուժածներ
Այսօր՝ ժամը 14:30-ին, «911» ծառայություն տեղեկություն է հաղորդվել, որ Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի Բարեկամության փողոցում տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
«Data» սակագնային պլաններ. ստացե՛ք կրկնակի և դեռ ավելի ինտերնետ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ից
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն առաջարկում է դառնալ «Data 3500» կամ «Data 5500» սակագնային պլանի բաժանորդ և ամսական ստանալ կրկնակի ավելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Օրինագիծն անշարժ գույքի կադաստրային արժեքը և ոչ թե գույքահարկը «հաշվելու» մասին է. Կոմիտե
Կադաստրի կոմիտեն հաղորդագրություն է տարածել նախորդ շաբաթ Ազգային ժողովում քննարկված և առաջին ընթերցմամբ ընդունված «Անշարժ գույքի հարկով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Վանաձորի շուկայի մսի տաղավարներում տիրող իրավիճակի մասին
ՀՀ ԿԵ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը շարունակում է քայլերը հանրապետության բոլոր մարզերի մսի շուկաներում առկա խախտումներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Միքայել Մինասյան. Հետևում եմ Արթուր Վանեցյան/ Նիկոլ Փաշինյան էպոպեային
«Արթուր Վանեցյանն է շատ շուտով ստիպված լինելու բացատրություններ տալ»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Լևոն Քոչարյան. Երեկվա ճնշումները տեղ են հասել
«Օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների երեկվա ճնշումները, փաստորեն, տեղ են հասել»,- Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Հայկ Ալումյան. Դատարանի նկատմամբ եղել է բացահայտ ու ուժեղ ճնշում
«Երբ դատավորը խորհրդակցական սենյակում է ու պետք է որոշի, Սահմանադրական դատարանի որոշումը հիմք ընդունելով պարոն Քոչարյանին ազատ արձակի՞,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցները հայտարարել են անժամկետ նստացույց
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցները հայտարարել են անժամկետ նստացույց: Այս մասին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Քոչարյանի գործով գրավի միջնորդության վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի սեպտեմբերի 20-ին
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր)՝ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ, ավարտեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:08
Մեղադրող դատախազն առարկեց փաստաբանների միջնորդությանը
Մեղադրող դատախազ Պետրոս Պետրոսյանն առարկեց ՀՀ երկորրդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանների՝ Քոչարյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանքը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
Դատաիրավական բարեփոխումները պետք է իրականացվեն իրավունքի գերակայության սկզբունքով. ՄԻՊ
Արման Թաթոյանն ընդունել է Վենետիկի հանձնաժողովի փորձագիտական խմբին։
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Այս կյանքում որևէ բան բացառել պետք չէ, բայց այս պահին զբաղվելու եմ միայն ֆուտբոլով. Արթուր Վանեցյան
ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանն այսօր լրագրողների հետ զրույցում վստահեցրեց, որ ինքն ու վարչապետն ունեցել են լավ հարաբերություններ։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
Ռոբերտ Քոչարյան. Եթե փախնող լինեի, այսօր Ստեփանակերտում ադրբեջանիցիք թեյ խմելիս կլինեին
«Երևի դատախազության աշխատակիցների համար դժվար է հասկանալ ընդհանրապես, բայց այն տեսակի մարդը չեմ, որ կարող է ինչ-որ բանից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Նոր-Նորքի 6-րդ զանգվածում վաղը ցերեկը ջրանջատում կլինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, սեպտեմբերի 18-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
ԿԲ-ն՝ eBay հարթակում վաճառվող Թեոդոր Աքսենտովիչին նվիրված կեղծ արծաթե հուշադրամների մասին
ՀՀ կենտրոնական բանկը տեղեկացնում է, որ eBay հարթակում վաճառքի է դրված հայազգի լեհ նկարիչ Թեոդոր Աքսենտովիչի մահվան 80-ամյակին նվիրված արծաթե...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Ես ինչո՞ւ պետք է հրաժարական տամ, որովհետև այդպես է ցանկանում Վահե Գրիգորյա՞նը. Արևիկ Պետրոսյան
5-րդ ալիքի հետ զրույցում ասել է Սահմանդրական դատարանի դատավորներից Արևիկ Պետրոսյանը:
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Նոր գեղֆիլմ Ղարաբաղյան պատերազմի մասին՝ իրական պատմությունների հիման վրա
Հոկտեմբերի 4-ից մեծ էկրանին կհայտնվի իրական պատմությունների հիման վրա նկարահանված «Իմ խաչը» գեղարվեստական ֆիլմը, որը ներկայացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
Նախկինները թող չփորձեն խառնվել իմ և գործող իշխանությունների հարաբերությունների մեջ․Արթուր Վանեցյան
Այս պահին զերծ կմնամ մեկնաբանել հրաժարականի տեքստը։ Այսօր երեք լրատվամիջոցի՝  Hraparak.am, Factor.am, Armlur.am հետ զրույցում հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Թուրքիայում 2.8%-ով ավելացել է գործազրկությունը
Թուրքիայում արձանագրվել է գործազրկության աճ: 2019թ․ հունիսին գրանցված ցուցանիշը 2018-ի նույն ժամանակաշրջանի համեմատ աճել է 2․8 տոկոսով՝ հասնելով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:33
ԱԱ. Ըմբիշների մի մասը վերադարձել է Հայաստան
Հունահռոմեական ոճի ըմբիշներ Նորայր Հախոյանը (55 կգ), Սլավիկ Գալստյանը (63 կգ), Մալխաս Ամոյանը (72կգ) եւ Մաքսիմ Մանուկյանը (82 կգ) վերադարձել են...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Փաստաբանները միջնորդություն ներկայացրեցին Ռոբերտ Քոչարյանին գրավով ազատ արձակելու վերաբերյալ
«Մենք միջնորդում ենք, որպեսզի պարոն Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրվի գրավը»,-դատարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:20
Մուսա Եվլոև. Երկար էի պատրաստվել Արթուր Ալեքսանյանի հետ գոտեմարտին
Ռուս Մուսա Եվլոևը հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի 97 կգ քաշային կարգում աշխարհի կրկնակի չեմպիոն դառնալուց հետո կիսվել է տպավորություններով:...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Սեյրան Օհանյանը՝ զինվորներին գումար վճարելու և որպես վարձկաններ օգտագործելու մասին
«Կարծում եմ, որ սահմանադրական կարգի տապալում տեղի չի ունեցել: Մնացածը հետևեք դատավարության ողջ գործընթացին»,- Երևանի ընդհանուր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Ղրիմի խորհրդարանը չաջակցեց թերակղզին վերանվանելու նախաձեռնությանը
Ղրիմը վերանվանելու նախաձեռնությունը չի դիտարկվի։ Այս մասին հայտնել է թերակղզու խորհրդարանի նոր գումարման պատգամավոր, խոսնակի թեկնածու Վլադիմիր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:53
Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցները համոզված են՝ հաղթելու են
«Ապօրինի դատարան է»։  Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի նստավայրի դիմաց հավաքված ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Հովհաննես Խուդոյան. Պնդում ենք՝ Ռոբերտ Քոչարյանին կալանքի տակ պահելու հիմքերը բացակայում են
«Մենք գտնում ենք, որ պարոն Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ կալանքը կիրառած պահելու համար հիմքերը բացակայում են։ Հիմք ընդունելով մի շարք փաստական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Քոչարյան. Պատճառն այս է, որ ինձ չեն հասկանում ու չեն ուզում հասկանալ
17:44 17/09/2019

Ռոբերտ Քոչարյան. Պատճառն այս է, որ ինձ չեն հասկանում ու չեն ուզում հասկանալ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}