Տարածաշրջան 17:48 01/09/2015

Թուրքիան ետընտրական և նախընտրական իրավիճակում. գործընթացային դիտարկում

Թուրքիան գտնվում է միաժամանակ ետընտրական և նախընտրական կարևոր մի փուլում: Ստեղծվել է աննախադեպ մի իրավիճակ, երբ երկրի նախագահը կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո նշանակում է արտահերթ ընտրություններ: Դրանք անց են կացվելու նոյեմբերի1-ին:

Հունիսի 7-ին կայացած ընտրությունների արդյունքում «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը ձախողվեց և չկարողացավ ապահովել անհրաժեշտ մեծամասնություն՝ միակուսակցական կառավարություն ձևավորելու և 13-ամյա միակուսակցական իշխանությունը շարունակելու համար: Մեծ հաշվով, թեև սա ԱԶԿ-ի ձախողումն էր, ավելի շատ նաև Էրդողանի պարտությունն էր՝ քաղաքական հեռանկարի կենսունակության առումով: Թեև Էրդողանը չի հանդիսանում ԱԶԿ-ի նախագահը, այդուհանդերձ, կուսակցության ֆորմալ տերը հենց նա է, և կուսակցության քաղաքականության «թելերը» գտնվում են նրա ձեռքին:

Ստեղծված իրավիճակում Սահմանադրության համաձայն՝ ԱԶԿ-ն Ա. Դավութօղլուի գլխավորությամբ խորհրդարան անցած քաղաքական կուսակցությունների հետ գնաց կոալիցիոն կառավարության ձևավորման բանակցությունների: Ի սկզբանե, կոալիցիայի հավանականությունը շատ ցածր էր, քանի որ կուսակցությունների կողմից դրված «կարմիր գծերն» անհաղթահարելի էին թե ԱԶԿ-ի, և թե մյուս կուսակցությունների համար: Էրդողանի խաղադրույքն իրականում արտահերթ ընտրություններն էին, որոնց մասին հունիսի 7-ի ընտրություններից հետո ակնարկել էր: Ուղղակի կոալիցիոն բանակցություններն անհրաժեշտ քաղաքական պրոցես էր, որում Էրդողանը փորձեց ներքաղաքական ու նաև միջազգային դաշտում իր համար դիվիդենտներ ապահովել:

Նա ցույց տվեց, որ ԱԶԿ-ի համար գրանցված պարտությունը ընդունում է պատասխանատվությամբ ու առաջարկում երկրի կառավարման պատասխանատվությունը կիսել մյուս դերակատարների հետ: Զուտ գործընթացային մակարդակում Էրդողանին հաջողվեց նման ֆոն ապահովել, և դա նաև լրացուցիչ լեգիտիմության աստիճան հաղորդեց իրեն և ԱԶԿ-ին՝ ներսում և արտաքին միջավայրում: Մյուս կողմից հետընտրական ճգնաժամային այս իրավիճակում ներքաղաքական գործընթացները, տնտեսական հիմնախնդիրներն ու կառավարության ճգնաժամը կարող են ազդել թուրքական ընտրազանգվածի չկողմնորոշված հատվածի վրա, այսինքն` դրանք այն մոտիվացիաները կլինեն, որոնցով ընտրողը կկողմնորոշվի արտահերթ ընտրությունների ժամանակ: Նաև սրանով Էրդողանը փորձեց ցույց տալ Թուրքիայի համար կոալիցիայի անհեռանկարային լինելը:

Բավական ուշագրավ է ներքաղաքական այդ պրոցեսների հետ երկրում քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացումը: Շուրջ 2.5 տարի տևած զինադադարից հետո «Քրդստանի բանվորական կուսակցությունը» վերսկսեց երկրի տարածքում զինյալ պայքարը՝ սպառված համարելով իշխանության կողմից զինադադարի ընթացքում կատարված քայլերը քրդական հիմնախնդրի համատեքստում: Որքան էլ պարադոքսալ լինի, քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացումն այս հետընտրական ու արդեն նաև նախընտրական շրջանում Էրդողանի համար լրացուցիչ դիվիդենտներ կարող է ապահովել, և այդ ուղղությամբ քայլերն ակնհայտ են:

Նախ, Էրդողանի և ԱԶԿ-ի կողմից դեռևս հունիսի 7-ի ընտրություններից առաջ՝ նախընտրական շրջանում, հակաքրդական միտումների ակտիվացումն ու շրջանառումն ավելի ուժգին է տարվում ներկայում քրդական զինյալ պայքարի ակտիվացման համատեքտում: Էրդողանն այս ընթացքում խնդիր ունի հակաքրդական ու պետության անվտանգության, կամ մասնագիտական եզրութաբանությամբ, անվտանգայնացման միջոցով իր կողմը գրավել հատկապես թուրքական ընտրազանգվածի ազգայնական հատվածին: Այստեղ հիմնական թիրախներից է դառնում ընդդիմադիր «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունը:

Քրդական զինյալ պայքարն Էրդողանին հնարավորություն է տալիս թուրքական հանրությանը հստակ ուղերձներ հղել՝ նոյեմբերի 1-ին կայանալիք ընտրություններում ընտրություն կատարել կայունության և անկայունության միջև: Գալիք ընտրություններին ԱԶԿ-ն կգնա հենց կայունության գործոնի շեշտադրումներով: Ուղերձներ, որոնք պետք է ազդեն ընտրազանգվածի վրա:
Մյուս կողմից՝ Էրդողանի հնրավարությունները քաղաքական դաշտում մեծանում են ֆորմալ և ոչ ֆորմալ, իրավական և ոչ իրավական մեխանիզմների առումներով: Թեև նվազ հավանական է, այդուհանդերձ չի բացառվում քրդամետ քաղաքական ուժի՝ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցության չեզոքացումը կամ այնպիսի պայմանների ստեղծումը, որոնք ԺԴԿ-ին կնստեցնեն գոնե առարկայական բանակցությունների սեղանին:

Թուրքիայի տարածքում ծավալվող ռազմական գործողությունները այլևս ստեղծում են մի իրավիճակ, երբ նոյմբերի 1-ին նշանակված արտահերթ ընտրություններից առաջ Էրդողանը փորձում է օգտվել դրանից: Չի բացառվում, որ նախընտրական շրջանում երկրի մի շարք շրջաններում մտցվի արտակարգ դրություն, երկրի տարածքում իրականացվեն տարբեր սահմանափակումներ: Արդեն իսկ շուրջ 37 շրջաններ հայտարարվել են ժամանակավոր անվտանգության գոտիներ, որոնք կարող են տևել 15 օրից մինչև 6 ամիս: Կարևոր է այն, թե արդյո՞ք Թուրքիան նոյեմբերյան ընտրություններին կգնա արտակարգ կամ պատերազմական դրության պայմաններում:

Դա շատ բան կարող է փոխել: Մյուս սցենարը, որը թեև նվազ հավանական է համարվում, նոյեմբերի 1-ին նշանակված ընտրությունների հետաձգումն է մինչև 1 տարի ժամանակով, որի դեպքում կգործի հաստատված ժամանակավոր կառավարությունը: Նախագահը Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված նման լիազորություն ունի` պատերազմական իրավիճակի պատճառով հետաձգել ընտրությունների անցկացումը: Քրդական զինված գործողությունները երկրի տարածքում կարող են նման հնարավորություն տալ:

Բացի քարոզչական գործողություններից, այս ընտրությունները կարող են էականորեն տարբերվել նախորդից, երբ Էրդողանը կարող է գնալ կտրուկ միջոցների ընտրություններում իր հաղթանակն ապահովելու համար: Ներկայում առանցքային համարվող քրդական գործոնն էականորեն ազդում է ներքաղաքական գործընթացների վրա, սակայն այս իրավիճակը քրդերի համար փակուղային է և առջևում անխուսափելի բանակցություններն են: Ազդակներն արդեն կան քրդական կողմից: Կողմերը կրկին նստելու են բանակցությունների շուրջ, իսկ այս իրավիճակում Էրդողանը փորձում է դիվիդենտներ ապահովել: Նախընտրական իրավիճակը Թուրքիայում բավական լարված է լինելու: Էրդողանն ամեն կերպ ընտրությունների է գնալու հաղթելու վճռականությամբ, իսկ ընդդիմությունը` կրկին դրա հնարավորությունը կանխելու ձգտումով: Իսկ Էրդողանի համար հերթական ձախողումն այս անգամ ճակատագրական կարող է լինել:

Թուրքագետ Լևոն Հովսեփյան



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Ադրբեջանը շարունակում է հանդես գալ Արցախի ժողովրդի իրավունքները մերժող առավելապաշտական դիրքորոշումներով. ԱԳ նախարար
ԱԳ նախարարը և Հվ Կովկասում և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը հանդիպման ընթացքում անդրադարձան Լեռնային Ղարաբաղի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
HSBC- ն կրճատում է 35,000 աշխատատեղ՝ շահույթի կրճատման պատճառով
HSBC հայտարարել է, որ ամբողջ աշխարհում կկրճատվի 35,000 աշխատատեղ՝  անցյալ տարի բանկի շահույթիմեկ-երրորդով նվազումից հետո: Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Խորհրդակցություն ՔԿ-ում՝ բանակում մահվան դեպքերի կապակցությամբ քննվող քրգործերի մասին
Այսօր  ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչությունում Քննչական կոմիտեի նախագահի տեղակալ, զինվորական քննչական գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
ԿԸՀ-ն հրապարակել է «Ոչ» քարոզչության կողմ ձևավորած քաղաքացիների ցանկը
ԿԸՀ-ն հրապարակել է «Ոչ» քարոզչության կողմ ձևավորած քաղաքացիների ցանկը: Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրառում է կատարել ԿԸՀ մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Մամիկոնյանց փողոցի մի քանի շենքերում ցնցումներ են զգացվել
Փետրվարի 18-ին, ժամը 17:39-ից Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգեր են ստացվել, որ Երևանի Մամիկոնյանց փողոցի երեք շենքերում ցնցումներ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Պետդուման թույլ է տվել օգտագործել նացիստական խորհրդանիշներ
Պետդուման վերջին ընթերցմամբ հաստատել է  մի օրենք, որը բացառում է վարչական պատասխանատվությունը նացիստական խորհրդանիշների օգտագործման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
Արա Բաբլոյանի և Արսեն Բաբայանի գործերի վերաբերյալ ՀՔԾ քննիչի առարկությունը դատախազը մերժել է
Արա Բաբլոյանին և Արսեն Բաբայանին վերաբերող քրեական գործով հսկողություն իրականացնող դատախազի՝ մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու և քրեական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Քննարկում՝ «Հին Երևանի»,Կոնդի ու 33-րդ թաղամասի ծրագրերի խնդիրների մասին
Այսօր փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել Քաղաքաշինական ամբողջական լուծումներ պահանջող ծրագրերի քննարկման միջգերատեսչական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
«Լիբիայի Ազգային բանակը» թուրքական նավ է ոչնչացրել
Լիբիայի մայրաքաղաք Տրիպոլիի նավահանգստում գեներալ Խալիֆա Հաֆթարի գլխավորած «Լիբիայի ազգային բանակը» ռմբահարել է զենք-զինամթերք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Տոկիոյում փորձարկվել է օլիմպիական ջահի փոխանցավազքի արարողությունը
Ճապոնիայի մայրաքաղաք Տոկիոյում փորձարկվել է օլիմպիական ջահի փոխանցավազքի արարողությունը: Դրան ականատես են եղել  բազմաթիվ մարդիկ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
ՔԿ-ն ավարտել է Գնդեվազ համայնքի նախկին ղեկավարի առերևույթ չարաշահումների քրգործի նախաքննությունը
Վայոց Ձորի մարզի Գնդեվազ համայնքի նախկին ղեկավարի կողմից առերևույթ կատարված չարաշահումների դեպքի առթիվ 2019 թվականի հուլիսին հարուցվել էր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Վրացական շուկան արդեն կորցրել ենք,հաջորդը՝ իրանականն է.փորձագետը՝ էներգետիկ ոլորտի մասին
 Էներգետիկ անվտանգության ինստիտուտի ղեկավար Վահե Դավթյանը ֆեյսբուքյան իր էջում  անդրադարձել է Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Էլթոնը Ջոնը ձայնը կորցնելուց հետո շարունակում է համերգները Նոր Զելանդիայում
Հայտնի երգիչ Էլթոն Ջոնը չի չեղարկի Նոր Զելանդիայում նախատեսված առաջիկա համերգներն այն բանից հետո, երբ նախօրեին Օքլենդում ելույթի ժամանակ կորցրել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
«Բարսելոնան» ընդդեմ Մեսսիի սոցցանցում արշավ է կազմակերպել
«Բարեսելոնա» ակումբը սոցիալական  ցանցերում ի աջակցություն  ակումբի նախագահ Խոսեպ Բարտոմեոյի և ընդդեմ թիմի ավագ Լիոնել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
ԵՄ-ն ամբողջությամբ աջակցում է արցախյան հակամարտության կարգավորման հարցում համանախագահների ջանքերին. Տոյվո Կլաար
Փետրվարի 18-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով Եվրամիության հատուկ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Թուրքան բացահայտել է Իդլիբի հարցում ՌԴ հետ բանակցությունների արդյունքները
Թուրքիայի «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության խոսնակ Օմեր Չելիքը ներկայացրել է  թուրք-ռուսական երկօրյա բանակցությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
Զբոսանավում երկրորդ ռուսաստանցին է վարակվել կորոնավիրուսով
Ճապոնիայում Diamond Princess զբոսանավի ուղևորներից ևս մեկ ռուսաստանցին է վարակվել կորոնավիրուսով։ Այս մասին գրում է «Գազետա.ռու»-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Կցուցադրվեն ավետարանական թեմայով մանրանկարներ
Փետրվարի 22-ին Ժողովրդական արվեստի կենտրոնում տեղի կունենա Գոհար Հակոբյանի անհատական ցուցահանդեսի բացումը՝ «Մասունք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Արցախում անդրադարձ է կատարվել կապի հասանելիության և փոստային ծառայությունների ոլորտի զարգացման ծրագրերին
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը փետրվարի 18-ին ընդունել է ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Հակոբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Բրիտանիայում հեղեղներ են
Երկու շաբաթ շարունակվող ուժեղ «Դեննիս» փոթոիկի պատճառով Մեծ Բրիտանիայում քաղաքներն ու գյուղերը տուժել են հեղեղներից ու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Ռուսական կողմում կա կուտակված 250 բեռնատար.ՌԴ ԱԻՆ
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 18-ի ժամը 18:21-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Ռուս բժիշկները փրկել են 495 գրամ քաշով ծնված երեխային
Միտիշինսկոյ հիվանդանոցի բժիշկները փրկել են 495 գրամ քաշով վաղաժամ ծնված փոքրիկի կյանքը։ Այս մասին գրում է ria.ru-ն։ Նշվում է, որ երեխան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Հայաստանը հավատարիմ է հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափում.վարչապետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարին: Այս մասին տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Քննարկվել է «Սնանկության մասին» բարեփոխված օրենքը
Բանկային ոլորտի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ այսօր տեղի է ունեցել «Սնանկության մասին» բարեփոխված օրենքի շուրջ աշխատանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Հայամետ թուրք գործիչ Օսման Քավալան 840-օրյա կալանքից հետո ազատ է արձակվել
Ստամբուլ քաղաքի ծանր հանցագործությունների դատարանի որոշմամբ ազատ է արձակվել  «Թուրքիայի Հանրապետության կառավարությունը տապալելու փորձ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
ՊԵԿ-ը կանխել է թմրամիջոցների ներկրման հերթական փորձը
Պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության և  Մեղրիի մաքսային կետ-բաժնի աշխատակիցներն օրերս կանխել են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Ջեֆ Բեզոս․ աշխարհի ամենահարուստ մարդը 10 միլիարդ դոլար է խոստանում՝ կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի համար
Amazon-ի ղեկավար Ջեֆ Բեզոսը խոստացել է 10 միլիարդ դոլար տրամադրել՝  կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի համար: Բեզոսը նշել է, որ այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Արման Բաբաջանյան. Չափազանց հիասթաված եմ ԶՈՒ ԳՇ պետի հետ հանդիպումից
ԶՈՒ ԳՇ պետ Արտակ Դավթյանն իր անմիջական մեղավորությունն ու պատասխանատվությունը չի համարում վերջին շաբաթներին բանակում տեղի ունեցող սահմռկեցուցիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Սինգապուրում կորոնավիրուսի կարանտինի ռեժիմը խախտողները կբանտարկվեն
Սինգապուրում իշխանությունները պատժամիջոցներ են կիրառել Չինաստանից վերադարձած քաղաքացիների այն համար, ովքեր կխախտեն տնային կարանտինի ռեժիմը։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Թուրքական լրատվամիջոցը շփոթել է Երևանի ու Աղր քաղաքի համայնապատկերները
Հեղինակավոր «Forbes» ամսագիրը, ըստ ապրելու ու բիզնեսի հարմարավետության, դասակարգել է Թուրքիայի գրեթե բոլոր նահանգների կենտրոնական...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան
18:17 18/02/2020

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}