Քաղաքական 18:38 10/12/2015

Մ.Գրիգորյան. «Սումգայիթյան ողբերգությունը ականատեսների վկայություններով» գրքաշարի 2-րդ հատորը հզոր հարված է ադրբեջանական քարոզչությանը

Երևանում լույս է տեսել «Սումգայիթյան ողբերգությունը ականատեսների վկայություններով» գրքաշարի երկրորդ մասը: «Panorama.am»-ի հետ զրույցում գրքաշարի գլխավոր խմբագիր, «Սովորական ցեղասպանություն» ծրագրի ղեկավար Մարինա Գրիգորյանը նշեց, որ հրատարակության մեջ տեղ են գտել այն վկայությունները, որոնք արվել են անմիջապես ջարդերից հետո`1988թ-ի գարնանն ու ամռանը, և տարբեր պատճառներով ընդգրկված չեն եղել առաջին գրքում: Գրքում տեղ են գտել նաև նախկին սումգայիթցիների հիշողություններ, որոնք այժմ բնակվում են ՀՀ-ում և ԼՂՀ-ում, ինչպես նաև մինչ այժմ լայն լսարանին անհայտ փաստաթղթեր և լուսանկարներ կան:

«Հավաքածուն պատրաստ էր տպագրության համար դեռևս մեկ տարի առաջ, սակայն անընդհատ նոր նյութեր, այդ թվում`լուսանկարներ էին հայտնվում, որոնք վերջին հաշվով ընդգրկվեցին գրքում` ավելի հարստացնելով այն: Այդպես առաջին անգամ հրապարակվել են սպանվածների լուսանկարներ, որոնց ինքնությունը մինչև այսօր պարզված չէ: Բացի դա մենք գրքում ընդգրկել ենք սումգայիթյան իրադարձությունների վերաբերյալ կազմված քրեական գործերի նյութերում առկա ականատեսների վկայություններ, որոնք քննվում էին Հայկական ԽՍՀ-ի դատախազության կողմից և այժմ հրապարակված են Հայաստանի Հանրապետության Գլխավոր դատախազության կայքում: Այդ ցուցմունքները կարևոր են նրանով, որ տրվել են տաք հետքերով`Հայաստան փախչելուց անմիջապես հետո: Գրքում տեղ են գտել նաև մի քանի մամուլի հրապարակումներ, այդ թվում`Արմեն Հովհաննիսյանի հայտնի «Ջրբաժան» հոդվածը, որը 1988թ-ի նոյեմբերին սովետական ընթերցողների համար բացեց սումգայիթյան իրադարձությունների վարագույրը»,-պատմեց Մ.Գրիգորյանը:

Միևնույն ժամանակ Մ.Գրիգորյանը առանձնահատուկ կերպով ընդգծեց հայտնի ռուս լրագրող, իրավապաշտպան և հասարակական գործիչ Լիդիա Գրաֆովայի` «Առանց զղջալու. Սպանելու ազատությունը հռչակվել է 3 տարի առաջ Սումգայիթում» հոդվածը, որը հրապարակվել է 1991թ-ին «Դեմոկրատական Ռուսաստան» թերթում:

«Լիդիա Իվանովնան առաջիններից մեկն էր, ով Սումգայիթում կատարվածը կոչեց հայ ժողովրդի ցեղասպանություն: Ահա մեջբերում նրա հոդվածից. «Արդարադատությունը չնկատեց ընդամենը ամենագլխավորը. Սումգայիթյան կոտորածը ոչ թե գազազած խուլիգանական էլեմենտների տարերք էր, այլ մանրամասնորեն պլանավորված հայ ժողովրդի ցեղասպանություն»,-նշեց Մարինա Գրիգորյանը:

Հեղինակի խոսքով, դեռևս 1989թ-ին, երբ կիսաընդհատակյա պայմաններում լույս տեսավ հետագայում 9 լեզուներով թարգմանված «Սումգայիթյան ողբերգությունը ականատեսների վկայություններով» գրքաշարի առաջին հատորը, նրա կազմող Սամվել Շահմուրադյանը պլանավորում էր հրատարակել ևս 2 հատոր, ինչը, սակայն, հնարավոր չեղավ նրա ողբերգական մահի պատճառով:

«Սովորական ցեղասպանություն» ծրագրի շրջանակներում, որն իրականացվում է ՀՀ նախագահի աշխատակազմի Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոնի կողմից, այս աննախադեպ գրքաշարի առաջին հատորը 2013թ-ին վերահրատարակվեց և լրացվեց լուսանկարներով և նոր փաստաթղթերով: Եվ այժմ արդեն հրատարակվել է երկրորդ հատորը, որտեղ ներառված են ոչ միայն արխիվային, այլև կենտրոնի աշխատակիցների կողմից վերջին տարիներին հայտնաբերված նյութեր, որոնցից շատերը հրապարակվում են առաջին անգամ:

 Մարինա Գրիգորյանի խոսքով՝ նախագծի հեղինակները պլանավորում են հրատարակել երրորդ գիրքը, որտեղ կներառվեն հիմնականում ադրբեջանցի ականատեսների վկայությունները։

«Դա կլինի յուրօրինակ ընտրանի, որտեղ մենք կներառենք ականատես ադրբեջանցիների և այլ ազգի ներկայացուցիչների ցուցմունքները, որոնք վերջիններս տվել են դատարանում  «Սումգայիթ» գործի շրջանակներում։ Կներառվեն բոլոր  նրանց վկայությունները, ովքեր ժամանակին ցնցվել են տեղի ունեցածով և իրենց պարտքն են համարել հանուն արդարադատության ազնվորեն պատմել սումգայիթյան մղձավանջի մասին։
Գրքում տեղ կգտնեն բոլոր այն նյութերը որոնք մեր տրամադրության տակ են։ Ինչպես գիտեք գործին վերաբերող հիմնական արխիվները գտնվում են Ադրբեջանում, և  անգամ 28 տարի անց Բաքվում խուճապահար վախենում են ճշմարտության ամբողջական բացահայտումից՝ պետական մակարդակով անելով ամենինչ, որպեսզի թաքցվի ճշմարտությունը՝ քողարկելով այն զանգվածային կեղծարարությամբ և ստով»,- նշեց  Մ. Գրիգորյանը։

Նա ընգծեց, որ այս համատեքստում երկրորդ գրքի հրատարակումը և հետագայում երրորդ գրքի լույս ընծայումը՝ դրանց անգլերեն թարգմանություններով հզոր հարված կլինի ադրբեջանական քարոզչամեքենային։

«Մենք պատրաստվում են գալիք տարվա սկզբին լույս ընծայել «Բաքվի ողբերգությունը ականատեսների վկայություններով» գիրքը, որտեղ զետեղված կլինեն 1988-90թթ-ին Ադրբեջանի մայրաքաղաքում տեղի ունեած դեպքերի վերաբերյալ Բաքվի հայերի պատմությունները։ Աշխատանք է տարվում նաև «Օղակ» գործողությանը նվիրված վավերագրական ֆիլմի երկրորդ մասի նկարահանման ուղղությամբ»,- եզրափակեց Մարինա Գրիգորյանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

17:11
Թուրքիան ու Ադրբեջանը Կարսում զորավարժություն կանցկացնեն
Թուրքիան փետրվարի 1-12-ը Կարս քաղաքում մասշտաբային զորավարժություն կանցկացնի, որին կմասնակցեն նաև ադրբեջանցի զինվորականներ։ Լուրը հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Ապօրինի կերպով բերման է ենթարկվել «Հայրենիք» կուսակցության անդամը. Սոս Հակոբյան
Հանրապետության հրապարակից բերման է ենթարկվել Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով ավտոերթի մասնակիցներից «Հայրենիք» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:01
Արցախում որոնողական աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերվել է ևս երեք աճյուն
Այսօր աշխատում է որոնողական 5 խումբ 4 ուղղությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
13:38
Ճակատեն գյուղում բարձրացվել է ՀՀ-ում թերևս ամենաբարձր հայկական եռագույնը
Այսօր Ճակատեն գյուղ տանող ճանապարհի հարակից թմբի վրա, համայնքի ղեկավարի օգնական Մհեր Ավետիսյանի նախաձեռնությամբ տեղադրվեց, և համայնքի ղեկավար...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 17-20 աստիճանով
Սպասվում է ձյուն, բուք, ցածր հորիզոնական տեսանելիույթուն, ճանապարհներին մերկասառույց։
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
Ավտոերթ՝ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով
Քաղաքացիները նախաձեռնել են  ավտոերթեր Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով։ Մեքենաները տարբեր ուղղություններով շրջում են Երևանի փողոցներով,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
«Infinity» բախվել է կայանած «Chevrolet»-ին, կան տուծաժներ
Հունվարի 16-ին, ժամը 22։25-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Մարշալ Բաբաջանյան փողոցում տեղի է ունեցել ՃՏՊ․...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Իրավաբան. «Մեծ» գործակալի փոքրիկ օգնականները
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է. ««Մեծ» գործակալի փոքրիկ օգնականները կամ Սահմանադրական դատարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
17.01.2021. Կորոնավիրուսի 351 նոր դեպք է գրանցվել, ևս 6 մարդ մահացել է
Հայաստանում երեկ կատարվել է 2607 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 351 նոր դեպք: Առողջացել է 157 մարդ։ Մեկ օրում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Քաղաքագետ. Ավելի քան վստահ եմ, որ Արարատ Միրզոյանը միակ դավաճանը չէ մեր կառավարության մեջ
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է.  «Եթե արդեն ՀՀ ԱԺ նախագահի պաշտոնին են հասել, կնշանակի՝ երկիրը վխտում է տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Մելոյան. Ակնհայտ է՝ որևէ ԱԱԾ երբևէ չի կարող ընդունել կոնկրետ անձի իր գործակալ հանդիսանալու, ավելին՝ գործակալ ունենալու հանգամանքը
Սահմանդրական իրավունքի մասնագետ Գոհար Մելոյանը գրում է. Օտարերկրյա գործակալները ցայտնոտի մեջ են. Սուրբ աթոռում նախկին դեսպան Միքայել...
Աղբյուր` Panorama.am
11:52
Թևան Պողոսյան. Հեռացի´ր հանուն Հայաստանի։ Հեռացե՛ք, գոնե մեկ անգամ առաջնորդվելով Հայաստանի շահով
«Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի» ղեկավար Թևան Պողոսյանը գրում է.  ««Մենք երկար խորհելու ժամանակ և...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Տեղ համայնքում արոտավայրերի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել
Սյունիքի մարզի Տեղ համայնքում արոտավայրերի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել։ «Պատերազմով պայմանավորված  Սյունիքում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Հունվարի 14-ին ադրբեջանցիները գերեվարվել էին Հացի գյուղի բնակչին
Հունվարի 14-ին Հացի գյուղի բնակիչ Արա Գասպարյանը գերեվարվել է ադրբեջանցի զինվորականների կողմից: Այս մասին հայտնում է Արցախի Հանրային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:48
ԱԱԾ. Ակնհայտ սուտ է
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունն արձագանքել է Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանի հայտարարությանը, ըստ որի Միրզոյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
Տիգրան Աբրահամյան. Թասիբի ճգնաժամ
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Բանավոր փոխըմբռնման» արդյունքում իշխանությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
Լարսում 340 բեռնատար է մնացել
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:49
Միքայել Մինասյան. Արարատ Միրզոյանը եթե էլի փորձի տափակաբանություններ դուրս տալ, պատասխանը չի ուշանա
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը, արձագանքելով Արարատ Միրզոյանի հայտարարությանը, գրում է. «Լրտես վիժվածքն ընտրեց...
Աղբյուր` Panorama.am
22:41
Արարատ Միրզոյանի արձագանքը
ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ արձագանքել է Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանի հայտարարությանը, ըստ որի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:55
Իրավաբան. Արթուր Դավթյանը բավարար հիմքեր կգտնի՞ կալանավորման միջնորդությամբ ԱԺ գնալու համար
Իրավաբան Ռոբերտ Հայրապետյանը հրապարակել է Միքայել Մինասյանի հրապարակած դիմումի ու ԱԺ որոշումներից մեկի ներքո դրված Արարատ Միրզոյանի դրված...
Աղբյուր` Panorama.am
21:38
Փաստաբան. ԱԱԾ-ն պետք է Արարատ Միրզոյանին զրկի անձեռնմխելիությունից ու կալանավորի
Փաստաբան Ամրամ Մակինյանը գրում է. «…Ազգային անվտանգության ծառայությունը մեկ բան ունի անելու՝ հարուցել քրեական գործ, Արարատ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:30
Արթուր Դանիելյան. Երևի ավելի լավ է չպատմեմ, թե ինչպես էր թուրքական ցանցի մի գործակալը մեր ԱԱԾ-ի միջոցով ծեծել տալիս մեկ այլ գործակալին
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանը գրում է. «Ու, եթե ձեզ Միքայել Մինասյանի բացահայտումն է ապշեցուցիչ թվում,...
Աղբյուր` Panorama.am
21:18
Միքայել Մինասյանը հրապարակեց դիմումը, որի ներքո ստորագրված է Արարատ Միրզոյան
Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը թելեգրամի իր էջում հրապարակեց դիմումը, որի ներքո 2007 թվականի նոյեմբերի 7-ին ստորագրել է ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:12
Արփինե Հովհաննիսյան. Այս խայտառակությունից հետո մի բան փաստենք
Արդարադատության նախկին նախարար, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը, անդրադառնալով ԱԺ գործող նախագահ Արարատ Միրզոյանի՝ թուրքական հատուկ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:02
Աշոտյան. Ահա թե ինչու Արարատ Միրզոյանը արտասահմանյան ելույթներում չէր խոսում ցեղասպանության միջազգային ճանաչման մասին
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է. «Միքայել Մինասյանի սկանդալային բացահայտումից հետո հասկացա 3 բան. 1. Թե ինչու՞ ԱԺ նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Միքայել Մինասյան. Requiem/8. Փաստեր թուրքական շպիոն ու ԱԱԾ ագենտ բարձրաստիճան պաշտոնյայի մասին
Սուրբ Աթոռում ՀՀ արտակարգ և լիազոր նախկին դեսպան Միքայել  Մինասյանը ֆեյսբուքյան իր էջում քիչ առաջ հրապարակած  Requiem/8-ը սկսում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Անգղերի ռեստորան»` Հայաստանում
Հայաստանում հանդիպում է անգղերի չորս տեսակ, որոնք ներաառված են Կարմիր գրքում՝ մորուքավոր, սպիտակագլուխ, սև և գիշանգղ տեսակները։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Մահացել է Ռոդշիլդների տոհմի ֆրանսիական ճյուղի ղեկավարը
Ֆրանսիացի բանկիր բարոն Բենջամին դե Ռոտշիլդը մահացել է Շվեյցարիայում 57 տարեկան հասակում: «Ֆրանս պերս»-ի հրապարակած տեղեկությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Չինաստանում պաղպաղակի մեջ կորոնավիրուս են հայտնաբերել
Չինաստանում՝ Տյանցզինի քաղաքապետարանում, մասնագետները պաղպաղակի խմբաքանակում կորոնավիրուսի հետքեր են հայտնաբերել: Sky News-ի տարածած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Նորվեգիա մուտքը կթույլատրվի միայն սահմանին թեստավորելուց հետո
Նորվեգիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ իշխանությունները որոշում են կայացրել, ըստ որի, թագավորություն մտնող յուրաքանչյուրի անձ պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ազատամարտիկ, բժիշկ. Փաշինյանի ժամ առաջ հրաժարականը երկիրը տեղատվությունից, ցնցումներից դուրս բերելու լավագույն ճանապարհն է
12:36 27/12/2020

Ազատամարտիկ, բժիշկ. Փաշինյանի ժամ առաջ հրաժարականը երկիրը տեղատվությունից, ցնցումներից դուրս բերելու լավագույն ճանապարհն է

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}