Մշակույթ 09:06 21/01/2016

Մեծամորի երկու հատվածում այս տարի պեղումներ են իրականացվելու

Այս տարվա ընթացքում պեղումներ են իրականացվելու Մեծամորի երկու հատվածում՝ միջնաբերդում և քաղաքային թաղամասում: ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում տեղի ունեցած «Հին Հայաստանի մշակույթը» հանրապետական 16-րդ գիտաժողովի ժամանակ ասել է «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրենի գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանը: Այս մասին տեղեկանում ենք ՊՈԱԿ-ի պաշտոնական կայքից:

Աշոտ Փիլիպոսյանը նախ անդրադարձել է 2010-2012 թվականներին Մեծամորի միջնաբերդում և դամբարանադաշտում կատարված պեղումներին. «Մաքրվել և պեղվել են այն դամբարանները, հարակից տարածքները, որոնք մինչ այդ պեղել էր Էմմա Խանզադյանը՝ ճշգրտելու և հստակեցնելու նպատակով, արդյոք որևէ խնդիր դուրս չի մնացել հնագետի ուսումնասիրություններից: Արդյունքում հաստատվել է այն ենթադրությունը, որ Էմմա Խանզադյանի պեղած մեծ դամբարանաբլուրները ուշ բրոնզեդարյան կառույցներ են, որոնց մեջ բարձրաստիճան մարդկանց երկաթե- դարյան վերաթաղումներ են արվել: Էմմա Խանզադյանը իր աշխատանքներում նշում է, որ իրեն համար էլ անհասկանալի է, թե ինչն է պատճառը, որ անագե, ոսկե առարկաները, որոնք ունեն ուշ բրոնզեդարյան արտաքին, հայտնվում են երկաթեդարյան խեցեղենի հետ: Այս երևույթը ցույց է տալիս, որ եղել են կրկնակի թաղումներ»:

Աշոտ Փիլիպոսյանը տեղեկացրել է, որ Մեծամորի հնագիտական պեղումների հիմնական փուլը սկսվել է 2013 թվականից, երբ պայմանագիր է կնքվել Վարշավայի համալսարանի Հնագիտության ինստիտուտի հետ՝ համատեղ աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով: Հայ-լեհական արշավախումբը բավականին արդյունավետ պեղումներ է իրականացրել բուն դամբարանադաշտի տարածքում: Միաժամանակ՝ համաձայնագրի շրջանակներում, ՊՈԱԿ-ի երեք աշխատակիցներ վերաորակավորում են անցել Վարշավայի համալսարանում: Ըստ Աշոտ Փիլիպոսյանի, լեհական կողմի հետ ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն, որպեսզի աշխատանքները շարունակվեն նաև 2016 թվականին՝ պեղումներ իրականացնելով երկու հատվածում՝ միջնաբերդում և քաղաքային թաղամասում:

Մեծամոր հնագույն ամրոց-բնակատեղին համաշխարհային մշակույթի յուրահատուկ հուշարձաններից է: 1965 թ. մինչև այժմ Մեծամորում պարբերաբար պեղումներ են կատարվում: Պեղված մշակութային շերտերը վերաբերում են բրոնզի և երկաթի պարբերաշրջաններին:

Պեղված նյութերը վկայում են, որ բրոնզի պարբերաշրջանում (մ.թ.ա. IV-II հազ.) Մեծամորը մշակույթի ծաղկուն կենտրոն էր: Լավ պահպանվել է պղնձաձուլարանի ամբողջ համակարգը` հալոցը և հնոցները, որոնք կառուցվել են ժայռերի մեջ: Գիտնականները պարզել են, որ Մեծամորը խոշոր բնակատեղի էր, որը զբաղեցնում էր 10,5 հա տարածք, ուներ կիկլոպյան պարսպով շրջապատված միջնաբերդ, զիկուրատ – «աստղադիտարան»:

Վաղ երկաթի շրջափուլում (մ.թ.ա. XI-IX դդ.) Մեծամորը քաղաք էր: Միջնաբերդը, «աստղադիտարանը» և բնակելի թաղամասերը զբաղեցնում էին մոտ 100 հա տարածք: Ամրոցում կենտրոնացվել են պալատական շինությունները, տաճարական համալիրը` յոթ սրբատեղիներով, և արտադրական համալիրները: Միջնաբերդից 0,5 կմ հյուսիս-արևելք տարածվող դամբարանադաշտում պեղվել են կարմիր տուֆակերտ կրոմլեխներով օղակված հսկայածավալ դամբարաններ: Այստեղ թաղվել են ցեղային առաջնորդները, նրանց պատվին զոհաբերվել և թաղվել են նաև բազմաթիվ նժույգներ, խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ, շներ և նույնիսկ` ծառաներ ու ստրուկներ: Դամբարաններում թաղված առարկաներից ուշագրավ են ջնարակված կավամանները, քանդականախշ փայտե զարդատուփերը, ոսկուց, արծաթից և կիսաթանկարժեք քարերից, մածուկից պատրաստված պերճանքի առարկաները:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Գիտնականները նշել են կորոնավիրուսից մահացությունը նվազեցնող գործոնը
Ամերիկացի գիտնականները պարզել են, որ կորոնավիրուսով հիվանդների մոտ, որոնց արյան մեջ կա D վիտամինի նորմալ մակարդակ, ծանր դեպքերի ու մահերի քանակն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
ԱՀԿ-ն չի բացառել կորոնավիրուսից 2 միլիոն մարդու մահը
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը կարծում է, որ կորոնավիրուսից մինչև երկու միլիոն կմահանա մինչև  COVID-19-ի դեմ արդյունավետ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Ուկրաինայում կործանված AN-26-ի օդաչուի մայրն ասել է, որ իր որդին խոսել է օդանավի անսարքության մասին
Խարկովի մոտակայքում սեպտեմբերի 26-ին AN-26 ինքնաթիռի վթարից զոհված օդաչուի մայրը պատմել է, որ իր որդին խոսել է օդանավի անսարքության մասին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
ԱՄՆ կինոթատրոններին սպառնում էր փակում
Կինոթատրոնների սեփականատերերի ամերիկյան ասոցիացիան հիասթափված է Walt Disney՝ իր ամենահեռանկարային նախագծերի թողարկումները հետաձգելու որոշումից և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Իսպանական գործարանը հեղեղվել է 50 հազար լիտր կարմիր գինով
Ավելի քան 50 հազար լիտր կարմիր գինին հեղեղել է իսպանական Վիլյամալեա քաղաքի գործարանը: 360tv.ru-ի հաղորդմամբ, ականատեսները նկարահանած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Հիշողությունը կորցրած կինը կարծում է, թե ինքը Ջուլիա Ռոբերթսն է
Իտալիայի Պավիա քաղաքի հիվանդանոցի հոգեբուժական բաժանմունքի բժիշկները հոսպիտալացրել են հիշողությունը կորցրած մի անծանոթ կնոջ, որը իրեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Պատվաստումը կարո՞ղ է հաղթել կորոնավիրուսը
Զանգվածային պատվաստումը ի վիճակի չէ ոչնչացնել կորոնավիրուսը. այն հավերժ կմնա մարդկության հետ, բայց կվերածվի սովորական վիրուսի: news.ru-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Առաջին անգամ Կոմիտասի ծննդավայի պաշտոնական տարեգրքում տեղեկություն է ներառվել երգահանի մասին
Հրապարակումը արդյունք է վանաձորցի 71-ամյա մանկավարժ Սոֆյա Քալանթարյանի՝ Կոմիտասի ծննդյան 150-ամյակին Քյոթահիա նախաձեռնած ճամփորդության։
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Թրամփը նշել է ընտրություններում իր պարտության միակ պայմանը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ առաջիկա ընտրություններում եթե պարտվի, ապա ցանկանում է «բարեկամաբար» հանձնել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Մեկնարկել է Գյուղական կյանքի և ավանդույթների յոթերորդ փառատոնը
Կոտայքի մարզի Ձորաղբյուր համայնքի Կանաչ ուսուցման կենտրոնում սեպտեմբերի 26-ին մեկնարկել է երկօրյա Գյուղական կյանքի և ավանդույթների յոթերորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Թռչունները համաճարակի պատճառով սկսել են ավելի ցածրաձայն ու «սեքսուալ» դայլայլել
Սան Ֆրանցիսկոյի բնապահպանները պարզել են, որ արու թռչունները սկսել են շատ ավելի մեղմ երգել՝ էգերին գրավելու համար: «ՌԻԱ նովոստի»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Ռուսաստանում COVID-19-ի դեպքերի մեկ օրվա աճը գերազանցել է 7,5 հազարը
Ռուսաստանի 85 մարզերում կորոնավիրուսի վարակի դեպքերի օրական աճը կազմել է 7 523 դեպք:  Շաբաթ օրը օպերատիվ շտաբի հրապարակած տվյալները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Քարդաշյանը ցույց է տվել, թե ինչպիսին են եղել քույրերը պլաստիկ վիրահատությունից առաջ
Հեռուստաաստղ, մոդել և գործարար Քիմ Քարդաշյանը Instagram- ում ընտանեկան լուսանկար է տեղադրել, որում, բացի իրենից երևում են Քլոե, Քենդալ և Քայլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Չինաստանի մաքսայինը ՌԴ-ից ստացված ապրանքների վրա կորոնավիրուս է հայտնաբերել
Ռուսական արտադրանքով երկու նավի թույլ չեն տվել մտնել Չինաստան՝ դրանց վրա հայտնաբերված կորոնավիրուսի պատճառով: 360tv.ru-ի հաղորդմամբ, ներմուծման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Ագաթանգեղոսի փողոցում Ռոզան վրաերթի է ենթարկել Մարինեին
Այսօր ժամը 17։25-ին ԱԻՆ ՓԾ փրկարարական ուժերի վարչության հատուկ նշանակության փրկարարական աշխատանքների իրականացման կենտրոնի փրկարարական խումբը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Մադրիդի «Ռեալի» մարզիչ Զիդանը խոսել է «Բարսելոնայի» սկանդալների մասին
Մադրիդի «Ռեալի» մարզիչ Զինեդին Զիդանը խոսել է կատալոնական Բարսելոնայում տեղի ունեցած բազմաթիվ սկանդալների մասին:  AS-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
ԳԹԿ-ն վերադարձնում է դիմորդների գումարը
2020-2021 ուսումնական տարվա բուհերի ընդունելության յուրաքանչյուր քննությանը մասնակցելու համար դիմորդները 1500-ական դրամ էին վճարել Գնահատման և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Տավուշում արդեն մթերվել է 950 տոննա խաղող՝ կիլոգրամը 155 դրամով
Սեպտեմբերի 21-ից Տավուշի մարզում սկսվել են խաղողի մթերման աշխատանքները: Մեկնարկը տվել է Երևանի կոնյակի գործարանի Բերդի մասնաճյուղը:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել Երևանի և Բաքվին միջև վստահության ամրապնդման միջոցառումների մշակմանը
Եվրամիությունը պատրաստ է աջակցել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև վստահության միջոցների մշակմանը:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Ուշ ժամի հրավառություն կատարած անձիք հայտնաբերվել են
Սեպտեմբերի 26-ին, ժամը 00․50-ին, ոստիկանություն զանգած քաղաքացին հայտնել էր, որ Ավանում հրավառություն է։ Ոստիկանության օպերատիվ խումբը Ավանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Տիգրան Աբրահամյան. ԱՄՆ հայտարարությունները հիմնված են իրադրության վերլուծությունների և նրանց տիրապետած տեղեկատվության վրա
Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունը ԱՄՆ քաղաքացիներին հորդորում է զգոնություն պահպանել և զգուշություն ցուցաբերել` Հայաստան-Ադրբեջան սահմանի որոշ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
Գյուղացիները հայտնել են ընտրություններում հաղթած հավաքարարի անհետանալու մասին
Կոստրոմայի շրջանի Պովալիխինսկի բնակավայրի բնակիչները հայտնել են գյուղաբնակ հավաքարար Մարինա Ուդգոդսկայայի անհետացման մասին, որը պատահաբար հաղթել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
«Կոմիտաս․․․» առցանց բեմադրություն
Նվիրված է Վարդապետի 151-ամյակին։
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
ՀԴՄ կտրոն չվերցնողներին տուգանելու նախագիծ չկա. Թունյան
ՀԴՄ կտրոն չվերցնելու համար քաղաքացիներին տուգանելու նախագիծ օրակարգում չկա։ Այս մասին հայտնում է  ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Լուկաշենկոն ցավակցություն է հայտնել ուկրաինական ինքնաթիռի կործանման կապակցությամբ
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն ցավակցել է ուկրաինացի ժողովրդին և  Ուկրաինայի Խարկովի մարզում Ան -26 ինքնաթիռի կործանման...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Ծառուկյանի պաշտպանի պատասխանը՝ «իշխանությունից «անկախ» դատախազության «իրավական» հայտարարությանը»
ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի պաշտպան Երեմ Սարգսյանն անդրադարձել է ՀՀ գլխավոր դատախազությունը գլխավոր դատախազի խորհրդականի գրառմանը՝ ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:39
Մինսկում ձերբակալվել են չարտոնված մրցավազքի մասնակիցները
Շաբաթ օրը մի քանի մարդ  է ձերբակալվել Մինսկի Ժողովուրդների բարեկամության զբոսայգում չարտոնված «Ազատների մրցավազքի» ժամանակ:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
«Սուրբ Հովհաննես» մատուռ տանող ճանապարհին քաղաքացին մոլորվել է
Սեպտեմբերի 26-ին, ժամը 09։55-ին Լոռու մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Հարթագյուղ գյուղի մոտակայքում գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Իրանը հայտարարել է, որ ԱՄՆ պատժամիջոցների պատճառով չի կարող պատվաստանյութեր գնել
ԱՄՆ-ի սահմանած տնտեսական պատժամիջոցները խանգարում են Իրանին այլ երկրներից պատվաստանյութեր և դեղեր գնել: ՏԱՍՍ-ի փոխանցմամբ, այդ մասին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան
11:07 24/09/2020

ՍԴ նախագահի թեկնածուի հետ կկիսվեմ իմ փորձով. Հրայր Թովմասյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}