Մշակույթ 09:16 16/02/2016 Հայաստան

Հին Երևան, թե «Հին Երևան». Արվեստաբան Ռուբեն Արևշատյան

««Հին Երևան» անվան տակ նախատեսվող նորակառույց համալիրի նախագիծը, ըստ իս, չափազանց լուրջ վտանգներ է իր մեջ պարունակում զուտ միայն իր մոտեցմամբ։ Արդեն բազմիցս է խոսվել նրա մասին,  որ հուշարձանը չի կարող դիտարկվել իր միջավայրից կտրված։ Լինում են, իհարկե, դեպքեր, որ այն ստիպված կտրվում է իր միջավայրից ինչ-ինչ պատճառներով․ դա կարող է լինել բնածին պատճառ, պատերազմի կամ գաղութացման հետևանքով՝ թանգարանային միջավայր տեղափոխվելու հետ կապված պատճառ, ինչն արդեն ենթադրում է թե՛ համատեքստի, և թե՛ բուն միջավայրի հետ կապված կտրուկ փոփոխություն, որի դեպքում պետք է արդեն կիրառվի խիստ գիտական, ինչպես նաև ստեղծագործական մոտեցում՝ ուղղված վերստեղծելու և ընդգծելու կառույցի պատմական նախնական համատեքստը:

Սակայն, նույնիսկ եթե շենքը պահպանվում է իր հարազատ միջավայրում, բայց այդ շենքի հետ կապված որոշակի փոփոխություններ՝ ռեստավրացիա, մասնակի վերակառուցում է արվում, դա պետք է նույնպես արվի շատ զգույշ և նրբանկատորեն՝ անդրադառնալով հուշարձանի յուրաքանչյուր մանրուքին,  որպեսզի զերծ մնալ կառույցի ընդհանուր կերպարային և պատմական աղավաղումից:

«Հին Երևանի» դեպքում նկատելի է արդեն նախագծային մակարդակի վրա շատ վայրագ մոտեցման միտում, քանի որ հուշարձանների տեղահանումը ենթարկվում է ոչ թե գիտական, պատմական  այլ զուտ բիզնես տրամաբանությանը։ Այսինքն, օգտագործելով հին շենքերի քարերը, երբեմնի հուշարձանների չափագրությունները,  փորձ է արվելու «վերստեղծել» պատմության՝ կոպիտ ասած «ֆասադ», որի ետևը  զարգանալու է լիովին այլ իրավիճակ՝ նախնական միջավայրի կամ համատեքստի հետ առնչություն չունեցող։ Կարելի էր լինել ավելի ուղիղ ձևակերպման առումով, որ կառուցվում է ՆՈՐ բազմաֆունցիոնալ հասարակական, ինչպես նաև բիզնես համալիր, որտեղ կիրառվելու են «անցյալից մեր վրա բեռ մնացած» հին շենքերի քարերը։ Իսկ «Հին Երևանը» գործածվելու է այդ համալիրի համար պարզապես որպես բռենդային մի անուն։     

Ռեստավրացիայի վերաբերյալ այդտեղ խոսք լինել չի կարող, ռեկոնստրուկցիայի տեսանկյունից վերակառուցումը գտնում եմ իրապես անիմաստ, քանզի այն ենթադրում է զուտ  բուտաֆոր երևույթ:

Որպես օրինակ հիշեցնեմ, երբ 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին պատմական Թբիլիսիի վերակառուցումը տեղի ունեցավ, այն ժամանակ մեծ աղմուկ հանելով, արժանանալով ԽՍՀՄ պետական մրցանակի, միևնույն ժամանակ առաջացրել էր Խորհրդային Միության մասնագիտական շրջանակներում, այդ թվում նաև հենց Վրաստանում լուրջ քննադատություն՝ վերակառուցման թատերական բնույթի հետ կապված: Այդ քննադատության խորքում ընկած էր ռեվերակառուցման հետկուլիսային պատմությունը, թե ինչպես Հին Թիֆլիսի նոր մեկնաբանությամբ՝ ֆասադային վերակառուցման համար զոհ գնացին Քուռի կողմից այդ ճակատները «փակող» երկու-երեք շարքով ձգվող թիֆլիսյան քաղաքային հին կառուցապատման բնօրինակ շենքերը։ Սակայն Հին Թիֆլիսի վերկառուցումը միայն ճակատային չէր, և առավել ևս շենքերը գտնվում էին իրենց տեղերում։ Այն անդրադառնում էր նաև ներքին տարածությունների վերականգնմանը, ինչը արվում էր թե գիտական, սակայն ավելի շատ անցյալի մասին 1970-80-ականների դիրքից վրացի ճարտարապետների և նկարիչների պատկերացումների հիման վրա։  Անցավ ժամանակ։ Վերակառուցումից հետո թարմ ներկված շենքերի պատերի գույները խամրեցին և թվում էր, թե այդ շենքերը պետք է արդեն ձուլվեին քաղաքային ընդհանուր միջավայրի մեջ։ Սակայն որքան էլ դա տարօրինակ չթվա, այդ շենքերն առ այսօր շարունակում են պահպանել իրենց բուտաֆոր տեսքը, որտեղ շենքերի արտաքին, իսկ ավելի շատ ներքին էլեմենտների միջև խզված է ժամանակային սինքրոնացումը։ Պատերը, լուսամուտները, հատակը, աթոռները, դռների բռնակներն ապրում են տարբեր ժամանակային ռեժիմների մեջ (չնայած որ ենթադրվում էր, որ նրանք լուծված են ընդհանուր ոճային և նույնիսկ պատմագրական առումով՝ ընդհանրական տրամաբանության մեջ)՝ նույնացվելով ավելի շատ ուշ խորհրդային՝ 1980-ականների կամաց-կամաց ձևավորվող հետարդիական կիտչի հետ իր սառը, անհաղորդ միջավայրով, որը որևէ կերպ չի առնչվում Թիֆլիսի իրական, հին, ինչպես նաև նոր՝ 20-րդ դարի քաղաքային միջավայրերը ձևավորող և ապրեցնող՝ առկա ֆորմալ և ոչ ֆորմալ հորիզոնական հարաբերությունների հետ։

«Հին Երևան» նախագիծը կարծես ի սկզբանե ավելի է ընդգծում այդ միջավայրի արհեստական, թատերական բնույթը: Պարզապես հանրությանը նախագիծը ներկայացվում է որպես միջավայրի վերականգնում: Դա ձևավորելու է միջավայրի, քաղաքի, պատմության նկատմամբ նույն տեսակի արհեստական վերաբերմունք քաղաքացիների կողմից: Հետևանքները շատ ավելի խորն են լինելու իրենց լրջությամբ: Հանրային գիտակցության մեջ ձևավորվելու է նույն քաղաքի, սեփական պատմության վերաբերյալ այնպիսի վերաբերմունք, որ այդ պատմությունը կարող է լինել շատ հեշտ սինթեզված, սարքված, հորինված: Հեգնական մոտեցում, որն ընդհանրապես հանրային գիտակցության մեջ վտանգավոր մի բան է: Քաղաքային միջավայրի հարցը չափազանց նուրբ և փխրուն ոլորտ է իրենից ներկայացնում և այն նախ և առաջ պայմանավորված է այդ միջավայրը ձևավորող բազմաթիվ գործոնների միջև բարդ կապերի օրգանականության առկայությամբ, ինչի բացակայությունը կարող է տալ Դիսնեյլենդ հիշեցնող՝ միգուցե բիզնես տեսանկյունից շատ հաջող նախագիծ, սակայն ոչ քաղաքի պատմության հետ առնչություն ունեցող միջավայր»։

ՀՀ կառավարության 2014թ. նոյեմբերի 6-ի 1227-Ա որոշման (Երևան քաղաքի Գլխավոր պողոտայի՝ Աբովյան, Փավստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացու և Արամի փողոցներով պարփակված և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասում գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքներում կառուցապատման նախապատրաստական միջոցառումների մասին) 3-րդ կետով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարին պատվիրակվել էր՝ ապահովել Երևան քաղաքի Գլխավոր պողոտայի՝ Աբովյան, Փավստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացու և Արամի փողոցներով պարփակված տարածքներում, «Հին Երևան» համալիրի կառուցապատման նախագծի մշակումը: «Հին Երևան» նախագծի հեղինակն ու  ճարտարապետը Լևոն Վարդանյանն է: Ծրագրում ընդգրկված է 30 հուշարձան: 2014-ին ՀՀ կառավարությունն ի դեմս ՀՀ քաղաքաշինության նախարար Նարեկ Սարգսյանի, «Մուլտիկոնտինենտալ Դիստրիբյուշն» ՍՊԸ-ն՝ ի դեմս շվեյցարաբնակ ներդրող Վարտան Սիրմակեսի լիազորված անձ Գևորգ Մաչանյանի, համաձայնագիր է ստորագրվել «Հին Երևան» կառուցապատման ներդրումային ծրագրի վերաբերյալ: Նախնական հաշվարկներով, ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ է 120-150 միլիոն դոլար: Ծրագրի ավարտի վերջնաժամկետն է 5 տարի: Նշվում է, որ այս տարի արդեն  կսկսվեն լայնածավալ աշխատանքներ: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

17:29
Բյուրականի աստղադիտարանի և ԵՊՀ աստղադիտարանի միջև կնքվել է համագործակցության պայմանագիր
ԳԱԱ Վ. Համբարձումյանի անվ. Բյուրականի աստղադիտարանի (ԲԱ) և Երևանի պետական համալսարանի Վ. Համբարձումյանի անվ. աստղադիտարանի միջև կնքվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Էլ ի՞նչ ունենք թշնամուն առանց մեկ կրակոցի զիջելու. ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միություն ՀԿ
Մնում է հայտնի ֆիլմի հերոսի պես պահանջել հրապարակել ողջ ցանկը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
ՊՆ. Ադրբեջանցի զինծառայողների մի մասը դեռևս շարունակում է գտնվել Հայաստանի տարածքում
Իրավիճակը արագ չհանգուցալուծելու դեպքում հետևանքները կարող են անկանխատեսելի լինել։
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
ԱՀԿ. Երկար աշխատանքային ժամերը հանգեցնում են տարեկան հարյուր հազարավոր մահերի
Երկարատև աշխատանքի հետևանքով 2016 թվականին ամբողջ աշխարհում մահացել է 745, 000 մարդ։ Նման վերլուծություն է արել ԱՀԿ-ն, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Էդուարդ Սպերցյանը հրավիրվել է Հայաստանի ազգային հավաքական
«Կրասնոդարի» 20-ամյա կիսապաշտպան Էդուարդ Սպերցյանը հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական՝  հունիսի 1-ին Խորվաթիայի և հունիսի 5-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Սևադա Ղուկասյան. Իմ էշն իր առաքելությունը դեռ չի ավարտել
Տավուշի մարզի Աչաջուր համայնքի բնակիչ Սևադա Ղուկասյանին, ով մայիսի 10-ին իր էշին բերել էր ԱԺ դիմաց, որ  Նիկոլ Փաշինյանին՝ որպես դավաճան...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Լավրովը հայտարարում է՝ հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակի շուրջ կրքեր բորբոքելու առիթ չկա
Ռուսաստանն առաջարկել է Ադրբեջանին և Հայաստանին աջակցություն՝ սահմանների դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի հարցերով: Այս մասին այսօր, Tass-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Առաջին անգամ և միայն մեկ օր Գրատպության թանգարանում կցուցադրվեն Հայաստանի ազգային գրադարանի փոքրածավալ գրքերը
«Թանգարանների միջազգային օրվա» և «Թանգարանների գիշեր» ծրագրերի շրջանակում Հայաստանի ազգային գրադարանը Գրատպության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Սյունիքի մարզից ցնցումային համախտանիշով «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ է տեղափոխվել մեկ տարեկան երեխա
Սյունիքի մարզից սանավիացիայի ուղղաթիռով «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ է տեղափոխվել մեկ տարեկան երեխա՝ ցնցումային համախտանիշով ու բարձր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Վրաստանը երկու ժամով կրճատում է պարետային ժամը
Վրաստանի միջգերատեսչական համակարգող խորհուրդը, որը գործում է կորոնավիրուսի դեմ պայքարի շրջանակներում, երկուշաբթի որոշում  է կայացրել երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:12
Ուկրաինան, Վրաստանն ու Մոլդովան «Ասոցիացված տրիո» են ստեղծել
Ուկրաինան, Վրաստանը և Մոլդովան երկուշաբթի օրը՝ մայիսի 17-ին, ստեղծել են «Ասոցացված տրիո», որի ընթացքում այդ երկրները կխորհրդակցեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
«Պատիվ ունեմ» դաշինքի արժեքները
«Հայաստանի ցանկացած քաղաքացու ձայնը պետք է լսելի լինի, քննադատությունը՝ ուշադրության ու հարգանքի արժանի»:
Աղբյուր` Panorama.am
15:52
Իսրայելի ԳՇ պետը նոր հրետակոծությունից հետո հրամայել է շարունակել Գազայի հատվածում արմատականների դեմ հարձակումները
Իսրայելի Պաշտպանության բանակի շտաբի պետը երկուշաբթի հանդիպում է անցկացրել՝ Գազայի հատվածից հետագա հրթիռային հարձակումներից հետո իրավիճակը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:43
Սահմանադրության հետևելու լիազորությունները պոզով-պոչով է լինո՞ւմ.Պետրոսյանը՝ ՀՀ նախագահին
««Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասի» օրենքով Նիկոլ Փաշինյանն այսօր պետք է կառավարության շենքին, իր կեցավայրին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
Սուրեն Սարգսյան. Իշխանությունները դավաճանաբար տապալել են Հայաստանի ինքնապաշտպանության կազմակերպման բոլոր հնարավորությունները
Միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանը ֆեյսբուքյան գրառմամաբ անդադարձել է Ռուսաստանի, Թուրքիայի, ԱՄՆ-ի և Իրանի համար Սյունքի կարևորությանը....
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Վրաստանի ՆԳՆ-ն՝ Դմանիսիում ադրբեջանցիների և վրացիների միջև ծեծկռտուքի մասին
Վրաստանի ներքին գործերի նախարարությունը կոչ է անում Դմանիսիում հակառակորդ կողմերին, հնազանդվել ոստիկանության օրինական պահանջներին և պահպանել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:16
Արփինե Հովհաննիսյան. Իշխանությունը ունակ չէ, իսկ հաճախ` ցանկություն էլ չունի ապահովել Հայաստանի անվտանգությունը
ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը, անդրադառնալով Սյունիքում տեղի ունեցած վերջին զարգացումներին, գրում է. «Մի քանի օր է`...
Աղբյուր` Panorama.am
15:14
ԵՄ-ն լրացուցիչ 10մլն եվրո է հատկացնում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունից տուժածներին
Որպես Հարավային Կովկասում կայունության և խաղաղության ամրապնդմանն ուղղված ջանքերի մաս, Եվրոպական հանձնաժողովը լրացուցիչ 10 միլիոն եվրոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:04
Հոռոմ համայնքում գործարկվելու է էլեկտրաշչակ
Մայիսի 18-ին՝ ժամը 12:00-ից 13:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Շիրակի մարզային փրկարարական վարչությունը Հոռոմ համայնքում իրականացնելու է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ղրղզստանի նախագահի հետ
Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ժապարովի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
Մշակույթի նախարարի գլխավորած թուրքական պատվիրակությունը մայիսի 17-ին կժամանի Ռուսաստան
Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարար Մեհմեդ Էրսոյը պատվիրակության հետ միասին մայիսի 17-ին աշխատանքային այցով կժամանի Մոսկվա: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:34
Կումանը ամենայն հավանականությամբ կհեռանա Բարսելոնայից
«Բարսելոնայի» գլխավոր մարզիչ Ռոնալդ Կումանը հեռանալու է կատալոնական ակումբից այս ամառ: Այս մասին գրում է football24-ը՝ նշելով, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:27
2025-ին քրեակատարողական հիմնարկում սև հաց ես մուրալու. Գևորգ Պետրոսյանը՝ Փաշինյանին
«Անդրանիկ Քոչարյանն ասում է, որ իրենք երկար ժամանակ է բզկտում են Զանգեզուրը: Շատ ճիշտ է ասում, ինքնախոստովանական ցումունք է տալիս»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
14:21
Գազայի հատվածում սպանված պաղեստինցիների թիվը հասել է 200-ի՝ այդ թվում 58 երեխա
Իսրայելի զինված ուժերն այսօր վաղ առավոտից սկսել են Գազայի հատված ավիահարվածների հերթական շարքը՝ Իսրայելի վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար...
Աղբյուր` Panorama.am
14:11
Կորոնավիրուսը հանգեցրել է նրան, որ տնային հանկարծամահությունների քանակը բազմապատիկ ավելացել է. Պարունակ Զելվեյան
Կորոնավիրուսի պարագայում սրտանոթային բարդությունների հետ կապված ամբողջ աշխարհում բժշկական համայնքը երկու խնդիր ունեցավ: Ասուլիսում ասաց Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:05
«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական շտաբը կղեկավարի Արմեն Գևորգյանը
ԱԺ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում «Հայաստան» դաշինքի նախընտրական կենտրոնական շտաբը կղեկավարի Արմեն Գևորգյանը: Դաշինքի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Պեսկով. Պուտինը համոզված է՝ ԼՂ վերաբերյալ եռակողմ համաձայնագրերի իրագործումն այլընտրանք չունի
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը համոզված է, որ Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ եռակողմ համաձայնագրերի իրագործումն այլընտրանք չունի ու այժմ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Սրտաբան. 18 տարեկանից բարձր տարիքային խմբում 42 տոկոսն ունի բարձր զարերակային ճնշում
«Զարկերակային գերճնշումը լրջագույն ռիսկի գործոն է, որով պայմանավորված են սրտանոթային ընդհանուր մահացությունները»,- ասուլիսում ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
13:48
Ինդոնեզիան դադարեցնում է AstraZeneca պատվաստանյութերի խմբաքանակի օգտագործումը
Ինդոնեզիայի առողջապահության նախարարությունը կասեցրել է AstraZeneca կորոնավիրուսի պատվաստանյութի շուրջ 450,000 դոզայի բաշխումը՝ պատվաստումից 11...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Պաղեստինը կդիմի ՄԱԿ-ին իսրայելական ավիահարվածների կապակցությամբ
Պաղեստինը մտադիր է դիմել ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեային` պահանջելով ընդունել բանաձև իսրայելական ագրեսիան դադարեցնելու համար, հայտարարել է երկրի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Առողջապահության նախարարի պաշտոնակատարը հրաժարվեց պատասխանել, թե ինչու էր մասնակցում ԱԽ նիստին
16:29 13/05/2021

Առողջապահության նախարարի պաշտոնակատարը հրաժարվեց պատասխանել, թե ինչու էր մասնակցում ԱԽ նիստին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}