Քաղաքական 12:50 05/08/2016 Հայաստան

Քաղաքական ճգնաժամից դուրս գալու ելքը կրթական բարեփոխումներն են. Պավել Դալլաքյան

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

«Սասնա ծռեր» զինված խմբի կողմից ոստիկանության ՊՊԾ  գնդի գրավումը բացահայտում է Հայաստանի հանդեպ սիրիական սցենարների գործադրման հավանականությունը»,-Panorama.am-ի հետ զրույցում կարծիք հայտնեց վերլուծաբան Պավել Դալլաքյանը:

Հարց-Պարոն Դալլաքյան,  ըստ  Ձեզ, ինչո՞ւ զինված խմբի անդամները դիմեցին նման ծայրահեղ քայլի, որո՞նք էին դրդապատճառները:
Պատասխան-Զինյալների դրդապատճառն ավելի շատ գաղափարական է, չնայած նրանց թվում կային և պատահական մասնակիցներ: Որոշ չափով գործողությունները նման են 1896-ի իրադարձություններին, երբ 28 հայ հեղափոխականներ Կոստանդնուպոլսում գրոհեցին օսմանյան Ազգային բանկը, պատանդներ վերցրեցին՝ հայկական ջարդերի վրա գերտերությունների ուշադրությունը հրավիրելու համար: Պետք է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ նրանք  շատ մեծ դեր էին տալիս արտաքին գործոնին:  Մեր դեպքում հասցեատերը հայրենի հասարակությունն էր: 

Հարց-Արդյոք «Սասնա ծռերի» գործողությունը ուղղորդվա՞ծ էր արտաքին ուժերի կողմից:
Պատասխան-Ես վախենում էի մի բանից, որից, բարեբախտաբար, հաջողվեց խուսափել, այն է՝  Հայաստանում այս կամ այն զարգացումներով շահագրգռված ուժային կենտրոնների միջամտությունը, երբ իրար կասկածելով սկսեին մեկը մյուսից առաջ ընկնել դեպի ավելի ծանր հանգուցալուծում տանող զարգացումները խթանելու համար: Եթե հիշենք աֆղանական օրինակը, երբ Սովետական Միությունը ԱՄՆ-ից առաջ ընկնելու համար արեց այնպիսի քայլեր, որոնց տակից այլեւս դուրս գալ չկարողացավ: Ինֆորմացիայի պակասն առաջացնում է կասկած, իսկ կասկածն առաջացնում է խուճապ և ջղաձիգ գործողություններ: Ես այս առումով մեծ պրոբլեմներ էի կանխատեսում, որոնցից հաջողվեց խուսափել:

Հարց-Դուք զուգահեռներ անցկացրեցիք,  1896թ-ի իրադարձությունների միջև, բայց 21-րդ դարում պահանջները լսելի դարձնելու ավելի քաղաքակիրթ տարբերակներ կան:
Պատասխան- Իհարկե: Մամուլի ազատությունը Հայաստանում բավարար է քննարկելու համար այն խնդիրները, որոնց մասին նրանք էին խոսում: Եթե  ուզում էին բան փոխել՝ պետք է փորձեին բարձրացնել հասարակության քաղաքական գիտակցությունը, որը ցածր մակարդակի վրա է՝ զգալիորեն ցածր, քան 1988 թվականին: Այս խմբում ներգրավված են մարդիկ, որոնք եղել են ղարաբաղյան շարժման առաջին շարքերում, բայց այն ժամանակ շարժման մասնակիցներն օգտագործում էին քաղաքական ու հասարակական գիտակցության բարձր մակարդակը, որն այսօր բացակայում է:

Հարց-Նրանց ահաբեկիչներ համարո՞ւմ եք:
Պատասխան-Մի բան հստակ է՝ նրանց արարքը քրեորեն դատապարտելի ու պատժելի է: Նրանք ևս դա գիտեին: Մոտիվները՝ այլ խնդիր է:

Հարց-Կա վարկած, որ այս քայլի իրական նպատակը ԼՂ բանակցությունների առկախում է, ի՞նչ կասեք սրա վերաբերյալ:
Պատասխան-Հնարավոր է: Եթե ինչ-ինչ նահանջ է կատարվում, պետք է շատ հզոր պետություն ունենալ: Այդպես շատերն են արել, երբ պատերազմի ընթացքում տարածքային զգալի առաջխաղացում են ունեցել, այնուհետ մեկ քայլ նահանջել: Բայց դա ուժեղ պետությունների ճանապարհն է: Այսօր շատերը գիտակցում են, որ մեր պետությունն այդ ուժը չունի, բավարար է կես քայլ նահանջել եւ անկում տեղի կունենա:

Հարց-Ընդունելի ելքը, ըստ Ձեզ, ո՞րն է:
Պատասխան-Ես կարծում եմ, որ հայ զենքի ուժով ազատագրված տարածքների վրա միջազգային վերահսկողության մեխանիզմ է պետք ներդնել, առավելապես տնտեսական զարգացումը նկատի ունենալով: Հատուկ շրջանում քաղաքական ռեժիմն էլ պիտի յուրահատուկ լինի: Այն զգալիորեն պիտի գերազանցի ՀՀ կամ ԼՂՀ-ում, էլ չեմ ասում Ադրբեջանի Հանրապետության մեջ առկա քաղաքական համակարգերին: Հայ մարդը պիտի ապացուցի, որ գերազանցում է շրջապատին ոչ միայն զենքին տիրապետելու, այլև քաղաքակիրթ կարգ ու կանոն հաստատելու մեջ: Հակառակ դեպքում այստեղ կտիրեն սիրիական, կամ իրաքյան իրողությունները:

Հարց-Բայց կողմերը դեմ են նման մոտեցմանը:
Պատասխան-Այո, բայց ես այն կարծիքն եմ, որ այդ տարածքները պետք է վերաբնակեցնել խառը սկզբունքով: Նման համակեցության բազմաթիվ օրինակներ կան աշխարհի տարբեր երկրներում, օրինակ՝ ՌԴ-ում: Այդտեղ իրավունք ունեն ապրելու Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից  թե՛ հայ, թե՛ այլազգի բազմահազար փախստականները: Դա երկարատև բանակցությունների առարկա կարող է լինել: Էթնիկ ներդաշնակության խնդիրը մեզանում առայժմ չի լուծվել և, նույնիսկ, չի էլ առաջադրվել: Ազգային համասեռությունը, որ ունենք երկրում՝ երկարաժամկետ լուծում չէ: Դրա հետևանքը ներքին խժդժություններն են լինելու, ներազգային թշնամանքը: Կոպիտ ասած՝ իրար ենք ուտելու: Էրեբունու ՊՊԾ դեպքերը նաև այդ շարքից են:

Հարց-Հասարակության մի ստվար շերտ աջակցություն հայտնեց  զինյալներին՝ անգամ պատանդներ վերցնելուց  ու գնդապետ Արթուր Վանոյանի սպանությունից հետո: Այս ֆենոմենն ինչո՞վ կբացատրեք:
Պատասխան-Հասարակության հուսահատությամբ և քաղաքական գիտակցության ցածր մակարդակով:  Զինյալների աջակիցների մոտ ատելություն կար, բայց հույս չկար: Ես նրանց աչքերում միայն հուսալքություն տեսա: Որևէ ժողովրդի՝ «ատրճանակի վերջին հույսին» ապավինելու համար առաջին հերթին պատասխանատու է մտավորականությունը:

Հարց-Ինչպե՞ս պետք է հասարակության քաղաքական գիտակցությունը բարձրանա, երբ պետական գործիչներն ու քաղաքական կուսակցությունները  բավարարվեցին մի քանի հայտարարություններով ու կոչերով, և որևէ կերպ մասնակից չդարձան գործընթացին:
Պատասխան- Այո, այդ բանը չարվեց: Առանձին մարդկանց մակարդակով արվեց, բայց  մասսայական՝ ոչ: Ի դեպ՝ դա կարող էին անել նաև պետական լրատվամիջոցները, ինչը չարեցին: Օֆիցիոզ հզոր  խողովակները պետք էր օգտագործել այդ  նպատակով: Նաեւ այս իմաստով եմ ասում ցածր մակարդակի մասին: Մարդկային հասարակությունն  ապրում է քաղաքականությամբ, ուզենք թե չուզենք և դեռ երկար է այդպես լինելու: Մանավանդ աշխարհագրական այնպիսի մի կետում ինչպիսին մենք ենք զբաղեցնում, մեզ ապաքաղաքականացում  թույլ տալ չենք կարող: Իշխանության մեջ էլ կան մարդիկ, որոնք սա հասկանում են, կարելի է գտնել նաև այս պահին քաղաքականությունից դուրս գտնվող հեղինակություններ:

Հարց-Ինչպե՞ս հաղթահարել ստեղծված ճգնաժամը
Պատասխան-Թող տարօրինակ չթվա, պետք է անհապաղ շտկել կրթական համակարգը: Կրթությունն ամենաազդու միջոցն է, երբ սկսում ես խթանել կրթության զարգացումը՝ անկումը նահանջում է: Սա լիովին համապատասխանում է հայ ազգի բնազդային համակարգին: Կրթվել և նորից կրթվել, այսպիսի ներքին մղում ամեն ազգ չէ, որ ունի: Սեպտեմբերի 1-ն է մոտենում, պետք է սկսել գործընթացը: Կրթական համակարգը շատ զգայուն է բարեփոխությունների նկատմամբ: Ուժերը ներում են,  մեկ-երկու տարվա ընթացքում կարելի  է շոշափելի արդյունքի հասնել: Անհարժեշտ է մասսայական կրթության որակի բարձրացման միջոցով բարձրացնել հասարակության քաղաքական ինքնագիտակցության մակարդակը: Կիրթ մարդը էժան խաբկանքին կուլ չի գնա, բարդ խնդրին պարզունակ լուծում չի փնտրի: Սա է առաջընթացի ուղին:

Հարց-Իսկ մեր անկախ պետականությունը, ազատ Արցախը արդեն իսկ առաջընթաց չե՞ն:
Պատասխան-88-ից ի վեր մեր պետությունը վերելքի փոխարեն անկում  է ապրում: Թող մեզ չշփոթեցնեն եռագույնը, հիմնը, մարզական հաջողությունները: Ժողովրդի քաղաքական ինքնագիտակցությունն էապես անկում է ապրել: Անկախության բեռը շատ ծանր բեռ է: Իրականում, մեզ այն ոչ միայն շնորհվեց, այլև պարտադրվեց: Ես հավատացած եմ, որ յուրաքանչյուր ոք՝ սկսած պարզ քաղաքացուց մինչև նախագահ մեղքի իր բաժինն ունի ներկայիս վիճակի համար: Մենք օրուգիշեր պետք է  մտածենք, որ ապրում ենք այնպիսի պայթյունավտանգ կետում, որ 1915-ի կրկնությունն ամենևին էլ սարսափի կինո չէ: Հարցրեք սիրիահայերին: Մենք կանխեցի՞նք նրանց գրեթե լիակատար արտագաղթը իրենց հայրենիքից, հայ հնագույն քաղաքակրթության բնօրրան Սիրիայից: Հազիվ թե սա պետության վերելքի դրսեւորում համարվի: Աշխարհագրական դիրքի մարտահրավերը պետք է հաշվի առնեն, թե այս պահին իշխանության մեջ գտնվող մարդիկ, թե՛ հասարակության մնացած շերտերը:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:00
Հայ-իրանական համատեղ արտադրության «Եվա» ֆիլմը կցուցադրվի Երևանի կինոթատրոններում
Իրանահայ ռեժիսոր Անահիտ Աբադի նոր կինոնկարը դրամատիկ պատմություն է մի կնոջ մասին:
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Թուրքիայի և Իրաքի գլխավոր շտաբների ղեկավարները կքննարկեն քրդական հանրաքվեի հարցը
Հաղորդվում է, որ Աքարը Ալ-Հանիմիի հետ բանակցություններ կվարի Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շենքում։
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
Պլանային ջրանջատում Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, սեպտեմբերի 27-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:36
Նալբանդյան. Հայաստանն ուշադրությամբ հետևում է Սիրիայում ծավալվող զարգացումներին
Նյու Յորքում աշխատանքային այցով գտնվող ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը նախօրեին հանդիպել է Սիրիայի արտգործնախարար Վալիդ ալ-Մուալլեմի հետ: ԱԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
«Ձեր բազում կատարումները մնայուն արժեքներ են մեր ազգային երգարվեստի գանձարանում». Նախագահը շնորհավորել է Շուշան Պետրոսյանին
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական հեռագիր է հղել ՀՀ վաստակավոր արտիստ Շուշան Պետրոսյանին ծննդյան տարեդարձի առթիվ՝ մաղթելով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:26
«Միսս-Թուրքիա 2017»-ը թվիթերյան գրառման պատճառով զրկվել է տիտղոսից
«Միսս Թուրքիա» մրցույթի կազմակերպչական կոմիտեն, որը ձգտում է Թուրքիան ներկայացնել աշխարհին, չի կարող ընդունել նման հաղորդագրությունը։
Աղբյուր` Panorama.am
14:15
Արման Միքայելյանը և Կարեն Գրիգորյանը՝ «Երևան օփենի» առաջատարներ
Երևանում ընթացող «Երեւան օփեն» շախմատի միջազգային մրցաշարի չորրորդ տուրից հետո հարյուր տոկոսանոց արդյունքով առաջատարներ են...
Աղբյուր` Panorama.am
14:08
Արտեմ Ասատրյանը Լիսաբոնում ներկայացրել է Հայաստանում արժանապատիվ ծերացման ապահովման ուղղությամբ աշխատանքները
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը սեպտեմբերի 21-22-ին Լիսաբոնում կայացած «Կայուն հասարակություն բոլոր տարիքի անձանց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:04
Մանե Թանդիլյան. Տեսնելու ենք, թե ինչպես է պահպանվել հայկական ժառանգությունը Բաքվում
Եվրանեսթ ԽՎ-ի կողմից կազմակերպված համաժողովին մասնակցելու նպատակով  Բաքվում գտնվող «Ելք» խմբակցության պատագամավոր Մանե...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Հայաստան կայցելի Իրանի ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը
Նյու Յորքում աշխատանքային այցով գտնվող ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտգործնախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:51
Արցախի խորհրդարանական խմբակցությունների ներկայացուցիչները հանդիպել են թուրք հասարակական գործիչների հետ
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովում տեղի է ունեցել խորհրդարանի խմբակցությունների պատասխանատուների և ճանաչողական այցով Արցախ ժամանած թուրք...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
Հակառակորդն առաջնագծում կիրառել է հաստոցավոր ավտոմատ նռնականետեր. Արցախի ՊՆ
Մեկ շաբաթում ադրբեջանական զինուժը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 4000 կրակոց:
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
«Շանթ Հարությունյանի և մյուսների» գործով դատապարտյալներից մեկն ազատության մեջ է
Դատարանի որոշմամբ նա դատապարտվել էր ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով:
Աղբյուր` Panorama.am
13:30
«Նաիրիտ» գործարանում խոշոր աղետի վտանգ չկա. միջազգային փորձագիտական խումբ
Եվրոպական փորձագետների խմբի հետազոտությունների արդյունքների  եզրակացությամբ «Նաիրիտ» գործարանում խոշոր աղետի սպառնալիք չկա: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Դոնեցկի կենտրոնում պայթյուն է տեղի ունեցել
Տուժածների և զոհերի մասին տեղեկություններ առայժմ չկան, իշխանությունները մեկնաբանություններով հանդես չեն եկել։
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
Արցախում նշում են Ստեփանակերտի օրը
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը սեպտեմբերի 23-ին մասնակցել է Ստեփանակերտի օրվան նվիրված տոնական միջոցառմանը: Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:56
Թրամփը «տեղը չի բերել» սեփական կնոջը
Ամերիկյան լրատվամիջոցներն ու սոցցանցերի սուր աչք ունեցող օգտատերերը հումորի նոր առիթ ունեն։ Բանն այն է, որ անցյալ շաբաթ Իրմա փոթորիկի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:43
ԱԳ նախարար. Հայաստանը պատրաստ է շարունակելու երկրում ԵԱՀԿ ծրագրերի իրականացումը
Նալբանդյանը հանդիպել է ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարի հետ:
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
ԵԱՀԿ ԽՎ հատուկ ներկայացուցիչը կայցելի Հարավային Կովկասի երկրներ
ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի հատուկ ներկայացուցիչ Քրիստիան Վիգենին սեպտեմբերի 24-30-ը կայցելի Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան: ԵԱՀԿ ԽՎ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
Հայաստանի արտգործնախարարը հանդիպել է Արաբական լիգայի գլխավոր քարտուղարի հետ
Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը Նյու Յորքում հանդիպել է Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղար Ահմեդ Աբուլ Ղեյտին։ ԱԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:05
«Արտաշար գյուղում ի վերջո հաղթեց փողը, ոչ թե դպրոցը». Բախշյան
«Այսօրվա ասուլիսն ուզում ես սկսել հանրապետության նախագահին դիմելով՝ Արմավիրի մարզպետը մեր երկրի թագավորներից մեկն է»
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Մեքսիկայում վթարի է ենթարկվել երկրաշարժից տուժածներին հումանիտար օգնություն տանող ուղղաթիռը
Մեքսիկայի գլխավոր դատախազությանը պատկանող ուղղաթիռը, որը հումանիտար օգնություն էր հասցնում երկրաշարժից տուժածներին, վթարի է ենթարկվել: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:47
Այվազովսկուն նվիրված ցուցահանդեսը մեկ շաբաթում ունեցել է հազարավոր այցելուներ
«Արարում» ցուցահանդեսը բացվել է սեպտեմբերի 15-ին, գործելու է մինչև 2018 թ. հունվարի 15-ը:
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
ԵԽ Նախարարների կոմիտեն աննախադեպ որոշում է կայացրել Ադրբեջանի վերաբերյալ
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեում 47 անդամ երկրների ներկայացուցչները սեպտեմբերի 19-ից 21-ը «Մարդու իրավունքների» հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Թուրքիայի վարչապետը մեկ տարով երկարաձգել է Իրաքում ռազմագործողությունների թույլտվությունը
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին (ԹԱՄԺ-TBMM) է ներկայացվել վարչապետի որոշումը, որով ևս մեկ տարով երկարաձգվում է Իրաքում և Սիրիայում անդրսահմանային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:17
Մեկ օր սահմանամերձ Չորաթանում
Կյանքը զգալիորեն բարելավվել է, արտագաղթը կանգ է առել, ավելին՝ գյուղ է վերադարձել 6 ընտանիք...Գյուղը, սակայն դեռ դատարկվելու վտանգի առաջ է կանգնած
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Հայաստանը և Լիբերիան դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել
Սեպտեմբերի 22-ին Նյու Յորքում Հայաստանի ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ու Լիբերիայի արտգործնախարար Մարջոն Կամարան ստորագրել են երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Արա Բաբլոյանը պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան
 ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանը սեպտեմբերի 25-26-ը պաշտոնական այցով կմեկնի Վրաստան: ԱԺ հասարակայնության հետ կապերի վարչության փոխանցմամբ, ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Բաքվում հայաստանցի պատգամավորների այցի դեմ բողոքի ցույց են անցկացրել
Ադրբեջանը՝ «Եվրանեսթի» հարթակը կրկին փորձել է օգտագործել հակահայ քարոզչության համար, ինչին հակադարձել են Բաքվում գտնվող Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Արտաշար գյուղում ի վերջո հաղթեց փողը, ոչ թե դպրոցը». Բախշյան
13:14 23/09/2017

«Արտաշար գյուղում ի վերջո հաղթեց փողը, ոչ թե դպրոցը». Բախշյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}