Մշակույթ 11:40 16/09/2016 Հայաստան

«Արտաշես Քալանթարյանն ապացուցել է, որ իրեն «ալիբի» պետք չէ»

Ժուռնալիստ, ֆելիետոնիստ, գրող, հրապարակախոս, դրամատուրգ, թարգմանիչ… Այս բոլորը մեկ մարդու մասին է՝ Արտաշես Քալանթարյան:

Այսօր Արտաշես Քալանթարյանի ծննդյան օրն է…85 տարեկան: 

«Այս օրը մենք պարտադիր նշում էինք տանն իր ընկերների ներկայությամբ: Մոտ 20 հոգու կարողանում էինք տեղավորել: Նշում էինք երգով, պարով, արտասանելով»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում հիշեց Արտաշես Քալանթարյանի կինը՝ Ջուլիետա Քալանթարյանը:

Իսկ այսօր  նրա ծննդյան օրը նշվելու է բեմադրության պրեմիերայով. Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում  կայանալու է  առաջնախաղ. բեմ է բարձրանալու Արտաշես Քալանթարյանի «Բումերանգ» պիեսը: Բեմադրությունն իրականացրել է թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Հակոբ Ղազանչյանը:

Տիկին Ջուլիետան այսպես է ներկայացնում իր ամուսնուն. «Հրաշալի մարդ, հրաշալի ամուսին, հրաշալի հայր և պապ: Տեսավ իր յոթ թոռներին:



Նա իր կյանքի վերջին քսան տարին ամեն տարի գնում էր առողջարան՝ սրտի համար: Գնում էինք, մեկ շաբաթ  չէր անցնում, ասում էր՝ առանց երեխաների չեմ դիմում, տուն էր վարձում ու կանչում երեխաներին:

Մեր առաջին թոռնիկին՝ Լիլիթիս, չգիտեմ  ինչ ձևով էր նայում: Մի տարի եղավ, որ նրա գործերը միաժամանակ բեմադրեցին և Կրակովում, և Ռոստովում: Թոռնիկս երեք տարեկան էր, նրան էլ տարանք մեր հետ, ասում էր՝ առանց իմ Լիլիթի չեմ գնա»:



Խոսելով Ա. Քալանթարյանի թողած  գրական ժառանգության մասին՝ Ջ. Քալանթարյանն ասաց, որ պիեսներն իրենց արդիականությունը երբեք չեն կորցրել ու չեն կորցնի, բեմադրվել են և Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, և  Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։

««Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» վերջին  գրքի հիման վրա մի ռեժիսոր ցանկացավ սերիալ նկարահանել, հոյակապ սերիալի նյութ է, սակայն  մշակույթի նախարարությունը չօգնեց, ոչ էլ գտավ մեկին, ով կաջակցեր»,- ասաց տիկին Ջուլիետան:

Նա հիշեց, որ Ա.Քալանթարյանի  «Մարաթոն» (1969) վեպը ժամանակին մեծ աղմուկ էր բարձրացրել, քանի որ որոշ մարդիկ իրենց էին տեսնում այդ կերպարներում, իհարկե, բացասական:

«Ինձ ու շատերին դուր է գալիս «Հանրապետության օրինակելի քաղաքացին» գործը: Գրքում դեպքերը, գործողությունները տեղի են ունենում արտասահմանում, քանի որ այլ կերպ այդ գործը չէր  տպվի»,- ասաց Ջ. Քալանթարյանը: 

Նրա խոսքով, Արտաշես Քալանթարյանն իր ժուռնալիստական կարիերան սկսել է ֆելիետոնից:

«Գրում էր ֆելիետոններ, նկարներով, ամեն տեղեկատվություն ճշտված: Եղել են դեպքեր, որ իր վրա ատրճանակ են պահել, որովհետև գրում էր գործարանի դիրեկտորի, ինժեների մասին: Դրանք էլ անպայման քաղկոմում, կենտկոմում ծանոթներ էին ունենում: Փոխանակ ֆելիետոնի հերոսի հարցերը քննեին, Արտաշեսին էին հարցաքննում, թե ինչու է նրան ընտրել, ով է այդ տեղեկությունը տվել, ինչի հիման վրա ես գրել»,- նշեց տիկին Ջուլիետան՝ հավելելով, որ  Արտաշեսը  ֆելիետոնիստ լինելով՝ շատ է տուժել իր կյանքում:

«Նույնիսկ նրան աշխատանքի վերցնելու հարց է եղել, կենտկոմի պրոպագանդայի բաժնի վարիչն ասել է՝ վախենում եմ նրան վերցնել, որովհետև ճիշտ խոսող, երեսին ամեն ինչ ասող մարդ է»,- ասաց Արտաշես Քալանթարյանի կինը:

Ջուլիետա Քալանթարյանի հուշերից

Նրա խոսքով, Արտաշեսն իր բնույթով այնպիսի մարդ էր, որ երբևէ մեջտեղ չէր ընկնում, չէր ցուցադրում իրեն, իր համար աշխատում էր՝ հասկացողը հասկանում է, գնահատողը գնահատում:

«Ոչ խորհրդային տարիներին, ոչ էլ հիմա կառավարության կողմից երբևէ ուշադրության չի արժանացել: Շատ գրողների ամյակերի առիթվ հաղորդումներ են պատրաստում, խոսում, շնորհավորում: Արտաշեսի մասին ոչ մի խոսք: Գուցե նրանից է, որ մենք էլ չենք դիմում ինչ-որ մեկին: Մենք գտնում են, որ պետք չէ գնալ ու ինչ-ոչ մարդկանց բաներ խնդրել»,- իր խոսքը եզրափակեց  Ջուլիետա Քալանթարյանը:



Ա. Քալանթարյանը ավարտել է Երևանի Պետական Համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է «Սովետական Հայաստան», «Երեկոյան Երևան», «Գրական թերթ» պարբերականներում, իսկ 1970-ականներց մինչև 1982 թվականը եղել է Հայաստանի հեռուտառադիոպետկոմի դրամատիկական հաղորդումների գլխավոր խմբագիր։

Պարբերականներում տպագրել է ֆելիետոններ, որտեղ ծաղրել է բյուրոկրատիզմը, քծնանքը, պարծենկոտությունը և հասարակարգին հատուկ այլ թերությունները։ Գրել է հրապարակախոսական սուր հոդվածներ, պատմվածքներ։ Մտերմություն է արել ժամանակի խոշորագույն արձակագիրներ, բանաստեղծներ Սերո Խանզադյանի, Համո Սահյանի, Պարույր Սևակի և այլոց հետ։  Իբրև գրող Արտաշես Քալանթարյանը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Մարաթոն» (1969) վեպով։ Նրա գրչին են պատկանում տասնյակից ավելի գրքեր, որոնցից մեծ հետաքրքրության են արժանացել «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», «Ինչո՞ւ տրորեցիր ծաղիկները», «Խոստովանություն» վեպերը և ժողովածուները։ Նրա մի շարք պատմվածքներ և վիպակներ թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն, բուլղարերեն:

Ա. Քալանթարյանը մահացել է1991 թ. Երևանում:


«Արտաշես Քալանթարյանի վերջին հրատարակված ստեղծագործությունը «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» վեպն է: Այն ինչ–որ չափով ինքնակենսագրական է, հերո­սը ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ ավարտած և հանրապետության փոքրիկ քաղաքներից մեկի թերթում աշխատանքի նշանակված Զավեն Շարաֆյանն է: «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» հարցը որպես լեյտմոտիվ հնչում է ամբողջ վեպի ժամանակ: Ի՞նչ անել, աչքերը փակել անօրինությունների, «խոշոր չափերի հաս­նող հասկանալի ու անհասկանալի հանցագործությունների դեմ», գլուխը թաքցնել ավազի մե՞ջ, ալիբի՝ այլուրեքությո՞ւն ապահովել... որ երբ մի օր կանգնես ահեղ դատաստանի առջև, երբ մի օր պատասխան պահանջեն ու հարցնեն՝ «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», հանգիստ խղճով ներկայացնես ալիբիդ ու ասես. «Ես նրանց հետ չեմ եղել, հանցանք չեմ գործել, ահա՝ ալիբի ունեմ...»:

Թե՛ ստեղծագործական, և թե՛ ամբողջ կյանքով՝ Արտաշես Քալանթարյանն ապացուցել է, որ իրեն «ալիբի» պետք չէ: Ու եթե ահեղ դատաստանի օրը իսկա­պես հարցնեն, թե՝ «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», ամենայն վստահությամբ կարող է ասել. «Այնտեղ ենք եղել... տեղում ենք եղել, դեպքի վայրում: Եվ մեր ձեռքից եկածի չափով, մեր ուժերի ու հնարավորությունների չափով ամեն ինչ արել ենք, որպեսզի պակասի հանցագործությունների թիվը, պակասի չափը... Որպես­զի չարիք գործողները հանգիստ ու ապահով չզգան իրենց ու նրանց չօրորի անպատժելիության գաղափարը»:
Այս սկզբունքին համաձայն է ապրել ու ստեղծագործել Արտաշես Քալանթարյանը, այս սկզբունքներն է պատգամել իր ստեղծագործությունների միջոցով շա­րունակում է պատգամել իր ընթերցողին»,- գրել է Արտաշես Քալանթարյանի որդին՝ Ալեքսանդր Քալանթարյանը:

Լուսանկարները՝ Artashes Kalantarian ֆեյսբուքյան էջից: 

Տեսանյութերը՝ kalantarian.org կայքից: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

21:42
ԵԺԿ նախագահ. Օրենքի գերակայությունը և իշխանությունների տարանջատումը պետք է հարգել
Հայաստանի դատական համակարգի արմատական բարեփոխման կոչերի համատեքստում Հայաստանի իշխանությունները պարտավոր են երաշխավորել, որ ցանկացած բարեփոխում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Օսմանյան Ստամբուլում ապրող հայերի տվյալները՝ առցանց
Ներկայացված են տվյալներ 1779-1914 թվականներին ծնված շուրջ 46 հազար մարդու մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Սարգիս Աթաբեկյանը՝ խուլերի շախմատի ՀՀ 14-րդ առաջնության հաղթող
Մայիսի 18-ից 20-ը Երևանի Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տանը կայացել է խուլերի շախմատի Հայաստանի Հանրապետության 14-րդ առաջնությունը, որին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Հայաստանում ալկոհոլային խմիչքների արտադրությունն ավելացել է. առաջատարը կոնյակն է
2019 թվականի առաջին եռամսյակում Հայաստանում ալկոհոլային խմիչքների արտադրությունն ավելացել է։ Խմիչքների արտադրության ծավալով առաջատար է կոնյակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Առաջիկա օրերին սպասվում է անձրև և ամպրոպ
Հանրապետության տարածքում մայիսի 22-ին շրջանների զգալի մասում, 23-26-ի կեսօրից հետո առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ, առանձին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
«Ադեկվադ»-ի անդամները բերման են ենթարկվել
Քիչ առաջ ոստիկանները «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահից բերման են ենթարկել «Ադեկվադ» նախաձեռնության անդամներին, այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Կառավարությունում քննարկվել են ընտանիքի ապահովության գնահատման համակարգի բարեփոխման հարցեր
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ այսօր քննարկվել են ընտանիքների ապահովության գնահատման համակարգի բարեփոխմանը վերաբերող հարցեր: Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Պաշտպանի ներկայացուցիչները «Նուբարաշեն»-ում այցելել են հացադուլ հայտարարած անձանցալ
Մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացուցիչները չհայտարարած այց են իրականացրել «Նուբարաշեն» ՔԿՀ և ուսումնասիրել հացադուլ հայտարարած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
25-60 տարեկանների ձյուդոյի վետերանների բաց առաջնություն
ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության Մարզաձևերի զարգացման համալիր հանրապետական կենտրոնի (նախկին ՄԻԿԱ) մարզադահլիճում առաջին անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:39
Կարկուտը վնասել է Տավուշի մարզի 8 գյուղերի ցանքերն ու պտղատու ծառերը
Մայիսի 20-ի կարկտահարությունը զգալի վնասներ է պատճառել Իջևանի տարածաշրջանի Այգեհովիտ և Խաշթառակ համայնքների, Բերդ համայնքի` Բերդ, Չինչին,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Էր-Ռիյադը սաուդցիներին կոչ է արել հեռու մնալ Թուրքիայից
Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաք էր–Ռիյադի առևտրաարդյունաբերական պալատի նախագահ Աժլան ալ Աժլանը իր հայրենակիցներին կոչ է արել հեռու մնալ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
«Մեր մտահոգությունն ենք հայտնում նաև պարտադիր և ընդհանուր «վեթթինգ»-ի գաղափարի առնչությամբ». ԵԽ ԵՄ-ՀՀ պատվիրակության ղեկավար Սաջադ Քարիմ
Եվրոպական խորհրդարանի «ԵՄ-Հայաստան խորհրդարանական գործընկերության հանձնաժողովի» պատվիրակության ղեկավար Սաջադ Քարիմը հայտարարություն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Դիտակում վեց թեկնածուներից հինգը կանայք են
Հունիսի 9-ին ավագանու անդամի հերթական ընտրություններ են անցկացվելու նաև Արարատի մարզի Դիտակ գյուղում։ ԿԸՀ պաշտոնական էջում հրապարակված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Լիտվայի նախագահն աշխատասենյակներում իր դիմանկարների քանակով ռեկորդ է սահմանել
Նախագահի դիմանկարները Լիտվայի պետական գերատեսչություններում ավելի հաճախ են հանդիպում, քան այլ ժողովրդավարական երկրներում: news.mail.ru-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Անկարայում գյուլենականների հետ կապի մեղադրանքով 140 զինվորականի ձերբակալման որոշում է կայացվել
Թուրքիայի ցամաքային, ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերի կազմում ընդգրկված 140 զինվորականի վերաբերյալ ձերբակալման որոշում է կայացվել։ Նրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Չինաստանում չեն ցուցադրել «Գահերով խաղն» ԱՄՆ-ի հետ առևտրային վեճի պատճառով
Չինաստանում չեն ցուցադրել  «Գահերով խաղը» սերիալի վերջին մասը ԱՄՆ-ի հետ ունեցած առևտրային վեճերի պատճառով։ echo.msk.ru կայքը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
ՀԲՖ-ն կոչ է անում պաշտոնյաներին հեռու մնալ բռնցքամարտից
Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան այսօր պաշտոնական հայտարարություն է տարածել, որը մեջբերում ենք ստորև։ «Այսօր սպորտի և երիտասարդության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Փաստաթղթերն ընդունել ամեն օր. նախարարը` տնօրեններին
Երևանի պետական հանրակրթական դպրոցներում առցանց տարբերակով հերթագրված առաջին դասարան հաճախելու իրավունք ունեցող երեխաների ծնողները կարող են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Պաշտպանության նախարարն այցելել է հյուսիսարևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամաս
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն այսօր այցելել է հանրապետության հյուսիսարևելյան ուղղությամբ տեղակայված N զորամաս: ՊՆ մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Թուրք օգտատերերի արձագանքը՝ ռուսների հետ S-500-ների համատեղ արտադրության թեմային
Համացանցի թուրքական տիրույթում, ինչպես նաև երկկողմ փորձագիտական շրջանակներում, մեծ աղմուկ է հանել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
DRAG RACING YEREVAN 2019 ավտոմրցաշար
Երևանում անցկացվել է «DRAG RACING YEREVAN 2019» ավտոմրցաշարը, որին ներկա է գտնվել ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարի 1-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:44
Ավարտվել է Ֆելիքս Դալլաքյանի անվան վոլեյբոլի առաջնությունը
Վանաձորում անցկացվել է Ֆելիքս Դալլաքյանի անվան վոլեյբոլի մինչև 17 տարեկան տղաների և աղջիկների առաջնությունը, որին մասնակցել են տղաների՝ 6...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Անցումային արդարադատության մասին խորհրդարանական լսումներ կանցկացվեն
Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանի նախաձեռնությամբ մայիսի 24-ին` ժամը 10:00-ին, Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճում հրավիրվում են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Սպանության փորձ` «Արթիկ» քրեակատարողական հիմնարկում
ՀՀ քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ քրեակատարողական հիմնարկի կալանավորի կողմից սպանության փորձ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
30 տարվա վագոն-տնակը մինչև տարեվերջ կմնա անցյալում. ՎիվաՍել-ՄՏՍ
Տարբեր մարզերում բնակվող, սոցիալապես անապահով ընտանիքներն այս օրերին իրազեկվում են բնակարանաշինության ծրագրում ընդգրկված լինելու մասին:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:01
Մակունցը՝ ԱԺ արտահերթ նիստ հրավիրելու մասին
«Հնարավորինս սեղմ ժամկետներում կստեղծվի ապրիլյան պատերազմի հարցով քննիչ հանձնաժողով»,- այս մասին այսօր Ազգային ժողովոււմ լրագրողների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Ազդարարման միասնական էլեկտրոնային հարթակի գոյությունն արդեն իսկ իրողություն է
Հարթակի միջոցով անձը հնարավորություն ունի անանուն եղանակով ներկայացնել հանցագործության մասին հաղորդում։
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Հայաստանը պետք է դրախտ դարձնել տաղանդների համար. վարչապետ
Կառավարությունն ինտենսիվ աշխատանքներ է տանում հանրապետությունում առկա չօգտագործվող հողակտորները շրջանառության մեջ դնելու ուղղությամբ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
Նախկին զինվորականը հացադուլ է հայտարարել ՊՆ շենքի դիմաց
Նախկին զինվորական Մխիթար Ալումյանը երեկվանից երեք երեխաների հետ բողոքի ակցիա է իրականացնում պաշտպանության նախարարության շենքի դիմաց։ Նա հացադուլ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Ոստիկանության արձագանքը՝ հնչող քննադատություններին
Ոստիկանությունը հաղորդագրություն է տարածել, որով հորդորում է լինել օբյեկտիվ և չշահարկել ոստիկանության՝ բացառապես օրենքի և իր լիազորությունների...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Դատարանը հրապարակեց որոշումը. Ռոբերտ Քոչարյանը ազատ կարձակվի
16:23 18/05/2019

Դատարանը հրապարակեց որոշումը. Ռոբերտ Քոչարյանը ազատ կարձակվի

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}