Մշակույթ 11:40 16/09/2016 Հայաստան

«Արտաշես Քալանթարյանն ապացուցել է, որ իրեն «ալիբի» պետք չէ»

Ժուռնալիստ, ֆելիետոնիստ, գրող, հրապարակախոս, դրամատուրգ, թարգմանիչ… Այս բոլորը մեկ մարդու մասին է՝ Արտաշես Քալանթարյան:

Այսօր Արտաշես Քալանթարյանի ծննդյան օրն է…85 տարեկան: 

«Այս օրը մենք պարտադիր նշում էինք տանն իր ընկերների ներկայությամբ: Մոտ 20 հոգու կարողանում էինք տեղավորել: Նշում էինք երգով, պարով, արտասանելով»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում հիշեց Արտաշես Քալանթարյանի կինը՝ Ջուլիետա Քալանթարյանը:

Իսկ այսօր  նրա ծննդյան օրը նշվելու է բեմադրության պրեմիերայով. Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում  կայանալու է  առաջնախաղ. բեմ է բարձրանալու Արտաշես Քալանթարյանի «Բումերանգ» պիեսը: Բեմադրությունն իրականացրել է թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Հակոբ Ղազանչյանը:

Տիկին Ջուլիետան այսպես է ներկայացնում իր ամուսնուն. «Հրաշալի մարդ, հրաշալի ամուսին, հրաշալի հայր և պապ: Տեսավ իր յոթ թոռներին:



Նա իր կյանքի վերջին քսան տարին ամեն տարի գնում էր առողջարան՝ սրտի համար: Գնում էինք, մեկ շաբաթ  չէր անցնում, ասում էր՝ առանց երեխաների չեմ դիմում, տուն էր վարձում ու կանչում երեխաներին:

Մեր առաջին թոռնիկին՝ Լիլիթիս, չգիտեմ  ինչ ձևով էր նայում: Մի տարի եղավ, որ նրա գործերը միաժամանակ բեմադրեցին և Կրակովում, և Ռոստովում: Թոռնիկս երեք տարեկան էր, նրան էլ տարանք մեր հետ, ասում էր՝ առանց իմ Լիլիթի չեմ գնա»:



Խոսելով Ա. Քալանթարյանի թողած  գրական ժառանգության մասին՝ Ջ. Քալանթարյանն ասաց, որ պիեսներն իրենց արդիականությունը երբեք չեն կորցրել ու չեն կորցնի, բեմադրվել են և Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, և  Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։

««Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» վերջին  գրքի հիման վրա մի ռեժիսոր ցանկացավ սերիալ նկարահանել, հոյակապ սերիալի նյութ է, սակայն  մշակույթի նախարարությունը չօգնեց, ոչ էլ գտավ մեկին, ով կաջակցեր»,- ասաց տիկին Ջուլիետան:

Նա հիշեց, որ Ա.Քալանթարյանի  «Մարաթոն» (1969) վեպը ժամանակին մեծ աղմուկ էր բարձրացրել, քանի որ որոշ մարդիկ իրենց էին տեսնում այդ կերպարներում, իհարկե, բացասական:

«Ինձ ու շատերին դուր է գալիս «Հանրապետության օրինակելի քաղաքացին» գործը: Գրքում դեպքերը, գործողությունները տեղի են ունենում արտասահմանում, քանի որ այլ կերպ այդ գործը չէր  տպվի»,- ասաց Ջ. Քալանթարյանը: 

Նրա խոսքով, Արտաշես Քալանթարյանն իր ժուռնալիստական կարիերան սկսել է ֆելիետոնից:

«Գրում էր ֆելիետոններ, նկարներով, ամեն տեղեկատվություն ճշտված: Եղել են դեպքեր, որ իր վրա ատրճանակ են պահել, որովհետև գրում էր գործարանի դիրեկտորի, ինժեների մասին: Դրանք էլ անպայման քաղկոմում, կենտկոմում ծանոթներ էին ունենում: Փոխանակ ֆելիետոնի հերոսի հարցերը քննեին, Արտաշեսին էին հարցաքննում, թե ինչու է նրան ընտրել, ով է այդ տեղեկությունը տվել, ինչի հիման վրա ես գրել»,- նշեց տիկին Ջուլիետան՝ հավելելով, որ  Արտաշեսը  ֆելիետոնիստ լինելով՝ շատ է տուժել իր կյանքում:

«Նույնիսկ նրան աշխատանքի վերցնելու հարց է եղել, կենտկոմի պրոպագանդայի բաժնի վարիչն ասել է՝ վախենում եմ նրան վերցնել, որովհետև ճիշտ խոսող, երեսին ամեն ինչ ասող մարդ է»,- ասաց Արտաշես Քալանթարյանի կինը:

Ջուլիետա Քալանթարյանի հուշերից

Նրա խոսքով, Արտաշեսն իր բնույթով այնպիսի մարդ էր, որ երբևէ մեջտեղ չէր ընկնում, չէր ցուցադրում իրեն, իր համար աշխատում էր՝ հասկացողը հասկանում է, գնահատողը գնահատում:

«Ոչ խորհրդային տարիներին, ոչ էլ հիմա կառավարության կողմից երբևէ ուշադրության չի արժանացել: Շատ գրողների ամյակերի առիթվ հաղորդումներ են պատրաստում, խոսում, շնորհավորում: Արտաշեսի մասին ոչ մի խոսք: Գուցե նրանից է, որ մենք էլ չենք դիմում ինչ-որ մեկին: Մենք գտնում են, որ պետք չէ գնալ ու ինչ-ոչ մարդկանց բաներ խնդրել»,- իր խոսքը եզրափակեց  Ջուլիետա Քալանթարյանը:



Ա. Քալանթարյանը ավարտել է Երևանի Պետական Համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է «Սովետական Հայաստան», «Երեկոյան Երևան», «Գրական թերթ» պարբերականներում, իսկ 1970-ականներց մինչև 1982 թվականը եղել է Հայաստանի հեռուտառադիոպետկոմի դրամատիկական հաղորդումների գլխավոր խմբագիր։

Պարբերականներում տպագրել է ֆելիետոններ, որտեղ ծաղրել է բյուրոկրատիզմը, քծնանքը, պարծենկոտությունը և հասարակարգին հատուկ այլ թերությունները։ Գրել է հրապարակախոսական սուր հոդվածներ, պատմվածքներ։ Մտերմություն է արել ժամանակի խոշորագույն արձակագիրներ, բանաստեղծներ Սերո Խանզադյանի, Համո Սահյանի, Պարույր Սևակի և այլոց հետ։  Իբրև գրող Արտաշես Քալանթարյանը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Մարաթոն» (1969) վեպով։ Նրա գրչին են պատկանում տասնյակից ավելի գրքեր, որոնցից մեծ հետաքրքրության են արժանացել «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», «Ինչո՞ւ տրորեցիր ծաղիկները», «Խոստովանություն» վեպերը և ժողովածուները։ Նրա մի շարք պատմվածքներ և վիպակներ թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն, բուլղարերեն:

Ա. Քալանթարյանը մահացել է1991 թ. Երևանում:


«Արտաշես Քալանթարյանի վերջին հրատարակված ստեղծագործությունը «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» վեպն է: Այն ինչ–որ չափով ինքնակենսագրական է, հերո­սը ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ ավարտած և հանրապետության փոքրիկ քաղաքներից մեկի թերթում աշխատանքի նշանակված Զավեն Շարաֆյանն է: «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք» հարցը որպես լեյտմոտիվ հնչում է ամբողջ վեպի ժամանակ: Ի՞նչ անել, աչքերը փակել անօրինությունների, «խոշոր չափերի հաս­նող հասկանալի ու անհասկանալի հանցագործությունների դեմ», գլուխը թաքցնել ավազի մե՞ջ, ալիբի՝ այլուրեքությո՞ւն ապահովել... որ երբ մի օր կանգնես ահեղ դատաստանի առջև, երբ մի օր պատասխան պահանջեն ու հարցնեն՝ «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», հանգիստ խղճով ներկայացնես ալիբիդ ու ասես. «Ես նրանց հետ չեմ եղել, հանցանք չեմ գործել, ահա՝ ալիբի ունեմ...»:

Թե՛ ստեղծագործական, և թե՛ ամբողջ կյանքով՝ Արտաշես Քալանթարյանն ապացուցել է, որ իրեն «ալիբի» պետք չէ: Ու եթե ահեղ դատաստանի օրը իսկա­պես հարցնեն, թե՝ «Իսկ դո՞ւք որտեղ էիք», ամենայն վստահությամբ կարող է ասել. «Այնտեղ ենք եղել... տեղում ենք եղել, դեպքի վայրում: Եվ մեր ձեռքից եկածի չափով, մեր ուժերի ու հնարավորությունների չափով ամեն ինչ արել ենք, որպեսզի պակասի հանցագործությունների թիվը, պակասի չափը... Որպես­զի չարիք գործողները հանգիստ ու ապահով չզգան իրենց ու նրանց չօրորի անպատժելիության գաղափարը»:
Այս սկզբունքին համաձայն է ապրել ու ստեղծագործել Արտաշես Քալանթարյանը, այս սկզբունքներն է պատգամել իր ստեղծագործությունների միջոցով շա­րունակում է պատգամել իր ընթերցողին»,- գրել է Արտաշես Քալանթարյանի որդին՝ Ալեքսանդր Քալանթարյանը:

Լուսանկարները՝ Artashes Kalantarian ֆեյսբուքյան էջից: 

Տեսանյութերը՝ kalantarian.org կայքից: 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:36
Թուրքիայի Չանաքքալե քաղաքում 4,9 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել
Երկուշաբթի 4,9 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել Թուրքիայի արևմուտքում գտնվող Չանաքքալե նահանգում։ Այդ մասին հայտնում է Թուրքիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
23:16
Ադրբեջանցի զինվոր է ինքնասպան եղել
Շամխորի զինդատախազությունը հայտնում է, որ  զինծառայող Էյվազլի Մուսա Էխտիրամ օղլուն հրազենից կրակել է ինքն իր վրա։ Ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:55
Հայաստանում ամենապաշտպանվածը Թուրքիայի և Ադրբեջանի զինվորներն են. Գեղամյան
...որոնք համատեղության կարգով նաև մեր ցեղասպաններն են։
Աղբյուր` Panorama.am
22:43
Որպես բարի կամքի դրսևորում` ՀՀ որոշում է կայացրել Ադրբեջանի ԶՈՒ ծառայողին հանձնել ադրբեջանական կողմին․ ԱԱԾ
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունից հայտնում են.  «Ս․թ․ փետրվարի 28-ին՝ ժամը 05։15-ի սահմաններում, Սյունիքի մարզի Տեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:40
Ինձ ու մյուսներին դատում են, ադրբեջանցուն չեն դատում. Լևոն Քոչարյան
«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լևոն Քոչարյանը Տելեգրամի իր ալիքում գրում է. «Ինձ ու մյուսներին դատում են Արցախի համար...
Աղբյուր` Panorama.am
22:35
Մարտը մտնում է իր դերի մեջ. Գագիկ Սուրենյան
Մարտի 6-ից մարտը մտնում է իր դերի մեջ: Ֆեյսբուքյան իր էջում հայտնել է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի տնօրենի տեղակալ Գագիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:31
ՀՀ դիվանագիտական ծառայությունը համառ մարտեր է մղում. Միրզոյան
ՀՀ ԱԳՆ-ից հայտնում են, որ մարտի 4-ին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունում տեղի է ունեցել  Դիվանագետի օրվան նվիրված միջոցառում։...
Աղբյուր` Panorama.am
22:06
Թողարկվել է Ռուբեն Մխիթարյանի «Կործանվում ենք, բայց՝ ուրախ» տեսահոլովոակը
Ռեժիսոր, պրոդյուսեր Ռուբեն Մխիթարյանը «Կործանվում ենք, բայց՝ ուրախ» վերնարգրով նոր տեսահոլովակ է թողարկել։ Տեսահոլավակում...
Աղբյուր` Panorama.am
21:41
Հերոս Ալբերտ Հովհաննիսյանի անունով վահանակը հեռացրել են ԲԿ-ի պատից. Զոհվածի հայր
Արցախի հերոս Ալբերտ Հովհաննիսյանի հայրը, Արտակ Հովհաննիսյանը գրում է. «ՈւՇԱԴՐՈւԹՅՈւՆ  կիսաքանդ բաժանմունք‼️...
Աղբյուր` Panorama.am
21:30
Խրամորթի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ադրբեջանցիներն օգտագործում են որպես պահեստ
Արցախի Հանրապետությունն ամբողջապես բռնազավթելուց հետո Ադրբեջանի պետական  վարչակարգը շարունակում է յուրացնել և ոչնչացնել Արցախի մշակութային...
Աղբյուր` Panorama.am
21:25
Ադրբեջանի ԶՈՒ զինծառայողի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվել է
Ադրբեջանի ԶՈՒ զինծառայողի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվել է։Այս մասին հայտնում են ՀՀ քննչական կոմիտեից։  «ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:18
Ավինյանը, Հրանտ Թոխատյանից «Կանազը» վերցնելով, նրան պատժել է ընդդիմադիր հայացքների համար
Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանն այսօր՝ մարտի 4-ին, Երևանի քաղաքապետարանի գործակարգավարական նիստի ժամանակ հայտարարեց, որ «Կանազ»...
Աղբյուր` Panorama.am
21:17
Ինչո՞ւ է Վահագն Վերմիշյանի կալանքը փոխարինվել գրավով
Դատական դեպարտամենտից պարզաբանում են
Աղբյուր` Panorama.am
21:05
Արամ Ա կաթողիկոսինն է այցելել Լիբանանի եթովպական համայնքի պատվիրակությունը
Մեծին տան Կիլիկիո կաթողկոսությունից հայտնում են, որ  Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա կաթողիկոսին է այցելել Լիբանանի եթովպական համայնքի ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:45
Հայաստանում գրանցվել է կարմրուկի 120 դեպք
Հայաստանում 2024 թվականի մարտի 4-ի դրությամբ կարմրուկի լաբորատոր հաստատված դեպքերի թիվը 120 է: Այս մասին հայտնել է ՀՀ առողջապահության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Վրաց-ադրբեջանական կազմակերպություն կհիմնվի ԲԹԿ երկաթուղու շահագործման համար
Ադրբեջանն ու Վրաստանը մոտ ժամանակներս համատեղ ընկերություն կստեղծեն Բաքու-Թբիլիսի-Կարս (ԲԹԿ) երկաթուղու շահագործման համար: Aliq.ge-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Միրզոյանը Նիկոս Դենդիասին պարգևատրել է ՀՀ բարեկամության շքանշանով
Արարատ Միրզոյանը հանդիպել է պաշտոնական այցով Հայաստանում գտնվող Հունաստանի պաշտպանության նախարար Նիկոս Դենդիասի հետ: «Զրուցակիցները...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Կօգնենք ՀՀ-ին այնքան, որքան կարող ենք՝ հաշվի առնելով մեր պատմական կապերը․ Հունաստանի ՊՆ նախարար
Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է պաշտոնական այցով Հայաստանի Հանրապետություն ժամանած Հունաստանի ազգային պաշտպանության նախարար Նիկոլաոս Դենդիասին։Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
«Freedom House»-ի զեկույցը «սառը ցնցուղ» է հայաստանյան իշխանության համար և ասեղ անընդհատ փչվող «ժողովրդավարական բաստիոն»-ի պայթյունի համար․ Աբրահամյան
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմենն Աշոտյանը «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից հոդվածով անդրադարձել է «Freedom House» միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
«Մաքս Ֆիշ» ընկերությունում վերահսկողություն է իրականացվել 2023թ-ին, խախտումներ չեն հայտնաբերվել․ ՍԱՏՄ
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը ՌԴ անասնաբուժության և բուսասանիտարիայի հսկողության դաշնային ծառայությունից (Ռոսսելխոզնադզոր)...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Հայ բռնցքամարտիկները հաղթանակով են մեկնարկել Իտալիայում ընթացող օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարում
Հայ բռնցքամարտիկները հաղթանակով են մեկնարկել Իտալիայում ընթացող օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարում։ Այս մասին հայտնում է Հայաստանի բռնցքամարտի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
ՌԴ-ում նախագահի ընտրություններից հետո Մոսկվան կձևակերպի Երևանին ուղղված ավելի հստակ հարցադրում․ Պետրոսյան
Արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը գրում է․ «Անթալիայի դվանագիտական ֆորումի շրջանակում կայացած մամուլի ասուլիսի ընթացքում ՌԴ ԱԳ նախարար...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
«Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ պետն ազատվել է պաշտոնից
«Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ պետն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից: Այս մասին հայտնում է Արդարադատության նախարարությունը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Այցելել եմ ՀՀ ՊՆ ՀՕՊ զորամասերից մեկը․ Աբրահամյան
«Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը գրում է․ «ՀՀ ՊՆ ՀՕՊ զորամասերից մեկն եմ այցելել, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Գևորգ Պապոյանի պատգամավորի լիազորությունները դադարեցվել են
ՀՀ ԱԺ-ից հայտնում են․ «Հիմք ընդունելով պատգամավորի հրաժարականի մասին դիմումը եւ առաջնորդվելով «Ազգային ժողովի կանոնակարգ»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Մեղադրանք է ներկայացվել Այգեպատ համայնքի ղեկավարին, վերջինիս կնոջն ու աներոջը․ ՔԿ
ՀՀ քննչական կոմիտեի Արարատի մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ Արարատի մարզի Այգեպատի (ներկայում Արտաշատ խոշորացված համայնքի Այգեպատ բնակավայր)...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Երևանի բյուջեի կատարողականի՝ 2023-թ.-ին գնվել են ավելի քան 360 000$-ի բույսեր․ Վարդանյան
Երևանի ավագանու անդամ Քրիստինա Վարդանյանը գրում է․ «Ըստ բյուջեի կատարողականի՝ 2023-թ. գնվել են բույսեր, ավելի քան 360 000$։ Ապրիլին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Վնասվել է Մյասնիկյան ենթականը սնող երկու մալուխ, էլեկտրամատակարարումն ամբողջությամբ վերականգնել չի լինում
«Վիոլա Ջուր» ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական աշխատանքների ընթացքում վնասվել է Մյասնիկյան ենթականը սնող երկու մալուխ, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Լվովյան փողոցում վաղը նախատեսված ապամոնտաժման աշխատանքները կդադարեցվեն. Արմեն Փամբուխչյան
Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արմեն Փամբուխչյանը գրում է, որ Լվովյան փողոցում առկա խնդրի հետ կապված այսօր հանդիպել է բնակիչների հետ, լսել նրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Գնացիր դեպի Արևմուտք, Ռուսաստանի նման թշնամի ես ունենալու, գնացիր դեպի Ռուսաստան, դա նշանակում է Հայաստանի կորուստ. Գագիկ Մելքոնյան
Հայաստանն այժմ կանգնած է ընտրության առջև՝ Արևմո՞ւտք, թե՞ Ռուսաստան, Երևանը պետք է կողմնորոշվի՝ իր անվտանգային խնդիրները որ դեպքում ինչ կերպ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Թ.  Ենոքյան. ԶՊՄԿ-ի, Լիդիանի բաժնետոմսերը կառավարությանը փոխանցելուց հետո ընկերությունների վարքագծի կտրուկ փոփոխություն կա
13:37 04/03/2024

Թ. Ենոքյան. ԶՊՄԿ-ի, Լիդիանի բաժնետոմսերը կառավարությանը փոխանցելուց հետո ընկերությունների վարքագծի կտրուկ փոփոխություն կա

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}