Մշակույթ 12:28 09/01/2017 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Մարդը պարտավոր է և պետք է ապրի տառապանքի երջանկությունը, այլ կերպ նա մարդ չի կարող լինել»: Նման համոզմունք է ունեցել ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ,  XX դարի կինոյի խոշորագույն նորարար ռեժիսորներից Սերգեյ Փարաջանովը:

Այսօր Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է. 1924 թ. հունվարի 9, Թբիլիսի:

Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանն ամեն տարի այս օրը կազմակերպում է այց Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու մեծ արվեստագետի հիշատակին, այնուհետև թանգարանում լինելու է հյուրասիրություն:

Panorama.am-ի հետ զրույցում թանգարանի տնօրեն Զավեն Սարգսյանը, խոսելով ռեժիսորի՝ հայ  արվեստում թողած ավանդի մասին, ասաց. «Այսօր Հայաստանում այսքան ֆիլմեր են նկարահանվում: Լինում են ֆիլմեր, որ նույնիսկ հայերը չեն նայում, քանի որ շատ թույլ են: Այդ մարդը 45 տարի առաջ նկարահանեց ֆիլմ՝ «Նռան գույնը», որը մինչ օրս նայում է ողջ աշխարհը: Պատկերացրեք՝ ինչ մակարդակ է: Այսօր Հայաստանից որևէ անուն կա՞, որ ճանաչեն աշխարհում: Ինչ ուժ պետք է ունենար, որ այդ փակ երկրում նման ֆիլմեր ստեղծեր»:

««Նռան գույնով» Փարաջանովը կինոն մի քանի տասնամյակ առաջ մղեց»,- ասել է իտալացի կինոռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելլինին:

Ս. Փարաջանովը (Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան) մանկուց նկարել է, ջութակ և դաշնամուր նվագել: Դպրոցական տարիներին հաճախել է բալետի ստուդիա և դրամատիկական խմբակ: 1942–45 թթ-ին սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, 1951 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը (Իգոր Սավչենկոյի արվեստանոց). դիպլոմային աշխատանքը «Մոլդովական հեքիաթ» ֆիլմն է: 1949 թ-ից Կիևի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ռեժիսորի ասիստենտ էր, 1952 թ-ից՝ բեմադրող-ռեժիսոր: Մասնակցել է Սավչենկոյի «Երրորդ հարվածը» (1948 թ.) և «Տարաս Շևչենկո» (1952 թ.) ֆիլմերի նկարահանումներին:

Նրա առաջին կարևոր կինոնկարը «Մոռացված նախնիների ստվերներն» է (1964), որը պատմում է գուցուլ Իվանի կյանքի մասին։ Ազգային հանդերձանքների առատության, հետաքրքիր ու նորարական և գյուղական կյանքի տարօրինակ ներկայացման շնորհիվ ֆիլմը բազմաթիվ միջազգային մրցանակներ է ստացել և Փարաջանովին հռչակ բերել:

1968 թ-ին Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Փարաջանովը ձեռնամուխ է լինում միջնադարյան հայ պոետ, աշուղ Սայաթ-Նովային նվիրված «Նռան գույնը» ֆիլմի ստեղծմանը (ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1988 թ): Այս ֆիլմով հաստատվել է Փարաջանովի արվեստի ինքնատիպությունը, և ռեժիսորն արժանացել է մեծ համբավի:

1973 թ-ին, երբ Փարաջանովն սկսել է «Հրաշքն Օդենսում» (նվիրված է Հանս Քրիստիան Անդերսենին) ֆիլմի աշխատանքները, նրան բանտարկել են: 1977 թ-ին միջազգային հանրության (Ֆրանսուա Տրյուֆո, Ժան-Լյուկ Գոդար, Ֆեդերիկո Ֆելլինի, Լուկինո Վիսկոնտի, Ռոբերտո Ռոսսելինի, Միքելանջելո Անտոնիոնի, Լուի Արագոն) ճնշման տակ ժամանակից շուտ ազատվել և վերադարձել է Թբիլիսի: 1982 թ-ին Փարաջանովը դարձյալ կեղծ մեղադրանքներով ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և 11 ամիս պահվել Օրթաճալայի բանտում: Ռեժիսորը նույնիսկ բանտախցում շարունակել է ստեղծագործել. կազմակերպել է ինքնագործ թատրոն, ստեղծել կոլաժներ, տիկնիկներ և գծանկարներ:

«Օրվա չար մթնոլորտը հասու չէր նրա բնությանը: Չնայած դրան, նա դարձավ ամենահալածված և հետապնդվող արվեստագետը: Այդ ժամանակների նախախնամությունն էր: Նա մեղավոր էր, որովհետև ազատ էր»,- ասել է ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ: ԽՍՀՄ և ՌԴ պետական մրցանակների դափնեկիր Բելլա Ախմադուլինան:

Կյանքի վերջին տարիներին Փարաջանովը նկարում էր ինքնակենսագրական «Խոստովանանք» ֆիլմը, որն անավարտ մնաց և հետագայում ամբողջությամբ օգտագործվեց Միքայել Վարդանովի «Փարաջանով։ Վերջին Գարուն» (1992) վավերագրական ֆիլմում։

Նկարահանվել է Փարաջանովին նվիրված շուրջ 20 ֆիլմ: 2010 թ. Հոլիվուդում ստեղծվել է Փարաջանով-Վարդանով ինստիտուտը վարպետի ստեղծագործությունները ուսումնասիրելու նպատակով:
Սերգեյ Փարաջանովը մահացել է թոքերի քաղցկեղից` 1990 թվականի հուլիսին 21-ին Երևանում: 

«Հուլիսի 20-ին Փարաջանովը անգիտակից վիճակում փոխադրվեց Երևան՝ Հանրապետական հիվանդանոց: Երեկոյան Գ. Դավիդովի և Գ. Զաքոյանի հետ միասին գնացինք տեսակցության: Նա պառկած էր, աչքերը փակ: Իսկ սարքավորումները ցույց էին տալիս արյան ճնշումը և երակազարկը: Երբ որոշեցինք գնալ, խնամող բուժքույրը մոտեցավ մեզ և, իմանալով, որ մենք Փարաջանովի մտերիմներն ենք, ասաց. «Իմ բազմամյա աշխատանքի ընթացքում առաջին անգամն եմ հանդիպում նման երևույթի, երբ անգիտակից վիճակում պառկած հիվանդին մոտենում են նրա մտերիմները, փոխվում են նրա արյան ճնշման և երակազարկի ցուցանիշները»: Երկու ժամ հետո դադարեց բաբախել Փարաջանովի սիրտը» (Զավեն Սարգսյանի հուշերից, hovikcharkhchyan.wordpress.com): 



«Կինոյի աշխարհը մի հրաշագործիչ կորցրեց: Փարաջանովի երևակայությունը հավերժ կդյութի և ուրախություն կպարգևի աշխարհի ժողովուրդներին»,- հատված՝ Ֆեդերիկո Ֆելլինիի, Տոնինո Գուեռայի, Ջուլիետա Մազինայի, Ալբերտո Մորավիայի, Մարչելլո Մաստրոյանիի, Բեռնարդո Բերտոլուչիի՝ Փարաջանովի մահվան կապակցությամբ Երևան ուղարկած հեռագրից:


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:39
Նախարար. Կառավարման գործընթացում էլեկտրոնային տեխնոլոգիաների կիրառումը դրական կանդրադառնա մեր կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներին
«Պետական կառավարման համակարգի թվայնացումը, կառավարման գործընթացում էլեկտրոնային տեխնոլոգիաների կիրառումը դրական կանդրադառնա մեր կյանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:34
Ընտանեկան բռնության կանխարգելման խորհուրդ ստեղծելու նպատակը ո՞րն է. Վահե Էնֆիաջյան
Այն պարագայում, երբ վարչապետին կից կան 20-ից ավելի խորհուրդներ, սակայն դրանք չեն գործում:
Աղբյուր` Panorama.am
15:16
ՄՃԽ փորձագետ. Նախագահների հանդիպումը հույս է ներշնչում, որ Ղարաբաղի թեման շփման գծից կտեղափոխվի բանակցային սեղան
«Միջազգային ճգնաժամային խմբի» (ICG) փորձագետ Օլեսյա Վարդանյանը «Ինչպե՞ս Ղարաբաղի հարցում հասնել խաղաղության. ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Հովհաննես Իգիթյան. Լավ է, որ գաղտնիության շղարշը բացվեց
Միջազգային փորձագետ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախկին նախագահ Հովհաննես Իգիթյանը չի կարծում, որ Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Ադրբեջանի կողմից «սպանենք, ջարդենք» տոնայնությունը գուցե մի փոքր նվազի. Վիգեն Հակոբյան
Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների ժնևյան հանդիպումը ի տարբերությունը նախորդների՝ մի քիչ այլ էր։ Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը նման կարծիք...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
ՀՔԾ. Վարույթ է ընդունվել պաշտոնեական դիրքի չարաշահման փաստով հարուցված քրեական գործը
Ոստիկանության աշխատակիցն իրեն ուղղորդել է մատնացույց անել, իբր, իր կողմից ապօրինի հատված ծառերը, սակայն իրականում դրանք իր կողմից չեն հատվել:
Աղբյուր` Panorama.am
14:47
Նոր ատոմակայան կունենանք, եթե գնային առումով այն լինի արդյունավետ․ Դավիթ Հարությունյան
Էներգետիկայի  ոլորտում Հայաստանն ունի երկու հնարավոր զարգացման սցենար՝ փորձել ընդհանրապես էներգակիրների գինը նվազեցնել երկրում,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:34
Ա. Մանուկյան. Պետական պարտքի վրա ճնշումը թուլացնելու համար կառավարությունը ինքնածախսածածկում ապահովող վարկային ծրագրեր է իրականանացնելու
Քննարկվել են Հայաստան-Վրաստան օդային գծի կառուցման ծրագրերի ֆինանսավորման հարցերը
Աղբյուր` Panorama.am
14:30
Ընտանեկան բռնության կանխարգելման մասին օրինագիծը պարտադրված է՝ պղծելու հայ ընտանիքները. Վարդան Բոստանջյան
Հնարավոր չէ՞ այս ամենը ընտանեկան օրենսգրքով և այլ մոտեցմամբ կարգավորել։
Աղբյուր` Panorama.am
14:21
Մալթայում մեքենայի պայթյունից մահացել է Պանամական թղթերի հետ Ադրբեջանի կապը բացահայտած լրագրողը
Հայտնի լրագրողը, ով մեծ դերակատարում էր ունեցել Պանամական թղթերի բացահայտման գործում, սպանվել է Մալթայում: Լրագրող և բլոգեր Դաֆնե Կարուանա...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Ապտակը բռնության դրսևորում չԷ. Վիգեն Քոչարյան
Հոգեբանական բռնության դրսևումները բոլորն էլ առաձին-առաձին իրավակարգավորման շրջանակներում հստակեցված են:
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Բորիս Նավասարդյան. Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը բացահայտ միջամտություններ չեն ակնկալվում
«Հայաստան- ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի կարգի փաստաթուղթը հրապարակվում է այն ժամանակ, երբ բանակցող կողմերը...
Աղբյուր` Panorama.am
13:40
«Աշխարհի բնակչությունը 2017» զեկույցի համաձայն՝ Հայաստանն առաջին անգամ որոշ ուղղություններով հայտնվել է առաջատար դիրքերում
«Աշխարհի բնակչությունը 2017»  զեկույցում Հայաստանն առաջին անգամ որոշ ուղղություններով հայտնվել է առաջատար դիրքերում:  Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Ռոստոմյան. Կհասնենք այնպիսի մակարդակի, որ հնարավոր կլինի անցկացնել նաև վոլեյբոլի ներքին առաջնություն
«Սկսել ենք անցկացնել բասկետբոլի հանրապետական առաջնություն։ Հուսով եմ, որ Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիայի նոր նախագահի արհեստավարժ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:24
Արցախյան հասարակությունը լուրջ չի վերաբերում բանակցային գործընթացներին. քաղաքագետ
«Հասարակությունը տարիների ընթացքում հասկացել է, որ հակամարտությունն առնվազն մոտ ապագայում, գալիք տասնամյակների ընթացքում որևէ բանակցային լուծում չունի»:
Աղբյուր` Panorama.am
13:19
7 ֆիլմ. Ճապոնական ֆիլմերի 12-րդ փառատոնը Հայաստանում
Հոկտեմբերի 19-ից 23-ը տեղի կունենա Ճապոնական ֆիլմերի 12-րդ փառատոնը` նվիրված Ճապոնիայի և Հայաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Ընտանեկան բռնության մեջ ենթադրաբար մեղադրվողը կարող է բողոքարկել որոշումը. ՀՀ արդարադատության փոխնախարար
համապատասխան անձին մենք ենթադրաբար ընտանեկան բռնություն գործած անձ ենք համարում՝ դրանով իսկ անմեղության կանխավարկածը պաշտպանելով:
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Դեմկուս. Գաղտնիք չէ, որ բռնության դեպքերի զգալի մասը ծնվում են սոցիալական ծանր վիճակում գտնվող ընտանիքներում
«Ընտանիքում ծագած վեճերը հարթելու փոխարեն, իրավասու պաշտոնյաները կարող են ստանձնել դատավորի լիազորություններ»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Այս էտապում որևէ մեկը հետաքրքրված չէ ստատուս քվոյի փոփոխությամբ. վերլուծաբան
«Ստատուս քվոյի փոփոխության խնդիր չկա, հակառակը՝ ներկայումս կա ստատուս քվոն պահելու համար նոր որոշակի քաղաքական բանաձևի, քաղաքական ֆորմատի ձևավորման խնդիր»:
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Անչափահասների նկատմամբ սեռական ոտնձգությունների 47 տոկոսի փորձերը տեղի են ունենում ընտանիքում. Վիգեն Քոչարյան
Հայաստանում օրական երկու անգամ դիմում են ոստիկանություն՝ կապված ընտանեկան բռնությունների հետ:
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
Ալիևի հայտարարությունները՝ հռետորական կամ դիվանագիտական բլեֆ. Արման Նավասարդյան
Նա ընդգծեց, որ իր համար ամենակարևորն այն է, որ Հայաստանի նախագահը երեկ կրկին անգամ հայտարարել է, որ Ղարաբաղը չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում:
Աղբյուր` Panorama.am
12:17
Արփինե Հովհաննիսյան. Հայ-կանադական հարաբերությունները կայուն զարգանում են
ԱԺ նախագահի տեղակալ Արփինե Հովհաննիսյանն այսօր ընդունել է Հայաստանում Կանադայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ջոն Ռոնալդ Քյուրին: ԱԺ հանրային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Հարցի լուծումն այլ կոնտեքստում պետք է փնտրենք. Ստեփան Մարգարյանը
Քննարկում՝ «Սարգսյան Ալիև ժնևյան հանդիպում. գնահատականներ ու կանխատեսումներ» թեմայով
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Բասկետբոլ Մ 16. «Արցախը» հաղթել է մեկնարկային խաղում
Բասկետբոլի մինչև 16 տարեկանների Հայաստանի առաջնությունում երեկ առաջին հանդիպումն է անցկացրել «Արցախը»: ՀԱՕԿ պաշտոնական կայիքց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Քամու հետևանքով Ստեփանավանում 3 էլ. սյուն է շրջվել գազատար խողովակի վրա և հրդեհ բռնկել
Ուժգին քամու վնասների վերաբերյալ «911» ծառայություն ստացված ահազանգերը
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Ստամբուլի փողոցներից մեկը կկրի հռչակավոր հայ լուսանկարչի անունը
Ստամբուլի քաղաքապետարանը ընդունել է Բեյօղլու թաղամասում գտնվող Թոսբաղա փողոցը ստամբուլահայ աշխարհահռչակ լուսանկարիչ Արա Գյուլերի անունով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Հայաստան-ԵՄ նոր համաձայնագիրը կնպաստի համագործակցության շարունակականությանը. Նատալյա Վուտովա
ԵՄ-ի և ԵԽ-ի կողմից ֆինանսավորվող ծրագրերն աջակցում են դատական բարեփոխումներին, բանտային համակարգի կայացմանը, բարձրագույն կրթության ոլորտում կոռուպցիայի հաղթահարմանը:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Նավասարդյան. Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը բացահայտ միջամտություններ չեն ակնկալվում
13:53 17/10/2017

Նավասարդյան. Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը բացահայտ միջամտություններ չեն ակնկալվում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}