Մշակույթ 19:22 24/01/2017 Հայաստան

Նա գրականություն մտավ սեփականատերի և տանտիրոջ իրավունքով.Պարույր Սևակի ծննդյան օրն է

«Պարույր Սևակն այն բացառիկ անհատականություններից է, որի ժառանգության գնահատականը պիտի լինի` «եւ եղև լույս»»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում ասաց  բանասիրական գիտությունների դոկտոր Լիլիթ Արզումանյանը:

Այսօր Պարույր Սևակի ծննդյան օրն է: 

Շարունակելով իր խոսքը՝ Լիլիթ Արզումանյանն ասաց. «Սևակի ստեղծագործությունը բուն կյանքի, իրականության ծնունդ է: Իր ժամանակի ռուս և համաշխարհային մեծանուն բանաստեղծների փորձի և դասական ավանդների յուրացումով նա դարձավ նորարար, իր հերթին` ուրույն ճանապարհ հարթեց պոետական մերժամանակյա ու գալիք սերունդների առջև:

Պարույր Սևակն իր արմատներով ձգվում է մինչև Նարեկացի, մինչև հայ միջնադարյան հարուստ պոեզիան, հասնում Սիամանթոյին, Վարուժանին ու Չարենցին:

Իր սերնդակիցներից ոչ ոք այնպիսի հետք չթողեց հայ պոեզիայում,  ինչպես    Պարույր Սևակը: Նա գրականություն մտավ սեփականատերի և տանտիրոջ իրավունքով: Սևակի իդեալը «մտածող, մտավորական, իմացական հերոսն է», անկախ այն հանգամանքից քնարական հերոս է թե վիպական: Այն հերոսը, որը քայլում է ժամանակի հետ, որը կարող է «հոգեպես գոհացնել» ընթերցողին:

Պարույր Սևակը ազգային բանաստեղծ է: Նա հավատացած էր, որ «բանաստեղծ լինել և չունենալ ազգային պատկանելիություն` անհնարին  է, ինչպես հնարավոր չէ լինել լույսի ճառագայթ և չանդրադառնալ ջրում»:

«Մենք իրավունք չունենք ուշանալ պատմության գնացքից կամ օդանավից:
Մենք պարտավոր ենք շահել շախմատային մեր խաղը, որ սկսել ենք ոչ թե մենք, այլ Մեսրոպ Մաշտոցը...»»:

«…Պարույր Սևակի ծնունդը` մեր կյանքի, մեր մշակույթի, մեր ներկայի ու մեր ապագայի համար եղավ ճշմարտապես մի «Եղիցի լույս»...»,- ասել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը:

Պ. Սևակը ծնվել է 1924 թվականի հունվարի 24-ին Արարատի շրջանի Չանախչի (ներկայիս Զանգակատուն, Արարատի մարզ) գյուղում։ Գրել ու կարդալ նա սկսել է հինգ տարեկանից։ Նույն տարիքից էլ Պարույրը սկսում է հաճախել դպրոց, սակայն սկզբում, քանի որ տարիքը թույլ չէր տալիս օրինական դպրոց գնալ, նրա հաճախումները ոչ օրինական բնույթ էին կրում։ Նրա գերազանց առաջադիմությունը տեսնելով` ուսուցիչը թույլատրում է օրինական կարգով գրանցվել դպրոցում և շարունակել ուսումը։ Պարույրը մանկական հասակից շատ էր կարդում, իսկ տասնմեկ տարեկանում առաջին անգամ իր գրիչն է փորձում պոեզիայում։ 1940 թվականին դպրոցը գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով՝ ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայերենի բաժինը։ Եղել է ամենալավ ուսանողներից մեկը։ «Սովետական գրականություն» ամսագրում տպագրվում են նրա երեք բանաստեղծությունները` Պարույր Սևակ ստորագրությամբ։

1955 թվականին Սևակը ավարտում է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, որտեղ և դասախոսում է կյանքի հետագա չորս տարիների ընթացքում: 1958թ. Սևակն ավարտում է «Անլռելի զանգակատուն» պոեմը, որը տպագրվում է Երևանում 1959-ին` միանգամից ժողովրդականություն բերելով նրան:  1963թ. տպագրվում է Սևակի «Մարդը ափի մեջ» ժողովածուն:
Պ.Սևակի վերջին` «Եղիցի լույս» ժողովածուն տպագրվում է 1969 թվականին, բայց... հրապարակ հանվում 1971-ին` բանաստեղծի ողբերգական մահից մոտ երկու ամիս անց:

1970-ին Պարույրը ստանում է բանասիրական գիտությունների դոկտոր գիտական կոչումը։ 1963-ից մինչև 1971 թթ. աշխատում է որպես ավագ գիտաշխատող Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1966-ից հանդիսանում է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղարը։ 1967թ-ին «Սայաթ-Նովա» թեմայով թեզ է պաշտպանել և ստացել է (1970թ.) բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան:

Պարույր Սևակի բանաստեղծությունները թարգմանվել են աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով: Նրա սցենարներով նկարահանվել են «Մեսրոպ Մաշտոց» (1962թ.), «Սայաթ-Նովա» (1965թ.) փաստագրական կինոնկարները:
Մեծն գրողի մահվան մասին կան իրարամերժ վարկածները։ Ըստ վարկածներից մեկի, Սևակը մեքենա վարել չի գիտեցել, բայց այդ օրը նա պետք է գար Երևան, իր զոքանչի քառասունքին ներկա գտնվելու համար։ Սևակի վարորդը հրաժարվել է մեքենան վարել, պատճառաբանելով, որ գործեր ունի։ Սևակը ինքն է որոշել վարել ու իր կնոջը՝ Նելլի Մենաղարաշվիլիին ասել է, որ եթե մեքենան կարողանա դուրս բերել ավտոկանգառից, ապա ճանապարհ կընկնեն։ Կինը նստել է Սևակի կողքին, իսկ երկու որդիները մեքենայի հետնամասում։ Սևակի մեքենան բախվել է հայրենի գյուղից 8 կմ հեռավորության վրա, որի արդյունքում մահացել են Սևակն ու նրա կինը։ Ըստ մեկ այլ վարկածի, գրողի սպանությունը եղել է կազմակերպված և այն կատարվել է սովետական իշխանության պատվերով։

Պարույր Սևակը մահացել է 1971 թվականի հունիսի 17-ին` ավտովթարից։ Թաղված է հայրենի գյուղում։

«Ինչպե՞ս կարելի է Պարույր Սևակի գերեզմանի առաջ չհավատալ հոգու անմահությանը»,- ասել է  Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը:

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:30
Եթերում է «Իմնեմնիմի» փոդքասթի 109-րդ թողարկումը. ՈւՂԻՂ
«Իմնեմնիմի» փոդքասթի 109-րդ թողարկման  հերթապահներն են՝ թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյան, հասարակական գործիչ Էդգար Ղազարյան,...
Աղբյուր` Panorama.am
23:17
Արամ Առաջինը կարևորել է սփյուռքում եկեղեցական ու ազգային ավանդույթների պահպանումը
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունից հայտնում են. «Վեհափառ Հայրապետը կ՚եզրափակէ Մայրավանքի հոգևոր լսարանի և աստուածաշունչի...
Աղբյուր` Panorama.am
23:00
Ալեն Սիմոնյանի աշխատավարձը 1 տարում ավելացել է շուրջ 3,5 մլն դրամով
Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը 2023 թվականի վերջի դրությամբ 3 վարկ ունի, որի մայր գումարի մնացորդների գումարը կազմել է շուրջ 63․7 մլն...
Աղբյուր` Panorama.am
22:50
Խեղաթյուրված նոր ձայնագրությունների նպատակն ինձ և իմ կուսակցությանը հարվածելն ու շարժումը պառակտելն է. Գերասիմ Վարդանյան
Փաստաբան Սոսե Չանդոյանը գրում է. «Այսօր Արմավիր ՔԿՀ-ում տեսակցել եմ պաշտպանյալիս` Գերասիմ Վարդանյանին, ում փոխանցել եմ այսօր տարածված...
Աղբյուր` Panorama.am
22:25
Փաշինյանի աներձագը այս տարի 7 անշարժ և 1 շարժական գույք է հայտարարագրել
7 անշարժ և 1 շարժական գույք․ Ազգային ժողովի իշխող՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանի՝ 2024...
Աղբյուր` Panorama.am
22:13
Երևանը կունենա նոր գլխավոր հատակագիծ
Երևանի քաղաքապետարանից հայտնում են, որ մայրաքաղաքը առաջիկայում կունենա նոր գլխավոր հատակագիծ: Այն նաև թվայնացվում է: Գործընթացի վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:34
Բրյուսելը հրաժարվել է ընդունել Բելգիա-Իսրայել ֆուտբոլային հանդիպումը
Բրյուսելի քաղաքապետարանը հրաժարվել է ընդունել ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի շրջանակներում Բելգիա-Իսրայել հանդիպումը, որը պետք է կայանար սեպտեմբերի 6-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:17
Արարատ Միրզոյանը չի մասնակցի ՀԱՊԿ-ի արտաքին գործերի գերատեսչությունների ղեկավարների խորհրդի նիստին
Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը չի մասնակցի հունիսի 21-ին Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում կայանալիք ՀԱՊԿ անդամ երկրների արտաքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Կապի մեջ կլինենք․ Պուտինը՝ Կիմ Չեն Ընին
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Փհենյանի օդանավակայանում Հյուսիսային Կորեայի նախագահ Կիմ Չեն Ընին հրաժեշտի ժամանակ խոստացել է կապի մեջ մնալ։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
ԱԽ քարտուղարն ու Ֆրանսիայի վարչապետի ​​խորհրդականը քննարկել են տարածաշրջանային վերջին զարգացումները
ՀՀ ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը Ֆրանսիայի Հանրապետություն կատարած աշխատանքային այցի շրջանակներում հադիպել է Ֆրանսիայի Հանրապետության վարչապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Առևանգել են 44-օրյա պատերազմում զոհված փոխգնդապետ Արթուր Հովսեփյանի եղբորը
 Այսօր առավոտյան իր իսկ տանից առեւանգվել է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ զոհված փոխգնդապետ Արթուր Հովսեփյանի եղբորը՝ Արմեն Հովսեփյանին։ Ինչ-որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:04
Իշխանություններն ագահորեն են օգտվում իրենց լծակներից՝ թույլ չտալով, որ ՄԻՊ-ն իր գործն անի․ փաստաբան
«Ուզում եմ հստակ արձանագրենք՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանի բացակայությունը հանրային պրոցեսներից»,- այս մասին ասաց փաստաբան Վարազդատ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Սևակ Միքայելյանին նշանակվել է Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ
Նիկոլ Փաշինյանը Սևակ Միքայելյանին նշանակել է Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ։ Այս մասին տեղեկանում ենք վարչապետի որոշումներից։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Իրանում Հայաստանի առևտրական կցորդ է նշանակվել
Նիկոլ Փաշինյանը հունիսի 19-ին որոշում է ընդունել, որտեղ ասվում է․ «Հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2004 թվականի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Կեղծ 20-հազարանոցներ են շրջանառվել
Հունիսի 5-ին, կեսգիշերն մոտ, Կոտայքի մարզի Բջնի գյուղի մոտ ծառայություն իրականացնող պարկներին է մոտենում մի քաղաքացի: Նա հայտնում է, որ մոտ կես...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
Ցեղասպանությունը ժխտողներ, հիշեք՝ Հայոց Եղեռնը առաջին անգամ ճանաչել է հենց Թուրքիան․ Դանիելյան
Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Գևորգ Դանիելյանը գրում է. «Երբ զարմանում եք, թե 1915թ. այդ ինչպես էին հազարավոր հայեր գրեթե կամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Բաքվի շանտաժն ու Հայաստանի իշխանության «դուալիզմը»․ Սուրեն Սուրենյանց
Քաղաքագետ, «Դեմոկրտական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը գրում է․ «Բաքվի շանտաժն ու Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Ոստիկանության գործողությունները ո՛չ իրավաչափ էին, ո՛չ էլ՝ պրոֆեսիոնալ․ Արաքս Մելքոնյան
«Գտնում եմ, որ բոլոր նռնակները ոչ իրավաչափ են կիրառվել, քանի որ դրանք անհամաչափ են կիրառվել»,- այս մասին ասաց «Իրավունքների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Հայտնի են Ստեփան Ավագյանի անվան շախմատի հուշամրցաշարի հաղթողները
Ջերմուկում ավարտվել է Ստեփան Ավագյանի անվան շախմատի միջազգային հուշամրցաշարը, որի շրջանակում այս տարի միաժամանակ անցկացվել են շախմատի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Սա ամենադասական կոռուպցիա, նաև պետական ռեկետ է․ Ավետիք Իշխանյան
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը գրում է․ «ԴԱՍԱԿԱՆ ԿՈՌՈՒՊՑԻԱ, ՆԱԵՎ ՊԵՏԱԿԱՆ ՌԵԿԵՏ Պարզվում է, որ մշտապես կեղծ ժպիտը դեմքին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
ՃՏՊ Գավառ-Մարտունի ավտոճանապարհին. կա զոհ
Հունիսի 19-ին, ժամը 15։10-ին Գեղարքունիքի մարզային փրկարարական վարչության ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Նորատուս գյուղի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Գիտնականներն հայտնել են աշխարհում վաղաժամ մահացության երկրորդ ռիսկային գործոնի մասին
Օդի վատ որակը 2021 թվականին վաղաժամ մահացության երկրորդ առաջատար գործոնն է եղել հիպերտոնիկությունից հետո։ «ՌԻԱ նովոստի»-ն հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Պատերազմի հետևանքով սպանված երեխաների թիվն անցած տարի եռապատկվել է
«Անցած տարվա հոկտեմբերից ի վեր, երբ ՀԱՄԱՍ ահաբեկչական խմբավորումը հարձակբեց Իսրայելի վրա, երկու կողմերն էլ իրականացրել են ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Էդ որ միշտ գրում ենք «10 մլն հայ», «10 մլն հայ», մի տեղ կա՞ էդ հայերի ցուցակը. Նիկոլ Փաշինյան
«Ուզում եմ կարևորել «Ի գործ» ծրագիրը, որը ստեղծում է օրգանական  կապ Հայաստանի Հանրապետության և Սփյուռքի միջև»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Վահան Մարտիրոսյանը նշանակվել է չեխական Պարդուբիցեի կամերային ֆիլհարմոնիայի նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր
2025/2026թթ 57-րդ երաժշտաշրջանից Պարդուբիցեի կամերային ֆիլհարմոնիայի (Komorní filharmonie Pardubice) գլխավոր դիրիժոր է նշանակվել հայտնի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Հակամարտության պայմաններում սեռական բռնության դեմ պայքարի օրն է
Հունիսի 19-ին ողջ աշխարհում նշվում է հակամարտության պայմաններում սեքսուալ բռնությունների դեմ պայքարի միջազգային օրը։ Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
16:45
Լիլիթ Բլեյան. ԱԳՆ ինքնախոստովանական հայտարարությունից հետո միակ տրամաբանական քայլը կլիներ կառավարության հրաժարականը
Երգչուհի, երգահան Լիլիթ Բլեյանը գրում է. «ՀՀ ԱԳՆ հրապարակել է հայտարարություն այն մասին, որ ՀՀ կառավարությունը ձախողել է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
Մբապե. Առանց ռիսկի հաղթանակներ չեն լինում
Ֆրանսիայի հավաքականի հարձակվող Կիլիան Մբապեն լուսանկար է հրապարակել Եվրոպայի առաջնությունից։ Ավստրիայի հետ խաղի (1:0) 91-րդ րոպեին ֆուտբոլիստը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Մարդկանց նվաստացնում են, որ նրանք իրենց տարածքները հանձնեն Ադրբեջանին. Գառնիկ Դանիելյան
«Այն կիրնացեցիները, որոնք մեր հետ հանդիպման էին եկել,  հրաժարվում են իրենց գույքը վաճառել։ Հիշեցնեմ, որ տարբեր գումարներ են առաջարկել...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բագրատ Սրբազան. Պայքարը շարունակվում է էլ ավելի մեծ թափով և շատ շուտ դուք դրան ականատես կլինեք
12:18 19/06/2024

Բագրատ Սրբազան. Պայքարը շարունակվում է էլ ավելի մեծ թափով և շատ շուտ դուք դրան ականատես կլինեք

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}