Հասարակություն 10:00 17/03/2017 Հայաստան

Ողբերգություն է. Թուրքագետը՝ Պոլսո իրադարձությունների մասին

Հեղինակ` Լալա Տեր-Ղազարյան

Թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանն անցած օրերին հետևել է Պոլսի պատրիարքի տեղապահի  ընտրություններին, դրան հետևած զարգացումներին:  Ստամբուլի նահանգապետարանից ստացված պաշտոնական գրությունը, նրա գնահատմամբ, իրավական ուժ չունի, հակասահմանադրական է: Նա կասկածներ ունի, որ գրության հեղինակն անձամբ Աթեշյանն է:

Ընտրությունների նշանակությանը, հետևած  զարգացումների պատճառների ու հնարավոր հետևանքների մասին Panorama.am-ը զրուցել է թուրքագետի հետ:

Հարց- Պոլսո պատրիարքարանում տեղի ունեցած իրադարձություններն ինչպե՞ս եք գնահատում:
Պատասխան- Այդ իրադարձությունները կարելի է բաժանել երկու մասի՝ դրական և բացասական: Դրականն այն է, որ ի վերջո երկար տարիներ անց համայնքում հնարավոր եղավ վերագտնել որոշակի միասնականություն և փորձել վերջ տալ Արամ Աթեշյանի կամայականություններին, եկեղեցական կարգի համաձայն, ընտրել տեղապահ: Մանավանդ, որ տեղապահի ընտրությունն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հանձնարարությունն էր: Ուրախալի է, որ ընտրող հանձնախմբի անդամ  34 հոգևորականների մեծ մասը դեմ արտահայտվեցին Աթեշյանին:
Բացասականն այն է, որ Արամ Աթեշյանը շարունակում է իր խարդավանքները, հոգևորականին ոչ վայել պահվածքով, շարքային ստախոսի ոճով, ընտրությունների արդյունքներին ծանոթանալուց հետո ի հայտ է բերում մի գրություն՝ Ստամբուլի փոխնահանագապետի կողմից, ըստ որի, իբր ընտրություններն անօրինական են: Փորձում է կառչած մնալ աթոռին, պառակտել նահանգը, ապակառուցողական գործունեությունը շարունակել: Որպես հոգևորական, Աթեշյանի համար պետք է կարևոր լինի ոչ թե Ստամբուլի փոխնահանգապետի նամակը, այլ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հրահանգ հորդորը տեղապահի ընտրություն անցկացնելու մասին, ինչը և արվել է:

Խնդիրն այն է, եթե այդ նամակը կար, և Աթեշյանն այն ստացել էր ավելի վաղ, պետք է հրապարակեր ոչ թե ընտրություններից րոպեներ անց, այլ ընտրություններից առաջ տեղյակ պահեր հանձնաժողովին, որ ստացել է նման նամակ, որ իրավունք չունեն անցկացնել ընտրություններ: Սա ուղղակի անթույլատրելի է, ողբերգություն է, որ մեր բարձրաստիճան հոգևորականներից մեկը՝ Արամ Աթեշյանն ունի նման պահվածք: Ես հույս ունեմ, որ սկսված գործընթացի դրական միտումները կշարունակվեն, մենք այժմ ունենք լեգիտիմ ընտրված տեղապահ և պետք է որ բոլորը համախմբվեն նրա շուրջ ու պայքարեն:
Ինձ համար ցավալի է, որ տեղապահի ընտրության բերկրանքը հնարավոր չեղավ տարածել, քանի որ անմիջապես հետևեց խառնաշփոթը: Ամենակարևորը պետք է հիշել, որ սա մեր եկեղեցական խնդիրն է, որևէ առնչություն չունի թուրքական իշխանությունների հետ, տեղապահ ընտրելը զուտ հոգևորների գործն է: 34 քահանաներ ու վարդապետներ ընտրել են տեղապահ: Թուրքիայի կարևոր գաղափարախոսությունն այն է, որ պետությունն իրավունք չունի միջամտելու եկեղեցու ներքին գործերին: Սա ըստ էության նաև աշխարհիկության ոտնահարումն է: Սա Աթեշյանի ու թուրք իշխանավորի համագործակցություն է:
Ուշագրավ է, որ Ստամբուլի փոխնահանգապետի նամակը զարմանալիորեն գրագետ նամակ էր, և ես լուրջ կասկածներ ունեմ, թե ինչպես կարող է թուրք իշխանավորն այդքան խոր գիտելիքներ ունենալ եկեղեցական տարբեր կարգերի մասին, նա անպայմանորեն ունեցել է մի հայ օգնական, ով հուշել է ու ծանոթացրել է կարգերի մասին: Ամենևին էլ պետք չէ օժտված լինել դեդեկտիվի հատկություններով, որպեսզի հասկանանք, որ այդ օգնողը կամ հուշողը նույն ինքը Աթեշյանն է:

Հարց- Թուրքիայի հայ համայնքի արձագանքն ինչպիսի՞ն է, ի՞նչ քայլերի կարող ենք ականատես լինել:
Պատասխան- Արձագանքները այս դեպքում էլ կարելի է բաժանել երկու մասի: Մի մասի մոտ խոր հիասթափություն է, ըստ էության խառնաշփոթ, չգիտեն հետագա քայլերը, նրանք մտածում են, որ կրկին ճգնաժամ ու փակուղային իրավիճակ է հասունանում, պասիվ դիրքորոշում ունեն, ինչը վտանգավոր է:
Համայնքի մյուս հատվածը, հուրախություն մեզ, նաև հոգևորականներ, այդ թվում և Սահակ Մաշալյանը, հստակ գիտակցում են եկեղեցական ու աշխարհիկ օրենքների տարբերությունը, գիտակցելով, որ տեղապահի ընտրությունը եկեղեցական գործ է, հաստատակամ են շարունակել պայքարն ու հասնել վերջնական արդյունքի:
Ես կարծում եմ, որ Էրդողանն ըստ էության ճիշտ էր, որ մի քանի շաբաթ առաջ հայտարարեց, որ հայ պատրիարքի ընտրության ձգձգումը ոչ թե թուրքական իշխանությունների, այլ հայ համայնքի մեղավորությունն է: Մենք տեսնում են, որ այս իրադարձություններն ըստ էության ապացուցում են Էրդողանի այդ խոսքերը: Համայնքը դարձել է մի անձի ամբիցիաների զոհ, մի անձի, ով կառչում է  աթոռից, գնում համայնքի ցանկություններին դեմ: Երեկվա ընտրությունը ցույց տվեց, որ մեծամասնությունը դեմ է, որ Աթեշյանը լինի տեղապահ:

Հարց- Նման կերպ աթոռին կառչած լինելը կասկածների տեղիք չի՞ տալիս:
Պատասխան- Կարող ենք եզրակացնել, որ կան այլ պատճառներ, շահախնդրություններ, որոնք ստիպում են Աթեշյանին ամեն գնով պաշտպանի աթոռը: Վարկածներից մեկն էլ այն է, որ նրա պաշտոնավարման տարիներին ֆինանսական չարաշահումների, հողերի ու գույքերի հետ կապված խնդիրներ ու սկանդալներ եղան: Նոր տեղապահի դեպքում ի հայտ են գալու բոլոր անօրինականությունները, որոնք թույլ է տվել Աթեշյանը: Սա կարող է լինել պատճառներից մեկը:

Հարց- Ի՞նչ հնարավոր զարգացումների կարող ենք ականատես լինել:
Պատասխան- Աթեշյանը փորձում է  ամեն կերպ տապալել պատրիարքի ընտրությունները, քանի որ չի կարող ընտրվել պատրիարք: Այն կանխատեսումները, որ ես ունեի տարիներ շարունակ, Աթեշյանը կարող է ստանալ ձայների 20 տոկոսը, ապացուցվեց երեկ: Նա փորձում է ամեն կերպ մնալ աթոռին: Բայց սա անձնական խնդիր չէ, վերաբերում է համայնքին, եկեղեցուն, հայությանը: Պետք է լինի կտրուկ որոշում, արձագանք: Եթե Աթեշյանը խանգարում է այս ամենին և կամք չի գտնում հեռանալու, պետք է բոլոր հնարավոր միջոցներով նրա հեռացումն ապահովել: Համայնքում, աթոռին  նրա ամեն ժամ գտնվելը փաստորեն կործանարար ազդեցություն է ունենում:

Հարց-Ձեր կարծիքով, Մայր Աթոռը կգնա՞ կտրուկ որոշման:
Պատասխան- Մայր աթոռը բավականին ակտիվ քայլեր ձեռնարկեց վերջին շրջանում: Կաթողիկոսը, այսպես ասած, հավաքելով հակամարտող կողմերին, կարողացավ որոշակի լուծում տալ հարցին: Հուսով եմ, որ Մայր Աթոռը պետք է շարունակի իր գործողությունները և հասնի թնջուկի լուծման: Էջմիածնում ձեռք բերված համաձայնություններն Աթեշյանը խախտեց, էստ էության խախտելով Կաթողիկոսի հանձնարարությունը՝ անցկացնել ընտրություններ: Սա նաև Մայր Աթոռի խնդիրն է, որ Կաթողիկոսի հանձնարարությունն ի կատար ածվի: Կարծում եմ, ցանկացած հոգևորականի համար գերակա պետք է լինի Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հորդորն ու հրանգանը, ոչ  թե Ստամբուլի փոխնահանգապետի կամ այլ պաշտոնյայի գրությունն ու նամակը:

Հարց-Տեղապահ ընտրված Բեքչյանն ինչպե՞ս է արձագանքել տեղի ունեցածին:
Պատասխան-Բեքչյանի արձագանքը շատ հայտնի չէ, նա այս ամենն ընդունել է ի գիտություն, առաջին քայլն այն է, որ ցանկանում է հանդիպել Ստամբուլի նահանգապետարանի աշխատակիցների հետ: Կարծում եմ, ամեն դեպքում մարտավարությունը պետք է լինի ավելի կտրուկ, քանի որ նա լեգիտիմ ընտրված տեղապահ է: Պետք է րոպե առաջ ընդունել նրա ընտրվելը, շնորհավորել և խնդրել որ իր լիազորությունների շրջանակում իրականացնի գործընթացը, որի շրջանակում էլ կարող է հանդիպել թուրք տարբեր պաշտոնյաների հետ: Դա չի նշանակում, որ ընտրական գործընթացն առկախվի, և սպասենք, թե երբ են նահանգապետարանից իրեն ընդունելու: Նա պետք է վճռական քայլեր անի, սա նրա պատմական առաքելությունն է:

Հարց-Ստամբուլի փոխնահանագապետի գրությունն իրավական առումով ոչինչ է, ես ճի՞շտ եմ հասկանում:
Պատասխան-Այս հայտարարությունն իրավական ուժ չունի, քանի որ Ստամբուլի նահանգապետարանը կարող է ապահովել պատրիարաքի տեղապահի ընտրության տեխնիկական հարցերը, քանի որ ընտրությունն անցկացվում է Ստամբուլի տարածքում: Տեղապահին ընտրում են միայն քահանաները, ոչ մի աշխարհիկ չի մասնակցում դրան: Թուրքիայի Սահմանադրության մեջ գրված է, որ ոչ մի աշխարհիկ իրավունք չունի միջամտել հոգևորականների կամ կրոնական կազմակերպությունների ներքին գործերին: Գրությունը հակասում է նաև Թուրքիայի Սահմանադրությանն ու այդ երկրի ամենակարևոր սկզբունքներից մեկին՝ աշխարհիկությանը։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:32
Սպահանի Հայոց թեմի թեմակալ առաջնորդ. Լիահույս ենք, որ հետաքննությունը երևան կհանի ճշմարտությունը
Սպահանի Հայոց թեմի թեմակալ առաջնորդ Սիփան Ծ. Վրդ. Քէչէճեանը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ դատապարտելով սեպտեմբերի 22-ին կատարված դեպքը:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Էրմիտաժը՝ աշխարհի լավագույն թանգարանների հնգյակում
Tripadvisor -ի օգտատերերի գնահատմամբ
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Բաբկեն Բագրատյանը՝ պատանիների արծաթե մեդալակիր
Ծանրամարտի Եվրոպայի պատանիների առաջնություն
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Ծանրամարտի ԵԱ. Գևորգ Ղահրամանյանը՝ ոսկե մեդալակիր
Պրիշտինայում (Կոսովո) ընթացող ծանրամարտի Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում կրտսեր տարիքային խմբում (մինչև 15 տարեկաններ) Գևորգ Ղահրամանյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Բրիտանացիների կեսն աջակցում է նոր Brexit-ի անցկացումը
Սոցհարցման արդյունքները
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Անձնագրում օտարերկրյա պետությունում վավերականության նշում կարելի է կատարել նաև սահմանային անցման կետերում
Իրազեկում է ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության պետ Մնացական Բիչախչյանը
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Արցախի Ճարտար և Ֆրանսիայի Դեսին-Շարպիո քաղաքների միջև ստորագրվել է Բարեկամության հռչակագիր
Դեսին-Շարպիոն դարձել է 8-րդը ֆրանսիական համայնքներից, որոնք բարեկամական հարաբերություններ են հաստատել Արցախի Հանրապետության քաղաքների հետ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Թուրք հաքերները կոտրել են Ֆրանսիայում Հայաստանի զբոսաշրջության գրասենյակի կայքէջը
«Այս հարձակումը նախորդում է Փարիզում բացվող Top Résa միջազգային ցուցահանանդեսին, որը սկսում է վաղը և որը համարվում է աշխարհում զբոսաշրջության ուղղված կարևորագույն միջոցառումներից մեկը»:
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Լևոն Արոնյան-Դին Լիժեն՝ ոչ-ոքի
Չորրորդ պարտիան կխաղացվի վաղը:
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Յոլյանի անվան արյունաբանական կենտրոնում արդեն հաջողությամբ իրականացվել է արյունաստեղծ ցողունային բջիջների չորս փոխպատվաստում
Լևոն Ալթունյանը և ՌԴ առողջապահության նախարարն երկու երկրի առողջապահության ոլորտի ներկայացուցիչների հետ այցելել են Ռ.Յոլյանի անվան արյունաբանական կենտրոն:
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Հայաստանի ու Արցախի անմոռանալի դեմքը
Լիտվացի բլոգեր Ստանիսլավ Գորբունովը Արցախից վերադառնալուց հետո պատմել է տեսածի ու զգացմունքների մասին: «Այստեղ անցկացրած մեկ շաբաթն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Chessify ստարտափը կներկայացնի Հայաստանը Seedstars World-ում
Մայքրոսոֆթ ինովացիոն կենտրոն Հայաստանը ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի հետ համատեղ Երևանում կազմակերպել է Seedstars միջազգային մրցույթի երևանյան փուլը։ Միջոցառման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Հոլիվուդի լեգենդ Ջոն Մալկովիչի ելույթով կմեկնարկի Խաչատրյանի միջազգային փառատոնը
Հոկտեմբերի 11-ին Հոլիվուդի լեգենդ Ջոն Մալկովիչի մասնակցությամբ «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում կմեկնարկի Խաչատրյանի միջազգային 5-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Վթարային և պլանային ջրանջատումներ Կենտրոն վարչական շրջանում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին առաջիկա օրերին սպասվող ջրամատակարարման հետևյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Մեծ կարևորություն ենք տալիս կրթական համակարգի զարգացմանը. Սերժ Սարգսյան
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է Ռուսաստանի Դաշնության կրթության և գիտության նախարար Օլգա Վասիլևային:
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Եզակի դինոզավրը դարձել է Կալիֆորնիայի խորհրդանիշ
Ներկա պահին Կալիֆորնիան արդեն ունի 33 խորհրդանիշ:
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Սպահանի Թեմական Խորհրդի ատենապետը հարձակման է ենթարկվել
Վարուժ Մինասյանն անմիջապես տեղափոխվել է հիվանդանոց:
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Կայացել է «Թվային Հայաստան» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նիստը
Վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ այսօր տեղի է ունեցել «Թվային Հայաստան» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդրանիկ նիստը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Իրանը չի սրի պաշտոնական Բաղդադի և Իրաքյան Քուրդիստանի իշխանությունների հետ հարաբերությունները. իրանագետ
Քրդերի հետ կապված այն խնդիրները, որոնք կարող են ի հայտ գալ Թուրքիայում, չեն կարող ի հայտ գալ Իրանում։
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Կառավարությունը մտադիր է ավելացնել թանկարժեք անշարժ գույքի դիմաց գանձվող գույքահարկի չափը
ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց, որ առաջիկայում նախատեսում են գույքահարկի մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Մարզպետն օգնության խնդրանքով դիմել է շիրակցիներին
Շիրակի մարզպետ Արթուր Խաչատրյանն օգնության  խնդրանքով դիմել է շիրակցիներին՝  համալրելու դպրոցները: «Սիրելի շիրակցիներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Դսեղում բացվել է թումանյանական հերոսների փայտե քանդակների պուրակը
Դսեղի Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարանի բակում բացվել է թումանյանական հերոսների փայտե քանդակների պուրակը: Նոր ենթակառուցվածքային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Բացահայտվել է աշխատանքի ընդունելու պատրվակով խարդախությամբ գումար հափշտակելու դեպք
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով բացահայտվել է աշխատանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:08
Էրդողանը սպառնացել է քրդերի հանրաքվեի պատճառով դադարեցնել Հյուսիսային Իրաքից նավթի հոսքը
Դրանից հետո եկեք նայենք, թե ինչ ճանապարհներով Հյուսիասյին Իրաքի կառավարությունը կտեղափոխի իր նավթը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
«Քաղաքական դաշտը վատառողջ է». ՍԴՀԿ համագումարի հայտարարությունը
Սեպտեմբեր 22-ից 24-ը քաղաքամայր Երևանում ընթացել է Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության XXI  հերթական փակ Համագումարը, որին մասնակցել են...
Աղբյուր` Panorama.am
16:32
Ջենիֆեր Լոպեսը մեկ միլիոն դոլար օգնություն կհատկացնի «Մարիա» փոթորկից տուժածներին
Երգչուհի Ջենիֆեր Լոպեսը 1  միլիոն դոլար օգնությունը կհատկացնի Պուերտո Ռիոկոյի բնակիչներին, ովքեր տուժել են «Մարիա» փոթորկից։...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բաքվում կարծում էին, որ արնախում արարածներ ենք՝ պատրաստ խեղդելու իրենց
16:40 25/09/2017

Բաքվում կարծում էին, որ արնախում արարածներ ենք՝ պատրաստ խեղդելու իրենց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}