Մշակույթ 19:52 29/07/2017 Հայաստան

Հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակն է

Այսօր լրանում է աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակը:

Հովհաննես Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականին  Ղրիմում՝ Թեոդոսիա քաղաքում, աղքատ հայ ընտանիքում։ Իր ընտանիքի ազգանունն Այվազյան էր։ Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու ծննդյան և մկրտության մատյանում Այվազովսկու ծնունդը գրանցված է՝ Գևորգ Այվազյանի որդի Հովհաննես: Նկարչի նկարներից մի քանիսը կրում են այս ստորագրությունը՝ «Հովհաննես Այվազյան»: Այվազովսկու նախնիները Գալիցիայի հայերից էին, ովքեր XVII–րդ դարում Գալիցիա էին գաղթել Արևմտյան Հայաստանից։

Սովորել է Թեոդոսիայի հայկական ծխական դպրոցում, 1830–33 թթ-ին՝ Սիմֆերոպոլի ռուսական գիմնազիայում, 1833–37 թթ-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1840 թ-ին ակադեմիան նրան գործուղել է արտասահման` կատարելագործվելու. եղել է Իտալիայում (նաև Սբ Ղազար կղզում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, մասնակցել է ցուցահանդեսների, արժանացել համընդհանուր ճանաչման: 1844 թ-ին Այվազովսկին վերադարձել է Ռուսաստան, նշանակվել Ծովային գլխավոր շտաբի ծովանկարիչ: 1845 թ-ից մշտապես բնակվել է Թեոդոսիայում:  Այվազովսկին շրջագայել է նաև Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, 1868 թ-ին ուղևորվել է Կովկաս. ստեղծել է լեռնային բնանկարներ:  1869 թ-ին Թիֆլիսում բացել  է հայ իրականության մեջ առաջին ցուցահանդեսը: 1873 թ-ին Ֆլորենցիայի ակադեմիայի պատվերով Պիտտի պալատի պատկերասրահի համար, որպես օտարերկրյա մեծ նկարիչ, ստեղծել է իր «Ինքնանկարը»:

Նյութապես օժանդակել է հույների ու իտալացիների ազգային-ազատագրական պայքարին, Գեղարվեստի ակադեմիայի սաներին, բելառուս ուսանողներին: 1900 թ-ին Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան սահմանել է Այվազովսկու անվան կրթաթոշակ:

1890-ական թվականներին` հայերի կոտորածների ծանր օրերին, Այվազովսկին «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում 1895 թվին», «Նավերի բեռնումը», «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին» կտավներով իր ցասումն է արտահայտել ընդդեմ թուրք ջարդարարների: Նա նյութապես օժանդակել է Ղրիմ փախած հայ գաղթականներին: 

Նա չի անտեսել նաև հայրենի բնաշխարհը, հայկական թեմատիկան: Խոշոր են Այվազովսկու ծառայությունները հայ մշակութային կյանքում։ Գեղանկարչության մեջ առաջին անգամ նա է պատկերել հայկական բնությունը, Արարատն ու Արարատյան հովիտը, Սևանա լիճը, արտացոլել հայրենի բնության գեղեցկությունները։ Նրա «Թիֆլիսի տեսարան»–ը (1868) հայ կենցաղային ժանրի առաջին նկարներից Է։ Հայաստանի նկատմամբ Այվազովսկու տածած սերը արտահայտվել է «Արարատ լեռան հովիտը» (1882, մասնավոր հավաքածու), «Արարատ» (1868, 1887), «Հայ մարտիկի երդումը» (1891), «Հայ ժողովրդի մկրտությունը» (1892), «Բայրոնի այցը Սխիթարյաններին Ս. Ղազար կղզում», «Խրիմյան Հայրիկը Էջմիածնի շրջակայքում» (1895) և այլ կտավներում։ Ծովանկարչության բնագավառում նրա անմիջական խորհուրդներով առաջնորդվել են Ս. ճիվանյանը, Ս. Մահտեսյանը, Վ. Մախոխյանը: Նրա արվեստը որոշակի ազդեցություն է ունեցել Գ. Բաշինջաղյանի ստեղծագործության վրա։

Ստեղծել է 6000-ից ավելի կտավ, հիմնականում ծովանկարներ: Աշխատել է շատ արագ, տեսողական վիթխարի հիշողությամբ։ Իր հաջողակ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վաստակած զգալի գումարներով Այվազովսկին բացել է արվեստի դպրոց և պատկերասրահ իր հարազատ Թեոդոսիա քաղաքում։

Հ.Այվազովսկին վախճանվել է 1900 թվականին։ Այվազովսկին թաղված է Թեոդոսիայում՝ հայոց միջնադարյան Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։ 1903 թ.նկարչի այրին մարմարե շիրմաքար է տեղադրել, որը իտալացի քանդակագործ Լ.Բիոջոլիի աշխատանքն է։ Շիրմաքարին գրաբար փորագրված են պատմահայր Մովսես Խորենացուխոսքերը. «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»։

Այվազովսկու գործերից պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում: Այվազովսկին ընտրվել է Ամստերդամի, Ռուսաստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ: Պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանով (1857 թ.):

Այվազովսկու գործերը աճուրդով վաճառվել են մինչև $2 միլիոն 125 հազար ամերիկյան դոլարով։

Նշենք, որ 2017 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հիշարժան տարեթվերի շարքում ընդգրված է Հովհաննես Այվազովսկու հոբելյանը (200-ամյակ):

Հուլիսի 28- 30-ը Թեոդոսիայում սկսվում են մեծ ծովանկարչի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները: Հայաստանի Ազգային պատկերասրահը ծովանկարչի 200-ամյակի առիթով այս տարվա սեպտեմբերին կազմակերպելու է ցուցահանդես և գիտաժողով:

Նախորդ տարի ծովանկարչի 200-ամյակի Մոսկվայի Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում կազմակերպվել էր մեծամասշտաբ ցուցահանդես. չորս ամսվա ընթացքում ցուցադրությունն ունեցել էր մոտ 600 հազար այցելու:

Լուսանկարները՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի կայքից: 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Կյանքի լավագույն որակ ապահովող եվրոպական քաղաքները
Կոպենհագենը, Բերնը, Հագան, Ժնևն ու Ստավանգերը կյանքի լավագույն որակ ապահովող եվրոպական քաղաքներն են։ Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, այդ մասին նշված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Նիկոլ Փաշինյանը կմասնակցի սահմանադրական հանրաքվեի քարոզարշավին
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կմասնակցի սահմանադրական հանրաքվեի քարոզարշավին։  «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Արագածոտնի մարզի Ամբերդ ամրոց և Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները դեռ անորոշ ժամանակ փակ կլինեն
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 17-ի ժամը 18:45-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Խոջալուի դեպքերի մասին Ադրբեջանի նախկին նախագահ Այազ Մութալիբովի հետ հայտնի հարցազրույցի հեղինակը վերահաստատում է տպագրվածը
Խոջալուի դեպքերի մասին Ադրբեջանի նախկին նախագահ Այազ Մութալիբովի հետ հայտնի հարցազրույցի հեղինակ՝ «Նեզավիսիմայա գազետա» թերթի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Մոսկվայում սկսվել են Իդլիբի հարցով Ռուսաստանի ու Թուրքիայի պատվիրակությունների բանակցությունները
Սիրիայի Իդլիբ նահանգում տեղի ունեցող զարգացումների վերաբերյալ ռուսական կողմի հետ բանակցություններ անցկացնելու նպատակով Մոսկվա մեկնած թուրքական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
Ռադիկալ լուծումը տեսնում եմ, որ փաստաբանները սկսեն բոյկոտել.Ալումյան
Ռադիկալ լուծումը տեսնում եմ , որ փաստաբանները սկսեն բոյկոտել:  Այս մասին  գործընկերների հետ քննարկման ընթացքում ասաց ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Հնդկաստանում կանայք կարող են բանակում ստանձնել բարձր հրամանատարական պաշտոններ
Հնդկաստանի Գերագույն դատարանը վճռել է, որ կին-սպաները կարող են ստանձնել բարձր հրամանատարական պաշտոններ: Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, երկրում կաշխատի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Բռնցքամարտի Հայաստանի հավաքականը ստուգողական մրցելույթում հաղթել է Լեհաստանի ընտրանուն
Բռնցքամարտի Հայաստանի հավաքականը Ուկրաինայի Իվանո – Ֆրանկովսկ քաղաքում ընթացող ուսումնամարզական հավաքի շրջանակում սպարինգ մենամարտ է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Հեղափոխությունից հետո սկսեցին զանգվածային հարձակումները փաստաբանների վրա. Ա.Իշխանյան
 «Փաստաբանական գաղտնիքի պաշտպանության» թեմայով քննարկման ընթացքում Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի ղեկավար, իրավապաշտպան Ավետիք...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Զինված ուժերի գլխավոր շտաբը հորդորում է զերծ մնալ բանակում մահվան դեպքերը շահարկելու փորձերից
ՀՀ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբը հայտարարություն է տարածել Զինված ուժերում այս տարվա ընթացքում գրանցված մահվան դեպքերի վերաբերյալ: «2020...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Շքանշանի հանձնման արարողություն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում
Փետրվարի 17-ին, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահությամբ, տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Հայաստանի կանանց ազգային հավաքականն ընկերական հանդիպումներ կանցկացնի
Հայաստանի կանանց ազգային հավաքականը փետրվարի 28-ից մարտի 6-ը մարզական հավաք կանցկացնի ՀՖՖ տեխնիկական կենտրոն/ֆուտբոլի ակադեմիայում։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավարը հրաժարական է տվել
Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավար Գևորգ Բաբայանը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացնում է, որ հրաժարական է տվել:  «Հարգելի՛...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
ԱԺ պատգամավորների կողմից «ՈՉ» քարոզչության կողմ ձևավորելու վերաբերյալ դիմում չի ներկայացվել.ԿԸՀ
Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը տեղեկացնում է, որ 2020 թվականի փետրվարի 17-ը ներառյալ հանրաքվե անցկացնելու մասին Ազգային ժողովի որոշման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Եթե նույնիսկ չձևավորվի, ի՞նչ կա անհանգստանալու.Սիմոնյանը՝ ՈՉ-ի շտաբի մասին
Եթե ՀՀ ժողովուրդը մեր հետ է, ապա ի՞նչ կարևոր է, թե ով է մեր դեմ. Ալեն Սիմոնյան
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Մյունխենում Փաշինյանն ունեցել է ամենավատ ելույթը
Փետրվարի 15-ին Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում տեղի ունեցած Փաշինյան–Ալիև բանավեճի արդյունքների շուրջ ՍիվիլՆեթը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Արագածոտնի մարզի Ամբերդ ամրոց և Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները դեռ անորոշ ժամանակ փակ կլինեն
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 17-ի ժամը 18:20-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Մահացել է վրացի հայտնի ռեժիսոր Գեորգի Շենգելայան
Նա ամուսնացած է եղել Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի, Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Սոֆիկո Ճիաուրելիի հետ։
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Փաստաբանները պատրաստ են դուրս գալ փողոց և բողոքի ակցիաներ անցկացնել. Ա.Զոհրաբյան
ՀՀ Փաստաբանների պալատի նախագահ  Արա Զոհրաբյանը «Փաստաբանների նկատմամբ ճնշումները» թեմայով քննարկման ընթացքում նշեց, որ ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Արա Ղազարյան. Հիմա Հայաստանում մի 10 քրեական գործ կա, որոնք քողարկված օրակարգ ունեն
«ՄԻԵԴ-ը բազմիցս նշել է, որ իրավաբանական մասնագիտություն ունեցողների նկատմամբ հետապնդումներն ու ճնշումները հարված են հասցնում կոնվենցիան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
«Փաստինֆո». Վաչագան Ղազարյանի նկատմամբ քրեական գործը կարճվել է
Ապօրինի հարստանալու համար նա չի դատվի
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Ստամբուլում աթլետիկայի ձմեռային առաջնությունում մրցանակակիր դարձան Լևոն Աղասյանը և Ալեքս Դոնիկյանը
Ստամբուլում  անցկացված   Բալկանյան երկրների աթլետիկայի ձմեռային  առաջնության  261 մասնակիցների թվում էին նաև Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
ԱՆ. Սուր շնչառական վարակներով պայմանավորված իրավիճակը կայունացման միտում ունի
Շարունակելով գրիպի և սուր շնչառական վարակների օրական մշտադիտարկումը` պետք է նշել, որ այս պահի դրությամբ դիտվում է իրավիճակի կայունացում, իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Արա Ղազարյան. Փաստաբաններին գաղտնալսելը քրեական նոր քաղաքականության հետևանք է
«Հայաստանում քրեական նոր քաղաքականություն է իրականացվում։ Կարծում եմ, դա գալիս է երկրում տիրող ընդհանուր իրավիճակից, խտրական խոսքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Պեկինը 6 օրվա ընթացքում նախատեսում է ստեղծել բժշկական դիմակների արտադրամաս
Չինական «China Construction First Group» ընկերությունը մտադիր է վեց օրվա ընթացքում Պեկինում ստեղծել բժշկական դիմակների արտադրության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Հալեպում օդանավակայանի աշխատանքը վերականգնվել է
Սիրիական Հալեպում օդանավակայանի աշխատանքը վերականգնել է։ Չորեքշաբթի նախատեսված է առաջին չվերթը: Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ այս մասին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Վարչապետի մոտ Զինված ուժերում մահվան դեպքերի հետ կապված տեղի է ունեցել խորհրդակցություն
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որին մասնակցել են Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը, Պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Ո՞ր դեպքերում և որքա՞ն տուգանք կկիրառի ԱԱՏՄ-ն «հակածխախոտային» օրենքի խախտման համար
«Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Գյումրիում վաճառվող հավի կրծքամսի խմբաքանակը ճանաչվել է վտանգավոր
Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի թեժ գծին ահազանգած քաղաքացին հայտնել էր, որ Գյումրի քաղաքի Մուշ 2 թաղամասում գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
ՔԿ-ն առերևույթ չարաշահումներ է հայտնաբերել Շենգավիթ վարչական շրջանի 5 մանկապարտեզներում
Փետրվարի 7-ին Շենգավիթ վարչական շրջանի ղեկավարը ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին գրություն է ներկայացրել այն մասին, որ Շենգավիթ վարչական շրջանի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Դավիթ Հարությունյան. ՍԴ-ն հլու-հնազանդ կառույց դարձնելու համար իշխանություններն անում են չմտածված քայլեր
12:48 12/02/2020

Դավիթ Հարությունյան. ՍԴ-ն հլու-հնազանդ կառույց դարձնելու համար իշխանություններն անում են չմտածված քայլեր

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}