Մշակույթ 19:52 29/07/2017 Հայաստան

Հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակն է

Այսօր լրանում է աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակը:

Հովհաննես Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականին  Ղրիմում՝ Թեոդոսիա քաղաքում, աղքատ հայ ընտանիքում։ Իր ընտանիքի ազգանունն Այվազյան էր։ Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու ծննդյան և մկրտության մատյանում Այվազովսկու ծնունդը գրանցված է՝ Գևորգ Այվազյանի որդի Հովհաննես: Նկարչի նկարներից մի քանիսը կրում են այս ստորագրությունը՝ «Հովհաննես Այվազյան»: Այվազովսկու նախնիները Գալիցիայի հայերից էին, ովքեր XVII–րդ դարում Գալիցիա էին գաղթել Արևմտյան Հայաստանից։

Սովորել է Թեոդոսիայի հայկական ծխական դպրոցում, 1830–33 թթ-ին՝ Սիմֆերոպոլի ռուսական գիմնազիայում, 1833–37 թթ-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1840 թ-ին ակադեմիան նրան գործուղել է արտասահման` կատարելագործվելու. եղել է Իտալիայում (նաև Սբ Ղազար կղզում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, մասնակցել է ցուցահանդեսների, արժանացել համընդհանուր ճանաչման: 1844 թ-ին Այվազովսկին վերադարձել է Ռուսաստան, նշանակվել Ծովային գլխավոր շտաբի ծովանկարիչ: 1845 թ-ից մշտապես բնակվել է Թեոդոսիայում:  Այվազովսկին շրջագայել է նաև Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, 1868 թ-ին ուղևորվել է Կովկաս. ստեղծել է լեռնային բնանկարներ:  1869 թ-ին Թիֆլիսում բացել  է հայ իրականության մեջ առաջին ցուցահանդեսը: 1873 թ-ին Ֆլորենցիայի ակադեմիայի պատվերով Պիտտի պալատի պատկերասրահի համար, որպես օտարերկրյա մեծ նկարիչ, ստեղծել է իր «Ինքնանկարը»:

Նյութապես օժանդակել է հույների ու իտալացիների ազգային-ազատագրական պայքարին, Գեղարվեստի ակադեմիայի սաներին, բելառուս ուսանողներին: 1900 թ-ին Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան սահմանել է Այվազովսկու անվան կրթաթոշակ:

1890-ական թվականներին` հայերի կոտորածների ծանր օրերին, Այվազովսկին «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում 1895 թվին», «Նավերի բեռնումը», «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին» կտավներով իր ցասումն է արտահայտել ընդդեմ թուրք ջարդարարների: Նա նյութապես օժանդակել է Ղրիմ փախած հայ գաղթականներին: 

Նա չի անտեսել նաև հայրենի բնաշխարհը, հայկական թեմատիկան: Խոշոր են Այվազովսկու ծառայությունները հայ մշակութային կյանքում։ Գեղանկարչության մեջ առաջին անգամ նա է պատկերել հայկական բնությունը, Արարատն ու Արարատյան հովիտը, Սևանա լիճը, արտացոլել հայրենի բնության գեղեցկությունները։ Նրա «Թիֆլիսի տեսարան»–ը (1868) հայ կենցաղային ժանրի առաջին նկարներից Է։ Հայաստանի նկատմամբ Այվազովսկու տածած սերը արտահայտվել է «Արարատ լեռան հովիտը» (1882, մասնավոր հավաքածու), «Արարատ» (1868, 1887), «Հայ մարտիկի երդումը» (1891), «Հայ ժողովրդի մկրտությունը» (1892), «Բայրոնի այցը Սխիթարյաններին Ս. Ղազար կղզում», «Խրիմյան Հայրիկը Էջմիածնի շրջակայքում» (1895) և այլ կտավներում։ Ծովանկարչության բնագավառում նրա անմիջական խորհուրդներով առաջնորդվել են Ս. ճիվանյանը, Ս. Մահտեսյանը, Վ. Մախոխյանը: Նրա արվեստը որոշակի ազդեցություն է ունեցել Գ. Բաշինջաղյանի ստեղծագործության վրա։

Ստեղծել է 6000-ից ավելի կտավ, հիմնականում ծովանկարներ: Աշխատել է շատ արագ, տեսողական վիթխարի հիշողությամբ։ Իր հաջողակ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վաստակած զգալի գումարներով Այվազովսկին բացել է արվեստի դպրոց և պատկերասրահ իր հարազատ Թեոդոսիա քաղաքում։

Հ.Այվազովսկին վախճանվել է 1900 թվականին։ Այվազովսկին թաղված է Թեոդոսիայում՝ հայոց միջնադարյան Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։ 1903 թ.նկարչի այրին մարմարե շիրմաքար է տեղադրել, որը իտալացի քանդակագործ Լ.Բիոջոլիի աշխատանքն է։ Շիրմաքարին գրաբար փորագրված են պատմահայր Մովսես Խորենացուխոսքերը. «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»։

Այվազովսկու գործերից պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում: Այվազովսկին ընտրվել է Ամստերդամի, Ռուսաստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ: Պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանով (1857 թ.):

Այվազովսկու գործերը աճուրդով վաճառվել են մինչև $2 միլիոն 125 հազար ամերիկյան դոլարով։

Նշենք, որ 2017 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հիշարժան տարեթվերի շարքում ընդգրված է Հովհաննես Այվազովսկու հոբելյանը (200-ամյակ):

Հուլիսի 28- 30-ը Թեոդոսիայում սկսվում են մեծ ծովանկարչի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները: Հայաստանի Ազգային պատկերասրահը ծովանկարչի 200-ամյակի առիթով այս տարվա սեպտեմբերին կազմակերպելու է ցուցահանդես և գիտաժողով:

Նախորդ տարի ծովանկարչի 200-ամյակի Մոսկվայի Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում կազմակերպվել էր մեծամասշտաբ ցուցահանդես. չորս ամսվա ընթացքում ցուցադրությունն ունեցել էր մոտ 600 հազար այցելու:

Լուսանկարները՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի կայքից: 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

22:20
Ա.Աշոտյանը վատ հոտ է առել
«Նայեցի Փաշինյանի ֆուտբոլային մոտ երկու խաղակես տևած եթերը և եկա հետևյալ եզրակացության՝ 1. Փաստորեն նախորդ իշխանություններին վերագրվող...
Աղբյուր` Panorama.am
22:08
Նիկոլ Փաշինյանը թույլատրեց Ամուլսարի հանքի շահագործումը
«Մեր ժողովրդի շահերից է բխում, որ մենք մեր պայմանը կատարենք և հնարավորություն տանք, որպեսզի Ամուլսարի հանքը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Վարչապետը խոսում է Ամուլսարի մասին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ուղիղ եթերում խոսում է Ամուլսարի հանքի շահագործման մասին։ 
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Ոոբերտ Քոչարյանի փաստաբանականհ թիմի հայտարարությունը
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանական թիմը պարզաբանում է հրապարակել ներքին հակասությունների և դատական համակարգի գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ԵԽ Թուրքիայի հարցերով զեկուցող. Հաջորդ քայլը ո՞րն է, Անկարայի և Ստամբուլի քաղաքապետների պաշտոնանկությու՞նը
Եվրախորհրդարանի (ԵԽ) պատգամավոր, Թուրքիայի հարցերով զեկուցող Քեթի Փիրին քննադատել է Թուրքիայի երեք ընդդիմադիր քաղաքապետների պաշտոնանկության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Գազամատակարարման պլանային ընդհատումներ Կոտայքի և Լոռու մարզերում
«Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ն տեղեկացնում է, որ պլանային աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով օգոստոսի 20-ին ժամը 10.00-ից մինչև ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Գերմանիան միգրանտներին կզրկի փախստականի կարգավիճակից՝ Սիրիա ճանապարհորդելու համար
Գերմանիայում, հնարավոր է, որ արձակուրդում իրենց հայրենիք այցելող սիրիացի քաղաքացիները զրկվեն փախստականի կարգավիճակից։ Այս մասին, ինչպես գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Մնում եմ իմ դիրքորոշման՝ զեկույցն առավելապես հակասական է կոնկրետ որոշում կայացնելու համար. Լենա Նազարյան
Ավարտվեց «Իմ քայլը» խմբակցության հանդիպումը վարչապետի հետ Ամուլսարի հարցով, որի ընթացքում հայտնեցի իմ դիրքորոշումը և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
ԵՊԲՀ-ն կհամագործակցի Կոպենհագենի համալսարանի հետ
Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի և Կոպենհագենի համալսարանի միջև օրեր առաջ կնքվել է երկկողմանի նոր փոխանակային ծրագրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Ռուսաստանում այսօրվանից ֆիզիկական անձանց արգելվում է սահմանով տեղափոխել 5 կգ-ից ավելի միրգ և բանջարեղեն
Ռուսաստանը ֆիզիկական անձանց համար խստացվում է  ուղեբեռի փոխադրման կարգը։ ՌԴ կառավարության որոշման համաձայն, օգոստոսի 19-ից Ռուսաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Վաղը ցերեկը Եղեգնաձորում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, օգոստոսի 20-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հակոբ Սերոբյան. Իսրայելի բաց առաջնությանը մեր ամբողջ ներուժով չէինք մասնակցում
Մարմնամարզության Հայաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Հակոբ Սերոբյանը ՀԱՕԿ լրատվականի հետ զրույցում ամփոփել է Իսրայելի բաց առաջնությունը, որտեղ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
2020թ.-ի ընտրություններին ևս Թրամփը որպես փոխնախագահ ընտրել է Մայք Փենսին
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախօրեին ասել է, որ կպահպանի Մայք Փենսին՝ որպես փոխնախագահ, 2020 թվականի նոյեմբերին կայանալիք ընտրությունների ժամանակ։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Սիրիայում թուրքական զինուժը կրակ է բացել քուրդ զինյալների դեմ
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը պաշտոնական հաղորդագրություն է տարածել, ըստ որի՝  «Եփրատի Վահան» գործողության տարածքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Հայկական գինիների արտադրությունն աճել է
2019 թվականի առաջին կիսամյակում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ գրեթե 1,8 մլն լիտրով ավելի գինի է արտադրվել։ Ինչպես Panorama.am-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
«Օրակարգում զորամասերում սննդի կազմակերպման նոր ծրագիրն է»
Արցախի Հանրապետության պետական նախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանն այսօր «Երեմյան պրոջեքթս» ընկերության պատվիրակությանը հետ հանդիպմանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Նաիրա Մարգարյանը նշանակվել է էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ՝ Նաիրա Մարգարյանը նշանակվել է էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ: Այս մասին տեղեկանում ենք ՀՀ կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Անցած 3 օրվա ընթացքում հանրապետությունում արձանագրվել է 42 ՃՊ
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` օգոստոսի 16-ից 19-ը ՀՀ ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների կողմից բացահայտվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
«ՀայԱրմատ»-ի նոր նախաձեռնությունը՝ օժանդակել աշխատելու մեծ եռանդ ունեցող մարդկանց
«ՀայԱրմատ» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունը տեղեկացնում է. «Մեկնարկել է մեր նոր #HayDiligent նախաձեռնությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Եթե որևէ մեկը կարծում է, որ ծածկադմփոց են անելու այս հարցը, չարաչար սխալվում են. Գեղամ Սիմոնյան
«Սարը հանձնող վարչապետը ժողովրդի անունից այլև խոսելու իրավունք չունի, նա այլևս ոչ լեգիտիմ վարչապետ է: Մի մարդ, ով պատրաստ է հանձնել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Դավիթ Տոնոյանը մասնակցել է «Միջազգային բանակային խաղեր-2019» մրցաշարի փակման արարողությանը
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն օգոստոսի 17-ին մերձմոսկովյան «Ալաբինո» զորավարժարանում մասնակցել է «Միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետն այցելել է հյուսիսարևելյան սահմանագոտի
ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Արտակ Դավթյանն աշխատանքային այցով եղել է հանրապետության հյուսիսարևելյան սահմանագոտում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Թիվ 17 հատուկ դպրոցի նախկին տնօրենը յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափի գումար և սնունդ
ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում իրականացված մեծածավալ քննչական և դատավարական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Մեքենան դուրս է եկել երթևեկելի հատվածից և հայտնվել ձորակում
Օգոստոսի 19-ին, ժամը 09:21-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ «Նորավանք» վանական համալիրի մոտակայքում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Ամուլսարի հարցով երեկոյան հանդես կգամ հայտարարությամբ․ Փաշինյան
«Այսօր առավոտվանից արդեն երեք քննարկում ենք արել Ամուլսարի հարցով: Լսել եմ բոլոր փաստարկներն ու հակափաստարկները»,- այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:01
Հանցավոր իշխանությանը մաս կազմելով՝ դուք եք թույլ տվել, որ հանքը շահագործվի. Ակտիվիստը՝ Նաիրա Զոհրաբյանին
ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը քննարկում է հրավիրել Ամուլսարի հարցով։  Պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը, որը Բաղրամյան պողոտա...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
ՄԻՊ. արագ արձագանքման ևս մեկ խումբ է մեկնել «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն
Մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացուցիչներն առանձնազրույց են ունեցել Ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում գտնվող բերման ենթարկված անձանց հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Ուժեղացված ծառայություն Քանաքեռ-Զեյթունում
Հանցագործությունների կանխման, նախականխման և բացահայտման ուղղությամբ ոստիկանության ուժեղացված ծառայությունները շարունակվում են: Օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Ուկրաինացիները քննադատում են աղ ու հացը գետնին գցած Նեթանյահուի կնոջը
Համացանցի ուկրաինացի օգտատերերը դատապարտել են Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի կնոջը՝ Սառային, որը Կիևում աղի մեջ թաթախված հացը նետել էր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:21
ՄԻՊ. Իրականացվում է Ամուլսարի հանքի շահագործման դեմ բողոքի ակցիաների դիտարկում
Պաշտպանի հանձնարարությամբ արագ արձագանքման խումբ է մեկնել են Ոստիկանության բաժին
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյանի հետ հանդիպմանը որևէ տրամաբանված մտահանգում չտեսա. ակտիվիստ
15:02 19/08/2019

Փաշինյանի հետ հանդիպմանը որևէ տրամաբանված մտահանգում չտեսա. ակտիվիստ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}