Մշակույթ 19:52 29/07/2017 Հայաստան

Հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակն է

Այսօր լրանում է աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակը:

Հովհաննես Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականին  Ղրիմում՝ Թեոդոսիա քաղաքում, աղքատ հայ ընտանիքում։ Իր ընտանիքի ազգանունն Այվազյան էր։ Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու ծննդյան և մկրտության մատյանում Այվազովսկու ծնունդը գրանցված է՝ Գևորգ Այվազյանի որդի Հովհաննես: Նկարչի նկարներից մի քանիսը կրում են այս ստորագրությունը՝ «Հովհաննես Այվազյան»: Այվազովսկու նախնիները Գալիցիայի հայերից էին, ովքեր XVII–րդ դարում Գալիցիա էին գաղթել Արևմտյան Հայաստանից։

Սովորել է Թեոդոսիայի հայկական ծխական դպրոցում, 1830–33 թթ-ին՝ Սիմֆերոպոլի ռուսական գիմնազիայում, 1833–37 թթ-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1840 թ-ին ակադեմիան նրան գործուղել է արտասահման` կատարելագործվելու. եղել է Իտալիայում (նաև Սբ Ղազար կղզում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, մասնակցել է ցուցահանդեսների, արժանացել համընդհանուր ճանաչման: 1844 թ-ին Այվազովսկին վերադարձել է Ռուսաստան, նշանակվել Ծովային գլխավոր շտաբի ծովանկարիչ: 1845 թ-ից մշտապես բնակվել է Թեոդոսիայում:  Այվազովսկին շրջագայել է նաև Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, 1868 թ-ին ուղևորվել է Կովկաս. ստեղծել է լեռնային բնանկարներ:  1869 թ-ին Թիֆլիսում բացել  է հայ իրականության մեջ առաջին ցուցահանդեսը: 1873 թ-ին Ֆլորենցիայի ակադեմիայի պատվերով Պիտտի պալատի պատկերասրահի համար, որպես օտարերկրյա մեծ նկարիչ, ստեղծել է իր «Ինքնանկարը»:

Նյութապես օժանդակել է հույների ու իտալացիների ազգային-ազատագրական պայքարին, Գեղարվեստի ակադեմիայի սաներին, բելառուս ուսանողներին: 1900 թ-ին Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան սահմանել է Այվազովսկու անվան կրթաթոշակ:

1890-ական թվականներին` հայերի կոտորածների ծանր օրերին, Այվազովսկին «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում 1895 թվին», «Նավերի բեռնումը», «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին» կտավներով իր ցասումն է արտահայտել ընդդեմ թուրք ջարդարարների: Նա նյութապես օժանդակել է Ղրիմ փախած հայ գաղթականներին: 

Նա չի անտեսել նաև հայրենի բնաշխարհը, հայկական թեմատիկան: Խոշոր են Այվազովսկու ծառայությունները հայ մշակութային կյանքում։ Գեղանկարչության մեջ առաջին անգամ նա է պատկերել հայկական բնությունը, Արարատն ու Արարատյան հովիտը, Սևանա լիճը, արտացոլել հայրենի բնության գեղեցկությունները։ Նրա «Թիֆլիսի տեսարան»–ը (1868) հայ կենցաղային ժանրի առաջին նկարներից Է։ Հայաստանի նկատմամբ Այվազովսկու տածած սերը արտահայտվել է «Արարատ լեռան հովիտը» (1882, մասնավոր հավաքածու), «Արարատ» (1868, 1887), «Հայ մարտիկի երդումը» (1891), «Հայ ժողովրդի մկրտությունը» (1892), «Բայրոնի այցը Սխիթարյաններին Ս. Ղազար կղզում», «Խրիմյան Հայրիկը Էջմիածնի շրջակայքում» (1895) և այլ կտավներում։ Ծովանկարչության բնագավառում նրա անմիջական խորհուրդներով առաջնորդվել են Ս. ճիվանյանը, Ս. Մահտեսյանը, Վ. Մախոխյանը: Նրա արվեստը որոշակի ազդեցություն է ունեցել Գ. Բաշինջաղյանի ստեղծագործության վրա։

Ստեղծել է 6000-ից ավելի կտավ, հիմնականում ծովանկարներ: Աշխատել է շատ արագ, տեսողական վիթխարի հիշողությամբ։ Իր հաջողակ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վաստակած զգալի գումարներով Այվազովսկին բացել է արվեստի դպրոց և պատկերասրահ իր հարազատ Թեոդոսիա քաղաքում։

Հ.Այվազովսկին վախճանվել է 1900 թվականին։ Այվազովսկին թաղված է Թեոդոսիայում՝ հայոց միջնադարյան Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։ 1903 թ.նկարչի այրին մարմարե շիրմաքար է տեղադրել, որը իտալացի քանդակագործ Լ.Բիոջոլիի աշխատանքն է։ Շիրմաքարին գրաբար փորագրված են պատմահայր Մովսես Խորենացուխոսքերը. «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»։

Այվազովսկու գործերից պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում: Այվազովսկին ընտրվել է Ամստերդամի, Ռուսաստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ: Պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանով (1857 թ.):

Այվազովսկու գործերը աճուրդով վաճառվել են մինչև $2 միլիոն 125 հազար ամերիկյան դոլարով։

Նշենք, որ 2017 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հիշարժան տարեթվերի շարքում ընդգրված է Հովհաննես Այվազովսկու հոբելյանը (200-ամյակ):

Հուլիսի 28- 30-ը Թեոդոսիայում սկսվում են մեծ ծովանկարչի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները: Հայաստանի Ազգային պատկերասրահը ծովանկարչի 200-ամյակի առիթով այս տարվա սեպտեմբերին կազմակերպելու է ցուցահանդես և գիտաժողով:

Նախորդ տարի ծովանկարչի 200-ամյակի Մոսկվայի Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում կազմակերպվել էր մեծամասշտաբ ցուցահանդես. չորս ամսվա ընթացքում ցուցադրությունն ունեցել էր մոտ 600 հազար այցելու:

Լուսանկարները՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի կայքից: 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:25
Բազմահազարանոց բողոքի ակցիաներ Լոնդոնում, Փարիզում, Աթենքում՝ ընդդեմ Սիրիայում Թուրքիայի գործողության
Հոկտեմբերի 9-ին Սիրիայի հյուսիս-արևելքում սկսվեց քուրդ զինյալների դեմ Թուրքիայի ռազմական գործողությունները, որի նպատակն է քրդերի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:18
Ռուբեն Մելիքյան. Խայտառակություն է
«ՀՀ իրավական մարտահրավերները» խորագրով քննարկման ավարտից հետո ներկա իրավաբանները, փաստաբանները, իրավապաշտպանները գնացին Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Վիրավոր ոստիկանը դուրս է գրվել հիվանդանոցից
Վիրավոր ոստիկան Արմեն Հակոբյանը դուրս է գրվել «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ից: Բժշկական կենտրոնն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է....
Աղբյուր` Panorama.am
15:12
Պատժամիջոցով կամ խրախուսանքով կարելի է կանանց ներգրավածությունն ապահովել կուսակցություններում. Արմենուհի Կյուրեղյան
«Կուսակցությունների մասին օրենքում ներառականության ապահովման,  այսինքն, կանանց, ազգային փոքրամասնությունների, հաշմանդամություն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:09
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը մրցանակներ է հանձնել «Digital UAV Forum 2019» միջազգային ֆորումի հեքըթոնի հաղթող թիմերին
Հայաստանում առաջին անգամ մեկնարկել է արհեստական բանականությանը և անօդաչու թռչող սարքերին նվիրված՝ «Digital UAV Forum 2019»...
Աղբյուր` Panorama.am
15:04
Արտաշատի թիվ 3 հիմնական դպրոցի ճաշարանի գործունեությունը կասեցվել է
ՀՀ ԿԵ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի կողմից իրականացվող պետական վերահսկողության արդյունքում պարզվել է, որ Արտաշատի թիվ 3 հիմնական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
ԱԱԾ. Անհրաժեշտություն է առաջացել բացատրություն վերցնել Հրայր Թովմասյանի մոտ ազգականներից
ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունը նյութերի նախապատրաստման ընթացքում անհրաժեշտություն է առաջացել բացատրություն վերցնել մի շարք անձանցից, այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Վրաստանում բազմաթիվ ստեր հորինելով՝ հայերին վերամկրտում են. Տեր Տաթև քահանա Մարուքյան
ԱԵ Վիրահայոց թեմի Ախալքալաքի և մերձակա գյուղերի հայության հոգևոր հովիվ, այժմ Թբիլիսիում հոգևոր ծառայություններ մատուցող Տեր Տաթև քահանա...
Աղբյուր` Panorama.am
14:46
Սիրիայի կառավարությունն ու քրդական ուժերն արձագանքել են հրադադարի հաստամանը
Սիրիայի կառավարությունը և տեղի քրդական ուժերը արձագանքել են նախօրեին թուրք-ամերիկյան բանակցությունների ընթացքում Սիրիայի հյուսիսում հաստատված...
Աղբյուր` Panorama.am
14:43
ՍԴ դատավորները հետևում են Հրայր Թովմասյանի և նրա ընտանիքի անդամների հետ կապված զարգացումներին
Սահմանադրական դատարանը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում նշված է. «Սահմանադրական դատարանի դատավորները հետևում են Սահմանադրական դատարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Հինգ հարկանի շենքի անկյունում 6-րդ հարկ են կառուցում, հետո մեղադրում երկրաշարժին. Համլետ Մաթևոսյան
«Մենք ունենք շատ մեծ անելիքներ, որոնք անելու դեպքում երբևիցե կարող ենք չհայտնվել աղետալի իրավիճակներում»,- «Դիմակայուն...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
Աթանեսյան. Այսօրվա իշխանությունները ոչինչ չեն ուզում, բացի իշխանությունից
Արդարադատության նախկինն նախարար, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը իրավունքի տեսանկյունից երկրում տիրող իրավիճակը կարճ նկարագրում է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:09
Գնահատվել է ՀՀ ԶՈՒ դաշտային հոսպիտալը
ՀՀ ՊՆ «Զառ» ուսումնական կենտրոնում անցկացված զորավարժության ընթացքում հայ զինծառայողների գործողություններին հետևելու և գնահատելու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Ավետիք Իշխանյանն այլևս չկարողացավ լռել
«Եթե Հրայր Թովմասյանը ենթարկվեր, հպատակվեր նոր իշխանություններին և նրանց հաճո որոշումներ կայացներ, արդյո՞ք այս հետապնդումները կլինեին։ Միանշանակ՝ ոչ»:
Աղբյուր` Panorama.am
13:38
Փողոցում բեմ դնելու հետևանքը
Շտապ օգնությունը մնացել է խցանման մեջ։ Ի դեպ՝ բեմեր դնելը առանց այն էլ խցանված փողոցներում՝ Երևանի տոնին, ցուցադրում է, թե որքան Երևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:32
Թուրքիան վերսկսել է գործողությունը Սիրիայում՝ չնայած ԱՄՆ-ի հետ հրադադարի համաձայնության
Թուրքիան վերսկսել է գրոհները Սիրիայի հյուսիս-արևելքում՝ չնայած նախօրեին ԱՄՆ փոխնախագահ Մայք Պենսի հետ բանակցություններից հետո համաձայնության,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:29
Զ. Փոստանջյան. Այս ճանապարհով առաջ գնացող իշխանությունը կհայտնվի առավել դժբախտ իրավիճակում, քան նախորդները
«Քսան տարվա խնդիրներն արդիական են  նաև այսօր, օրակարգային են, գրեթե ոչինչ չի փոխվել»,- «ՀՀ իրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
Գրանցման համար կուսակցությունների անդամների պահանջվող թիվը կարելի է իջեցնել. ԲՀԿ պատգամավոր
«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանն առաջարկում է 50 հիմնադիր անդամով և 500 կուսակցության անդամով հնարավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:18
Թուրքիայում Դինքի հիմնադրամի կազմակերպած գիտաժողովն արգելվել է
Թուրքիայում հոկտեմբերի 18 և 19-ին Ստամբուլում Հրանտ Դինք հիմնադրամում կայանալիք «Կեսարիայի և շրջակայքի սոցիալ-մշակութային և տնտեսական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:13
Էլինար Վարդանյան. Իրավական ռեպրեսիաները Հայաստանում այլևս իրականություն են
Հայաստանը կանգնած է իրավական լուրջ մարտահրավերների առջև։ «ՀՀ իրավական մարտահրավերները» խորագրով քննարկման ասաց «Այլընտրանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
13:04
Արթուր Վանեցյան. Ինձ համար շատ դժվար էր ընդունել Գյուլբուդաղյանցի հրաժարականը
ՀՖՖ նախագահ Արթուր Վանեցյանը շնորհակալություն է հայտնել Արմեն Գյուլբուդաղյանցին կատարած աշխատանքի համար։ Այս մասին հայտնում են ֆեդերացիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:57
Արա Զոհրաբյան. Պատրաստ եմ ստանձնել Հրայր Թովմասյանի դուստրերի շահերի պաշտպանությունը
«Եթե մեր երկրում Սահմանադրական դատարանի նախագահն է անպաշտպան, ապա մենք յուրաքանչյուրս վտանգված ենք»։
Աղբյուր` Panorama.am
12:57
Ջրօգտագործման ոլորտում կոռուպցիոն չարաշահումների հետևանքով պետությանը պատճառվել է 5,7 մլրդ դրամի վնաս
Գլխավոր դատախազության կոռուպցիոն հանցագործության գործերով վարչությունում իրականացված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ ջրօգտագործող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:53
Լարիսա Ալավերդյան. Կարո՞ղ է պատահի սա անգրագետ հասարակության է
Որևէ անձի նկատմամբ հայհոյանք, որը գրվում է հրապարակավ ու տարածվում է,  Հայաստանի հանդեպ արտահայտած հայհոյանք է: «ՀՀ իրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Աղասի Ենոքյան. Սրանից հետո զարմանալի չեն լինի նաև քաղաքական սպանությունները
«Այս պահին Հայաստանում տեղի է ունենում հանրային կարծիքի լուրջ մանիպուլացիա»,-լրագրողների հետ հանդիպմանը հայտարարեց ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:48
Ryanair-ի էժան տոմսի գաղտնիքն ու հավաստիացումները
Ryanair ավիաընկերության՝ հայաստանյան շուկա մուտքի ու էժան տոմսերի մասին հայտարարությունները մեծ աժեոտաժ են առաջացրել։ Չնայած  իռլանդական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:30
Խնդիր չկա՝ ձեզ կփոխհատուցեն
Երեկ «հզորության բում» էր Երևանի Արգիշտի փողոցի շենքերում։ Հոսանքի ուժգին տատանումը շարքից հանել է վերելակ, ջրի պոմպ,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Լենա Նազարյանն առաջարկում է կուսակցությունների ղեկավար կազմերում ապահովել «սեռերի սկզբունքը»
«Կուսակցությունների մասին սահմանադրական օրենք, առկա խնդիրները և փոփոխությունների շրջանակը» թեմայով խորհրդարանական լսումների ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Աբրամովիչի նախկին կինը կրկին ամուսնացել է միլիարդատիրոջ հետ
Ռուս դիզայներ Դարիա Ժուկովան, ով հանդիսանում է «Гараж» ժամանակակից արվեստի թանգարանի հիմնադիրը, ամուսնացել է հույն միլիարդատեր...
Աղբյուր` Panorama.am
12:14
Հ-6 ավտոճանապարհի մի հատվածը երկկողմանի փակ է
Աշտարակ- Եղվարդ (Հ-6, Հ-2 Եղվարդի տրանսպորտային հանգույց Մ-1) հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհին իրականացվում են հիմնանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել
12:12 15/10/2019

«Հակատուբերկուլյոզային դիսպանսեր»-ի աշխատակիցները բողոք են դուրս եկել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}