Մշակույթ 19:52 29/07/2017 Հայաստան

Հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակն է

Այսօր լրանում է աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակը:

Հովհաննես Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականին  Ղրիմում՝ Թեոդոսիա քաղաքում, աղքատ հայ ընտանիքում։ Իր ընտանիքի ազգանունն Այվազյան էր։ Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու ծննդյան և մկրտության մատյանում Այվազովսկու ծնունդը գրանցված է՝ Գևորգ Այվազյանի որդի Հովհաննես: Նկարչի նկարներից մի քանիսը կրում են այս ստորագրությունը՝ «Հովհաննես Այվազյան»: Այվազովսկու նախնիները Գալիցիայի հայերից էին, ովքեր XVII–րդ դարում Գալիցիա էին գաղթել Արևմտյան Հայաստանից։

Սովորել է Թեոդոսիայի հայկական ծխական դպրոցում, 1830–33 թթ-ին՝ Սիմֆերոպոլի ռուսական գիմնազիայում, 1833–37 թթ-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1840 թ-ին ակադեմիան նրան գործուղել է արտասահման` կատարելագործվելու. եղել է Իտալիայում (նաև Սբ Ղազար կղզում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, մասնակցել է ցուցահանդեսների, արժանացել համընդհանուր ճանաչման: 1844 թ-ին Այվազովսկին վերադարձել է Ռուսաստան, նշանակվել Ծովային գլխավոր շտաբի ծովանկարիչ: 1845 թ-ից մշտապես բնակվել է Թեոդոսիայում:  Այվազովսկին շրջագայել է նաև Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, 1868 թ-ին ուղևորվել է Կովկաս. ստեղծել է լեռնային բնանկարներ:  1869 թ-ին Թիֆլիսում բացել  է հայ իրականության մեջ առաջին ցուցահանդեսը: 1873 թ-ին Ֆլորենցիայի ակադեմիայի պատվերով Պիտտի պալատի պատկերասրահի համար, որպես օտարերկրյա մեծ նկարիչ, ստեղծել է իր «Ինքնանկարը»:

Նյութապես օժանդակել է հույների ու իտալացիների ազգային-ազատագրական պայքարին, Գեղարվեստի ակադեմիայի սաներին, բելառուս ուսանողներին: 1900 թ-ին Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան սահմանել է Այվազովսկու անվան կրթաթոշակ:

1890-ական թվականներին` հայերի կոտորածների ծանր օրերին, Այվազովսկին «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում 1895 թվին», «Նավերի բեռնումը», «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին» կտավներով իր ցասումն է արտահայտել ընդդեմ թուրք ջարդարարների: Նա նյութապես օժանդակել է Ղրիմ փախած հայ գաղթականներին: 

Նա չի անտեսել նաև հայրենի բնաշխարհը, հայկական թեմատիկան: Խոշոր են Այվազովսկու ծառայությունները հայ մշակութային կյանքում։ Գեղանկարչության մեջ առաջին անգամ նա է պատկերել հայկական բնությունը, Արարատն ու Արարատյան հովիտը, Սևանա լիճը, արտացոլել հայրենի բնության գեղեցկությունները։ Նրա «Թիֆլիսի տեսարան»–ը (1868) հայ կենցաղային ժանրի առաջին նկարներից Է։ Հայաստանի նկատմամբ Այվազովսկու տածած սերը արտահայտվել է «Արարատ լեռան հովիտը» (1882, մասնավոր հավաքածու), «Արարատ» (1868, 1887), «Հայ մարտիկի երդումը» (1891), «Հայ ժողովրդի մկրտությունը» (1892), «Բայրոնի այցը Սխիթարյաններին Ս. Ղազար կղզում», «Խրիմյան Հայրիկը Էջմիածնի շրջակայքում» (1895) և այլ կտավներում։ Ծովանկարչության բնագավառում նրա անմիջական խորհուրդներով առաջնորդվել են Ս. ճիվանյանը, Ս. Մահտեսյանը, Վ. Մախոխյանը: Նրա արվեստը որոշակի ազդեցություն է ունեցել Գ. Բաշինջաղյանի ստեղծագործության վրա։

Ստեղծել է 6000-ից ավելի կտավ, հիմնականում ծովանկարներ: Աշխատել է շատ արագ, տեսողական վիթխարի հիշողությամբ։ Իր հաջողակ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վաստակած զգալի գումարներով Այվազովսկին բացել է արվեստի դպրոց և պատկերասրահ իր հարազատ Թեոդոսիա քաղաքում։

Հ.Այվազովսկին վախճանվել է 1900 թվականին։ Այվազովսկին թաղված է Թեոդոսիայում՝ հայոց միջնադարյան Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։ 1903 թ.նկարչի այրին մարմարե շիրմաքար է տեղադրել, որը իտալացի քանդակագործ Լ.Բիոջոլիի աշխատանքն է։ Շիրմաքարին գրաբար փորագրված են պատմահայր Մովսես Խորենացուխոսքերը. «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»։

Այվազովսկու գործերից պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում: Այվազովսկին ընտրվել է Ամստերդամի, Ռուսաստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ: Պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանով (1857 թ.):

Այվազովսկու գործերը աճուրդով վաճառվել են մինչև $2 միլիոն 125 հազար ամերիկյան դոլարով։

Նշենք, որ 2017 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հիշարժան տարեթվերի շարքում ընդգրված է Հովհաննես Այվազովսկու հոբելյանը (200-ամյակ):

Հուլիսի 28- 30-ը Թեոդոսիայում սկսվում են մեծ ծովանկարչի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները: Հայաստանի Ազգային պատկերասրահը ծովանկարչի 200-ամյակի առիթով այս տարվա սեպտեմբերին կազմակերպելու է ցուցահանդես և գիտաժողով:

Նախորդ տարի ծովանկարչի 200-ամյակի Մոսկվայի Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում կազմակերպվել էր մեծամասշտաբ ցուցահանդես. չորս ամսվա ընթացքում ցուցադրությունն ունեցել էր մոտ 600 հազար այցելու:

Լուսանկարները՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի կայքից: 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:45
Հայ-ադրբեջանական սահմանին օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը չի փոփոխվել. ՀՀ ՊՆ
ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը ապրիլի 15-ին և 16-ին փոփոխության չի ենթարկվել:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հայաստանն այլևս կիսաճանաչված պետություն է՝ առանց ներքին ու արտաքին ինքնուրույն օրակարգի․ Վահե Հովհաննիսյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանը ՍիվիլՆեթի Արշալույս Մղդեսյանին տված հարցազրույցում նշում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Հանձնաժողով ձևավորելու կոչի փոխարեն Օնիկ Գասպարյանը պետք է անհապաղ հրավիրի մամուլի ասուլիս․ Ա․ Ղազինյան
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Ստեղծված իրավիճակում ԳՇ դե յուրե պետ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Իսկ գիտե՞ք, թե այսօրվա պաշտոնյաներից քանիսն ունեն դղյակներ․Yerevan.Today
Yerevan.Today-ը գրում է․ «Արդեն տևական ժամանակ է, ինչ իշխանության մանրապճեղ գործիչները, արտահերթ ընտրություններում պարտության հոտն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Պետք է պարզել ինչու ընդհատվեց գերեվարված շիրակցիների վերադարձի գործընթացը․ Բորիս Ավագյան
Եթե գերեվարված 62 շիրակցիներից ութին Ադրբեջանը վերադարձրել է, ուրեմն հնարավոր է, որ 54-ին էլ վերադարձնի, պետք է պարզել, թե ինչու գործընթացը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սիմոն Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել
Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոն, օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն Սիմոն Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի երկրորդ մասով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
ԱՀ ՊԲ-ն հրապարակել է 193 զոհված զինծառայողի անուն
 Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակը հրապարակել է Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտերում նահատակված 193 զինծառայողի անուն....
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Քննարկվել է Կապսի ջրամբարի կառուցման ծրագրի ընթացքը
ՀՀ ՏԿԵ նախարար Սուրեն Պապիկյանն այսօր տեսակապով հանդիպում է ունեցել գերմանական զարգացման բանկի (KfW) Արևելյան Եվրոպայի տարածաշրջանային տնօրեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետն ընդունել է ՌԴ դեսպանին
Ապրիլի 16-ին ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Արտակ Դավթյանն ընդունել է ՀՀ-ում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Օնիկ Գասպարյան-Նիկոլ Փաշինյան վեճը նոր զարգացումներ է ստանում․ Հրանտ Բագրատյան
ՀՀ նախկին վարչապետ, տնտեսագետ Հրանտ Բագրատյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է  Նիկոլ Փաշինյան-Օնիկ Գասպարյան բանավեճին, գրելով․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
«Այս դերերգը շուտով կատարելու եմ նաև Իտալիայում»․Մեցցո-սոպրանո Սոֆիա Թումանյան
Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի օպերային գալա համերգի ընթացքում ներկայացվել են սիմֆոնիկ հատվածներ, արիաներ Ջուզեպպե Վերդիի, Ջակոմո...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Նախագահի աճող վարկանիշը հասարակության առողջացման կամ սթափության վերադարձի լավագույն ցուցիչն է․ Վ․ Սողոմոնյանը ՝ Ռ․ Քոչարյանի մասին
Պետք է արձանագրենք, որ նախագահի աճող վարկանիշը հասարակության առողջացման կամ սթափության վերադարձի լավագույն ցուցիչն է։ Այս մասին «5-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Շվեդիայի և Հայաստանի ազգային հավաքականների հանդիպումը՝ «Ֆրենդս Արենա» մարզադաշտում
Շվեդիայի և Հայաստանի ազգային հավաքականները հունիսի 5-ին ընկերական հանդիպում կանցկացնեն Շվեդիայում: ՀՖՖ-ի փոխանցմամբ՝ հայտնի է հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Բարձր ենք գնահատում ՌԴ դերակատարությունը ԱՀ-ում խաղաղապահության ինստիտուտ ներդնելու գործում․ ԱՀ ԱԺ
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանը ողջունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ապրիլի 13-ի հայտարարությունը։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Ազգային ժողովը գերարագ ռեժիմով, առանց քննարկման 3 ժամում գերթե սպառեց քառօրյայի ողջ օրակարգը
Ազգային ժողովն այսօր կառավարության 2020 թվականի ծրագրի կատարման զեկույցը դիտարկելուց հետո 3 ժամում արագացված կարգով, գրեթե առանց ելույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Եթե հանցագործները չեն պատժվում, ապա նրանք «հաբռգում են» ու իրենց զգում են օրենքից վեր․ Ռուբեն Մելիքյան
 Իրավապաշտպան, Արցախի նախկին ՄԻՊ Ռուբեն Մելիքյանը գրում է. «Այն վակխանալիան, որ այսօր թուրքալեզների կատարմամբ մոլեգնում էր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նույնիսկ փչացած ժամացույցն օրական երկու անգամ ճիշտ ժամն է ցույց տալիս․ Ա․ Իշխանյան
Նույնիսկ փչացած ժամացույցն օրական երկու անգամ ճիշտ ժամն է ցույց տալիս։Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում գրել է իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Եվրոպայի առաջնություն կմեկնի Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության տղամարդկանց հավաքականը
Առաջիկա կիրակի օրը՝ ապրիլի 17 –ին,  Շվեյցարիայի Բազել՝ Եվրոպայի առաջնություն կմեկնի Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության տղամարդկանց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Bild. «Ադրբեջանը ծաղրում է պատերազմի հայ զոհերին»
Գերմանական և եվրոպական լսարանում ամենատարածված «Bild» թերթը հոդվածով անդրադարձել է  ապրիլի 12-ին Բաքվում՝ 2020թ. Արցախի դեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Միջազգային հանրությունը պետք է ստիպի Ադրբեջանին հրաժարվելու պատմությունը աղավաղելու քաղաքականությունից. Արցախի ՄԻՊ
Այսօր Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը մասնակցել է Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրվա առթիվ Ստեփանակերտի Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Ռուսաստանը ԱՊՀ անօրինական ներգաղթյալներին մինչ հունիսի 15-ը ժամանակ է տվել
ՌԴ ներքին գործերի նախարարությունը պահանջում է ԱՊՀ երկրներին, որպեսզի իրենց քաղաքացիները, որոնք ՌԴ տարածքում են անօրինական, մինչև հունիսի 15-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Կառավարությունը պետական տուրքը կբարձրացնի 4 անգամ
«Առաջինից երկրորդ ընթերցում ավելացվել են արտոնություններ, որոնք վերաբերում են զինծառայողների կամ այլ քաղաքացիների՝ ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
ԿԲ. Բանկերի կողմից իրականացվել է 2.500.000 ԱՄՆ դոլարի առք և վաճառք
ԿԲ հասարակայնության հետ կապերի ծառայությունը հրապաարկել էա պրիլի 12-16-ն ընկած ժամանակահատվածում իրականացված գործարքների վերաբերյալ ամփոփ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Գևորգ Կոստանյանի դիմումի հիման վրա ՍԴ-ն որոշեց գործի վարույթը կարճել
Գևորգ Կոստանյանի դիմումի հիման վրա՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 202-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 259-րդ հոդվածի 2-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Գրավադրված անշարժ գույքը երկրից դուրս բերելու համար պետք է գրավոր համաձայնագիր ներկայացնել
Խորհրդարանը քննարկում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը։ Հիմնական զեկուցող, ԱԺ «Իմ քայլը»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Վլադիմիր Գասապարյան. Ձեր պրոֆեսիոնալ աշխատանքով բարձր պահեք սպայական ուսադիրների պատիվը:
Հայաստանի նախկին ոստիկանապետ,  գեներալ-գնդապետ Վլադիմիր Գասապրայնը ֆեյսբուքյան գրառմամբ շնորհավորել է ոստիկաններին մասնագիտական տոնի առթիվ....
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի և Ucom-ի համագործակցությունը. Ապառիկ վարկը՝ տեղում ու րոպեների ընթացքում
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը, ելնելով հաճախորդների պահանջներից, շարունակում է զարգացնել մանրածախ պրոդուկտների շարքը և մշակել շահավետ առաջարկներ շուկայի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Առաջարկում է տարկետում տալ միջին մասնագիտական կրթական ծրագրով ուսումը չավարտած քաղաքացիներին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունն առաջարկում է տարկետում տրամադրել միջին մասնագիտական կրթական ծրագրով ուսումը չավարտած և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Ոռոգման ջուրը չեն տալիս, Ագարակի թուզն ու նուռը՝ վտանգի տակ
Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքում շոգ է, օդի ջերմաստիճանը բարձր է +30-ից, ծառերից ծաղիկները թափվել են, ծառերը ծարավ են, բայց ոռոգման ջուր չկա։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
FedEx ընկերության ուղղությամբ կրակահերթ բացած քղաքացին ինքնասպանություն է գործել
Քաղաքացին, որը կրակ էր բացել ԱՄՆ Ինդիանապոլիս նահանգում գտնվող լոգիստիկ FedEx ընկերության օբյեկտների ուղղությամբ, նախնական տեղեկություններով,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան
13:36 17/03/2021

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}