Մշակույթ 19:52 29/07/2017 Հայաստան

Հայազգի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակն է

Այսօր լրանում է աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյակը:

Հովհաննես Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականին  Ղրիմում՝ Թեոդոսիա քաղաքում, աղքատ հայ ընտանիքում։ Իր ընտանիքի ազգանունն Այվազյան էր։ Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու ծննդյան և մկրտության մատյանում Այվազովսկու ծնունդը գրանցված է՝ Գևորգ Այվազյանի որդի Հովհաննես: Նկարչի նկարներից մի քանիսը կրում են այս ստորագրությունը՝ «Հովհաննես Այվազյան»: Այվազովսկու նախնիները Գալիցիայի հայերից էին, ովքեր XVII–րդ դարում Գալիցիա էին գաղթել Արևմտյան Հայաստանից։

Սովորել է Թեոդոսիայի հայկական ծխական դպրոցում, 1830–33 թթ-ին՝ Սիմֆերոպոլի ռուսական գիմնազիայում, 1833–37 թթ-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում: 1840 թ-ին ակադեմիան նրան գործուղել է արտասահման` կատարելագործվելու. եղել է Իտալիայում (նաև Սբ Ղազար կղզում), Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, մասնակցել է ցուցահանդեսների, արժանացել համընդհանուր ճանաչման: 1844 թ-ին Այվազովսկին վերադարձել է Ռուսաստան, նշանակվել Ծովային գլխավոր շտաբի ծովանկարիչ: 1845 թ-ից մշտապես բնակվել է Թեոդոսիայում:  Այվազովսկին շրջագայել է նաև Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում, ԱՄՆ-ում, 1868 թ-ին ուղևորվել է Կովկաս. ստեղծել է լեռնային բնանկարներ:  1869 թ-ին Թիֆլիսում բացել  է հայ իրականության մեջ առաջին ցուցահանդեսը: 1873 թ-ին Ֆլորենցիայի ակադեմիայի պատվերով Պիտտի պալատի պատկերասրահի համար, որպես օտարերկրյա մեծ նկարիչ, ստեղծել է իր «Ինքնանկարը»:

Նյութապես օժանդակել է հույների ու իտալացիների ազգային-ազատագրական պայքարին, Գեղարվեստի ակադեմիայի սաներին, բելառուս ուսանողներին: 1900 թ-ին Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան սահմանել է Այվազովսկու անվան կրթաթոշակ:

1890-ական թվականներին` հայերի կոտորածների ծանր օրերին, Այվազովսկին «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում 1895 թվին», «Նավերի բեռնումը», «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին» կտավներով իր ցասումն է արտահայտել ընդդեմ թուրք ջարդարարների: Նա նյութապես օժանդակել է Ղրիմ փախած հայ գաղթականներին: 

Նա չի անտեսել նաև հայրենի բնաշխարհը, հայկական թեմատիկան: Խոշոր են Այվազովսկու ծառայությունները հայ մշակութային կյանքում։ Գեղանկարչության մեջ առաջին անգամ նա է պատկերել հայկական բնությունը, Արարատն ու Արարատյան հովիտը, Սևանա լիճը, արտացոլել հայրենի բնության գեղեցկությունները։ Նրա «Թիֆլիսի տեսարան»–ը (1868) հայ կենցաղային ժանրի առաջին նկարներից Է։ Հայաստանի նկատմամբ Այվազովսկու տածած սերը արտահայտվել է «Արարատ լեռան հովիտը» (1882, մասնավոր հավաքածու), «Արարատ» (1868, 1887), «Հայ մարտիկի երդումը» (1891), «Հայ ժողովրդի մկրտությունը» (1892), «Բայրոնի այցը Սխիթարյաններին Ս. Ղազար կղզում», «Խրիմյան Հայրիկը Էջմիածնի շրջակայքում» (1895) և այլ կտավներում։ Ծովանկարչության բնագավառում նրա անմիջական խորհուրդներով առաջնորդվել են Ս. ճիվանյանը, Ս. Մահտեսյանը, Վ. Մախոխյանը: Նրա արվեստը որոշակի ազդեցություն է ունեցել Գ. Բաշինջաղյանի ստեղծագործության վրա։

Ստեղծել է 6000-ից ավելի կտավ, հիմնականում ծովանկարներ: Աշխատել է շատ արագ, տեսողական վիթխարի հիշողությամբ։ Իր հաջողակ ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վաստակած զգալի գումարներով Այվազովսկին բացել է արվեստի դպրոց և պատկերասրահ իր հարազատ Թեոդոսիա քաղաքում։

Հ.Այվազովսկին վախճանվել է 1900 թվականին։ Այվազովսկին թաղված է Թեոդոսիայում՝ հայոց միջնադարյան Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։ 1903 թ.նկարչի այրին մարմարե շիրմաքար է տեղադրել, որը իտալացի քանդակագործ Լ.Բիոջոլիի աշխատանքն է։ Շիրմաքարին գրաբար փորագրված են պատմահայր Մովսես Խորենացուխոսքերը. «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»։

Այվազովսկու գործերից պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում: Այվազովսկին ընտրվել է Ամստերդամի, Ռուսաստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Հռոմի, Ֆլորենցիայի, Շտուտգարտի, Ամստերդամի գեղարվեստի ակադեմիաների անդամ: Պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանով (1857 թ.):

Այվազովսկու գործերը աճուրդով վաճառվել են մինչև $2 միլիոն 125 հազար ամերիկյան դոլարով։

Նշենք, որ 2017 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հիշարժան տարեթվերի շարքում ընդգրված է Հովհաննես Այվազովսկու հոբելյանը (200-ամյակ):

Հուլիսի 28- 30-ը Թեոդոսիայում սկսվում են մեծ ծովանկարչի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները: Հայաստանի Ազգային պատկերասրահը ծովանկարչի 200-ամյակի առիթով այս տարվա սեպտեմբերին կազմակերպելու է ցուցահանդես և գիտաժողով:

Նախորդ տարի ծովանկարչի 200-ամյակի Մոսկվայի Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում կազմակերպվել էր մեծամասշտաբ ցուցահանդես. չորս ամսվա ընթացքում ցուցադրությունն ունեցել էր մոտ 600 հազար այցելու:

Լուսանկարները՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի կայքից: 
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:41
ԱՀ-ում 20.00-ին ավարտվել է նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունների քվեարկությունը
Արցախում   ժամը՝ 20.00-ին ավարտվեց համապետական  ընտրությունների քվեարկությունը: ԱՀ-ում նախագահական  և ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Թուրքմենստանի իշխանությունները արգելել են օգտագործել «կորոնավիրուս» բառը. Gazeta.ru
Թուրքմենստանի իշխանությունները արգելել են  գործածել «կորոնավիրուս» բառը՝ երկրում խուճապը կանխելու համար, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:29
Անհրաժեշտ են իրավիճակային ճիշտ քայլեր.Է.Վարդանյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի»  անդամ Էլինար Վարդանյանը վերլուծություն է տարածել, որում մասնավորապես անհանգստություն է հայտնել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:25
COVID-19-ի բացված հաշվին փոխանցվել է ավելի քան 813 մլն դրամ
ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ 17.03.2020թ. գանձապետարանում բացված «Ֆիզիկական անձանց և կազմակերպությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
ԱՀ բուժհաստատություններում նոր կորոնավիրուսի կասկածով մեկուսացված քաղաքացիներ չկան
Արցախի առողջապահության նախարարությունից  Արցախի տեղեկատվական շտաբին փոխանցել են, որ հանրապետության բուժհաստատություններում նոր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Արցախում հանրային իշխանության մարմինների նկատմամբ գործում է 10-օրյա սահմանափակում
Ելնելով Հայաստանի Հանրապետությունում նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակվածության դեպքերի քանակի աճից, Արցախի Հանրապետության կառավարության՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Մեր խորհրդարանական մեծամասնության պահվածքն անհասկանալի, անընդունելի, ավտորիտարիզմի տանող վարքագիծ է.Կոստանյան
«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Աննա Կոստանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է  ԱԺ արտահերթ նիստին : ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ես չեմ պատրաստվում անձնական հեռահաղորդակցությունս բաց պահել ինչ-որ ՓԲԸ-ի կամ ՍՊԸ-ի աշխատողների համար.Բաբայան
 Արսեն Բաբայանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Հարգելի հարազատներ, ընկերներ, գործընկերներ, այդ թվում՝ լրագրողներ, խնդրում եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
«Դիտարկում եմ որպես անհարգալից վերաբերմունք հանրապետության գլխավոր քաղաքական ինստիտուտի՝ խորհրդարանի և խորհրդարանական խմբակցությունների նկատմամբ»
ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Շաքե Իսայանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է  ԱԺ արտահերթ նիստին։  ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
ԱԻՆ ՓԾ շտապօգնության վարորդները վերջին օրերին տուն չեն գնում
Արտակարգ իրավիճակների նախարարության Փրկարար ծառայության շտապօգնության վարորդները վերջին օրերին տուն չեն գնում, Բժշկական ապահովման վարչությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հայտարարություն են տարածել Արցախում ընտրությունների վերաբերյալ
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները (Ռուսաստանի Դաշնություն՝ Իգոր Պոպով, Ֆրանսիա` Ստեֆան Վիսկոնտի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ Էնդրյու Շոֆեր)...
Աղբյուր` Panorama.am
19:59
ՌԴ նախագահի մոտ կորոնավիրուս չի հայտնաբերվել
ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը թեստավորվում է պարբերաբար: Նրա մոտ ամեն ինչ կարգին է: Այս մասին « Ռիա Նովոստի»-ի փոխանցմամբ հայտնել է ՌԴ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Ընտրացուցակներում տեղ գտած անճշտությունների պատճառով ԱՀ ոստիկանություն է դիմել 49 քաղաքացի
Ընտրացուցակներում տեղ գտած անճշտությունների պատճառով ԱՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն և տարածքային անձնագրային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
ԱԺ-ն առանց ընդդիմության առաջին ընթերցմամբ ընդունեց մեկ անգամ տապալված փաթեթը
Ազգայիին ժողովն  երկրորդ արտահերթ նիստում ընդունեց օրակարգում ընդգրկված երկու օրինագծերը: Մասնավորապես,  «Արտակարգ դրության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
ԱՄՆ-ի «հետապնդումների» պատճառով Մադուրոն կոչ է անում աշխարհի առաջնորդներին աջակցել իրեն
ԱՄՆ-ը 15 միլիոն դոլար պարգևավճար է խոստացել այն  տեղեկությունների համար, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ Վենեսուելայի նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:36
Բացահայտվել է Վանաձորում ամիսներ առաջ կատարված ավազակային հարձակման դեպքը
2019 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ ժամը 07:00-ի սահմաններում, Վանաձոր քաղաքի Զ.Անդրանիկի փողոցի 1-ին նրբանցքում գտնվող առանձնատան հարակից տարածքում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Իշխանությունը թքած ունի թե՛ պառլամենտարիզմի, թե՛ խորհրդարանական կառավարման երկիր ունենալու գաղափարների վրա.Տոնոյան
ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իվետա Տոնոյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Թքած ունենալու նուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Աշխարհի առաջնորդները քաղաքացիներին գումար են փոխանցում, իսկ Էրդողանը իր հաշվեհամարն է տալիս քաղաքացիներին.Փայլան
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը երեկ հեռուստակապով անցկացրած կառավարության նիստից հետո հայտարարել է «Ազգային համերաշխության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Այսօր 357 անձի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն
Ոստիկանությունը շարունակում է ապահովել նոր կորոնավիրուսի հնարավոր տարածումը կանխելու նպատակով անձանց ազատ տեղաշարժի սահմանափակումների վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
ՀՀ ոստիկանությունը 10 օրով երկարաձգում է ԱՎՎ ու ենթակա տարածքային ստորաբաժանումների գործունեության դադարեցումը
Քանի որ Հայաստանի Հանրապետության ողջ տարածքում հանրային ծառայության իրականացման նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումները 10 օրով երկարաձգվել են, ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Արքայազն Հարրին և Մեգան Մարկլը սկսել են բրիտանական թագավորական ընտանիքից առանձին կյանք
«Արքայազն Հարրին և նրա կինը ՝ Մեգան Մարկլը պաշտոնապես վայր են դրել բրիտանական թագավորական ընտանիքի ավագ անդամների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Վաղվանից կառավարության հակաճգնաժամային փաթեթների մի մասից շահառուները կկարողանան օգտվել.վարչապետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ կառավարությունում կայացել է հերթական խորհրդակցությունը, որի ընթացքում քննարկվել են կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Կրասնոդարի օդանավակայանում բացվել է Հաղթանակի 75-ամյակի ցուցահանդեսը
Կրասնոդարի միջազգային օդանավակայանում բացվել է Հայրենական մեծ պատերազմի «Կրասնոդար միավորված ջոկատի» մասնակիցների լուսանկարների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
«Facebook» սոցիալական կայքում սկսել են հանդիպել կասկածելի էջեր, որոնք տարածում են ապատեղեկատվություն և քաղաքացիներից գումար շորթում.Ոստիկանություն
Վերջերս «Facebook» սոցիալական կայքում սկսել են հանդիպել կասկածելի էջեր, որոնք տարածում են ապատեղեկատվություն և քաղաքացիներից գումար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:57
Զինծառայողները պարապմունքն անցկացնում են գիշերային պայմաններում
Գիշերային պայմաններում գործելու հմտությունները ստուգելու նպատակով մարտի 30-ին 1-ին զորամիավորման N զորամասի զինծառայողների հետ անցկացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
ՀՀ Պարետի որոշմամբ՝ վեց ժամով կասեցվել է Երևանի և Եղեգնաձորի 5 տնտեսվարողի գործունեությունը
ՀՀ Պարետի որոշմամբ՝ վեց ժամով կասեցվել է Երևանի և  Եղեգնաձորի 5 տնտեսվարողի գործունեությունը։ Տեղեկացնում  է Հայկական միասնական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Նման խայտառակ բովանդակությամբ օրենքը պետք է ընդունվի նման խայտառակ ձևով.Մելիքյան
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է Խորհրդարանի  կրկին արտահերթ նիստով քննարկում անցկացանը՝  զանգերի և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Բանքսիի աշխատանքը հաջողությամբ վաճառվել են աճուրդում
Sotheby's աճուրդային տունը, չնայած կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով  ճգնաժամին, հաջողությամբ վաճառել է բրիտանացի անանուն նկարիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Ժամը 17.00-ի դրությամբ ԱՀ-ում ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների 63,8 տոկոսը
Տարածքային ընտրական  հանձնաժողովներից ստացված տվյալների համաձայն ` ժամը 17.00-ի դրությամբ  ընտրություններին մասնակցել է 66731 ընտրող...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Նիստը ընդմիջվել է քվորումի բացակայության պատճառով և միայն նիստի մեկնարկին է ԱԺ նախագահը իրազեկել, որ գանք նիստի.Զոհրաբյան
Այս պահին ԱԺ-ում, առանց ընդդիմադիր երկու խմբակցություններին իրազեկելու, սկսվել է արտահերթ նիստ, որի օրակարգում այսօր առավոտյան տապալված` ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}