Հասարակություն 13:30 07/12/2017 Հայաստան

«Երկրաշարժի օրը վատ կանխազգացում ունեի, չէի ուզում դասի գնալ». շիրակամուտցի Նելան Չարչյան

Հեղինակ` Անուշ Թորոսյան

Լոռու մարզի Շիրակամուտ, այժմ՝ Նալբանդ գյուղի բնակչուհու՝ Նելան Չարչյանի երազանքներն այսօր կապված են որդու՝ չորսամյա Նարեկի հետ: Նելանն ապրում է՝  ծանր հուշերը պայքարելու ուժ դարձրած: Թե ինչպես 8-րդ դասարանի աշակերտուհու կանխատեսումն ու վատ երազն իրականություն դարձավ, ինչպես 1988-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո նա կարողացավ ապրել ու ապրեցնել, այս ամենի մասին է Նելանը պատմել Panorama.am-ի հետ զրույցում:

«Նախորդ օրը՝ ամսի 6-ին, մենք հարևանի տանն էինք: Դեռ երեկոյան ցնցումներ սկսվեցին, կարծես երկրաշարժ լիներ: Չգիտեմ ինչու՝ ես վատ կանխազգացում ունեի. երեկոյան քնեցինք, առավոտյան պետք է դպրոց գնայի, բայց չէի ուզում գնալ, չէի կարողանում տեղիցս վեր կենալ, հայրս ինձ ստիպեց՝ վեր կաց, գնա դպրոց: Արդեն ութ տարի էր՝ դպրոց էի գնում, ոչ մի անգամ առաջին դասին ուշացած չէի գնացել, իսկ այդ օրն առաջին դասին ընդհանրապես չներկայացա, երկրորդ դասից ուշացած գնացի, երրորդին էլ չէի ուզում գնալ, նստել»,- ասում է նա:

Լինելով երրորդ դասարանցիների ջոկատավարներ՝ Նելանն ու դասընկերները մեծ դասամիջոցին խաղեր էին կազմակերպել: Դասամիջոցի ավարտին նա իրեն ստիպեց՝ գնալ ու դասի նստել, սակայն դասի ժամին անհանգիստ էր, ամեն ինչ անում էր, որ իրեն դասարանից դուրս հանեն, նույնիսկ ուսուցչին խնդրեց՝ դուրս թողնել իրեն, բայց՝ ապարդյուն:

«Երևի մի 5-10 րոպե էինք դասին նստել, ուսուցիչը հարցրեց՝ ո՞վ է դաս պատասխանելու, ասացի՝ ես գամ, ասաց՝ չէ, դու անկարգ ես քեզ պահել: Դասընկերներիցս մեկին կանչեց գրատախտակի մոտ, հետո իմացա, որ … այդ դասընկերոջս հենց գրատախտակը «սպանեց». մեջքը կոտրվել էր»,- պատմում է նա:

Երկրաշարժից օրեր առաջ Նելանը վատ կանխազգացում ուներ, երազներ էր տեսել՝ մանկապարտեզն ու դպրոցը ավերվում էին, երազի մեջ իր անհույս ճիչերն է հիշում՝ «երեխաներին դուրս բերեք»: Երազում իր դպրոցն անդունդն էր գնում, բայց ինքը փրկվեց՝ դպրոցը դաշտից բաժանող ցանկապատից կախված մնալով: Նրա երազները լուրջ չէին ընդունում, երեխայի տեղ էին դնում:

«Կյանքն այնպես ստացվեց, որ ես իրոք մնացի ցանկապատներից կախված. ոչ դպրոցի հետ անդունդը գնացի, ոչ էլ կարողացա քայլել»,- ասում է նա:

Նելանի ծնողներն ու քույրը ևս փրկվեցին ավերիչ երկրաշարժից. Մայրն ու հայրը մթերային խանութում էին աշխատում, խանութը փլվել էր, բայց մեծ կշեռքի ու սառնարանների շնորհիվ նրանք կարողացել էին պատսպարվել: 6-րդ դասարանում սովորող քույրն այդ ժամին դպրոցի մարզադահլիճում էր՝ կիսանկուղային հարկում. դահլիճի մի մասը քանդվել էր, աշակերտներից երկուսը զոհվել էին, մյուսները կարողացել էին փրկվել: Նելանի տատիկը փորձել էր պատսպարվել դռան շեմի տակ, և հենց դա էլ մահվան պատճառ էր դարձել. շեմը փլվել էր:

Արդեն 29 տարի Նելանը փորձում է վերականգնվել տեսածից ու ապրածից՝ թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, ասում է՝ առայժմ դա ամբողջապես չի հաջողվում:

«Եթե որևէ ընտանիքի կողքով է անցել այդ աղետը, այսինքն՝ գոնե միայն տունն է քանդվել, տուն են տվել, ավելի հեշտ է վերականգնվել, բայց եթե ընտանիքում զոհ կա… : Մեր գյուղը էպիկենտրոնն էր, զոհերը շատ-շատ էին, ընտանիք կա՝ միանգամից երեք երեխա էին մահացել կամ ծնողները: Հավատացեք, այդ ընտանիքի համար հոգեպես վերականգնվելը շատ դժվար է: Ես արդեն փոքրիկ ունեմ, ով 4 տարեկան է, բայց ես դեռ չեմ կարող ասել, որ հոգեպես լրիվ վերականգնվել եմ»,- նշում է նա:

Նելանի խոսքով՝ շրջապատը ևս կարևոր դեր ունի այստեղ, կարող է օգնել կամ խանգարել հոգեպես վերականգնվելուն:

Նելանը հիվանդանոցային երկար բուժում է անցել երկրաշարժից հետո: Հանրապետական հիվանդանոցից նրան տեղափոխել են ԱՄՆ, ուր վեց ամիս բուժվել է: Ասում է՝ բժիշկների հոգատարության շնորհիվ ոչ մի րոպե չի զգացել, որ սայլակի վրա է, որ ուրիշներից տարբեր է: Մտածում էր՝ կգա Հայաստան ու նույնը կլինի, բայց սպասումները չարդարացան:

Իր՝ ԱՄՆ-ում բուժվելու ընթացքում ծնողները տեղափոխվել են ՌԴ: Ինքը՝ Նելանը, դրսում չկարողացավ ու չցանկացավ ապրել.«Առանց Հայաստանի ես կյանք չունեմ, բալիկս էլ Հայաստանում է ծնվել: Երբ բալիկս ծնվեց, շատերը ուրախանում էին, գովում էին, որ ես ուժեղ եմ, կարողացել եմ բալիկ ունենալ, բացի ինձանից՝ էլի ինչ-որ մեկի մասին հոգ տանել, սակայն եղան մարդիկ, որ քննադատեցին, իրենց համար սայլակով մարդը մարդ չէ, ո՞նց կարող է սայլակով կինը ընտանիքի կին դառնալ, երեխա ունենալ»:

Այսօր Նելանն աշխատում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում, ապրում է իր փոքրիկի հետ՝ վարձով: Թեպետ դժվարանում է միայն աշխատավարձով տան վարձը վճարել, կոմունալ վճարումներն անել, ապրել ու երեխա մեծացնել, բայց լավատեսությամբ է լցված: Միայն ցանկանում է վերադարձնել դեռ երկրաշարժից հետո գերմանական Կարմիր խաչի՝ իրեն՝ իբրև առաջին կարգի հաշմանդամի, տված տնակը, որ ապօրինաբար խլել են իրենից ու հրաժարվում են վերադարձնել:

2012 թ. ՀՀ ԱԻ նախարարությունը որոշեց համակարգի աշխատանքներին ներգրավել սայլակավոր հաշմանդամների: Ռիսկային ու պարտավորեցնող այդ որոշման իրականացման ուղին լի էր դժվարություններով, հուսահատությամբ, անորոշությամբ, բայց հստակ էր նպատակի իրագործման գիտակցումը:

Ամփոփելով 5 տարիների աշխատանքը՝ ԱԻ նախարարությունից Panorama.am-ին տեղեկացրին, որ այսօր արդեն շուրջ երեք տասնյակ սայլակով տեղաշարժվող անձ ԱԻՆ համակարգի մեծ ընտանիքի լիիրավ անդամն է, հուսալի գործընկերն ու հմուտ աշխատակիցը: Վերջիններս շատ արագ ինտեգրվեցին համակարգի գործելաոճին և արտակարգ ռիթմին, հինգ տարի շարունակ նրանք մայրաքաղաքի և Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արմավիրի ու Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչություններում պատվով են կատարում իրենց աշխատանքը՝ կատարելագործելով մասնագիտական հմտություններն ու արձանագրելով նոր հաջողություններ:

ՀՀ ԱԻՆ «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տեղեկատվության վարչության պետ Սևակ Մխիթարյանը վստահեցնում է՝ օրը բուռն և հագեցած է նաև աշխատանքից դուրս. սպորտը, գիտությունը և արվեստը դարձել են նրանցից շատերի առօրյայի անբաժանելի մասնիկը, իսկ գրանցած հաջողությունները միայն հպարտանալու առիթ են:

 Նրանցից շատերը բազմիցս լավագույնն են ճանաչվել Հաշմանդամների հանրապետական  մարզական փառատոնում, նշանակալի ձեռբերումներ ունեցել միջազգային մարզական հարթակներում ու ներգրավվել մշակութային տարբեր միջոցառումներում:

ՀՀ ԱԻ նախարարության մեծ թիմի անդամներն են ՀՀ բազմակի չեմպիոն, 2017 թ. Հաշմանդամների ծանրամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյի 15-րդ պարալիմպիկ խաղերում  5-րդ հորիզոնականը գրաված ծանրորդ Գրետա Վարդանյանը, սեղանի թենիս և բազկամարտ մարզաձևերում ՀՀ բացարձակ չեմպիոններ Նուբար Կիրակոսյանը և Հարություն Մխիթարյանը, «Միսս Հայք» հաշմանդամ կանանց գեղեցկության 2014թ. մրցույթի հաղթող Քրիստինե Փիրուզյանը և նույն մրցույթում «Միսս համակրանք» տիտղոսին արժանացած Գոհար Նավասարդյանը: Երկրպագուների մեծ բանակ ունի նաև անվասայլակով բասկետբոլի «ԱՐՏԱԿԱՐԳ» թիմը: 2017 թ. համակարգի 4 աշխատակցի շնորհվեց պատվավոր լեյտենանտի կոչում:







Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Աշխարհում ավելի քան 700 միլիոն մարդ աղքատ է
ԱՄԿ ղեկավարն ասել է, որ նոր աշխատաշուկան պահանջում է նոր մոդելների, չափանիշների վերամշակում սոցիալական պաշտպանության և արժանապատիվ աշխատանքի ապահովման համար։
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Օդի ջերմաստիճանը 17-18-ի գիշերը կբարձրանա
Հանրապետության տարածքում` Դեկտեմբերի 16-17-ը, 19-20-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 18-ին առանձին շրջաններում սպասվում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
102-ամյա Իռենը ռեկորդ է սահմանել՝ դառնալով աշխարհում ամենատարիքով պարաշուտիստը
Իռենը 102 տարեկան է ու այժմ արդեն պաշտոնապես աշխարհում ամենատարիքով կին սքայդայվորդը։ Նա սքայդայվինգի համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել իր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Երկուշաբթի օրվա հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ  դեկտեմբերի 17-ին պլանային և վերանորոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բողոքող ջավախքցիները հանդիպել են Հայաստանի ոստիկանապետին
Ջավախքցի ցուցարարներից բաղկացած հինգ հոգանոց խմբին այսօր Երևանում ընդունել է ՀՀ ոստիկանության պետ Վալերիյ Օսիպյանն ու նրա տեղակալը:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
ՈւԵՖԱ-ն 18 հազար եվրոյով տուգանել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիային
Այս մասին հայտնում է ՈւԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Հայաստանում սկսել են ավելի քիչ հաց արտադրել
Հայաստանում առաջին անհրաժեշտության սննդամթերք համարվող հացի արտադրության ծավալները շարունակում են նվազել: Այդ մասին է վկայում պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Ռոնալդուն մասամբ ընդունել է մեղքը
2019թ. հունվարի 14-ին Ռոնալդուն կանգնելու է մադրիդյան դատարանի առջև հարկերի հետ կապված խարդախության գործով
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Ֆրանսիայում մոբիլիզացվել է գրեթե 70 հազար ոստիկան
Իրավապահները նախատեսում են ուժեղացնել հսկողությունը Բորդոյում, Թուլուզում, նաև այլ քաղաքներում ցույցերի ժաանակ կարգուկանոն ապահովելու համար։
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Աշխարհի ամենահայտնի տեսարժան վայրերը
Հարցումն անցկացրել է TripAdviso-ը՝ կայքի օգտատերերի շրջանում։
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Մարկոս Պիզելլիի գոլը լավագույնն է Ղազախստանում
Հայաստանի հավաքականի և «Ակտոբեի» կիսապաշտպան Մարկոս Պիզելին ճանաչվել է Ղազախստանում լավագույն գոլի հեղինակ: Մասնավորապես,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է
Տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 15-ին՝ ժամը 17:00-ի դրությամբ, Վարդենյաց լեռնանցքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
«Հորդորում եմ ԶԼՄ-ներին ֆինանսական համակարգին վերաբերող թեմաները արհեստականորեն չդարձնել «վաճառվող լուր». ԿԲ մամուլի խոսնակ
«Այսօր առավոտյան օրաթերթերից մեկում լույս տեսած «լուրը» իրականության հետ որևէ աղերս չունի։ Ավելին, նմանատիպ լուր-հորինվածքները...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Երևանում հակապաստառային շաբաթօրյակ իրականացվեց
Այսօր «Իմ քայլը» դաշինքի մի քանի անդամներ հակապաստառային շաբաթօրյակ իրականացրեցին, մաքրելով  հիմնականում Նոր Նորք վարչական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
«Ապրելու վճիռ»
Հայաստանի գրողների միությունում նախօրեին կայացավ գքրի շնորհանդեսը, որում ընդգրկված են վերջին չորս տարիներին «Գրական թերթում» տպագրված հրապարակախոսական լավագույն գործերը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Իշխան Ալբեր II-րդն ու իշխանուհի Շառլինը ներկայացրել են իրենց ամանորյա բացիկը
Մոնտե Կառլոյում՝  Կարմիր Խաչի կենտրոնակայանում, ամանորյա նվերներ են հանձնել կազմակերպության տարեց անդամներին: Ձմեռ պապի և Ձյունանուշի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Մեկ տարում մահացել է 2.5 մլն նորածին. Նրանց հնարավոր էր փրկել
Հայաստանում մանկական մահացության ցուցանիշը 2017-ին 2016-ի համամետ նվազել է 0.2-ով՝ 1000 կենդանի ծնվածի հաշվով կազմելով 8.2։ Նման տվյալ ներառված...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Օրվա տխուր կադրը
Ֆեյսբուքյան օգտատերերից մեկը հրապարակել է լուսանկար Գեղարքունիքի մարզի Դրախտիկ համայնքի դպրոցից։ «Գեղարքունիքի մարզի Դրախտիկ համայնքի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Պուտինը հանդիպել է տղայի հետ, ում երազանքը խոստացել էր իրականացնել
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդիպել է Արտյոմ Պալյանովի հետ՝ Լենինգրադի մարզում ապրող տղայի, որը երազում է տեսնել Սանկ-Պետերբուրգը թռչնի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Հնդկաստանի տաճարներից մեկում բրնձից 11 մարդ է մահացել
Հնդկաստանի ոստիկանությունը երեք մարդու է բռնել, որոնք կասկածվում են տասնյակ մարդկանց թունավորման մեջ։ Աղբյուրը հայտնում է, որ Հնդկաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:59
Արքայադուստր Դիանայի սեղանապետի խորհուրդները՝ Մեգան Մարքլին
Փոլ Բարելը, որը երկար տարիներ հավատարիմ ծառայել է արքայադուստր Դիանային,  Սուրբ Ծննդյան տոներից առաջ մի շարք խորհուրդներ է տվել արքայազն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:31
Մոուրինիոն զայրացել է
 «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի գլխավոր մարզիչ Ժոզե Մոուրինիոն զայրացել է ակումբի նկատմամբ ղեկավարության վերաբերմունքի պատճառով։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Լարսը բաց է
Վրաստանում Հայաստանի դեսպանատնից ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությանը տեղեկացնում են, որ այսօր՝ ժամը 14:30-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:01
Վիկտոր Ցոյի իրերն աճուրդում չեն վաճառվել
Այժմ բանակցություններ են ընթանում։
Աղբյուր` Panorama.am
14:44
Արամ Սարգսյան. Հասկանում ես, թե որտեղ ես հայտնվել իրականում
Ցուցարարները պաստառ էին պարզել, որի վրա գրված էր. «Մի լակիր, մի խփիր կանանց»։
Աղբյուր` Panorama.am
14:14
Մեկ շաբաթում հակառակորդը հրադադարի ռեժիմը խախտել է շուրջ 250 անգամ
Դեկտեմբերի 9-ից 15-ն ընկած ժամանակահատվածում արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:01
Արթուր Բաղդասարյանը հեռանում է քաղաքականությունից
Այսօր տեղի ունեցավ ՕԵԿ արտահերթ համագումարը, որին մասնակցում էին ՕԵԿ տարածքային կառույցների ղեկավարները՝ հանրապետության բոլոր մարզերից ու...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին
17:29 12/12/2018

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}