Հասարակություն 13:30 07/12/2017 Հայաստան

«Երկրաշարժի օրը վատ կանխազգացում ունեի, չէի ուզում դասի գնալ». շիրակամուտցի Նելան Չարչյան

Հեղինակ` Անուշ Թորոսյան

Լոռու մարզի Շիրակամուտ, այժմ՝ Նալբանդ գյուղի բնակչուհու՝ Նելան Չարչյանի երազանքներն այսօր կապված են որդու՝ չորսամյա Նարեկի հետ: Նելանն ապրում է՝  ծանր հուշերը պայքարելու ուժ դարձրած: Թե ինչպես 8-րդ դասարանի աշակերտուհու կանխատեսումն ու վատ երազն իրականություն դարձավ, ինչպես 1988-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո նա կարողացավ ապրել ու ապրեցնել, այս ամենի մասին է Նելանը պատմել Panorama.am-ի հետ զրույցում:

«Նախորդ օրը՝ ամսի 6-ին, մենք հարևանի տանն էինք: Դեռ երեկոյան ցնցումներ սկսվեցին, կարծես երկրաշարժ լիներ: Չգիտեմ ինչու՝ ես վատ կանխազգացում ունեի. երեկոյան քնեցինք, առավոտյան պետք է դպրոց գնայի, բայց չէի ուզում գնալ, չէի կարողանում տեղիցս վեր կենալ, հայրս ինձ ստիպեց՝ վեր կաց, գնա դպրոց: Արդեն ութ տարի էր՝ դպրոց էի գնում, ոչ մի անգամ առաջին դասին ուշացած չէի գնացել, իսկ այդ օրն առաջին դասին ընդհանրապես չներկայացա, երկրորդ դասից ուշացած գնացի, երրորդին էլ չէի ուզում գնալ, նստել»,- ասում է նա:

Լինելով երրորդ դասարանցիների ջոկատավարներ՝ Նելանն ու դասընկերները մեծ դասամիջոցին խաղեր էին կազմակերպել: Դասամիջոցի ավարտին նա իրեն ստիպեց՝ գնալ ու դասի նստել, սակայն դասի ժամին անհանգիստ էր, ամեն ինչ անում էր, որ իրեն դասարանից դուրս հանեն, նույնիսկ ուսուցչին խնդրեց՝ դուրս թողնել իրեն, բայց՝ ապարդյուն:

«Երևի մի 5-10 րոպե էինք դասին նստել, ուսուցիչը հարցրեց՝ ո՞վ է դաս պատասխանելու, ասացի՝ ես գամ, ասաց՝ չէ, դու անկարգ ես քեզ պահել: Դասընկերներիցս մեկին կանչեց գրատախտակի մոտ, հետո իմացա, որ … այդ դասընկերոջս հենց գրատախտակը «սպանեց». մեջքը կոտրվել էր»,- պատմում է նա:

Երկրաշարժից օրեր առաջ Նելանը վատ կանխազգացում ուներ, երազներ էր տեսել՝ մանկապարտեզն ու դպրոցը ավերվում էին, երազի մեջ իր անհույս ճիչերն է հիշում՝ «երեխաներին դուրս բերեք»: Երազում իր դպրոցն անդունդն էր գնում, բայց ինքը փրկվեց՝ դպրոցը դաշտից բաժանող ցանկապատից կախված մնալով: Նրա երազները լուրջ չէին ընդունում, երեխայի տեղ էին դնում:

«Կյանքն այնպես ստացվեց, որ ես իրոք մնացի ցանկապատներից կախված. ոչ դպրոցի հետ անդունդը գնացի, ոչ էլ կարողացա քայլել»,- ասում է նա:

Նելանի ծնողներն ու քույրը ևս փրկվեցին ավերիչ երկրաշարժից. Մայրն ու հայրը մթերային խանութում էին աշխատում, խանութը փլվել էր, բայց մեծ կշեռքի ու սառնարանների շնորհիվ նրանք կարողացել էին պատսպարվել: 6-րդ դասարանում սովորող քույրն այդ ժամին դպրոցի մարզադահլիճում էր՝ կիսանկուղային հարկում. դահլիճի մի մասը քանդվել էր, աշակերտներից երկուսը զոհվել էին, մյուսները կարողացել էին փրկվել: Նելանի տատիկը փորձել էր պատսպարվել դռան շեմի տակ, և հենց դա էլ մահվան պատճառ էր դարձել. շեմը փլվել էր:

Արդեն 29 տարի Նելանը փորձում է վերականգնվել տեսածից ու ապրածից՝ թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, ասում է՝ առայժմ դա ամբողջապես չի հաջողվում:

«Եթե որևէ ընտանիքի կողքով է անցել այդ աղետը, այսինքն՝ գոնե միայն տունն է քանդվել, տուն են տվել, ավելի հեշտ է վերականգնվել, բայց եթե ընտանիքում զոհ կա… : Մեր գյուղը էպիկենտրոնն էր, զոհերը շատ-շատ էին, ընտանիք կա՝ միանգամից երեք երեխա էին մահացել կամ ծնողները: Հավատացեք, այդ ընտանիքի համար հոգեպես վերականգնվելը շատ դժվար է: Ես արդեն փոքրիկ ունեմ, ով 4 տարեկան է, բայց ես դեռ չեմ կարող ասել, որ հոգեպես լրիվ վերականգնվել եմ»,- նշում է նա:

Նելանի խոսքով՝ շրջապատը ևս կարևոր դեր ունի այստեղ, կարող է օգնել կամ խանգարել հոգեպես վերականգնվելուն:

Նելանը հիվանդանոցային երկար բուժում է անցել երկրաշարժից հետո: Հանրապետական հիվանդանոցից նրան տեղափոխել են ԱՄՆ, ուր վեց ամիս բուժվել է: Ասում է՝ բժիշկների հոգատարության շնորհիվ ոչ մի րոպե չի զգացել, որ սայլակի վրա է, որ ուրիշներից տարբեր է: Մտածում էր՝ կգա Հայաստան ու նույնը կլինի, բայց սպասումները չարդարացան:

Իր՝ ԱՄՆ-ում բուժվելու ընթացքում ծնողները տեղափոխվել են ՌԴ: Ինքը՝ Նելանը, դրսում չկարողացավ ու չցանկացավ ապրել.«Առանց Հայաստանի ես կյանք չունեմ, բալիկս էլ Հայաստանում է ծնվել: Երբ բալիկս ծնվեց, շատերը ուրախանում էին, գովում էին, որ ես ուժեղ եմ, կարողացել եմ բալիկ ունենալ, բացի ինձանից՝ էլի ինչ-որ մեկի մասին հոգ տանել, սակայն եղան մարդիկ, որ քննադատեցին, իրենց համար սայլակով մարդը մարդ չէ, ո՞նց կարող է սայլակով կինը ընտանիքի կին դառնալ, երեխա ունենալ»:

Այսօր Նելանն աշխատում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում, ապրում է իր փոքրիկի հետ՝ վարձով: Թեպետ դժվարանում է միայն աշխատավարձով տան վարձը վճարել, կոմունալ վճարումներն անել, ապրել ու երեխա մեծացնել, բայց լավատեսությամբ է լցված: Միայն ցանկանում է վերադարձնել դեռ երկրաշարժից հետո գերմանական Կարմիր խաչի՝ իրեն՝ իբրև առաջին կարգի հաշմանդամի, տված տնակը, որ ապօրինաբար խլել են իրենից ու հրաժարվում են վերադարձնել:

2012 թ. ՀՀ ԱԻ նախարարությունը որոշեց համակարգի աշխատանքներին ներգրավել սայլակավոր հաշմանդամների: Ռիսկային ու պարտավորեցնող այդ որոշման իրականացման ուղին լի էր դժվարություններով, հուսահատությամբ, անորոշությամբ, բայց հստակ էր նպատակի իրագործման գիտակցումը:

Ամփոփելով 5 տարիների աշխատանքը՝ ԱԻ նախարարությունից Panorama.am-ին տեղեկացրին, որ այսօր արդեն շուրջ երեք տասնյակ սայլակով տեղաշարժվող անձ ԱԻՆ համակարգի մեծ ընտանիքի լիիրավ անդամն է, հուսալի գործընկերն ու հմուտ աշխատակիցը: Վերջիններս շատ արագ ինտեգրվեցին համակարգի գործելաոճին և արտակարգ ռիթմին, հինգ տարի շարունակ նրանք մայրաքաղաքի և Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արմավիրի ու Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչություններում պատվով են կատարում իրենց աշխատանքը՝ կատարելագործելով մասնագիտական հմտություններն ու արձանագրելով նոր հաջողություններ:

ՀՀ ԱԻՆ «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տեղեկատվության վարչության պետ Սևակ Մխիթարյանը վստահեցնում է՝ օրը բուռն և հագեցած է նաև աշխատանքից դուրս. սպորտը, գիտությունը և արվեստը դարձել են նրանցից շատերի առօրյայի անբաժանելի մասնիկը, իսկ գրանցած հաջողությունները միայն հպարտանալու առիթ են:

 Նրանցից շատերը բազմիցս լավագույնն են ճանաչվել Հաշմանդամների հանրապետական  մարզական փառատոնում, նշանակալի ձեռբերումներ ունեցել միջազգային մարզական հարթակներում ու ներգրավվել մշակութային տարբեր միջոցառումներում:

ՀՀ ԱԻ նախարարության մեծ թիմի անդամներն են ՀՀ բազմակի չեմպիոն, 2017 թ. Հաշմանդամների ծանրամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյի 15-րդ պարալիմպիկ խաղերում  5-րդ հորիզոնականը գրաված ծանրորդ Գրետա Վարդանյանը, սեղանի թենիս և բազկամարտ մարզաձևերում ՀՀ բացարձակ չեմպիոններ Նուբար Կիրակոսյանը և Հարություն Մխիթարյանը, «Միսս Հայք» հաշմանդամ կանանց գեղեցկության 2014թ. մրցույթի հաղթող Քրիստինե Փիրուզյանը և նույն մրցույթում «Միսս համակրանք» տիտղոսին արժանացած Գոհար Նավասարդյանը: Երկրպագուների մեծ բանակ ունի նաև անվասայլակով բասկետբոլի «ԱՐՏԱԿԱՐԳ» թիմը: 2017 թ. համակարգի 4 աշխատակցի շնորհվեց պատվավոր լեյտենանտի կոչում:







Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:30
Հեռու մնալ ներքին բևեռացումներ ու լարուածություն առաջացնող մոտեցումներից. Արամ Առաջին
Հայաստանի Հայաստանի անկախության 27-րդ տարեդարձի առթիվ Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Առաջին Կաթողիկոսը հանդես է եկել հայ ժողովրդին ուղղված շնորհավորական ուղերձով:
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը հունվար-օգոստոսին աճել է 7.7%-ով
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի  հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2018  թվականի հունվար-օգոստոս ամիսներին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:55
Արտակ Զեյնալյանը ներկայացրել է հաջողության բանաձևը
ՀՀ արդարադատության նախարար, քաղաքապետի թեկնածու Արտակ Զեյնալյանն անկախության 27-րդ տարեդարձի առթիվ իր շնորհավորական խոսքում նշել է, թե որ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Ամեն դեպքում Սեյրան Օհանյանի անունը չկար, որ գաղտնազերծված պահպանվել է. Տոնոյանը՝ 0038 հրամանի մասին
Հարցին՝ ինչ փուլում է ՌԴ-ից նոր զինատեսակներ ստանոլու գործընթացը, Տոնոյանը նշեց՝ ամեն ինչ նորմալ է ընթանում՝ ըստ սահմանված ժամկտների։
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած մի շարք օրենքներ
Նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած «1997 թվականի սեպտեմբերի 20-ի` ՀՀ կառավարության և Բելառուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Սահմանին այս պահին հարաբերական կայուն է. Դավիթ Տոնոյան
«Բայց հնարավոր է՝ մենք էլ ինչ-որ քայլեր ձեռնարկենք»,– ասաց պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարը։
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
Ադրբեջանի կոչը ԵԱՀԿ-ին․ վերադարձ կառուցողական դաշտ, թե՞ «ակն ընդ ական» գործելու նախապատրաստություն
Սեպտեմբերի 20-ին Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարություն էր տարածել, որով հորդորում էր ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունն այցելել է Եռաբլուր
Հայաստանի Հանրապետության անկախության 27-րդ տարեդարձի առթիվ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի, Արցախի Հանրապետության նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Կարևոր հաղթանակ տարանք. Մխիթարյանը՝ երեկվա խաղի մասին
«Կարևոր հաղթանակ տարանք: Երկրորդ կեսում մեզ համար մի փոքր ավելի բարդ էր, բայց լավ է, որ մենք գոլ խփեցինք մինչև ընդմիջում»,- այս...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Այսօր հրապարակում կգործեն Հայկական Կարմիր խաչի ընկերության Առաջին օգնության տաղավարները
Սեպտեմբերի 21-ին Անկախության օրվան նվիրված միջոջառումների ամբողջ ընթացքում՝ ժամը 10։00-ից 23։00-ը, Հանրապետության հրապարակում կգործեն Հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Պաշտպանը Գլխավոր դատախազին է ուղարկել Նաիրա Զոհրաբյանի տրամադրած նյութերը
ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր, Երևանի քաղաքապետի թեկնածու Նաիրա Զոհրաբյանը դիմել է Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանին Երևանի ավագանու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Փրկարարները գտել են Արագած գյուղում մոլորված օտարերկրյա քաղաքացիներին
Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 20:58-ին «911» ծառայությանը տեղեկություն է հաղորդվել, որ Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղի «Արագած»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Մեր ձեռքբերումները և վերընթաց ուղին այսօր քաջալերանք են մեզ. Գարեգին Բ
Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ուղերձ է հղել Անկախության տոնի առթիվ։ «Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Անկախության տոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
Յուրաքանչյուրս հստակ գիտակցենք մեր դերը և պատասխանատվությունը Հայաստանի հանդեպ. Արա Բաբլոյան
ՀՀ ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՀՀ անկախության հռչակման 27-րդ տարեդարձի առթիվ։ ԱԺ լրատվության և հանրային կապերի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Հայաստանի Հանրապետության զարգացումն ու զորացումը բոլոր հայերի խնդիրն է. Արցախի նախագահ
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը սեպտեմբերի 21-ին շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին`...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Նոր Հայաստանը պետք է լինի հաղթանակների Հայաստան. ՀՀ նախագահ
Հանրապետության նախագահ Արմեն Աարգսյանի շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի Անկախության տոնի առթիվ։ «Հայաստանի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Մահացել է Վիետնամի նախագահը
61-տարեկան հասակում մահացել է Վիետնամի նախագահ Տրան Դայ Քուանգը։ Նախագահը մահացել է մայրաքաղաք Հանոյի հոսպիտալում սեպետեմբերի 21-ի առավոտյան։...
Աղբյուր` Panorama.am
10:23
Իսպանական խանութներում հնարավոր է սկսեն գումար վերցնել հագուստը փորձելու համար
Իսպանական որոշ խանութներ շահույթի անկման պատճառով հնարավոր է հաճախորդից գումար վերցնեն հագուստը փորձելու համար։ Ռիա նովոստին, հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
Կանանց եվրասիական համաժողովի մասնակիցները Պուտինի հետ սելֆի անելու գայթաղկությանը չեն դիմացել
Սեպտեմբերի 20-ին Սանկտ Պետերբուրգում մեկնարկել է Կանանց եվրասիական 2-րդ համաժողովը, որն անցկացվում է 2 օր՝ արդեն երկրորդ տարին։ Համաժողովին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:57
«Ժողովուրդ». Բուհերն ապակուսակցականացնելու մասին նախարարի հայտարարությունը վկայում է, որ ընթանում են նախորդների ճանապարհով
«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Ըստ շրջանառվող լուրերի` նոր իշխանությունը փորձում է բուհերի կառավարման խորհուրդներում ընդգրկված...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
«Հրապարակ». Ջորկաեֆին Երախտագիտության մեդալով պարգևատրելու հրամանը տվել էր Սերժ Սարգսյանը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ֆրանսիա կատարած այցի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից պարգևատրված մեր հայրենակից, հայտնի ֆուտբոլիստ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Ժողովուրդ». Վճռաբեկը ժամանակ ունի՝ քննելու Քոչարյանի գործը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ինչպես հայտնի է` 2018թ. օգոստոսի 20-ին ՀՀ գլխավոր դատախազությունը Վճռաբեկ դատարանում բողոքարկել է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
«Հրապարակ». ՕԵԿ-ականները հույս ունեն հասնել հաջողության
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ավագանու ընտրությունների ընթացքում ՕԵԿ-ն այն քչերից էր, որ ցեխարձակումներ չարեց, միանշանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
«Ժամանակ». Շահեն Հարությունյանը Ֆրանկաֆոնիայի գագաթաժողովի օրերին ակտիվ պայքարելու է հորն ազատելու համար
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Շանթ Հարությունյանի կողմից «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ում տված մամուլի ասուլիսից հետո էլ նրան ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Հրապարակ». Դատախազությունում քաոս է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ըստ դատախազության մեր աղբյուրների՝ այնտեղ քաոս է, բոլորը սպասում են, թե ինչպես է դասավորվելու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Ժողովուրդ». Նոր բացահայտումներ են սպասվում գաղտնալսման ու հրապարակման վերաբերյալ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով` ԱԱԾ և ՀՔԾ պետերի հեռախոսազրույցի գաղտնալսման...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Փաստ». Ինչու են նախարարությունների բուն գործառույթները հաճախ տուժում
«Փաստ» թերթը գրում է. «Արդեն չորս ամիս է՝ նախարարությունները փաստացի իրենց գործունեությանը զուգահեռ պարտադրված են...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
«Հրապարակ». Փաշինյանի կողմից Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին զգուշացվել է թիկնազորով չշրջել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երբ հայտնի դարձավ, որ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին զգուշացվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Ժամանակ». Փաշինյանը հասկանում է, որ իրեն չի հաջողվելու սահմանադրական փոփոխություններ իրականացնել
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մտադիր է նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին կազմակերպել խորհրդարանական արտահերթ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունն այցելել է Եռաբլուր
12:27 21/09/2018

Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունն այցելել է Եռաբլուր

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}