Հասարակություն 13:30 07/12/2017 Հայաստան

«Երկրաշարժի օրը վատ կանխազգացում ունեի, չէի ուզում դասի գնալ». շիրակամուտցի Նելան Չարչյան

Հեղինակ` Անուշ Թորոսյան

Լոռու մարզի Շիրակամուտ, այժմ՝ Նալբանդ գյուղի բնակչուհու՝ Նելան Չարչյանի երազանքներն այսօր կապված են որդու՝ չորսամյա Նարեկի հետ: Նելանն ապրում է՝  ծանր հուշերը պայքարելու ուժ դարձրած: Թե ինչպես 8-րդ դասարանի աշակերտուհու կանխատեսումն ու վատ երազն իրականություն դարձավ, ինչպես 1988-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո նա կարողացավ ապրել ու ապրեցնել, այս ամենի մասին է Նելանը պատմել Panorama.am-ի հետ զրույցում:

«Նախորդ օրը՝ ամսի 6-ին, մենք հարևանի տանն էինք: Դեռ երեկոյան ցնցումներ սկսվեցին, կարծես երկրաշարժ լիներ: Չգիտեմ ինչու՝ ես վատ կանխազգացում ունեի. երեկոյան քնեցինք, առավոտյան պետք է դպրոց գնայի, բայց չէի ուզում գնալ, չէի կարողանում տեղիցս վեր կենալ, հայրս ինձ ստիպեց՝ վեր կաց, գնա դպրոց: Արդեն ութ տարի էր՝ դպրոց էի գնում, ոչ մի անգամ առաջին դասին ուշացած չէի գնացել, իսկ այդ օրն առաջին դասին ընդհանրապես չներկայացա, երկրորդ դասից ուշացած գնացի, երրորդին էլ չէի ուզում գնալ, նստել»,- ասում է նա:

Լինելով երրորդ դասարանցիների ջոկատավարներ՝ Նելանն ու դասընկերները մեծ դասամիջոցին խաղեր էին կազմակերպել: Դասամիջոցի ավարտին նա իրեն ստիպեց՝ գնալ ու դասի նստել, սակայն դասի ժամին անհանգիստ էր, ամեն ինչ անում էր, որ իրեն դասարանից դուրս հանեն, նույնիսկ ուսուցչին խնդրեց՝ դուրս թողնել իրեն, բայց՝ ապարդյուն:

«Երևի մի 5-10 րոպե էինք դասին նստել, ուսուցիչը հարցրեց՝ ո՞վ է դաս պատասխանելու, ասացի՝ ես գամ, ասաց՝ չէ, դու անկարգ ես քեզ պահել: Դասընկերներիցս մեկին կանչեց գրատախտակի մոտ, հետո իմացա, որ … այդ դասընկերոջս հենց գրատախտակը «սպանեց». մեջքը կոտրվել էր»,- պատմում է նա:

Երկրաշարժից օրեր առաջ Նելանը վատ կանխազգացում ուներ, երազներ էր տեսել՝ մանկապարտեզն ու դպրոցը ավերվում էին, երազի մեջ իր անհույս ճիչերն է հիշում՝ «երեխաներին դուրս բերեք»: Երազում իր դպրոցն անդունդն էր գնում, բայց ինքը փրկվեց՝ դպրոցը դաշտից բաժանող ցանկապատից կախված մնալով: Նրա երազները լուրջ չէին ընդունում, երեխայի տեղ էին դնում:

«Կյանքն այնպես ստացվեց, որ ես իրոք մնացի ցանկապատներից կախված. ոչ դպրոցի հետ անդունդը գնացի, ոչ էլ կարողացա քայլել»,- ասում է նա:

Նելանի ծնողներն ու քույրը ևս փրկվեցին ավերիչ երկրաշարժից. Մայրն ու հայրը մթերային խանութում էին աշխատում, խանութը փլվել էր, բայց մեծ կշեռքի ու սառնարանների շնորհիվ նրանք կարողացել էին պատսպարվել: 6-րդ դասարանում սովորող քույրն այդ ժամին դպրոցի մարզադահլիճում էր՝ կիսանկուղային հարկում. դահլիճի մի մասը քանդվել էր, աշակերտներից երկուսը զոհվել էին, մյուսները կարողացել էին փրկվել: Նելանի տատիկը փորձել էր պատսպարվել դռան շեմի տակ, և հենց դա էլ մահվան պատճառ էր դարձել. շեմը փլվել էր:

Արդեն 29 տարի Նելանը փորձում է վերականգնվել տեսածից ու ապրածից՝ թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, ասում է՝ առայժմ դա ամբողջապես չի հաջողվում:

«Եթե որևէ ընտանիքի կողքով է անցել այդ աղետը, այսինքն՝ գոնե միայն տունն է քանդվել, տուն են տվել, ավելի հեշտ է վերականգնվել, բայց եթե ընտանիքում զոհ կա… : Մեր գյուղը էպիկենտրոնն էր, զոհերը շատ-շատ էին, ընտանիք կա՝ միանգամից երեք երեխա էին մահացել կամ ծնողները: Հավատացեք, այդ ընտանիքի համար հոգեպես վերականգնվելը շատ դժվար է: Ես արդեն փոքրիկ ունեմ, ով 4 տարեկան է, բայց ես դեռ չեմ կարող ասել, որ հոգեպես լրիվ վերականգնվել եմ»,- նշում է նա:

Նելանի խոսքով՝ շրջապատը ևս կարևոր դեր ունի այստեղ, կարող է օգնել կամ խանգարել հոգեպես վերականգնվելուն:

Նելանը հիվանդանոցային երկար բուժում է անցել երկրաշարժից հետո: Հանրապետական հիվանդանոցից նրան տեղափոխել են ԱՄՆ, ուր վեց ամիս բուժվել է: Ասում է՝ բժիշկների հոգատարության շնորհիվ ոչ մի րոպե չի զգացել, որ սայլակի վրա է, որ ուրիշներից տարբեր է: Մտածում էր՝ կգա Հայաստան ու նույնը կլինի, բայց սպասումները չարդարացան:

Իր՝ ԱՄՆ-ում բուժվելու ընթացքում ծնողները տեղափոխվել են ՌԴ: Ինքը՝ Նելանը, դրսում չկարողացավ ու չցանկացավ ապրել.«Առանց Հայաստանի ես կյանք չունեմ, բալիկս էլ Հայաստանում է ծնվել: Երբ բալիկս ծնվեց, շատերը ուրախանում էին, գովում էին, որ ես ուժեղ եմ, կարողացել եմ բալիկ ունենալ, բացի ինձանից՝ էլի ինչ-որ մեկի մասին հոգ տանել, սակայն եղան մարդիկ, որ քննադատեցին, իրենց համար սայլակով մարդը մարդ չէ, ո՞նց կարող է սայլակով կինը ընտանիքի կին դառնալ, երեխա ունենալ»:

Այսօր Նելանն աշխատում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում, ապրում է իր փոքրիկի հետ՝ վարձով: Թեպետ դժվարանում է միայն աշխատավարձով տան վարձը վճարել, կոմունալ վճարումներն անել, ապրել ու երեխա մեծացնել, բայց լավատեսությամբ է լցված: Միայն ցանկանում է վերադարձնել դեռ երկրաշարժից հետո գերմանական Կարմիր խաչի՝ իրեն՝ իբրև առաջին կարգի հաշմանդամի, տված տնակը, որ ապօրինաբար խլել են իրենից ու հրաժարվում են վերադարձնել:

2012 թ. ՀՀ ԱԻ նախարարությունը որոշեց համակարգի աշխատանքներին ներգրավել սայլակավոր հաշմանդամների: Ռիսկային ու պարտավորեցնող այդ որոշման իրականացման ուղին լի էր դժվարություններով, հուսահատությամբ, անորոշությամբ, բայց հստակ էր նպատակի իրագործման գիտակցումը:

Ամփոփելով 5 տարիների աշխատանքը՝ ԱԻ նախարարությունից Panorama.am-ին տեղեկացրին, որ այսօր արդեն շուրջ երեք տասնյակ սայլակով տեղաշարժվող անձ ԱԻՆ համակարգի մեծ ընտանիքի լիիրավ անդամն է, հուսալի գործընկերն ու հմուտ աշխատակիցը: Վերջիններս շատ արագ ինտեգրվեցին համակարգի գործելաոճին և արտակարգ ռիթմին, հինգ տարի շարունակ նրանք մայրաքաղաքի և Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արմավիրի ու Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչություններում պատվով են կատարում իրենց աշխատանքը՝ կատարելագործելով մասնագիտական հմտություններն ու արձանագրելով նոր հաջողություններ:

ՀՀ ԱԻՆ «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տեղեկատվության վարչության պետ Սևակ Մխիթարյանը վստահեցնում է՝ օրը բուռն և հագեցած է նաև աշխատանքից դուրս. սպորտը, գիտությունը և արվեստը դարձել են նրանցից շատերի առօրյայի անբաժանելի մասնիկը, իսկ գրանցած հաջողությունները միայն հպարտանալու առիթ են:

 Նրանցից շատերը բազմիցս լավագույնն են ճանաչվել Հաշմանդամների հանրապետական  մարզական փառատոնում, նշանակալի ձեռբերումներ ունեցել միջազգային մարզական հարթակներում ու ներգրավվել մշակութային տարբեր միջոցառումներում:

ՀՀ ԱԻ նախարարության մեծ թիմի անդամներն են ՀՀ բազմակի չեմպիոն, 2017 թ. Հաշմանդամների ծանրամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյի 15-րդ պարալիմպիկ խաղերում  5-րդ հորիզոնականը գրաված ծանրորդ Գրետա Վարդանյանը, սեղանի թենիս և բազկամարտ մարզաձևերում ՀՀ բացարձակ չեմպիոններ Նուբար Կիրակոսյանը և Հարություն Մխիթարյանը, «Միսս Հայք» հաշմանդամ կանանց գեղեցկության 2014թ. մրցույթի հաղթող Քրիստինե Փիրուզյանը և նույն մրցույթում «Միսս համակրանք» տիտղոսին արժանացած Գոհար Նավասարդյանը: Երկրպագուների մեծ բանակ ունի նաև անվասայլակով բասկետբոլի «ԱՐՏԱԿԱՐԳ» թիմը: 2017 թ. համակարգի 4 աշխատակցի շնորհվեց պատվավոր լեյտենանտի կոչում:







Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

09:42
Աշխարհի առաջին կին տիեզերագնաց Վալենտինա Տերեշկովան մինչ օրս երազում տեսնում է տիեզերքը
Աշխարհի առաջին կին տիեզերագնաց Վալենտինա Տերեշկովան լրագրողներին պատմել է, որ մինչ օրս երազում տեսնում է տիեզերքը։ «Դա լավ, բարի երազ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:31
Մանվել Գրիգորյանի քաղաքապետ որդին հրաժարական է տվել
ԱԺ պատգամավոր  գեներալ Մանվել Գրիգորյանի որդին՝  Էջմիածնի քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանը հրաժարական է տվել: «Ես` Կարեն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:17
Հերթական արգելքը Սաուդյան Արաբիայի կանանց համար
Սաուդյան Արաբիայում կանանց արգելել են ավտոմեխանիկ աշխատել: Life-ը գրում է, որ այս մասին հաղորդել է երկրի աշխատանքի նախարարության պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Ջոլին շնորհակալություն է հայտնել Իրաքի իշխանություններին
Ամերիկացի դերասանուհի Անջելինա Ջոլին երախտագիտություն է հայտնել իրաքյան իշխանություններին՝ պատերազմի պատճառով հայրենիքից հեռացած սիրիացիներիn...
Աղբյուր` Panorama.am
07:55
Աշոտյան. Խնդիրն այլևս բացառապես իրավական դաշտում է
«Խնդիրն այլևս բացառապես իրավական դաշտում է»,-անդրադառնալով ԱԱԾ հայտարարությանը՝ ֆեյբուքյան իր էջում գրել է ՀՀԿ խմբակցության անդամ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:28
«Դոն Պիպո»-ի քրգործով ձերբակալվել է ևս 4 անձ. ԱԱԾ
 ՀՀ  ազգային անվտանգության ծառայությունը մանրամասներ է հայտնում ՀՀ և ՌԴ քաղաքացի՝ «Դոն Պիպո» մականվամբ Արթուր Օնիկի...
Աղբյուր` Panorama.am
23:12
Ռազմամթերք, «զինվորի բաժին» նշագրումով սնունդ, թանկարժեք ավտոմեքենաներ... ԱԱԾ-ն Մանվել Գրիգորյանի առանձնատնից
Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցները հանցավորության դեմ պայքարին ուղղված գործառույթների իրականացման...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Փաշինյան. Մանվել Գրիգորյանը ձերբակալվել է զինվորի բաժինը գողանալու կասկածանքով
Կոռուպցիայի հետ կոմպրոմիս չի լինելու,-ֆեյսբուքյան իր էջում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Առիթը հայտարարության  Մանվել...
Աղբյուր` Panorama.am
22:27
ՀՀԿ խմբակցություն. Պայքարելու ենք Մանվել Գրիգորյանի իրավունքների ամբողջական պաշտպանության համար
«Արցախի հերոս Մանվել Գրիգորյանի ձերբակալությունը պետական ռեպրեսիվ ապարատի գործադրման հերթական ահազանգն է». Նման հայտարարություն է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
ԱԱԾ. Ձերբակալվել են Մանվել Գրիգորյանն ու Դոն Պիպոն
«Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցները, հանցավորության դեմ պայքարին ուղղված իրենց գործառույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հին ու նոր Մինասը՝ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահում
Հայաստանի Ազգային պատկերասրահում հունիսի 28-ից կգործի «Մինաս. Հին ու բոլորովին նոր» ցուցադրությունը, որը մեկտեղել է շուրջ 100...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Հոքինգի աճյունափոշին հուղարկավորել են Դարվինի և Նյուտոնի գերեզմանների միջև
Լոնդոնի Վեսթմինսթերյան աբբայությունը դարձել է բրիտանացի գիտնական Սթիվեն Հոքինգի վերջին հանգրվանը, ով մահացել էր 2018 թվականի մարտի 14-ին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Փարիզի իշխանությունները մտածել են՝ ինչպես պաշտպանել Էֆելյան աշտարակը ահաբեկիչներից
Փարիզի իշխանությունները որոշել են շրջապատել Էֆելյան աշտարակն ապակե պատով՝ հուշարձանի հիմքերն ահաբեկչությունից պաշտպանելու համար: Այդ պատը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Մեգան Մարքլը փոխվել է հանուն թագուհու
Արքայազն Հարիի կինը դառնալուց հետո նախկին դերասանուհի Մեգան Մարքլը սկսել է կրել պաստելային երանգների հագուստներ: Լենտա.ռու-ն, հղում անելով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Դալայ-լաման Թրամփին և մյուս առաջնորդներին կոչ է արել չտրվել էմոցիաներին
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ու համաշխարհային այլ առաջնորդներ պետք է ավելի քիչ ղեկավարվեն էմոցիաներով և նյութական արժեքներով, և ավելի շատ մտածեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Մակրոնների շքեղ սպասքը վրդովեցրել է ֆրանսիացիներին
Բազմաթիվ ֆրանսիացիներ իրենց դժգոհությունն են արտահայտել այն բանի համար, որ երկրի նախագահ Է. Մակրոնն ու նրա կինը Ելիսեյան պալատում կազմակերպվող...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Տեղումները կշարունակվեն
Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում. Հանրապետության տարածքում՝ Հունիսի 16-ին երեկոյան ժամերին, 17-21-ը գիշերը և երեկոյան ժամերին շրջանների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հավայցիների գլխին երկնքից թանկարժեք քարեր են թափվել
Քրիզոլիթի կարատի արժեքը կարող է հասնել 450 դոլարի։
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Չեխիայի նախագահը լրագրողների առջև ներքնաշոր է այրել
Ակցիան իրականացվել է հրշեջների մասնակցությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Հսկայական պիթոնը կուլ է տվել տնային տնտեսուհուն
Ինդոնեզիայի Սուլավեսի կղզում 8 մետրանոց պիթոնի մեջ կնոջ մարմին են գտել: Լենտա.ռու-նգրում է, որ ոստիկանության պետը հաղորդել է, որ 54-ամյա տնային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Այց՝ Արցախի արևելյան սահմանագծի հատվածներից մեկը
Այսօր Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ այցելել է Արցախի Հանրապետության արևելյան սահմանագծի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Երկուշաբթի օրվա հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունիսի 18-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Մենք դադարեցնում ենք հանրահավաքները. Էջմիածնի քաղաքապետ
Էջմիածնի քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանը  Հաշտության նստարանի մոտ սպասեց իր հրաժարականը պահանջողներին, բայց ոչ ոք նրա հետ հանդիպման չեկավ։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Անտառահատումներ Եղեգնուտի անտառտնտեսությունում
Հունիսի 15-ին, ժամը 11-անց 40-ին, «Հայանտառ» ՊՈԱԿ «Եղեգնուտի անտառտնտեսություն» մասնաճյուղից ստացվել է անտառխախտման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Ռոբեր Կետիկյանի ֆիլմով կմեկնարկի «Ոսկե ծիրան»-ը
«Ոսկե ծիրան» Երևանի 15-րդ կինոփառատոնը կբացվի Ռոբեր Կետիկյանի «Առանձնատունը» ֆիլմով (2017, Ֆրանսիա):  Մարսելի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Մանվել Գրիգորյանն ԱԱԾ աշխատակիցների ուղեկցությամբ հեռացել է Էջմիածնի ԵԿՄ գրասենյակի տարածքից
ԱԺ պատգամավոր, ԵԿՄ նախագահ Մանվել Գրիգորյանն ԱԱԾ աշխատակիցների ուղեկցությամբ ԵԿՄ Էջմիածնի գրասենյակի շենքից դուրս եկավ, նստեց ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
Պորոշենկոն ու Մակրոնը քննարկել են Դոնբասում ստեղծված իրավիճակը
Ուկրաինայի նախագահ Պյոտր Պորոշենկոն և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հեռախոսազրույց են ունեցել։ «Գազետա.ռու»-ի փոխանցմամբ՝ երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Իրանից բերված ազնվացեղ եղջերուներից մեկը ձագ է ունեցել
Այսօր առավոտյան «Դիլիջան» ազգային պարկի «Կովկասյան ազնվացեղ եղջերուի բազմացման կենտրոն»-ում ծնվել է Իրանից Հայաստան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
2020թ. Թուրքիայի զինված ուժերը կունենան նոր հարվածային ՍԹՍ-ներ
Թուրքական  ռազմարդյունաբերությամբ զբաղվող «Baykar»  ընկերությունը սկսել է զբաղվել  «Akıncı» անվամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Աշխարհի գավաթ 2018. Ֆրանսիան հաղթեց Ավստրալիային
ՌԴ Կազան քաղաքում կայացած Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության C խմբի առաջին խաղում Ֆրանսիան հաղթեց Ավստրալիայի հավաքականին։ Ֆրանսիայի ազգային թիմի...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}