Հասարակություն 13:30 07/12/2017 Հայաստան

«Երկրաշարժի օրը վատ կանխազգացում ունեի, չէի ուզում դասի գնալ». շիրակամուտցի Նելան Չարչյան

Հեղինակ` Անուշ Թորոսյան

Լոռու մարզի Շիրակամուտ, այժմ՝ Նալբանդ գյուղի բնակչուհու՝ Նելան Չարչյանի երազանքներն այսօր կապված են որդու՝ չորսամյա Նարեկի հետ: Նելանն ապրում է՝  ծանր հուշերը պայքարելու ուժ դարձրած: Թե ինչպես 8-րդ դասարանի աշակերտուհու կանխատեսումն ու վատ երազն իրականություն դարձավ, ինչպես 1988-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո նա կարողացավ ապրել ու ապրեցնել, այս ամենի մասին է Նելանը պատմել Panorama.am-ի հետ զրույցում:

«Նախորդ օրը՝ ամսի 6-ին, մենք հարևանի տանն էինք: Դեռ երեկոյան ցնցումներ սկսվեցին, կարծես երկրաշարժ լիներ: Չգիտեմ ինչու՝ ես վատ կանխազգացում ունեի. երեկոյան քնեցինք, առավոտյան պետք է դպրոց գնայի, բայց չէի ուզում գնալ, չէի կարողանում տեղիցս վեր կենալ, հայրս ինձ ստիպեց՝ վեր կաց, գնա դպրոց: Արդեն ութ տարի էր՝ դպրոց էի գնում, ոչ մի անգամ առաջին դասին ուշացած չէի գնացել, իսկ այդ օրն առաջին դասին ընդհանրապես չներկայացա, երկրորդ դասից ուշացած գնացի, երրորդին էլ չէի ուզում գնալ, նստել»,- ասում է նա:

Լինելով երրորդ դասարանցիների ջոկատավարներ՝ Նելանն ու դասընկերները մեծ դասամիջոցին խաղեր էին կազմակերպել: Դասամիջոցի ավարտին նա իրեն ստիպեց՝ գնալ ու դասի նստել, սակայն դասի ժամին անհանգիստ էր, ամեն ինչ անում էր, որ իրեն դասարանից դուրս հանեն, նույնիսկ ուսուցչին խնդրեց՝ դուրս թողնել իրեն, բայց՝ ապարդյուն:

«Երևի մի 5-10 րոպե էինք դասին նստել, ուսուցիչը հարցրեց՝ ո՞վ է դաս պատասխանելու, ասացի՝ ես գամ, ասաց՝ չէ, դու անկարգ ես քեզ պահել: Դասընկերներիցս մեկին կանչեց գրատախտակի մոտ, հետո իմացա, որ … այդ դասընկերոջս հենց գրատախտակը «սպանեց». մեջքը կոտրվել էր»,- պատմում է նա:

Երկրաշարժից օրեր առաջ Նելանը վատ կանխազգացում ուներ, երազներ էր տեսել՝ մանկապարտեզն ու դպրոցը ավերվում էին, երազի մեջ իր անհույս ճիչերն է հիշում՝ «երեխաներին դուրս բերեք»: Երազում իր դպրոցն անդունդն էր գնում, բայց ինքը փրկվեց՝ դպրոցը դաշտից բաժանող ցանկապատից կախված մնալով: Նրա երազները լուրջ չէին ընդունում, երեխայի տեղ էին դնում:

«Կյանքն այնպես ստացվեց, որ ես իրոք մնացի ցանկապատներից կախված. ոչ դպրոցի հետ անդունդը գնացի, ոչ էլ կարողացա քայլել»,- ասում է նա:

Նելանի ծնողներն ու քույրը ևս փրկվեցին ավերիչ երկրաշարժից. Մայրն ու հայրը մթերային խանութում էին աշխատում, խանութը փլվել էր, բայց մեծ կշեռքի ու սառնարանների շնորհիվ նրանք կարողացել էին պատսպարվել: 6-րդ դասարանում սովորող քույրն այդ ժամին դպրոցի մարզադահլիճում էր՝ կիսանկուղային հարկում. դահլիճի մի մասը քանդվել էր, աշակերտներից երկուսը զոհվել էին, մյուսները կարողացել էին փրկվել: Նելանի տատիկը փորձել էր պատսպարվել դռան շեմի տակ, և հենց դա էլ մահվան պատճառ էր դարձել. շեմը փլվել էր:

Արդեն 29 տարի Նելանը փորձում է վերականգնվել տեսածից ու ապրածից՝ թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, ասում է՝ առայժմ դա ամբողջապես չի հաջողվում:

«Եթե որևէ ընտանիքի կողքով է անցել այդ աղետը, այսինքն՝ գոնե միայն տունն է քանդվել, տուն են տվել, ավելի հեշտ է վերականգնվել, բայց եթե ընտանիքում զոհ կա… : Մեր գյուղը էպիկենտրոնն էր, զոհերը շատ-շատ էին, ընտանիք կա՝ միանգամից երեք երեխա էին մահացել կամ ծնողները: Հավատացեք, այդ ընտանիքի համար հոգեպես վերականգնվելը շատ դժվար է: Ես արդեն փոքրիկ ունեմ, ով 4 տարեկան է, բայց ես դեռ չեմ կարող ասել, որ հոգեպես լրիվ վերականգնվել եմ»,- նշում է նա:

Նելանի խոսքով՝ շրջապատը ևս կարևոր դեր ունի այստեղ, կարող է օգնել կամ խանգարել հոգեպես վերականգնվելուն:

Նելանը հիվանդանոցային երկար բուժում է անցել երկրաշարժից հետո: Հանրապետական հիվանդանոցից նրան տեղափոխել են ԱՄՆ, ուր վեց ամիս բուժվել է: Ասում է՝ բժիշկների հոգատարության շնորհիվ ոչ մի րոպե չի զգացել, որ սայլակի վրա է, որ ուրիշներից տարբեր է: Մտածում էր՝ կգա Հայաստան ու նույնը կլինի, բայց սպասումները չարդարացան:

Իր՝ ԱՄՆ-ում բուժվելու ընթացքում ծնողները տեղափոխվել են ՌԴ: Ինքը՝ Նելանը, դրսում չկարողացավ ու չցանկացավ ապրել.«Առանց Հայաստանի ես կյանք չունեմ, բալիկս էլ Հայաստանում է ծնվել: Երբ բալիկս ծնվեց, շատերը ուրախանում էին, գովում էին, որ ես ուժեղ եմ, կարողացել եմ բալիկ ունենալ, բացի ինձանից՝ էլի ինչ-որ մեկի մասին հոգ տանել, սակայն եղան մարդիկ, որ քննադատեցին, իրենց համար սայլակով մարդը մարդ չէ, ո՞նց կարող է սայլակով կինը ընտանիքի կին դառնալ, երեխա ունենալ»:

Այսօր Նելանն աշխատում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում, ապրում է իր փոքրիկի հետ՝ վարձով: Թեպետ դժվարանում է միայն աշխատավարձով տան վարձը վճարել, կոմունալ վճարումներն անել, ապրել ու երեխա մեծացնել, բայց լավատեսությամբ է լցված: Միայն ցանկանում է վերադարձնել դեռ երկրաշարժից հետո գերմանական Կարմիր խաչի՝ իրեն՝ իբրև առաջին կարգի հաշմանդամի, տված տնակը, որ ապօրինաբար խլել են իրենից ու հրաժարվում են վերադարձնել:

2012 թ. ՀՀ ԱԻ նախարարությունը որոշեց համակարգի աշխատանքներին ներգրավել սայլակավոր հաշմանդամների: Ռիսկային ու պարտավորեցնող այդ որոշման իրականացման ուղին լի էր դժվարություններով, հուսահատությամբ, անորոշությամբ, բայց հստակ էր նպատակի իրագործման գիտակցումը:

Ամփոփելով 5 տարիների աշխատանքը՝ ԱԻ նախարարությունից Panorama.am-ին տեղեկացրին, որ այսօր արդեն շուրջ երեք տասնյակ սայլակով տեղաշարժվող անձ ԱԻՆ համակարգի մեծ ընտանիքի լիիրավ անդամն է, հուսալի գործընկերն ու հմուտ աշխատակիցը: Վերջիններս շատ արագ ինտեգրվեցին համակարգի գործելաոճին և արտակարգ ռիթմին, հինգ տարի շարունակ նրանք մայրաքաղաքի և Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արմավիրի ու Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչություններում պատվով են կատարում իրենց աշխատանքը՝ կատարելագործելով մասնագիտական հմտություններն ու արձանագրելով նոր հաջողություններ:

ՀՀ ԱԻՆ «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տեղեկատվության վարչության պետ Սևակ Մխիթարյանը վստահեցնում է՝ օրը բուռն և հագեցած է նաև աշխատանքից դուրս. սպորտը, գիտությունը և արվեստը դարձել են նրանցից շատերի առօրյայի անբաժանելի մասնիկը, իսկ գրանցած հաջողությունները միայն հպարտանալու առիթ են:

 Նրանցից շատերը բազմիցս լավագույնն են ճանաչվել Հաշմանդամների հանրապետական  մարզական փառատոնում, նշանակալի ձեռբերումներ ունեցել միջազգային մարզական հարթակներում ու ներգրավվել մշակութային տարբեր միջոցառումներում:

ՀՀ ԱԻ նախարարության մեծ թիմի անդամներն են ՀՀ բազմակի չեմպիոն, 2017 թ. Հաշմանդամների ծանրամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյի 15-րդ պարալիմպիկ խաղերում  5-րդ հորիզոնականը գրաված ծանրորդ Գրետա Վարդանյանը, սեղանի թենիս և բազկամարտ մարզաձևերում ՀՀ բացարձակ չեմպիոններ Նուբար Կիրակոսյանը և Հարություն Մխիթարյանը, «Միսս Հայք» հաշմանդամ կանանց գեղեցկության 2014թ. մրցույթի հաղթող Քրիստինե Փիրուզյանը և նույն մրցույթում «Միսս համակրանք» տիտղոսին արժանացած Գոհար Նավասարդյանը: Երկրպագուների մեծ բանակ ունի նաև անվասայլակով բասկետբոլի «ԱՐՏԱԿԱՐԳ» թիմը: 2017 թ. համակարգի 4 աշխատակցի շնորհվեց պատվավոր լեյտենանտի կոչում:







Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:50
ՀՀ Նախագահը ստորագրել է ԱԶԲ-ի հետ վարկային համաձայնագիրը վավերացնելու մասին օրենքը
Այս մասին տեղեկացնում են ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից:
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Այս օրերին երկնքում Գեմինիդների ասուպային հոսք կդիտվի
Այս օրերին դիտվում է տարվա առատ հոսքերից վերջինը` Գեմինիդների ասուպային հոսքը: Այս հոսքը սովորաբար դիտվում է նոյեմբերի 25-ից դեկտեմբերի 18-ը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
ԱՄՀ-ն հրապարակել է 15 հարուստ երկրների ցանկը
Արժույթի միջազգային հիմնադրամն ամփոփել է այս տարվա հոկտեմբերին անցկացված հետազոտության տվյալներն ու հրապարակել է աշխարհի ամենահարուստ  15...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Արթիկի և Սիսիանի ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ մերկասառույց է
Ճանապարհաշինարարներն ավտոճանապարհներին կատարում են աղով, ավազով մշակման աշխատանքներ:
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Օդի ջերմաստիճանը 14-ին Լոռիում, Տավուշում, Սյունիքում և Արցախում կնվազի 3-4 աստիճանով։
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Ղրիմի իշխանությունները ԱՄՆ դեսպան Հանթսմանին կոչ են արել պատմություն սովորել
Դեսպանը նաև հիշեցրել էր ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը, ըստ որի Ղրիմն Ուկրաինայի մի մասն է։
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Կայացել է Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի հերթական նիստը
2017թ.-ի հունվարի 1-ից հիմնադրամը հատուցումներ է տրամադրում զոհված զինծառայողների ընտանիքներին, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողներին:
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
ՀՀ 16 համայնքներում նախատեսվում է իրականացնել կաթիլային ոռոգման համակարգերի զարգացման ծրագրեր
Գալիք տարի կիրականացվեն նաև ինտենսիվ այգիների, ջերմոցային տնտեսությունների, սառնարային տնտեսությունների, չրանոցների հիմնման, գյուղական ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագրեր:
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Մարտավարամասնագիտական վարժանքներ՝ ոստիկանության զորքերի զորամասում
Վլադիմիր Գասպարյանը բարձր է գնահատել ոստիկանության զորքերի բարոյահոգեբանական, կամային, մարտավարամասնագիտական պատրաստականությունը։
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Վրաստանում Հայաստանի և Չեխիայի դեսպանները քննարկել են երկկողմ հարաբերություններին առնչվող հարցեր
Տոմաշ Պեռնիցկին շնորհավորել է դեսպան Սադոյանին նշանակման առթիվ և մաղթեց բեղմնավոր գործունեություն։
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Սիսիան-Գորիս ավտոճանապարհին Իրանի քաղաքացու մեքենան գլորվել է ձորը
Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի 1979 թ. ծնված Ռօհլան Հաբիբ Վավյավին հոսպիտալացվել է Սիսիանի զինվորական հոսպիտալ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Քննչական կոմիտեում աշխատանքի ընդունվելիս կոռուպցիոն դրսևորումները բացառվում են. Աղվան Հովսեփյան
Դիպլոմների հետ միասին քննիչների 25 թեկնածուներն ստացան նաև ՀՀ ՔԿ տարածքային ստորաբաժանումներում աշխատանքի նշանակվելու մասին ՀՀ ՔԿ նախագահի հրամանները
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
Բրիտանուհին կասկածվում է ինքն իրեն առևանգելու մեջ
Բրիտանացի մոդել Քլոե Էյլինգի ենթադրյալ առևանգողի փաստաբանը հայտարարել է, որ մոդելն ինքն է կազմակերպել իր առևանգումը՝ փառքի արժանանալու համար:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Կուբայի քաղաքացիներից խաբեությամբ հափշտակվել է առանձնապես խոշոր չափերի գումար. ՔԿ
Կուբայի քաղաքացիներին խոստացել են Հայաստանի տարածքով կազմակերպել նրանց մեկնումը ԱՄՆ ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Իրանի ԱԳՆ-ն Միացյալ նահանգներին մեղադրել է ապակառուցողական մթնոլորտ ստեղծելու մեջ
Միակ դատավորն այս պարագայում կարող է լինել ՄԱԳԱՏԷ-ն։
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Սաուդյան Արաբիայում առաջարկվում է վերացնել կանանց դատավորներ նշանակելու արգելքը
Սաուդյան Արաբիայի Մեջլիս Ալ-Շուրան օրենքի փոփոխություն է առաջարկել, որով ուժը կորցրած կճանաչի կանանց դատավորներ են աշխատելու արգելքը։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Իսրայելի հատուկ ծառայությունները հայտարարել են, որ կանխել են «ՀԱՄԱՍ»-ի նախապատրաստած ահաբեկչությունը
Պաղեստինի Նաբլուսա քաղաքում գործող բջիջը բացահայտվել էր դեռ աշնանը, սակայն մինչ այժմ նրա մասին տեղեկատվությունը արգելված էր հրապարակել։
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Բուհական խորհրդին վերադարձնել իր հիմնական առաքելությունը. Լևոն Մկրտչյան
Ուսանողական խորհուրդներին պետք է մասնակցության իրավունք տրվի նպաստների տրամադրման հարցին: Դեկտեմբերի 13-ին ԵՊՀ-ում ՀՀ ԿԳ նախարար Լևոն Մկրտչյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Երուսաղեմի հարցն ու հայկական կողմի նոր հնարավորությունները
Ամբողջական Երուսաղեմն Իսրայելի մայրաքաղաք ճանաչելու վերաբերյալ Դ. Թրամփի հայտարարությունից հետո մուսուլմանական երկրներ-Իսրայել...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Վայքում վաղը մի քանի ժամով ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, դեկտեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Վարույթ է ընդունվել ավազակային հարձակում կատարելու փաստով հարուցված քրեական գործը. ՀՔծ
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության քննիչի վարույթ է ընդունվել զենքի գործադրմամբ ավազակային հարձակում կատարելու փաստով ՀՀ քննչական կոմիտեում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Յուրաքանչյուր բուհ պետք է բաց լինի ուսանողների շարժունակության համար. Լևոն Մկրտչյան
Հայաստանում ուսանողների թիվը շուրջ 90 000 է, գործում են 60-ից ավելի համալսարաններ: «Բարձրագույն կրթության մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:49
Արթիկ-Ալագյազ ավտոճանապարհին տեղ-տեղ մերկասառույց է
ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ այսօր՝ ժամը 17:30-ի դրությամբ, Արթիկ-Ալագյազ ավտոճանապարհին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
Տեղեկատվությունն ամբողջությամբ մտացածին է. Դատախազության պարզաբանումը
ՀՀ գլխավոր դատախազությունից պարզաբանում են տարածել «Թուֆենկյան» հյուրանոցի մոտ տեղի ունեցած սպանության մեջ մեղադրվողներին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Փորձաքննված բրինձը պոլիմերային ծագում չունի. ՍԱՊԾ
Քաղաքացու դիմումի հիման վրա բրնձի իրացման շուկայում իրականացված միջոցառումներն ավարտական փուլում են: Այս մասի հայտնում են ԳՆ սննդամթերքի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Շուրջ 60 մարդ Է տուժել Իրանում տեղի ունեցած երկրաշարժից
Առնվազն 58 մարդ է տուժել դեկտեմբերի13-ին Իրանի հարավ- արևելքի Քերմանի նահանգում տեղի ունեցած 6,1 մագնիտուդով երկրաշարժից:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Բաղմանյանը շուտ էր ուզում դուրս գար բանակից, դաժե ես եմ իրան ասել՝ դուրս մի արի. Սեյրան Սարոյան
«Դե էդքան տարի ծառայել ա, խոմ Բաղմանյանն էկրաթից չի՞»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Նալբանդյան. Հայաստանն աջակցում է Հունաստանի և Կիպրոսի ջանքերին
Հայաստանն աջակցում է Կիպրոսի հիմնախնդրի լուծման ուղղությամբ Հունաստանի և Կիպրոսի ջանքերին: Այս մասին հայտարարել է Հայաստանի արտաքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Երուսաղեմի հարցում Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը փորձում է խաղալ «խալիֆի» դերը
Օսմանյան սուլթանները XIV դարից ի վեր հավակնել են խալիֆի տիտղոսին,  որի կրողը համարվում էր մարգարե Մուհամեդի ժառանգորդը և ամբողջ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
«Ադրբեջանական լվացքատան» գլխավոր դերակատարներից մեկը Վիեննայում միլիոնավոր դոլարների ներդրում է իրականացրել. OCCRP
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը (OCCRP) հրապարակել է ադրբեջանական իշխանության ներկայացուցիչների կողմից փողերի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Էդվարդ Նալբանդյանի ելույթը Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարությունում
13:40 13/12/2017

Էդվարդ Նալբանդյանի ելույթը Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարությունում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}