Հասարակություն 13:30 07/12/2017 Հայաստան

«Երկրաշարժի օրը վատ կանխազգացում ունեի, չէի ուզում դասի գնալ». շիրակամուտցի Նելան Չարչյան

Հեղինակ` Անուշ Թորոսյան

Լոռու մարզի Շիրակամուտ, այժմ՝ Նալբանդ գյուղի բնակչուհու՝ Նելան Չարչյանի երազանքներն այսօր կապված են որդու՝ չորսամյա Նարեկի հետ: Նելանն ապրում է՝  ծանր հուշերը պայքարելու ուժ դարձրած: Թե ինչպես 8-րդ դասարանի աշակերտուհու կանխատեսումն ու վատ երազն իրականություն դարձավ, ինչպես 1988-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո նա կարողացավ ապրել ու ապրեցնել, այս ամենի մասին է Նելանը պատմել Panorama.am-ի հետ զրույցում:

«Նախորդ օրը՝ ամսի 6-ին, մենք հարևանի տանն էինք: Դեռ երեկոյան ցնցումներ սկսվեցին, կարծես երկրաշարժ լիներ: Չգիտեմ ինչու՝ ես վատ կանխազգացում ունեի. երեկոյան քնեցինք, առավոտյան պետք է դպրոց գնայի, բայց չէի ուզում գնալ, չէի կարողանում տեղիցս վեր կենալ, հայրս ինձ ստիպեց՝ վեր կաց, գնա դպրոց: Արդեն ութ տարի էր՝ դպրոց էի գնում, ոչ մի անգամ առաջին դասին ուշացած չէի գնացել, իսկ այդ օրն առաջին դասին ընդհանրապես չներկայացա, երկրորդ դասից ուշացած գնացի, երրորդին էլ չէի ուզում գնալ, նստել»,- ասում է նա:

Լինելով երրորդ դասարանցիների ջոկատավարներ՝ Նելանն ու դասընկերները մեծ դասամիջոցին խաղեր էին կազմակերպել: Դասամիջոցի ավարտին նա իրեն ստիպեց՝ գնալ ու դասի նստել, սակայն դասի ժամին անհանգիստ էր, ամեն ինչ անում էր, որ իրեն դասարանից դուրս հանեն, նույնիսկ ուսուցչին խնդրեց՝ դուրս թողնել իրեն, բայց՝ ապարդյուն:

«Երևի մի 5-10 րոպե էինք դասին նստել, ուսուցիչը հարցրեց՝ ո՞վ է դաս պատասխանելու, ասացի՝ ես գամ, ասաց՝ չէ, դու անկարգ ես քեզ պահել: Դասընկերներիցս մեկին կանչեց գրատախտակի մոտ, հետո իմացա, որ … այդ դասընկերոջս հենց գրատախտակը «սպանեց». մեջքը կոտրվել էր»,- պատմում է նա:

Երկրաշարժից օրեր առաջ Նելանը վատ կանխազգացում ուներ, երազներ էր տեսել՝ մանկապարտեզն ու դպրոցը ավերվում էին, երազի մեջ իր անհույս ճիչերն է հիշում՝ «երեխաներին դուրս բերեք»: Երազում իր դպրոցն անդունդն էր գնում, բայց ինքը փրկվեց՝ դպրոցը դաշտից բաժանող ցանկապատից կախված մնալով: Նրա երազները լուրջ չէին ընդունում, երեխայի տեղ էին դնում:

«Կյանքն այնպես ստացվեց, որ ես իրոք մնացի ցանկապատներից կախված. ոչ դպրոցի հետ անդունդը գնացի, ոչ էլ կարողացա քայլել»,- ասում է նա:

Նելանի ծնողներն ու քույրը ևս փրկվեցին ավերիչ երկրաշարժից. Մայրն ու հայրը մթերային խանութում էին աշխատում, խանութը փլվել էր, բայց մեծ կշեռքի ու սառնարանների շնորհիվ նրանք կարողացել էին պատսպարվել: 6-րդ դասարանում սովորող քույրն այդ ժամին դպրոցի մարզադահլիճում էր՝ կիսանկուղային հարկում. դահլիճի մի մասը քանդվել էր, աշակերտներից երկուսը զոհվել էին, մյուսները կարողացել էին փրկվել: Նելանի տատիկը փորձել էր պատսպարվել դռան շեմի տակ, և հենց դա էլ մահվան պատճառ էր դարձել. շեմը փլվել էր:

Արդեն 29 տարի Նելանը փորձում է վերականգնվել տեսածից ու ապրածից՝ թե հոգեպես, թե ֆիզիկապես, ասում է՝ առայժմ դա ամբողջապես չի հաջողվում:

«Եթե որևէ ընտանիքի կողքով է անցել այդ աղետը, այսինքն՝ գոնե միայն տունն է քանդվել, տուն են տվել, ավելի հեշտ է վերականգնվել, բայց եթե ընտանիքում զոհ կա… : Մեր գյուղը էպիկենտրոնն էր, զոհերը շատ-շատ էին, ընտանիք կա՝ միանգամից երեք երեխա էին մահացել կամ ծնողները: Հավատացեք, այդ ընտանիքի համար հոգեպես վերականգնվելը շատ դժվար է: Ես արդեն փոքրիկ ունեմ, ով 4 տարեկան է, բայց ես դեռ չեմ կարող ասել, որ հոգեպես լրիվ վերականգնվել եմ»,- նշում է նա:

Նելանի խոսքով՝ շրջապատը ևս կարևոր դեր ունի այստեղ, կարող է օգնել կամ խանգարել հոգեպես վերականգնվելուն:

Նելանը հիվանդանոցային երկար բուժում է անցել երկրաշարժից հետո: Հանրապետական հիվանդանոցից նրան տեղափոխել են ԱՄՆ, ուր վեց ամիս բուժվել է: Ասում է՝ բժիշկների հոգատարության շնորհիվ ոչ մի րոպե չի զգացել, որ սայլակի վրա է, որ ուրիշներից տարբեր է: Մտածում էր՝ կգա Հայաստան ու նույնը կլինի, բայց սպասումները չարդարացան:

Իր՝ ԱՄՆ-ում բուժվելու ընթացքում ծնողները տեղափոխվել են ՌԴ: Ինքը՝ Նելանը, դրսում չկարողացավ ու չցանկացավ ապրել.«Առանց Հայաստանի ես կյանք չունեմ, բալիկս էլ Հայաստանում է ծնվել: Երբ բալիկս ծնվեց, շատերը ուրախանում էին, գովում էին, որ ես ուժեղ եմ, կարողացել եմ բալիկ ունենալ, բացի ինձանից՝ էլի ինչ-որ մեկի մասին հոգ տանել, սակայն եղան մարդիկ, որ քննադատեցին, իրենց համար սայլակով մարդը մարդ չէ, ո՞նց կարող է սայլակով կինը ընտանիքի կին դառնալ, երեխա ունենալ»:

Այսօր Նելանն աշխատում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում, ապրում է իր փոքրիկի հետ՝ վարձով: Թեպետ դժվարանում է միայն աշխատավարձով տան վարձը վճարել, կոմունալ վճարումներն անել, ապրել ու երեխա մեծացնել, բայց լավատեսությամբ է լցված: Միայն ցանկանում է վերադարձնել դեռ երկրաշարժից հետո գերմանական Կարմիր խաչի՝ իրեն՝ իբրև առաջին կարգի հաշմանդամի, տված տնակը, որ ապօրինաբար խլել են իրենից ու հրաժարվում են վերադարձնել:

2012 թ. ՀՀ ԱԻ նախարարությունը որոշեց համակարգի աշխատանքներին ներգրավել սայլակավոր հաշմանդամների: Ռիսկային ու պարտավորեցնող այդ որոշման իրականացման ուղին լի էր դժվարություններով, հուսահատությամբ, անորոշությամբ, բայց հստակ էր նպատակի իրագործման գիտակցումը:

Ամփոփելով 5 տարիների աշխատանքը՝ ԱԻ նախարարությունից Panorama.am-ին տեղեկացրին, որ այսօր արդեն շուրջ երեք տասնյակ սայլակով տեղաշարժվող անձ ԱԻՆ համակարգի մեծ ընտանիքի լիիրավ անդամն է, հուսալի գործընկերն ու հմուտ աշխատակիցը: Վերջիններս շատ արագ ինտեգրվեցին համակարգի գործելաոճին և արտակարգ ռիթմին, հինգ տարի շարունակ նրանք մայրաքաղաքի և Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արմավիրի ու Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչություններում պատվով են կատարում իրենց աշխատանքը՝ կատարելագործելով մասնագիտական հմտություններն ու արձանագրելով նոր հաջողություններ:

ՀՀ ԱԻՆ «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տեղեկատվության վարչության պետ Սևակ Մխիթարյանը վստահեցնում է՝ օրը բուռն և հագեցած է նաև աշխատանքից դուրս. սպորտը, գիտությունը և արվեստը դարձել են նրանցից շատերի առօրյայի անբաժանելի մասնիկը, իսկ գրանցած հաջողությունները միայն հպարտանալու առիթ են:

 Նրանցից շատերը բազմիցս լավագույնն են ճանաչվել Հաշմանդամների հանրապետական  մարզական փառատոնում, նշանակալի ձեռբերումներ ունեցել միջազգային մարզական հարթակներում ու ներգրավվել մշակութային տարբեր միջոցառումներում:

ՀՀ ԱԻ նախարարության մեծ թիմի անդամներն են ՀՀ բազմակի չեմպիոն, 2017 թ. Հաշմանդամների ծանրամարտի աշխարհի գավաթի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 2016 թ. Ռիո դե Ժանեյրոյի 15-րդ պարալիմպիկ խաղերում  5-րդ հորիզոնականը գրաված ծանրորդ Գրետա Վարդանյանը, սեղանի թենիս և բազկամարտ մարզաձևերում ՀՀ բացարձակ չեմպիոններ Նուբար Կիրակոսյանը և Հարություն Մխիթարյանը, «Միսս Հայք» հաշմանդամ կանանց գեղեցկության 2014թ. մրցույթի հաղթող Քրիստինե Փիրուզյանը և նույն մրցույթում «Միսս համակրանք» տիտղոսին արժանացած Գոհար Նավասարդյանը: Երկրպագուների մեծ բանակ ունի նաև անվասայլակով բասկետբոլի «ԱՐՏԱԿԱՐԳ» թիմը: 2017 թ. համակարգի 4 աշխատակցի շնորհվեց պատվավոր լեյտենանտի կոչում:







Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:44
Կարեն Կարապետյանը Լոռիում ներկայացրել է, թե ինչպես է պատկերացնում ՀՀ քաղաքացուն
«2018 թվականն ընդհանրապես մեր տարածքային, մարզպետային կառավարման ճարտարապետությունը, կառուցվածքը վերջնական պետք է արդեն ձևավորենք»,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Վաղը Անառակի կիրակին է
Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ապաշխարության և պահքի մի  շրջան է սահմանել հավատացյալների համար, որի կիրակիներից յուրաքանչյուրն իր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Մեկ շաբաթ՝ վայրի բնության գրկում
Աշխարհի տարբեր անկյուններում վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում արված բնության լավագույն լուսանկարները մեկ տեղում հավաքել ու հրապարակել է The...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Փետրվարի 26-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 26-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Ռիգայում ակցիա է անցկացվում՝ ի պաշտպանություն ռուսական դպրոցների
Ռիգայի կենտրոնական զբոսայգիներից մեկում ակցիա է տեղի է ունենում՝ ի պաշտպանություն փոքրամասնությունների ռուսական դպրոցների։ Ռուսական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Թրամփը Սիրիայում Ռուսաստանի գործողություններն ամոթ է որակել
ԱՄՆ նախագահի խոսքով, ամերիկյան զորքերի մուտքը Սիրիա միայն մեկ նպատակ է հետապնդել՝ պայքարել Իսլամական պետության ահաբեկիչների դեմ։
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Չարենցավանում փետրվարի 26-ի ցերեկը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված, փետրվարի 26-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Սոմալիում ահաբեկչությունից զոհերի թիվն ավելացել է
Սոմալիի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած պայթյունների հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 38-ի։ «Գազետա.ռու»-ն գրում է, որ ահաբեկչական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Հնդկաստանում վթարից դպրոցականներ են զոհվել
Հնդկաստանի արևելքում գտնվող Բիհար նահանգի Մուզաֆարպուր քաղաքի դպրոցական շենք արագ ընթացող  մեքենա է մխրճվել։ «Ինտերֆաքս»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Օփրա Ուինֆրին հերքել է ԱՄՆ նախագահ դառնալու մասին լուրերը
Ամերիկացի հեռուստահաղորդավար  Օփրա Ուինֆրին հերքել է  ԱՄՆ նախագահ դառնալու վերաբերյալ իր պլանների մասին լուրերը։ Այս մասին գրում է ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Էլվիս Փրեսլիի դուստրը նախկին մենեջերից դատարանով 100 միլիոն դոլար է պահանջում
Իր՝ Լիզա Մարիա Փրեսլիի պարտքերը գերազանցում են 16 միլիոն դոլարը։
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Սարոյանի թանգարանի բացումը պլանավորվում է այս տարվա օգոստոսին
Սարոյանի թանգարանի բացումը պլանավորվում է 2018 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ գրողի հոբելյանական 110- ամյակին։ Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Առաջիկա օրերին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ
Հանրապետության տարածքում` փետրվարի 24-ի ցերեկը, 25-ին, 28-ին, մարտի 1-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: 26-27-ը շրջանների զգալի մասում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Ստեփանծմինդա - Լարս ավտոճանապարհը բաց է տրանսպորտային բոլոր միջոցների համար
Վրաստանի ենթակառուցվածքների նախարարության ճանապարհային դեպարտամենտից ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
2017 թվականին բնական հյութերի արտադրությունը նվազել է
ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2017 թվականին Հայաստանում արտադրվել է 12 698.8 հազար լիտր բնական հյութ: 2016...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Թուրքական մեջլիսը քննադատել է Հոլլանդիայի կողմից ցեղասպանության օրինագծերի ընդունումը
Թուրքիայի Ազգային Մեծ Ժողովի (ԹԱՄԺ) խոսնակի գրասենյակի կողմից տարածվել է հայտարարություն, որում քննադատվել է Նիդերլանդների խորհրդարանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Սալոնիկում հնագույն քաղաք է հայտնաբերվել
Սալոնիկ քաղաքում մետրոյի շինարարության ժամանակ հայտնաբերվել են հարյուր հազարավոր հնագիտական գտածոներ, ինչպես նաև մի ամբողջ հնագույն քաղաք: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Երևանյան 10 գրատնակների կեսն արդեն տեղադրված է
Երևանում այդպիսի շուրջ տասը գրատնակ է գործելու: Այսօր մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանը շրջայց է  կատարել Երևանում անցած տարվանից գործող՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
ՔԿ. Արուճ գյուղում հայտնաբերվել և առգրավվել է տարբեր տեսակի զենք և զինամթերք
Արագածոտնի մարզի Արուճ գյուղում հայտնաբերվել և առգրավվել է տարբեր տեսակի զենք և զինամթերք։ Քննչական կոմիտեից մանրմասնում են, որ 2017թ.-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Ծանրամարտի «պա դե դե» Հայաստանի առաջնությունում
Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջում փետրվարի 22-ին՝ ծանրամարտի տղամարդկանց առաջնության երկրորդ օրը զվարճալի միջադեպ է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Գորիս-Սիսիան ավտոճանապարհին մառախուղ է
ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փետրվարի 24-ին ժամը 16:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:45
Պլանային ջրանջատում Աշտարակում փետրվարի 26-ին
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ պլանային աշխատանքներով պայմանավորված,  փետրվարի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
«Ես եմ» ծրագրով ծառայության անցած նորակոչիկները ընդունել են զինվորական երդում
«Ես եմ» ծրագրով ՊԲ զորակոչված նորակոչիկները փետրվարի 24-ին իրենց կյանքի կարևորագույն ընտրությունը ամրագրել են  զինվորական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
2005-ից երազել ենք. Կարեն Վարդանյանը՝ 2019 թ-ին Երևանում անցկացվելիք WCIT-ի մասին
Հայաստանն ու Հնդկաստանը հուշագիր են ստորագրել, ըստ որի՝ հայ մասնագետները Հնդկաստանի դպրոցներում կներդնեն  «Արմաթ»...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Նիդերլանդների ԱԳՆ. Թուրքիայի իշխանությունների արձագանքը կանխատեսելի էր
Նիդերլանդների խորհրդարանի ստորին պալատի կողմից 1915թ. Օսմանյան Կայսրությունում Հայերի Ցեղասպանության մասին երկու բանաձևերի ընդունման վերաբերյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:20
Արմեն Մարտիրոսյանն ընտրվել է «Ժառանգության» վարչության նախագահ
Այսօր, Արցախյան ազատագրական շարժման 30-ամյակի կապակցությամբ «Ժառանգություն» կուսակցության վարչությունը համապետական իր քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Տաքսու վարորդի սուրճի մեջ հոգեներգործուն դեղահաբ է գցել ու թալանել
Խմելուց հետո վարորդի ինքնազգացողությունը վատացել է, և Հրազդան չհասած՝ տաքսու վարորդը մեքենան վստահել է պատվիրատուին, որ նա վարի։
Աղբյուր` Panorama.am
16:04
Ես ուզում եմ իշխանափոխություն, ո՞նց կարող է՝ չուզեմ. ՕԵԿ նախագահ
«Ես ուզում եմ երկրում փոփոխություններ տեղի ունենան, իսկ փոփոխություններ հնարավոր են միայն իշխանության փոփոխությամբ»,- ասաց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Արմեն Պետրոսյան. Դժվար չէ կռահել, որ Չավուշօղլուի հայտարարությունն անուղղակի մեսիջ էր Նիդերլանդների Թագավորությանը
Տարածաշրջանային զարգացումներին հետևող արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը ֆեյսբուքյան իր էոջում գրում է. «Հասկանալու համար, որ այսօրվա Թուրքիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Արմեն Սարգսյանը Հայաստանում չի ապրել, հայ մարդու դարդուցավով չի ապրել. Արթուր Բաղդասարյան
«Լոնդոնյան կյանքը տարբերվում է հայաստանյան իրականությունից»,- ասաց ՕԵԿ նախագահը։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սաֆարյան. Հայաստանը ԵԱՏՄ երկրների շարքքում ամենաբարձր տնտեսական ցուցանիշներն է գրանցել
14:40 24/02/2018

Սաֆարյան. Հայաստանը ԵԱՏՄ երկրների շարքքում ամենաբարձր տնտեսական ցուցանիշներն է գրանցել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}