Քաղաքական 11:00 12/02/2018 Տարածաշրջան

Քրդերը՝ կարմայի և աշխարհաքաղաքականության միջև

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Քրդերն աշխարհի քիչ ժողովուրդներից են, ովքեր վաղնջական ժամանակներից կոմպակտ բնակվում են  մի տարածաշրջանում, հաշվվում են տասնյակ միլիոններով, բայց սեփական պետություն չունեն։ Ավելին, ներկայումս տարածաշրջանային պետությունների մոտ կարծես թե ձևավորված կոնսենսուս կա, որ քրդերը չպետք է պետություն ունենան։ Ճիշտ է, ներկայումս կան քրդական քաղաքական միավորներ՝ Իրաքի Քրդստանը ինքնիշխանության որոշակի ատրիբուտներով,  և Ռոջավան՝ Հյուսիսային Սիրիայի ժողովրդավարական դաշնությունը, որը փաստացի ինքնավարություն է Սիրիայի հյուսիսում։ Բայց լիարժեք պետություն ունենալու քրդական ազգայնականների երազանքը դեռևս դժվար իրագործելի է, ինչի վկայությունն է նաև 2017թ. սեպտեմբերին Իրաքյան Քրդստանի անկախության հանրաքվեի ձախողումը։

Քրդական պետության դեմ ամենաեռանդունը հանդես է գալիս Թուրքիան, որը գրեթե 40 տարի է ինչ ռազմական միջոցներով պայքարում է քրդական անկախական խմբերի, մասնավորապես՝ Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության դեմ (PKK)։ Նպատակն է՝ կանխել քրդական պետության կամ ինքնավարության ստեղծումը կամ նույնիսկ քաղաքական իրավունքների ընդլայնումը։ PKK դեմ պայքարի շրջանակներում, որը Թուրքիայի և մի շարք այլ պետությունների ու կազմակերպությունների կողմից համարվում է ահաբեկչական կազմակերպություն, թուրքական զինված ուժերը հաճախ հատում են նաև Իրաքի հետ պետական սահմանը, ինչը միջազգային հակազդեցության առանձապես չի արժանանում։

Քրդական հարցն առանձնակի դեր ունի նաև սիրիական հակամարտության շրջանակում, որտեղ գործող բազմաթիվ զինված խմբակցությունների շարքում կարևոր գործոն են նաև քրդական ուժերը, մասնավորապես՝ YPG-ն։ Եվ չնայած այդ դերակատարությանը և ԱՄՆ կողմից տրամադրված աջակցությանը՝ սիրիական քաղաքացիական պատերազմի խճանկարում քրդերին կարելի է դասել ամենատուժածների շարքում։ Տարիներ շարունակ տարբեր ռազմական խմբավորումներ՝ ընդդիմադիր և իշխանամետ, տարբեր արտաքին ուժերի աջակցությամբ պայքարեցին միմյանց, ապա Իսլամական պետության դեմ։  Եվ երբ բարենպաստ իրավիճակ է ստեղծվել հակամարտության կարգավորվման և հաղթանակի պտուղները քաղելու համար, քրդերը վաստակած «պարգևավճարի» փոխարեն ստանում են «Ձիթենու ճյուղ»։

Թուրքական զորքերը, ըստ էության, բոլոր կարևոր դերակատարների լռության կամ աննշան արձագանքի պայմաններում, հունվարի 20-ին արշավ սկսեցին Սիրիայի հյուսիսում գտնվող քրդաբնակ Աֆրինի տարածաշրջանում։ Թուրքական իշխանությունների ռազմավարական նպատակը հստակ է՝ հնարավորինս թուլացնել քրդերին և կանխել քրդական նոր ինքնավարության ստեղծումը, որը կարող է վտանգել Թուրքիայի տարածքային ամբողջականությունը։ Նույն տրամաբանությունն էր ընկած Թուրքիայի իշխանության գործողություններում, երբ 2014թ․-ին Քոբանիի ճակատամարտում թուրքական բանակն անտարբերությամբ հետևում էր սահմանից այն կողմ Իսլամական պետության գրոհայինների կողմից քրդերի նկատմամբ իրականցվող ջարդերին։

Իսկապես, պատմությունը ոչ միայն կրկնվելու հատկություն ունի, այլ երբեմն էլ հեգնական պտույտներ է կատարաում։ 1894թ. Սասունի հերոսամարտը արյան մեջ խեղդող քրդական Համիդիեականները չէին կարող պատկերացնել, որ մեկ դար անց իրենց ժառանգները կդառնան թուրքական բռնաճնշումների զոհերը, և նրանց աջակիցների առաջին շարքում կլինեն հայերը և Հայաստանը։ Չէինք ցանկանա անդրադառնալ Հայոց ցեղասպանության մեջ քրդական հրոսակախմբերի մասնակցության խնդրին, նշենք միայն, որ այսօր հայերս կարծես ներել ենք քրդերին, իսկ վերջիններս ընդունել են մեղքի իրենց բաժինը և անկեղծորեն զղջում են։

Ու չնայած այդ ներմանն ու զղջմանը, կարման մնացել է, և տպավորությունն այն է, որ դժբախտաբար քրդերը հնձում են նախորդ դարի սկզբին իրենց ցանածը։ Եվ եթե կարմայից ազատվելու հասանելի միջոցներ կան, ավելին իսլամն ու քրիստոնեությունը ընդհանրապես կարմայի հասկացությունը չեն ընդունում, ապա աշխարհաքաղաքականությունն ունի իր դոգմաները, որոնք վեր են կրոնական մեկնաբանություններից և ներմամբ ու զղջմամբ չեն կարող վերանայվել։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:53
Կայծակնային իշխանափոխությունից հետո արտահերթ ընտրություններ կազմակերպելը լավագույն գաղափարը չէ. Աշոտյան
«ՀՀԿ-ն հեղափոխական, հակահեղափոխական կուսակցություն չէ, մենք ռևանշիստներ չենք, մենք սաբոտաժի կողմնակից չենք»,- այս մասին այսօր ՀՀԿ ԳՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:22
Մանե Թանդիլյանն առաջարկում է կուտակային կենսաթոշակի համակարգի պարտադիր նորմը հետաձգել մեկ տարով
Կուտակային կենսաթոշակային համակարգում առկա խնդիրների վերաբերյալ քննարկումը օրենսդրական դաշտ տեղափոխելու նպատակով՝ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական...
Աղբյուր` Panorama.am
22:09
Արտակ Դավթյանը նշանակվել է ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ
ՀՀ նախագահի հրամանագրով գեներալ-մայոր Արտակ Դավթյանը նշանակվել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ։ Հրամանագրում նշված է. «Հիմք...
Աղբյուր` Panorama.am
20:52
Պանրագործների միության հայտարարությունը կաթի մթերման զարգացումների վերաբերյալ
Պանրագործների  Միությունը, կաթի մթերման հետ կապված վերջին զարգացումների կապակցությամբ, հայտնում է իր խորը անհանգստություննը: Միության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Նոր նշանակումներ՝ վարչապետի որոշմամբ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշումներով՝ Կարեն Բրուտյանը նշանակվել է ՀՀ ֆինանսների նախարարի առաջին տեղակալ, Կարեն Թամազյանն ու Արմեն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Մովսես Հակոբյանը՝ Գլխավոր ռազմական տեսուչ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշումով Մովսես Հակոբյանը նշանակվել է Գլխավոր ռազմական տեսուչ: Այս մասին տեղեկանում ենք e-gov.am կայքից:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Ոստիկանությունը ծնողներին հորդորում է «Վերջին զանգ»-ին տրանսպորտային միջոցները չտրամադրել անչափահասներին
Ճանապարհային ոստիկանության ճանապարհապարեկային ծառայության բաժնի ծառայողները «Վերջին զանգի» տոնակատարություններին ընդառաջ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Կեշա թութակի մասին կարճամետրաժ ֆիլմի արտադրությունը կավարտվի այս տարի
«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիան նախատեսում է այս տարեվերջին ավարտել Կեշա թութակի արկածների մասին կարճամետրաժ ֆիլմի արտադրությունը: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Թրամփն անսպասելիորեն չեղարկել է Կիմ Չեն Ընի հետ հանդիպումը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Հյուսիսային Կորեայի նախագահ Կիմ Չեն Ընին նամակ է ուղարկել։
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
ԵԽԽՎ համազեկուցողները գոհունակությամբ արձանագրել են հայաստանյան իրադարձությունների խաղաղ ընթացքը
Նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի մասով համազեկուցողներ Ջուզեպպե Գալատիին և Յուլիա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Արա Դինքչյանը Վաշինգտոնում հանդես է եկել «Անատոլիայի գույները» նախագծի շրջանակներում
Թուրքիայի Յունուս Էմրեի անվան ինստիտուտի նախաձեռնությամբ աշխարհի տարբեր ծայրերում «Անատոլիայի գույները» խորագրով միջոցառումներ են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:14
Վլադիմիր Սպիվակովը՝ Ռուսաստանի ամենահարուստ մշակութային գործիչ
Ռուսաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար Վլադիմիր Սպիվակովը 2017 թվականին ՌԴ-ի մշակույթի մյուս գործիչներից ավելի շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
«Յունիգրաֆ-Իքս» ընկերությունը յուրացրել է շուրջ 185 միլիոն դրամ. Ոստիկանություն
ՀՀ ոստիկանությունը յուրացումներ է հայտնաբերել Երևանում թափառող շների ստերջացման և պատվաստման ծառայությունների մատուցման ընթացքում։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Հայաստանին նվիրված բաժին գերմանական «Business & Diplomacy» ամսագրում
Գերմանական «Business & Diplomacy» ամսագիրն իր հերթական համարում առանձնահատուկ տեղ է հատկացրել Հայաստանին` «Հայաստան....
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
ԱԳ նախարարը վերահաստատել է ՀՀ-ի հանձնառությունը ղարաբաղյան հիմնահարցի բացառապես խաղաղ հանգուցալուծմանը
Զոհրաբ Մնացականյանն ընդունել է ԵԽԽՎ Մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի հարցով համազեկուցողներին
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
48-ամյա տղամարդուն մեղադրանք է առաջադրվել՝ ոսկյա զարդեր և գումար հափշտակելու փաստով
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննվող քրեական գործով ձեռնարկված անհրաժեշտ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Մովսես Հակոբյանն ազատվեց գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնից
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Մովսես Հակոբյանն ազատվել է ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնից: Այս մասին  տեղեկանում ենք ՀՀ նախագահի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Եղվարդում կառուցապատման համար փորձաքննությունների անհրաժեշտությունը քողարկելու փաստի առթիվ քրգործ է հարուցվել
ՀՀ Կոտայքի մարզի Եղվարդ համայնքի մի խումբ բնակիչներ դիմել են ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ նույն համայնքում կառուցվող գործարանի կառուցապատման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Էրեբունիում անչափահասների նկատմամբ կիրառված բռնության գործով մեղադրանք է առաջադրվել 4 անձի
Ապրիլի 20-ին Այվազովսկի փողոցում անչափահասների նկատմամբ կիրառված բռնության դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Թուրքիայի մեջլիսի նախագահ. «Ղարաբաղյան խնդրի լուծման համար պետք է կտրուկ քայլեր իրականացվեն»
Թուրքիայի մեջլիսի նախագահ Իսմայիլ Քահրամանը Թուրքիայում գտնվող Ադրբեջանի սփյուռքի հարցերով նախարար Ֆուադ Մուրադովի հետ հանդիպման ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Կանանց նվիրված խորհրդաժողովին ներկայացվել է հայ կնոջ դերը արդի հասարակական, քաղաքական և մասնագիտական ոլորտներում
«Ժողովրդի համար ամենաբախտորոշ, օրհասական պահերին հայ կինն առանձնացել է ազգային արժանապատվությամբ, հեռատեսությամբ և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Ճանապարհների որակի հարցում պատասխանատվություն պետք է կրեն նաև տեխնիկական հսկողություն իրականացնողները. վարչապետ
Գործադիրը լրացումներ է կատարել նախկինում ընդունած որոշումներից մեկում, ինչը հնարավորություն կտա ապահովել Մ-6, Վանաձոր-Ալավերդի-Վրաստանի սահման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Հայտնաբերված ժամկետանց սննդամթերքը տեղում ոչնչացվել է. ՍԱՊԾ
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության մասնագետները վերահսկողական գործողություններ են իրականացրել «Պարմա» ՍՊԸ-ին պատկանող...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Մեր հանդիպումից հետո Գարեգին Չուգասզյանը դադարեցրեց հացադուլը. վարչապետ
Գարեգին Չուգասզյանը դադարեցրել է հացադուլը: Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: «Ուրախ եմ տեղեկացնել,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
Զինծառայող Արթուր Գասպարյանի մահվան գործով մեղադրանք է առաջադրվել հենակետի ավագին
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԶՔԳՎ վեցերորդ կայազորային քննչական բաժնում ձեռնարկվում են անհրաժեշտ քննչական գործողություններ՝ պարտադիր ժամկետային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Թուրքիայի իշխող կուսակցությունը հանդես է եկել ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների ամրապնդման օգտին
«Ավելի կամրապնդենք Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունները, որոնք առանց այդ էլ ամուր հիմքերի վրա են»,- նշված է ծրագրում։
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
«Դիլիջան ազգային պարկում» ապօրինի ծառահատումների և անտառամիջյան ապօրինի ճանապարհ բացելու դեպքերի առթիվ հարուցվել են քրգործեր
Մայիսի 11-ին Տավուշի մարզի դատախազությունից ՀՀ ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության Դիլիջանի բաժին է ուղարկվել «hetq.am»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Համապատասխան մարմիններին մեկ անգամ ևս կոչ եմ անում դրսևորել անաչառություն. Միհրան Պողոսյան
ԱԺ պատգամավոր Միհրան Պողոսյան հայտարարություն է տարածել Կ. Ուլնեցի փողոցում ապրիլի 21-ին տեղի ունեցած միջադեպի փաստով  իմ օգնական...
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Փաստերը խեղաթյուրված են. հակառակ կողմի արձագանքը փաստաբան Աթանեսյանի հայտարարությանը
Փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը մայիսի 23-ին ֆեյսբուքյան իր էջում հայտնել էր, որ Հյուսիսային պողոտայում մայիսի 5-ին երեխայի են առևանգել, և այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Հայաստանը նույն հաստատակամությամբ շարունակում է նախապատրաստական աշխատանքները. Արմեն Սարգսյան
Նախագահ Սարգսյանն ընդունել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի գրասենյակի տնօրենին։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Լարսի անցակետում ողևորով լի միկրոավտոբուսներին սահմանը հատել թույլ չեն տալիս
11:10 24/05/2018

Լարսի անցակետում ողևորով լի միկրոավտոբուսներին սահմանը հատել թույլ չեն տալիս

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}