Քաղաքական 11:00 12/02/2018 Տարածաշրջան

Քրդերը՝ կարմայի և աշխարհաքաղաքականության միջև

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Քրդերն աշխարհի քիչ ժողովուրդներից են, ովքեր վաղնջական ժամանակներից կոմպակտ բնակվում են  մի տարածաշրջանում, հաշվվում են տասնյակ միլիոններով, բայց սեփական պետություն չունեն։ Ավելին, ներկայումս տարածաշրջանային պետությունների մոտ կարծես թե ձևավորված կոնսենսուս կա, որ քրդերը չպետք է պետություն ունենան։ Ճիշտ է, ներկայումս կան քրդական քաղաքական միավորներ՝ Իրաքի Քրդստանը ինքնիշխանության որոշակի ատրիբուտներով,  և Ռոջավան՝ Հյուսիսային Սիրիայի ժողովրդավարական դաշնությունը, որը փաստացի ինքնավարություն է Սիրիայի հյուսիսում։ Բայց լիարժեք պետություն ունենալու քրդական ազգայնականների երազանքը դեռևս դժվար իրագործելի է, ինչի վկայությունն է նաև 2017թ. սեպտեմբերին Իրաքյան Քրդստանի անկախության հանրաքվեի ձախողումը։

Քրդական պետության դեմ ամենաեռանդունը հանդես է գալիս Թուրքիան, որը գրեթե 40 տարի է ինչ ռազմական միջոցներով պայքարում է քրդական անկախական խմբերի, մասնավորապես՝ Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության դեմ (PKK)։ Նպատակն է՝ կանխել քրդական պետության կամ ինքնավարության ստեղծումը կամ նույնիսկ քաղաքական իրավունքների ընդլայնումը։ PKK դեմ պայքարի շրջանակներում, որը Թուրքիայի և մի շարք այլ պետությունների ու կազմակերպությունների կողմից համարվում է ահաբեկչական կազմակերպություն, թուրքական զինված ուժերը հաճախ հատում են նաև Իրաքի հետ պետական սահմանը, ինչը միջազգային հակազդեցության առանձապես չի արժանանում։

Քրդական հարցն առանձնակի դեր ունի նաև սիրիական հակամարտության շրջանակում, որտեղ գործող բազմաթիվ զինված խմբակցությունների շարքում կարևոր գործոն են նաև քրդական ուժերը, մասնավորապես՝ YPG-ն։ Եվ չնայած այդ դերակատարությանը և ԱՄՆ կողմից տրամադրված աջակցությանը՝ սիրիական քաղաքացիական պատերազմի խճանկարում քրդերին կարելի է դասել ամենատուժածների շարքում։ Տարիներ շարունակ տարբեր ռազմական խմբավորումներ՝ ընդդիմադիր և իշխանամետ, տարբեր արտաքին ուժերի աջակցությամբ պայքարեցին միմյանց, ապա Իսլամական պետության դեմ։  Եվ երբ բարենպաստ իրավիճակ է ստեղծվել հակամարտության կարգավորվման և հաղթանակի պտուղները քաղելու համար, քրդերը վաստակած «պարգևավճարի» փոխարեն ստանում են «Ձիթենու ճյուղ»։

Թուրքական զորքերը, ըստ էության, բոլոր կարևոր դերակատարների լռության կամ աննշան արձագանքի պայմաններում, հունվարի 20-ին արշավ սկսեցին Սիրիայի հյուսիսում գտնվող քրդաբնակ Աֆրինի տարածաշրջանում։ Թուրքական իշխանությունների ռազմավարական նպատակը հստակ է՝ հնարավորինս թուլացնել քրդերին և կանխել քրդական նոր ինքնավարության ստեղծումը, որը կարող է վտանգել Թուրքիայի տարածքային ամբողջականությունը։ Նույն տրամաբանությունն էր ընկած Թուրքիայի իշխանության գործողություններում, երբ 2014թ․-ին Քոբանիի ճակատամարտում թուրքական բանակն անտարբերությամբ հետևում էր սահմանից այն կողմ Իսլամական պետության գրոհայինների կողմից քրդերի նկատմամբ իրականցվող ջարդերին։

Իսկապես, պատմությունը ոչ միայն կրկնվելու հատկություն ունի, այլ երբեմն էլ հեգնական պտույտներ է կատարաում։ 1894թ. Սասունի հերոսամարտը արյան մեջ խեղդող քրդական Համիդիեականները չէին կարող պատկերացնել, որ մեկ դար անց իրենց ժառանգները կդառնան թուրքական բռնաճնշումների զոհերը, և նրանց աջակիցների առաջին շարքում կլինեն հայերը և Հայաստանը։ Չէինք ցանկանա անդրադառնալ Հայոց ցեղասպանության մեջ քրդական հրոսակախմբերի մասնակցության խնդրին, նշենք միայն, որ այսօր հայերս կարծես ներել ենք քրդերին, իսկ վերջիններս ընդունել են մեղքի իրենց բաժինը և անկեղծորեն զղջում են։

Ու չնայած այդ ներմանն ու զղջմանը, կարման մնացել է, և տպավորությունն այն է, որ դժբախտաբար քրդերը հնձում են նախորդ դարի սկզբին իրենց ցանածը։ Եվ եթե կարմայից ազատվելու հասանելի միջոցներ կան, ավելին իսլամն ու քրիստոնեությունը ընդհանրապես կարմայի հասկացությունը չեն ընդունում, ապա աշխարհաքաղաքականությունն ունի իր դոգմաները, որոնք վեր են կրոնական մեկնաբանություններից և ներմամբ ու զղջմամբ չեն կարող վերանայվել։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

23:29
Նախագահը մասնակցել է Արտավազդ Փելեշյանի 80-ամյակին նվիրված հոբելյանական երեկոյին
«Մենք Ձեզնից ընդամենը մեկ խնդրանք ունենք՝ շարունակեք ծառայել մեր ժողովրդին»:
Աղբյուր` Panorama.am
20:42
Պետք է հավատալ վաղվա օրվան. Ալեքսան Հակոբյան
Վաղվա օրվա համար պայքարելիս սկսում են աշխատել մյուս ուժերը՝ հոգևոր ուժերը, և սկսում են զարգանալ մշակույթը, արվեստը: Փետրվարի 23-ին «Ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ԱՄՆ-ն ընդլայնել է պատժամիջոցները ԿԺԴՀ-ի նկատմամբ
ԱՄՆ-ն Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետության ևս 27 ընկերությունների, 28 նավի և ԿԺԴՀ-ից մեկ մարդու իր պատժամիջոցների ցուցակում է ավելացրել։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Զենքով, ուժեղ բանակով, ուժեղ դաշնակիցներով և միասնությամբ ենք կարողանալու հասնել մեր իղձերի կատարման. Արամ Սիմոնյան
Հայ ժողովրդի այսօրվա սերնդի կյանքում արցախյան շարժումն ունեցավ մեծ նշանակություն, որովհետև ավարտվեց ազատագրական պայքարի հաղթանակով. փետրվարի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին չհամապատասխանող և կեղծ կարագներ՝ շուկայում
ՀՀ ԳՆ սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության մասնագետների կողմից հայտնաբերված «Ինտեր Պրուդ» ՍՊԸ արտադրության 200 գրամանոց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Հարուցվել է քրեական գործ՝ Արմավիրի մարզի բնակչի սպանության դեպքի առթիվ
ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության Վաղարշապատի քննչական բաժնում ձեռնարկվում են անհրաժեշտ քննչական և դատավարական այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հայ կոմպոզիտորական արվեստի 9-րդ փառատոնը կնվիրվի Գրիգոր Եղիազարյանի 110-ամյակին
Մարտի 5-9-ը Երևանում կանցկացվի հայ կոմպոզիտորական արվեստի 9-րդ փառատոնը։ Ամենամյա երաժշտական այս նախագիծը յուրաքանչյուր տարի նվիրվում է հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:57
Նալբանդյանը Մադագասկարի գործընկերոջը ներկայացրել է Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովի նախապատրաստական աշխատանքները
Մադագասկարը, լինելով Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպությունում նախագահող երկիր, այս տարի՝ երևանյան գագաթաժողովին ՖՄԿ-ում նախագահությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Բրիտանացին 800 հազար դոլարով թեյնիկ է վաճառել, որը գնել էր 20 դոլարով
Մեծ Բրիտանիայից մասնավոր կոլեկցիոներն  աճուրդում  800 հազար դոլարով վաճառել է թեյնիկ, որը նա ավելի վաղ ձեռք էր բերել 20 դոլարով։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Ծխելու դեմ պայքարն ունի պատկերանշան
Ծխելու դեմ պայքարի շարժումն այսուհետև կընթանա  հանրության շրջանում հավանության արժանացած պատկերանշանով։  Այս մասին հայտնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն` Ղազար Փարպեցու փողոցի Թումանյան-Արամ հատվածում
Ճանապարհային ոստիկանությունը տեղեկացնում է, որ 2018 թվականի փետրվարի 25-ից Երևան քաղաքի Ղազար Փարպեցու փողոցի Թումանյան-Արամ հատվածում կկատարվի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:17
«Գյումրի բժշկական կենտրոն»-ում տեղի ունեցած միջադեպի առթիվ Շիրակի դատախազությունում քրեական գործ է հարուցվել
2018 թվականի փետրվարի 17-ին «Գյումրի բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության բուժքույր  Աննա Ադամյանը ՀՀ ոստիկանության Գյումրի քաղաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Նախագահը ընդունել է Մադագասկարի արտաքին գործերի նախարարին
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպությունում նախագահող Մադագասկարի Հանրապետության արտաքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:59
Ռուսաստանը պատրաստ է ՄԱԿ-ում սատարել Սիրիայում հրադադարի մասին բանաձևին
ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդում այժմ փորձում են բանաձև ընդունել առնվազն 30 օրով մարդասիրական դադար հայտարարելու մասին։
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Հուշարձանները վերականգնող կազմակերպություններից վեցի գործն ուղարկվել է դատախազություն
2018-ին հուշարձանների ուսումնասիրման ( այդ թվում՝ պեղումների) նախագծման և վերականգնողական աշխատանքի մրցույթները հայտարարված են: Լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Կառավարությունում քննարկվել են տարածքային կառավարման ոլորտի զարգացման հետագա քայլերը
Վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ կառավարությունում տեղի ունեցած խորհրդակցության ընթացքում տարածքային կառավարման ոլորտի զարգացման հարցեր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:27
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Կատարվել է խաղաղության աղոթք
Փետրվարի 23-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ, Հռոմի Սրբազան Քահանայապետ Ֆրանցիսկոս Պապի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:19
Եվրոպական կառույցների կողմից համարժեք գնահատականների հնչեցումը հանրային պահանջ է. Աշոտյան
«Ադրբեջանի նախագահի ռազմատենչ հռետորաբանությունը և հակահայ հայտարարությունները քայլեր են՝ ուղղված տարածաշրջանի անվտանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Տավուշում ժամկետային զինծառայող է վիրավորվել
Տավուշի մարզի Բերդի տարածաշրջանի զորամասերից մեկում հրազենային վիրավորում է ստացել ժամկետային զինծառայող: Այս մասին  Panorama.am-ի թղթակցին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Արա Բաբլոյանը պարգևատրել է Արցախի Ազգային ժողովի նախագահին
«Այս պարգևն ընդունում եմ որպես համագործակցության բարձր մակարդակի արտահայտություն, նաև ապագայում մեր փոխհարաբերությունների զարգացման կարևոր նախանշան»։
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Փորձ է արվում մարտի 1-ի իրադարձությունները ներկայացնել որպես զուտ խուլիգանական արարք. Արամ Սարգսյան
«Ինձ, որպես նախկին վարչապետի, արտահերթ էին քննում, այդքան լավություն անում էին»,- պատմեց նա։
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Մենք ասում ենք՝ ինչքան անհրաժեշտ է այդքան աշխատող ընդունեք, որոնք համայնքներում խնդիրներ կլուծեն. Լոքյան
Հայաստանի համայնքների զարգացման համար իրականացվում  են շուրջ 30-35 մլն դոլարի ներդրումային ծրագրեր: Այս մասին այսօր լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
«Նորք» ինֆեկցիոնում «կապույտ հազ» ախտորոշմամբ 2 ամսական երեխա է մահացել
Առողջապահության նախարարությունը հաղորդագրություն է տարածել, որտեղ ասված է. «Ցավով տեղեկացնում ենք, որ փետրվարի 22-ին «Նորք»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Արտակ Զեյնալյան. Մարտի 1-2-ին սցենարի իրականացումը խախտվել է
Մարտի 1-2-ի իրադարձությունների  վերաբերյալ լսումների արդյունքում պարզվեց, որ քաղաքական մեծամասնության ու փոքրամասնության գնահատականներն ըստ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Beeline-ի աջակցությամբ Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնում բացվեց «ԱՐՎԵՍՏԱՆՈՑ» նախագիծ-ցուցադրությունը
Beeline-ի աջակցությամբ Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնում տեղի է ունեցել «Արվեստանոց» լուսանկարչական ցուցադրություն-նախագծի հանրային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Թուրքիան Սիրիայում հումանիտար շարասյուն է գնդակոծել
Թուրքական կողմի գնդակոծության արդյունքում մեկ մարդ է մահացել է, յոթ հոգի՝ վիրավորվել։
Աղբյուր` Panorama.am
16:36
Այս օրինագիծը վտանգ է ներկայացնում խոսքի ազատության առումով. Աշոտ Մելիքյան
«ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին օրենքի նախագծում խոսքի ազատությունը վտանգող սահմանափակումներ կան»,- այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Մենք ունենալու ենք մեր առանձին թեկնածուները և պայքարելու ենք, որ նրանք հաղթեն. Լոքյանը՝ ՏԻՄ ընտրությունների մասին
Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը կմասնակից մարտի 11-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրություններին: Այս մասին այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Պիպոյան. ԱՆ-ն այնպես է իրականացնում գործառությները, որ մարդիկ ասում են՝ կլինի ոչ մի բան չանեք
15:40 23/02/2018

Պիպոյան. ԱՆ-ն այնպես է իրականացնում գործառությները, որ մարդիկ ասում են՝ կլինի ոչ մի բան չանեք

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}