Քաղաքական 11:15 08/08/2018 Աշխարհում

Թուրքիան ճնշում է ոչ մահմեդական առաջնորդների վրա, որպեսզի պնդեն, թե իրենց չեն ճնշում. Սասունյան

Իմ վերջին հոդվածներից մեկում գրել էի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության Կրոնական ազատությունների մասին տարեկան զեկույցի մասին, որտեղ նշված էր, որ «Թուրքիայում բոլոր կրոնական խմբերը, բացի սունի մահմեդականներից, տառապում են խտրականությունից և հալածանքներից.... Կրոնական փոքրամասնություններն ասում են, որ շարունակում են դժվարություններ կրել հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր [իսլամական] կրոնի դասերից ազատվելու, պաշտամունքի վայրերի գործածման կամ բացման, ինչպես նաև հողի ու սեփականության վեճերի լուծման հարցում: Կառավարությունը սահմանափակել է կրոնական փոքրամասնության խմբերի ջանքերը իրենց հոգևորականների պատրաստման գործում...»:

Զեկույցի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հերքեց այն՝ կրոնական իրավունքների փաստագրված խախտումներն անվանելով «որոշ անհիմն պահանջների կրկնություն»:

Թուրքիայի նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ջանաց ավելի խիստ ձևով հերքել Պետքարտուղարության մեղադրանքներն ընդդեմ Թուրքիայի, թեև նա սովորաբար անտեսում է Թուրքիայի քաղաքացիների, ինչպես նաև փոքրամասնությունների, նույնիսկ ամերիկացների, ինչպես պատվելի Էնդրյու Բրանսոնի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումների մասին բոլոր բողոքները: Էրդողանն անմիջապես հրամայեց իր օգնականներին համատեղ հայտարարություն պատրաստել Թուրքիայի բոլոր ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրությամբ, պնդելով, որ իրենց կրոնական իրավունքները չեն խախտվում: Քանի որ այդ ոչ մահմեդական առաջնորդները պատանդներ են Թուրքիայում, նրանց ոչինչ չէր մնում անելու, քան ստորագրել այդ դիմումը, որը նրանց համար պատրաստել էր թուրքական կառավարությունը:

Չնայած մեզ համար հեշտ է քննադատել այս ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդներին իրենց հանդեպ կիրառվող ճնշումները թաքցնելու համար, սակայն պետք  է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ նրանք ապրում են դաժան ռեժիմի տակ, որն առանց վարանելու կարող է ձերբակալել և խոշտանգել ոչ միայն կրոնական առաջնորդներին, այլև նրանց համայնքի անդամներին: Մենք պետք է նույնիսկ գոհ լինենք, որ նախագահ Էրդողանը, չնայած իր բռնապետական բնավորությանը, ցուցաբերել է բացառիկ նրբազգացություն իր երկրի դեմ արված մեղադրանքների նկատմամբ և գնահատել է ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրած համատեղ հայտարարությունը, մտածելով, որ դա կօգնի Թուրքիային լավ երևալ միջազգային հանրության աչքին: 

Նախագահ Էրդողանի հրամանով Թուրքիայի 18 ոչ մահմեդական փոքրամասնությունների խմբերի ներկայացուցիչները 2018 թ. հուլիսի 31-ին հնազանդորեն ստորագրել են համատեղ հայտարարություն՝ պնդելով, որ իրենց իրավունքները չեն ոտնահարվում Թուրքիայի կառավարության կողմից:

Հայտարարության մեջ կեղծորեն նշված է. «Որպես դարեր շարունակ այս երկրում ապրող հնագույն համայնքների տարբեր կրոնների և հավատքի խմբերի կրոնական ներկայացուցիչներ և հիմնադրամների տնօրեններ, մենք ազատ ապրում ենք մեր հավատքով և ազատ դավանում ենք՝ համաձայն մեր ավանդույթների: Բռնաճնշումների մասին պնդումներ կամ ենթադրություններ պարունակող հայտարարությունները լիովին կեղծ են: Անցյալում մեր ունեցած մի շարք խնդիրներն ու հետապնդումները ժամանակի հետ գտել են իրենց լուծումը:Մենք մշտական կապի մեջ ենք մեր պետական հաստատությունների հետ, որոնք պատասխանում են մեր բարձրացրած հարցերին բարի մտադրություններով և դրանք լուծելու ցանկությամբ: Մենք հանդես ենք գալիս այս համատեղ հայտարարությամբ գիտակցաբար՝ ելնելով հանրային կարծիքի ճիշտ իրազեկման պատասխանատվությունից»:

Ստորագրողների թվում էին՝ հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոս Ա-ն, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը, Թուրքիայի գլխավոր ռաբբի Իսհակ Հալեվան, սիրական հնագույն համայնքի փոխանորդ Մոր Ֆիլուքսինոս Յուսուֆ Չեթինը, Թուրքիայի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ արքեպիսկոպոս Լևոն Զեքիյանը, Խալդյան համայնքի փոխանորդ Ֆրանսուա Յաքանը, Թուրքիայի սիրիական կաթոլիկ գլխավոր փոխանորդ պատրիարք քորեպիսկոպոս Օրհան Չանլին, Գետիկփաշա հայկական բողոքական եկեղեցու և դավանության հիմնադրամի հոգևոր նախագահ պատվելի Գրիգոր Աղաբալօղլուն, RUMVADER-ի նախագահ Անտոն Փարիզյանոսը, VADIP և Yedikule Սուրբ Փրկիչ հայկական հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Շիրինօղլուն, Թուրքիայի հրեական հասարակության և Թուրքիայի գլխավոր ռաբբիության հիմնադրամի նախագահ Իսհակ Իբրամզադեն, Բեյօղլու սիրիական Կույս Մարիամ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Սայիդ Սուսին, Սուրբ Հակոբ հայկական կաթոլիկ հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Բեռնար Սարիբեյը, Ստամբուլի սիրիական կաթոլիկ հիմնադրամի նախագահ Զեքի Բազաթեմիրը, Խալդյան կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Թեոման Օնդերը, բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Վասիլ Լիազը, վրացական կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Փոլ Զազաձան և թուրքական Haskoy Karaite հրեական հիմնադրամի նախագահ Միշա Օրմեն։ Այս ոչ մահմեդական 18 առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը լայնորեն տարածվեց Թուրքիայի բոլոր ազգային փոքրամասնությունների թերթերով, թուրքական բոլոր լրատվամիջոցներով և արտասահմանյան մամուլում։

Հետաքրքիր է, որ 2018 թ. օգոստոսի 1-ին՝ համատեղ հայտարարության ստորագրումից մեկ օր անց, բոլոր 18 ոչ մահմեդական առաջնորդները հրավիրվեցին Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատի պաշտոնական ընդունելությունների սրահ և 4-ժամյա ճաշ-հանդիպում ունեցան Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընի հետ։ Վաղօրոք սպասվում էր Էրդողանի մասնակցությունն այս հանդիպմանը, սակայն վերջին պահին նա չկարողացավ մասնակցել։

Չնայած  համատեղ հայտարարությունը նպատակ ուներ կոծկել Թուրքիայում ոչ մահմեդական հաստատությունների առջև ծառացած  բազմաթիվ դժվարությունները, այս բլեֆը շատ արագ բացահայտվեց, երբ մասնակիցները հանդիպման ժամանակ Իբրահիմ Քալընին բողոքեցին իրենց կրոնական իրավունքների բազմաթիվ խախտումների մասին։

Օրինակ, արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հայտնեց տեղական հայկական լրատվամիջոցին, որ ինքը և Շիրինօղլուն Քալընին պատմել են այն կալվածքների մասին, որոնք վերջին տարիներին վերադարձվել են հայ համայնքների հիմնադրամներին, սակայն քաղաքապետի կամ նախարարի կողմից որոշումը չեղյալ համարելով։ Նրանք նաև բողոքել են պատրիարքարանի իրավական կարգավիճակի և նվիրատվություններ ստանալու անկարողության մասին, որի պատճառով պատրիարքարանը կանգնած է լուրջ ֆինանսական դժվարությունների առջև։ Արք. Աթեշյանը առաջարկել է՝ կամ թուրքական կառավարությունը թույլատրի, որ պատրիարքարանը ստանա նվիրատվություններ կամ բյուջե հատկացնի՝ նրա ծախսերը վճարելու համար։ Արք. Աթեշյանը նաև բարձրացրել է տեղական եկեղեցական ներկայացուցիչների կասեցված ընտրությունների և պատրիարքական ընտրությունների հետաձգման հարցերը։ Ընդունելության մյուս մասնակիցները ևս բողոքել են Քալըմին իրենց տարբեր դժվարությունների մասին՝ հակասելով իրենց իսկ ստորագրած հայտարարությանը, որ նրանք կրոնական խնդիրներ չունեն Թուրքիայում։ Ահա թե ինչու նախաճաշը տևեց չորս ժամ…

Իր հերթին Քալընը նախագահ Էրդողանի անունից շնորհակալություն հայտնեց ստորագրող կողմերին իրենց համատեղ հայտարարության համար, ակնհայտ դարձնելով, որ դա Թուրքիայի համար խոշոր հաջողություն է:

Միակ ձայնը, որն ընդդիմացավ ոչ մահմեդական առաջնորդների այս համատեղ հայտարարությանը՝ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանինն էր, որը համարձակորեն հայտարարեց. «Չեն թողնում, որ մեր պատրիարքին ընտրենք, չեն թողնում, որ հոգևոր դպրոց բացենք, թույլ չեն տալիս, որ եկեղեցու հիմնադրամների ղեկավարներ ընտրենք, և համայնքն էլ աղավնու պես երկչոտ է»։

Պարզ է, որ համատեղ հայտարարությունը ստորագրվել էր ճնշման ներքո: Զավեշտալի է, որ թուրքական վարչակարգը ճնշում է գործադրել ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդների վրա, որպեսզի նրանք հայտարարեն, թե իրենց վրա ճնշում չի եղել: Նման բան կարող է լինել միայն Թուրքիայում:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:48
Ես դատապարտել եմ այդ քայլը և ներողություն եմ խնդրել պարոն Մանուկյանից. Էջմիածնի քաղաքապետ
«Այստեղ չեմ տեսնում հանցակազմի հատկանիշներ»,- այս մասին այսօր «Ազատություն» ռադիոկայանի ֆեյսբուքյան ասուլիսում ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:32
Առաջիկա ամիսներին ներդրումային համաժողովներ կկազմակերպվեն մարզերում
ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարի պաշտոնակատար  Սուրեն Պապիկյանի մոտ այսօր կայացել է մարզպետների մասնակցությամբ ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Թրամփի վարչակազմը՝ «Սարսափի աշխատասենյակում»
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և նրա ամբողջ  վարչակազմը «Սարսափի աշխատասենյակում». Լոս Անջելեսում բացվել է Ռոբբի Կոնալի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Ֆելիքս Ցոլակյանը բարձր է գնահատել բոլոր նախաձեռնությունները, որ եղել են Ճապոնիայի կողմից
Հոկտեմբերի 23-ին ԱԻ նախարարի պաշտոնակատար Ֆելիքս Ցոլակյանն ընդունել է ՀՀ-ում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ջուն Յամադային: Հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Եվրոպայի առաջնություններում հայ ծանրորդները մեդալներ են նվաճում
Լեհաստանի Զամոսկ քաղաքում անցկացվող Եվրոպայի ծանրամարտի մինչև 20 տարեկանների առաջնության երկրորդ օրը հարթակ են դուրս եկել գյումրեցի 77 կգ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:01
Էդմոն Մարուքյանն առաջարկում է հրատապ քննարկել աջ ղեկով ավտոմեքենաների մաքսազերծման հարցն ու խնդրի լուծման տարբերակները
ԱԺ «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է, որ  գրությամբ դիմել է վարչապետին՝ աջ ղեկով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Բակո Սահակյանն այցելել է արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի հարավարևելյան հատված
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը հոկտեմբերի 23-ին այցելել է արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի հարավարևելյան հատված, տեղում ծանոթացել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Լենա Նազարյանը պարզաբանում է՝ ինչու պետք է առաջադրել վարչապետի թեկնածու և չընտրել նրան
ԱԺ «Ելք» խմբակցության ղեկավար Լենա Նազարյանը ֆեյսբուքյան  իր էջում գրառում է կատարել ու պարզաբանել, թե  ինչու էր անհրաժեշտ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Հայկ Մարությանը ներկայացրել է Էրեբունի և Կենտրոն վարչական շրջանների նոր ղեկավարներին
Քաղաքապետ Հայկ Մարությանն այցելել է Կենտրոն վարչական շրջան և աշխատակազմին է ներկայացրել վարչական շրջանի նորանշանակ ղեկավար Վիկտոր Մնացականյանին:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Ոստիկանները Վանաձորում հայտնաբերել են ալկոհոլային խմիչքի, այսպես ասած, գործարան
Օրերս ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչությունում օպերատիվ տեղեկություններ էին ստացվել, որ Վանաձորում մի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Տրետյակը վաճառում է իր ինքնագրով սվիտրը Սամվել Մնացյանին օգնելու համար
Նրա մոտ ախտորոշված է քաղցկեղային հիվանդության։
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Ռազմարդյունաբերության կոմիտեի նախագահի գլխավորած աշխատանքային խումբը մեկնել է Մոսկվա
ՀՀ ՊՆ ռազմարդյունաբերության կոմիտեի նախագահ Ավետիք Քերոբյանի գլխավորած աշխատանքային խումբը մասնակցում է հոկտեմբերի 23-ից 25-ը Մոսկվայում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Հայ տեսուչներն ու մրցավարները նշանակումներ են ստացել Եվրոպայում
Հայ տեսուչներն ու մրցավարներն ստացել են մի շարք նշանակումներ Եվրոպայում։ ՀՖՖ մրցավարական և տեսչական բաժնից հայյտնում են, որ ՀՖՖ Մրցավարական և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Սիրիահայերի հիմնախնդիրները՝ ուշադրության կենտրոնում
Հոկտեմբերի 23-ին սփյուռքի նախարարի պաշտոնակատար Մխիթար Հայրապետյանը հանդիպել է ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի հայաստանյան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Արմեն Սարգսյանը չի ստորագրել «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքում փոփոխություններ կատարելու նախագիծը և կդիմի ՍԴ
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի գրասենյակը, ինչպես և նախապես հայտնել էր, հայտարարություն է տարածել ԱԺ ՝ 2018թ. հոկտեմբերի 2-ի արտահերթ նիստում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Աջ ղեկով մեքենաների վարորդների իրավունքերի հարցով Արման Թաթոյանը հեռախոսազրույց է ունեցել վրացի գործընկերոջ հետ
Վրաստանից Հայաստան աջ ղեկով մեքենաներ ներմուծել ցանկացող հայաստանցի վարորդների իրավունքների հարցով Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:39
Արցախում հակառակորդի կրակոցից զինվոր է վիրավորվել
Հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 12:10-ի սահմանում, ՊԲ հարավարևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում, հակառակորդի կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Ալեն Սիմոնյան. ՔԿՀ-ներում հասարակ դատապարտյալներին մարդկային պայմաններով ապահովելու խնդիր կա
Ազգային ժողովում հայտարարությունների ժամին «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Ալեն Սիմոնյանն անդրադարձավ քրեակատարողական հիմնարկներում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:13
Դիմակով և երկաթյա ձողով քաղաքացին փորձել է մտնել փոստային բաժանմունք
Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից Մալաթիայի բաժնում հոկտեմբերի 21-ին  հաղորդում է ստացվել, որ իրենց է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Լոռու մարզի վեց դպրոցների տնօրեններ կոռուպցիոն դրսևորումներ են թույլ տվել
Լոռու մարզի դատախազությունում ուսումնասիրվել է 2018 թվականի ինն ամիսների ընթացքում մարզում արձանագրված կոռուպցիոն բնույթի քրեական գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Վարչապետ ընտրելու հարցը վաղվա՝ հերթական նիստի օրակարգում է
ՀՀ վարչապետ ընտրելու հարցն ընդգրկված է Ազգային ժողովի վաղվա՝ հերթական նիստի օրակարգում։ ԱԺ լրատվության և հանրության հետ կապերի վարչությունից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
Արտակ Զեյնալյան. «Տեղեկության մատչելիության առումով Հայաստանում իրավակիրառ պրակտիկան աշխարհում լավագույններից է»
ՀՀ արդարադատության նախարարի պաշտոնակատար Արտակ Զեյնալյանն այսօր ընդունել է ԵԱՀԿ մամուլի ազատության հարցերով ներկայացուցիչ Արլեմ Դեզիրի գլխավորած...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Համաներված անձը պետք է ունենա պետության աջակցությունը. Շաքե Իսայան
«Համաներման հասարակական պահանջը հասունացած էր և որևէ մեկը սա չի կարող կասկածի տակ առնել»,- ԱԺ-ում հայտարարությունների ժամին ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Մեզ հետ ուլտիմատումներով, վերնջագրերով, վախացնելով չի ստացվելու. Ռուստամյան
Արմեն Ռուստամյանն ընդգծեց, որ իրենք նեղացած չեն, այդ ուրիշներն են որոշել, որ Դաշնակցության հետ կարելի է այդ լեզվով խոսել:
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Կայացել է Կոնվերս Բանկի «Մալաթիա» մասնաճյուղի պաշտոնական բացումը
Սեբաստիա փողոց, 82 շենք, թիվ 50 հասցեում
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները կերտում են ապագան. հայտնի են ՏՏ ոլորտի լավագույն աշակերտներն ու ուսանողները
«Ինձ համար այս մրցանակը մեծ նշանակություն ունի, քանի որ իմ ապագան տեսնում եմ հենց ՏՏ ոլորտում»,- այս մասին Panorama.am-ի թղթակցի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Փորձ է արվում ԸՕ նախագծի չընդունման պատճառը բարդել դաշնակցական պատգամավորների վրա. ՀՅԴ պատգամավոր
ԱԺ ՀՅԴ պատգամավոր Սուրեն Մանուկյանն այսօր խորհրդարանում հայտարարությունների ժամին անդրադարձավ Ընտրական օրենսգրքի նախագծի քվեարկության հետ կապված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ
ՀՀ ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանի որոշմամբ, ՀՀ Սահմանադրության 100-րդ և «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 41-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
Զոհրաբ Մնացականյանն ընդունել է ԵԱՀԿ մամուլի ազատության հարցերով ներկայացուցչին
Հոկտեմբերի 23-ին ԱԳ նախարարի պաշտոնակատար Զոհրաբ ՄՆացականյանն ընդունել է ԵԱՀԿ մամուլի ազատության հարցերով ներկայացուցիչ Հարլեմ Դեզիրին: ԱԳՆ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ԱԺ-ում ՍԴ անդամ են ընտրում
15:00 23/10/2018

ԱԺ-ում ՍԴ անդամ են ընտրում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}