Քաղաքական 11:15 08/08/2018 Աշխարհում

Թուրքիան ճնշում է ոչ մահմեդական առաջնորդների վրա, որպեսզի պնդեն, թե իրենց չեն ճնշում. Սասունյան

Իմ վերջին հոդվածներից մեկում գրել էի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության Կրոնական ազատությունների մասին տարեկան զեկույցի մասին, որտեղ նշված էր, որ «Թուրքիայում բոլոր կրոնական խմբերը, բացի սունի մահմեդականներից, տառապում են խտրականությունից և հալածանքներից.... Կրոնական փոքրամասնություններն ասում են, որ շարունակում են դժվարություններ կրել հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր [իսլամական] կրոնի դասերից ազատվելու, պաշտամունքի վայրերի գործածման կամ բացման, ինչպես նաև հողի ու սեփականության վեճերի լուծման հարցում: Կառավարությունը սահմանափակել է կրոնական փոքրամասնության խմբերի ջանքերը իրենց հոգևորականների պատրաստման գործում...»:

Զեկույցի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հերքեց այն՝ կրոնական իրավունքների փաստագրված խախտումներն անվանելով «որոշ անհիմն պահանջների կրկնություն»:

Թուրքիայի նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ջանաց ավելի խիստ ձևով հերքել Պետքարտուղարության մեղադրանքներն ընդդեմ Թուրքիայի, թեև նա սովորաբար անտեսում է Թուրքիայի քաղաքացիների, ինչպես նաև փոքրամասնությունների, նույնիսկ ամերիկացների, ինչպես պատվելի Էնդրյու Բրանսոնի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումների մասին բոլոր բողոքները: Էրդողանն անմիջապես հրամայեց իր օգնականներին համատեղ հայտարարություն պատրաստել Թուրքիայի բոլոր ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրությամբ, պնդելով, որ իրենց կրոնական իրավունքները չեն խախտվում: Քանի որ այդ ոչ մահմեդական առաջնորդները պատանդներ են Թուրքիայում, նրանց ոչինչ չէր մնում անելու, քան ստորագրել այդ դիմումը, որը նրանց համար պատրաստել էր թուրքական կառավարությունը:

Չնայած մեզ համար հեշտ է քննադատել այս ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդներին իրենց հանդեպ կիրառվող ճնշումները թաքցնելու համար, սակայն պետք  է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ նրանք ապրում են դաժան ռեժիմի տակ, որն առանց վարանելու կարող է ձերբակալել և խոշտանգել ոչ միայն կրոնական առաջնորդներին, այլև նրանց համայնքի անդամներին: Մենք պետք է նույնիսկ գոհ լինենք, որ նախագահ Էրդողանը, չնայած իր բռնապետական բնավորությանը, ցուցաբերել է բացառիկ նրբազգացություն իր երկրի դեմ արված մեղադրանքների նկատմամբ և գնահատել է ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրած համատեղ հայտարարությունը, մտածելով, որ դա կօգնի Թուրքիային լավ երևալ միջազգային հանրության աչքին: 

Նախագահ Էրդողանի հրամանով Թուրքիայի 18 ոչ մահմեդական փոքրամասնությունների խմբերի ներկայացուցիչները 2018 թ. հուլիսի 31-ին հնազանդորեն ստորագրել են համատեղ հայտարարություն՝ պնդելով, որ իրենց իրավունքները չեն ոտնահարվում Թուրքիայի կառավարության կողմից:

Հայտարարության մեջ կեղծորեն նշված է. «Որպես դարեր շարունակ այս երկրում ապրող հնագույն համայնքների տարբեր կրոնների և հավատքի խմբերի կրոնական ներկայացուցիչներ և հիմնադրամների տնօրեններ, մենք ազատ ապրում ենք մեր հավատքով և ազատ դավանում ենք՝ համաձայն մեր ավանդույթների: Բռնաճնշումների մասին պնդումներ կամ ենթադրություններ պարունակող հայտարարությունները լիովին կեղծ են: Անցյալում մեր ունեցած մի շարք խնդիրներն ու հետապնդումները ժամանակի հետ գտել են իրենց լուծումը:Մենք մշտական կապի մեջ ենք մեր պետական հաստատությունների հետ, որոնք պատասխանում են մեր բարձրացրած հարցերին բարի մտադրություններով և դրանք լուծելու ցանկությամբ: Մենք հանդես ենք գալիս այս համատեղ հայտարարությամբ գիտակցաբար՝ ելնելով հանրային կարծիքի ճիշտ իրազեկման պատասխանատվությունից»:

Ստորագրողների թվում էին՝ հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոս Ա-ն, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը, Թուրքիայի գլխավոր ռաբբի Իսհակ Հալեվան, սիրական հնագույն համայնքի փոխանորդ Մոր Ֆիլուքսինոս Յուսուֆ Չեթինը, Թուրքիայի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ արքեպիսկոպոս Լևոն Զեքիյանը, Խալդյան համայնքի փոխանորդ Ֆրանսուա Յաքանը, Թուրքիայի սիրիական կաթոլիկ գլխավոր փոխանորդ պատրիարք քորեպիսկոպոս Օրհան Չանլին, Գետիկփաշա հայկական բողոքական եկեղեցու և դավանության հիմնադրամի հոգևոր նախագահ պատվելի Գրիգոր Աղաբալօղլուն, RUMVADER-ի նախագահ Անտոն Փարիզյանոսը, VADIP և Yedikule Սուրբ Փրկիչ հայկական հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Շիրինօղլուն, Թուրքիայի հրեական հասարակության և Թուրքիայի գլխավոր ռաբբիության հիմնադրամի նախագահ Իսհակ Իբրամզադեն, Բեյօղլու սիրիական Կույս Մարիամ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Սայիդ Սուսին, Սուրբ Հակոբ հայկական կաթոլիկ հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Բեռնար Սարիբեյը, Ստամբուլի սիրիական կաթոլիկ հիմնադրամի նախագահ Զեքի Բազաթեմիրը, Խալդյան կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Թեոման Օնդերը, բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Վասիլ Լիազը, վրացական կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Փոլ Զազաձան և թուրքական Haskoy Karaite հրեական հիմնադրամի նախագահ Միշա Օրմեն։ Այս ոչ մահմեդական 18 առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը լայնորեն տարածվեց Թուրքիայի բոլոր ազգային փոքրամասնությունների թերթերով, թուրքական բոլոր լրատվամիջոցներով և արտասահմանյան մամուլում։

Հետաքրքիր է, որ 2018 թ. օգոստոսի 1-ին՝ համատեղ հայտարարության ստորագրումից մեկ օր անց, բոլոր 18 ոչ մահմեդական առաջնորդները հրավիրվեցին Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատի պաշտոնական ընդունելությունների սրահ և 4-ժամյա ճաշ-հանդիպում ունեցան Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընի հետ։ Վաղօրոք սպասվում էր Էրդողանի մասնակցությունն այս հանդիպմանը, սակայն վերջին պահին նա չկարողացավ մասնակցել։

Չնայած  համատեղ հայտարարությունը նպատակ ուներ կոծկել Թուրքիայում ոչ մահմեդական հաստատությունների առջև ծառացած  բազմաթիվ դժվարությունները, այս բլեֆը շատ արագ բացահայտվեց, երբ մասնակիցները հանդիպման ժամանակ Իբրահիմ Քալընին բողոքեցին իրենց կրոնական իրավունքների բազմաթիվ խախտումների մասին։

Օրինակ, արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հայտնեց տեղական հայկական լրատվամիջոցին, որ ինքը և Շիրինօղլուն Քալընին պատմել են այն կալվածքների մասին, որոնք վերջին տարիներին վերադարձվել են հայ համայնքների հիմնադրամներին, սակայն քաղաքապետի կամ նախարարի կողմից որոշումը չեղյալ համարելով։ Նրանք նաև բողոքել են պատրիարքարանի իրավական կարգավիճակի և նվիրատվություններ ստանալու անկարողության մասին, որի պատճառով պատրիարքարանը կանգնած է լուրջ ֆինանսական դժվարությունների առջև։ Արք. Աթեշյանը առաջարկել է՝ կամ թուրքական կառավարությունը թույլատրի, որ պատրիարքարանը ստանա նվիրատվություններ կամ բյուջե հատկացնի՝ նրա ծախսերը վճարելու համար։ Արք. Աթեշյանը նաև բարձրացրել է տեղական եկեղեցական ներկայացուցիչների կասեցված ընտրությունների և պատրիարքական ընտրությունների հետաձգման հարցերը։ Ընդունելության մյուս մասնակիցները ևս բողոքել են Քալըմին իրենց տարբեր դժվարությունների մասին՝ հակասելով իրենց իսկ ստորագրած հայտարարությանը, որ նրանք կրոնական խնդիրներ չունեն Թուրքիայում։ Ահա թե ինչու նախաճաշը տևեց չորս ժամ…

Իր հերթին Քալընը նախագահ Էրդողանի անունից շնորհակալություն հայտնեց ստորագրող կողմերին իրենց համատեղ հայտարարության համար, ակնհայտ դարձնելով, որ դա Թուրքիայի համար խոշոր հաջողություն է:

Միակ ձայնը, որն ընդդիմացավ ոչ մահմեդական առաջնորդների այս համատեղ հայտարարությանը՝ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանինն էր, որը համարձակորեն հայտարարեց. «Չեն թողնում, որ մեր պատրիարքին ընտրենք, չեն թողնում, որ հոգևոր դպրոց բացենք, թույլ չեն տալիս, որ եկեղեցու հիմնադրամների ղեկավարներ ընտրենք, և համայնքն էլ աղավնու պես երկչոտ է»։

Պարզ է, որ համատեղ հայտարարությունը ստորագրվել էր ճնշման ներքո: Զավեշտալի է, որ թուրքական վարչակարգը ճնշում է գործադրել ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդների վրա, որպեսզի նրանք հայտարարեն, թե իրենց վրա ճնշում չի եղել: Նման բան կարող է լինել միայն Թուրքիայում:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

10:26
Վայքի մարզադպրոցում բռնկված հրդեհը մարվել է
Հունիսի 17-ին, ժամը 21։52-ին Վայոց ձորի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ Վայք քաղաքի մարզադպրոցի տանիքում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:15
Այսօրվա հոսանքազրկումների մասին
Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունիսի 18-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
10:10
Այս ժողովրդից ի՞նչ եք ուզում, կարծում եք սա ձեզ համար ևս մեկ փորձադա՞շտ պետք է լինի. Սանասարյանը՝ Փաշինյանին
 «Ինքնիշխան Հայաստան» կուսակցության նախագահ Դավիթ Սանասարյանին թույլ չեն տվել մասնակցել Հանրային հեռուստաընկերության եթերում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:59
«Ժողովուրդ». Չնայած իշխանությունների գործադրած բոլոր ջանքերին՝ Արամ Սարգսյանն այդպես էլ չի ընկալվում
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ակնհայտ է, որ որքան էլ «Հանրապետություն» կուսակցության ղեկավար Արամ Սարգսյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:57
«Հրապարակ». Ավշարցիներն ատամ են ցույց տվել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախօրեին Արարատի մարզի Ավշար համայնքում ուշագրավ միջադեպ է գրանցվել։ Նիկոլ Փաշինյանի այցի նախորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Ժողովուրդ». Փաշինյանը բավական զայրացած է եղել իր թիմակիցների վրա հրապարակում տապալված հանրահավաքի համար
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկություններով՝ երեկ հանրահավաքից հետո վարչապետի պաշտոնակատար...
Աղբյուր` Panorama.am
09:54
«Հրապարակ». Իշխանական ողջ ռեսուրսը գործի էր դրվել մարդաքանակ ապահովելու համար
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ ողջ օրն ահազանգեր էինք ստանում, որ Նիկոլ Փաշինյանի հորդորով պետական ծառայողներին հրահանգվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:52
«Ժողովուրդ». Արարատ Միրզոյանը խզել է իր փոխհարաբերությունները իր թիմակիցների հետ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի լավատեղյակ աղբյուրները փոխանցում են, որ իշխանության վերնախավը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
«Իրավունք». Սասուն Միքայելյանը նեղ շրջապատում ասում է՝ բացի Նիկոլից, ում ուզում եք ընտրեք
«Իրավունք» թերթը գրում է. ««Իրավունքին» հասած շշուկների համաձայն՝ ԱԺ իմքայլական պատգամավոր, ԵԿՄ նախագահ Սասուն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Հրապարակ». «Իմ քայլի» պատգամավոր Միքայել Զոլյանը, այլևս չի շարունակելու ճանապարհը գործող իշխանության հետ. Վերջինիս հայրը ուրախ է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Բրյուսովի անվան համալսարանի նախկին ռեկտոր Սուրեն Զոլյանը երեկ մեզ հետ զրույցում չթաքցրեց իր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Ժողովուրդ». Կառավարությունից ծպտուն չեն հանում սահմանում ադրբեջանցիների անասնագողության առնչությամբ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Մինչ իշխանությունը, մրցակիցներին մուրճով վախեցնելով, քարոզարշավ է  իրականացնում, երեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Հրապարակ». Որոշ փողատերեր իշխանությունների ցուցումով աշխատում են Արամ Սարգսյանի «Հանրապետություն» կուսակցության համար
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Բիզնեսը և քաղաքականությունը տարանջատելու մասին տարիներ շարունակ թմբկահարող, նախկին քրեաօլիգարխիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Վարդան Ոսկանյան. Այդ դժոխք մեր ազգին ու պետությանը տարել է հենց կապիտուլյանտը
Իրանագետ, ԵՊՀ դոցենտ, «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ներկայացուցիչ Վարդան Ոսկանյանը գրում է. «Պարտվողական վարչախմբի հոգեվարքի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:26
Ռուբեն Մելիքյան. Մեծարգո Էդմոն, ո՞նց էղավ, որ ԲՀԿ-ին չտվեցիր ընդամենը մեկ ստորագրություն՝ Սահմանադրական կարգը փրկելու համար
Արցախի նախկին ՄԻՊ, «Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիր Ռուբեն Մելիքյանը, արձագանքելով վարչապետի թեկնածուների մասնակցությամբ  երեկվա...
Աղբյուր` Panorama.am
09:19
ՀՀ կառավարությունը պարտավոր է սահմաններ որոշման հետ կապված քննարկումների հիմքում դնելՀՀ բնակիչների իրավունքները. ՄԻՊ
«Միջազգային ուղիղ պահանջ է՝ սահմանազածումն ու սահմանազատումը լեգիտիմ չեն, եթե խաթարում են սահմանային բնակչության բնականոն կյանքը»:
Աղբյուր` Panorama.am
09:08
Նաիրա Զոհրաբյան. Այսօր ժամը 19-ին ես լինելու եմ Հանրապետության հրապարակում
Հայաստանը չի դառնալու Թուրքիայի վիլայեթ։ Ճանապարհը մեկն է՝ չընտրե՛լ Նիկոլին։
Աղբյուր` Panorama.am
22:46
Արցախի ՄԻՊ. Հայության տարանջատման և ներքին թշնամանքի հրահրման անընդունելի փորձեր են լինում
Արցախի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ անդրադարձել է Հայաստանում նախընտրական քարոզչության...
Աղբյուր` Panorama.am
21:18
Այսօրվա իրավիճակը երեկ ընդունած սխալ որոշման արդյունքն է․ Իշխան Սաղաթելյան
Վաղուց արդեն ելույթ ունենալուց չեմ հուզվում, բայց Սևանում հուզվում եմ։ Այս մասին Գեղարքունիքի մարզի Սևան քաղաքում ընթացող...
Աղբյուր` Panorama.am
20:51
Ամբողջ պետական ապարատն աշխատում է մեկ բանի համար՝ Նիկոլը ստանա պատկեր, որ ունի աջակիցներ․ Վահե Հակոբյան
Այս ապաշնորհ իշխանությունը քաղցկեղի պես երեք տարի առաջ ներխուժեց մեր օրգանիզմ և մետաստազներով տարածվեց՝ թունավորելով մեր երկիրը։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Ապարանի ջրամբարից դուրս է բերվել քաղաքացու դի
Հունիսի 17-ին, ժամը 15։46-ին Արագածոտնի մարզային ճգնաժամային կառավարման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ քաղաքացին ընկել է Ապարանի ջրամբարը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Մենք մերժում ենք ճգնաժամը, ատելությունը, ծնկաչոք կյանքը. Ռոբերտ Քոչարյան
«Մենք գալիս ենք իշխանության և խոսում ենք ապագա անելիքների մասին, իսկ այս իշխանությունը պատրաստվում է հեռանալ, խոսում է անցյալի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Այրվել է «Moskvich» մակնիշի ավտոմեքենա, վարորդը հոսպիտալացվել է
Հունիսի 17-ին, ժամը 17:18-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Նորագավթի ՃՈ անցակետի մոտակայքում ավտոմեքենա է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
Սերժ Սարգսյան. ՀՀԿ-ն մի ցանկություն ունի՝ ստեղծել քննիչ հանձնաժողով
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Շիրակի մարզում «Պատիվ ունեմ» դաշինքի նախընտրական հանդիպման ընթացքում խոսել է նոր հանձնաժողով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Ասում ենք ի՞նչ է լինելու գերիների հարցը, մեր սահմանների հարցը․ Ռուբեն Հակոբյան
«Ասում ենք ի՞նչ է լինելու գերիների հարցը, մեր սահմանների հարցը։ Պատասխանս մեկն է՝ դրա համար նախ պետք է ունենալ բանակցող։ Բանակցող, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Արթուր Վանեցյան. Ուսապարկերի ժամանակաշրջանն արդեն պատմություն է
«Ուսապարկերի խորհրդարանը Հայաստանի պատմության վատագույն խորհրդարաններից մեկն է»,- Շիրակի մարզում քաղաքացիների հետ հանդիպմանը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:45
Թուրքիայի քրդամետ կուսակցության նախագահն այցելել է միակ հայկական Վաքըֆլը գյուղ
Թուրքիայի ընդդիմադիր քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցության (ԺԴԿ-HDP) համանախագահ Փերվին Բուլդանի գլխավորած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև պայմանավորվածություններն ամբողջովին հակասում են միջազգային իրավունքի նորմերին․ ԱԳՆ
 ՀՀ ԱԳՆ-ն արդեն իսկ հանդես էր եկել հայտարարությամբ, որտեղ խստորեն դատապարտել էր Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների համատեղ այցն Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Եղեգնաձորում ծեծել են «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցչին՝ ոստիկանների հետ միասին. hraparak.am
Երեկ Եղեգնաձորում Փաշինյանի հանարահավաքից առաջ «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչ Շահեն Վարդանյանին ոստիկանությունը բերման է ենթարկել,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
«Հայաստան» դաշինքը Հայաստան-սփյուռք-Արցախ միասնության խորհրդանիշն է․ Արտակ Վարդանյան
Վերածնունդ, որը կերտելու ենք բոլորս միասին հունիսի 20-ին։ Այս մասին Սևան քաղաքի հրապարակում ընթացող «Հայաստան» դաշինքի հանրահավաքի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}