Քաղաքական 11:15 08/08/2018 Աշխարհում

Թուրքիան ճնշում է ոչ մահմեդական առաջնորդների վրա, որպեսզի պնդեն, թե իրենց չեն ճնշում. Սասունյան

Իմ վերջին հոդվածներից մեկում գրել էի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության Կրոնական ազատությունների մասին տարեկան զեկույցի մասին, որտեղ նշված էր, որ «Թուրքիայում բոլոր կրոնական խմբերը, բացի սունի մահմեդականներից, տառապում են խտրականությունից և հալածանքներից.... Կրոնական փոքրամասնություններն ասում են, որ շարունակում են դժվարություններ կրել հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր [իսլամական] կրոնի դասերից ազատվելու, պաշտամունքի վայրերի գործածման կամ բացման, ինչպես նաև հողի ու սեփականության վեճերի լուծման հարցում: Կառավարությունը սահմանափակել է կրոնական փոքրամասնության խմբերի ջանքերը իրենց հոգևորականների պատրաստման գործում...»:

Զեկույցի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հերքեց այն՝ կրոնական իրավունքների փաստագրված խախտումներն անվանելով «որոշ անհիմն պահանջների կրկնություն»:

Թուրքիայի նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ջանաց ավելի խիստ ձևով հերքել Պետքարտուղարության մեղադրանքներն ընդդեմ Թուրքիայի, թեև նա սովորաբար անտեսում է Թուրքիայի քաղաքացիների, ինչպես նաև փոքրամասնությունների, նույնիսկ ամերիկացների, ինչպես պատվելի Էնդրյու Բրանսոնի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումների մասին բոլոր բողոքները: Էրդողանն անմիջապես հրամայեց իր օգնականներին համատեղ հայտարարություն պատրաստել Թուրքիայի բոլոր ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրությամբ, պնդելով, որ իրենց կրոնական իրավունքները չեն խախտվում: Քանի որ այդ ոչ մահմեդական առաջնորդները պատանդներ են Թուրքիայում, նրանց ոչինչ չէր մնում անելու, քան ստորագրել այդ դիմումը, որը նրանց համար պատրաստել էր թուրքական կառավարությունը:

Չնայած մեզ համար հեշտ է քննադատել այս ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդներին իրենց հանդեպ կիրառվող ճնշումները թաքցնելու համար, սակայն պետք  է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ նրանք ապրում են դաժան ռեժիմի տակ, որն առանց վարանելու կարող է ձերբակալել և խոշտանգել ոչ միայն կրոնական առաջնորդներին, այլև նրանց համայնքի անդամներին: Մենք պետք է նույնիսկ գոհ լինենք, որ նախագահ Էրդողանը, չնայած իր բռնապետական բնավորությանը, ցուցաբերել է բացառիկ նրբազգացություն իր երկրի դեմ արված մեղադրանքների նկատմամբ և գնահատել է ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրած համատեղ հայտարարությունը, մտածելով, որ դա կօգնի Թուրքիային լավ երևալ միջազգային հանրության աչքին: 

Նախագահ Էրդողանի հրամանով Թուրքիայի 18 ոչ մահմեդական փոքրամասնությունների խմբերի ներկայացուցիչները 2018 թ. հուլիսի 31-ին հնազանդորեն ստորագրել են համատեղ հայտարարություն՝ պնդելով, որ իրենց իրավունքները չեն ոտնահարվում Թուրքիայի կառավարության կողմից:

Հայտարարության մեջ կեղծորեն նշված է. «Որպես դարեր շարունակ այս երկրում ապրող հնագույն համայնքների տարբեր կրոնների և հավատքի խմբերի կրոնական ներկայացուցիչներ և հիմնադրամների տնօրեններ, մենք ազատ ապրում ենք մեր հավատքով և ազատ դավանում ենք՝ համաձայն մեր ավանդույթների: Բռնաճնշումների մասին պնդումներ կամ ենթադրություններ պարունակող հայտարարությունները լիովին կեղծ են: Անցյալում մեր ունեցած մի շարք խնդիրներն ու հետապնդումները ժամանակի հետ գտել են իրենց լուծումը:Մենք մշտական կապի մեջ ենք մեր պետական հաստատությունների հետ, որոնք պատասխանում են մեր բարձրացրած հարցերին բարի մտադրություններով և դրանք լուծելու ցանկությամբ: Մենք հանդես ենք գալիս այս համատեղ հայտարարությամբ գիտակցաբար՝ ելնելով հանրային կարծիքի ճիշտ իրազեկման պատասխանատվությունից»:

Ստորագրողների թվում էին՝ հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոս Ա-ն, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը, Թուրքիայի գլխավոր ռաբբի Իսհակ Հալեվան, սիրական հնագույն համայնքի փոխանորդ Մոր Ֆիլուքսինոս Յուսուֆ Չեթինը, Թուրքիայի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ արքեպիսկոպոս Լևոն Զեքիյանը, Խալդյան համայնքի փոխանորդ Ֆրանսուա Յաքանը, Թուրքիայի սիրիական կաթոլիկ գլխավոր փոխանորդ պատրիարք քորեպիսկոպոս Օրհան Չանլին, Գետիկփաշա հայկական բողոքական եկեղեցու և դավանության հիմնադրամի հոգևոր նախագահ պատվելի Գրիգոր Աղաբալօղլուն, RUMVADER-ի նախագահ Անտոն Փարիզյանոսը, VADIP և Yedikule Սուրբ Փրկիչ հայկական հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Շիրինօղլուն, Թուրքիայի հրեական հասարակության և Թուրքիայի գլխավոր ռաբբիության հիմնադրամի նախագահ Իսհակ Իբրամզադեն, Բեյօղլու սիրիական Կույս Մարիամ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Սայիդ Սուսին, Սուրբ Հակոբ հայկական կաթոլիկ հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Բեռնար Սարիբեյը, Ստամբուլի սիրիական կաթոլիկ հիմնադրամի նախագահ Զեքի Բազաթեմիրը, Խալդյան կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Թեոման Օնդերը, բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Վասիլ Լիազը, վրացական կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Փոլ Զազաձան և թուրքական Haskoy Karaite հրեական հիմնադրամի նախագահ Միշա Օրմեն։ Այս ոչ մահմեդական 18 առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը լայնորեն տարածվեց Թուրքիայի բոլոր ազգային փոքրամասնությունների թերթերով, թուրքական բոլոր լրատվամիջոցներով և արտասահմանյան մամուլում։

Հետաքրքիր է, որ 2018 թ. օգոստոսի 1-ին՝ համատեղ հայտարարության ստորագրումից մեկ օր անց, բոլոր 18 ոչ մահմեդական առաջնորդները հրավիրվեցին Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատի պաշտոնական ընդունելությունների սրահ և 4-ժամյա ճաշ-հանդիպում ունեցան Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընի հետ։ Վաղօրոք սպասվում էր Էրդողանի մասնակցությունն այս հանդիպմանը, սակայն վերջին պահին նա չկարողացավ մասնակցել։

Չնայած  համատեղ հայտարարությունը նպատակ ուներ կոծկել Թուրքիայում ոչ մահմեդական հաստատությունների առջև ծառացած  բազմաթիվ դժվարությունները, այս բլեֆը շատ արագ բացահայտվեց, երբ մասնակիցները հանդիպման ժամանակ Իբրահիմ Քալընին բողոքեցին իրենց կրոնական իրավունքների բազմաթիվ խախտումների մասին։

Օրինակ, արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հայտնեց տեղական հայկական լրատվամիջոցին, որ ինքը և Շիրինօղլուն Քալընին պատմել են այն կալվածքների մասին, որոնք վերջին տարիներին վերադարձվել են հայ համայնքների հիմնադրամներին, սակայն քաղաքապետի կամ նախարարի կողմից որոշումը չեղյալ համարելով։ Նրանք նաև բողոքել են պատրիարքարանի իրավական կարգավիճակի և նվիրատվություններ ստանալու անկարողության մասին, որի պատճառով պատրիարքարանը կանգնած է լուրջ ֆինանսական դժվարությունների առջև։ Արք. Աթեշյանը առաջարկել է՝ կամ թուրքական կառավարությունը թույլատրի, որ պատրիարքարանը ստանա նվիրատվություններ կամ բյուջե հատկացնի՝ նրա ծախսերը վճարելու համար։ Արք. Աթեշյանը նաև բարձրացրել է տեղական եկեղեցական ներկայացուցիչների կասեցված ընտրությունների և պատրիարքական ընտրությունների հետաձգման հարցերը։ Ընդունելության մյուս մասնակիցները ևս բողոքել են Քալըմին իրենց տարբեր դժվարությունների մասին՝ հակասելով իրենց իսկ ստորագրած հայտարարությանը, որ նրանք կրոնական խնդիրներ չունեն Թուրքիայում։ Ահա թե ինչու նախաճաշը տևեց չորս ժամ…

Իր հերթին Քալընը նախագահ Էրդողանի անունից շնորհակալություն հայտնեց ստորագրող կողմերին իրենց համատեղ հայտարարության համար, ակնհայտ դարձնելով, որ դա Թուրքիայի համար խոշոր հաջողություն է:

Միակ ձայնը, որն ընդդիմացավ ոչ մահմեդական առաջնորդների այս համատեղ հայտարարությանը՝ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանինն էր, որը համարձակորեն հայտարարեց. «Չեն թողնում, որ մեր պատրիարքին ընտրենք, չեն թողնում, որ հոգևոր դպրոց բացենք, թույլ չեն տալիս, որ եկեղեցու հիմնադրամների ղեկավարներ ընտրենք, և համայնքն էլ աղավնու պես երկչոտ է»։

Պարզ է, որ համատեղ հայտարարությունը ստորագրվել էր ճնշման ներքո: Զավեշտալի է, որ թուրքական վարչակարգը ճնշում է գործադրել ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդների վրա, որպեսզի նրանք հայտարարեն, թե իրենց վրա ճնշում չի եղել: Նման բան կարող է լինել միայն Թուրքիայում:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:44
Հրամանը ես եմ տվել. Փաշինյանը՝ Սյունիքի սահմաններից զորքերի հետքաշման մասին
«Այսօր ադրբեջանցի սահմանապահները հայտնվել են Սյունիքում, որովհետև դեկտեմբերի 18-ին եղել է զորքերի հետքաշման հրաման, որը նախատեսված չի եղել...
Աղբյուր` Panorama.am
20:38
Կարող է իմանաք, էս ինչի՞ են մեր ջրերը հավաքում․ Արմենուհի Կյուրեղյան
«Ընդունո՞ւմ եք , որ Սովետական  Խորհրդային հանրապետությունների միության քարտեզներով եք գնալու քննարկումների սեղանի շուրջ։ Ո՞ր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հոկտեմբերի 29-ին և 30-ին սպասվում է անձրև
Մայրաքաղաքում հոկտեմբերի 28-ին, 31-ին, նոյեմբերի 1-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։  Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Սեպտեմբերի 25-ին կար լայնածավալ պատերազմի սկսման տեղեկություն, ի՞նչ արվեց այդ տեղեկության հետ․ Արամ Վարդևանյան
«Իհարկե համոզված եմ, որ պաշտոնատար անձինք տեղյակ են այն մասին, որ վերջին անգամ Արցախը ԵԱՀԿ մինսկի ձևաչափով բանակցություններին մասնակցել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Երկրաշարժ Վրաստանում
3,1 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել Թբիլիսիից 60 կմ հեռավորության վրա, տեղական ժամանակով ժամը 15.50-ին, հայտնում է Վրաստանի Սեյսմիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Հադրութն ու Շուշին ե՞ք հետ բերել, որ այսքան ուրախանում եք․ Քրիստինե Վարդանյան
«Մի հիմար մի քար գցեց ձորը, հազար խելոք չկարողացան հանել։ Հիմա հայտնվել են մի իրավիճակում ու ասում են՝ դե տղա՞ եք, հանեք»,- ասաց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Աշխարհի առաջնությունում այսօր Հայաստանն ունի երկու ներկայացուցիչ
Աշխարհի առաջնությունում այսօր Հայաստանն ունի երկու ներկայացուցիչ։ Ինչպես հայտնում է Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան, երեկոյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Մեզ հաջողվեց առանց պետական սուբսիդավորման պատմամշակութային շենքում ստեղծել մի կառույց, որը բուժեց 5000 տղայի ․ Արմեն Մուրադյան
Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր Արմեն Մուրադյանն ընդունեց ԱՀԿ եվրոպական տարածաշրջանի գրասենյակի հաշմանդամության,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
Առողջապահության նախարարի հրամանով՝ նախագահի նստավայրում գագաթաժողովին առանց դիմակի մասնակցածները ենթակա չեն վարչական պատասխանատվության. Ոստիկանություն
Ոստիկանությունում ուսումնասիրվել են ՀՀ նախագահի նստավայրում հոկտեմբերի 24-ին տեղի ունեցած «Մտքերի հայկական գագաթաժողովի»...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Ե՞րբ եք ի վերջո պատրաստվում այցելել Արցախ․ Խամոյանը՝ Փաշինյանին
«Դուք երեք տարի է իշխանության ղեկին եք և խոշորացույցով բոլորի բանկային հաշիվներից սկսած ուսումնասիրել եք և ուզում եմ արձանագրել, որ որևէ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Սուրբ Աթոռի փոխպետքարտուղար Էդգար Պենյա Պարան այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր
Պաշտոնական այցով Հայաստան ժամանած Սուրբ Աթոռի փոխպետքարտուղար Ն.Գ. արքեպիսկոպոս Էդգար Պենյա Պարայի գլխավորած պատվիրակությունն այցելել է Հայոց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
«Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը Նիկոլ Փաշինյանի հետ կարող է քննարկել միայն իր հրաժարականի տեքստը․ Հայկ Մամիջանյան
«Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը Նիկոլ Փաշինյանի հրավերով իր հետ այս պահին կարող է քննարկել միայն իր հրաժարականի տեքստը։ Ընդդիմադիր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Բա հարցրեք Սերժ Սարգսյանից հետո ո՞նց վիժեցրեց բանակցությունները․ Վահան Բաբայան
ԱԺ նախկին պատգամավոր Վահան Բաբայանը գրում է․ «Բա մեկը չկար՞ ԱԺ-ում հարց տար կապիտուլյանտին,բա որ Սերժ Սարգսյանի ասածները սենց լավ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
«Պատերազմից 1-2 օր առաջ ռադիոկլանում էր եղել, որն այդ առումով վստահելի էր թվացել». Փաշինյան
Տիգրան Աբրահամյանը հետաքրքրվել է Նիկոլ Փաշինյանից, ե՞րբ է զեկուցվել նրան, որ պատերազմի շեմին է երկիրը
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Գլաձոր համայնքն իր միջոցներով վերանորոգել է մանկապարտեզը
Վայոց Ձորի մարզի Գլաձորի համայնքապետարանը հայտնում է․ «Գլաձորի համայնքապետարանի միջոցներով Վերնաշեն բնակավայրի մանկապարտեզում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Էրդողանը փորձում է ստուգել Հայաստանից եկող հետպատերազմյան ազդակները
Թուրքական մամուլն անդրադարձել է բրիտանական «Financial Times» թերթում հրապարակված մի հոդվածի, որտեղ խոսվում է «Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Փաշինյանն ընդդիմադիր պատգամավորներին հրավիրեց խոսելու
ԱԺ-ում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը կրկին հիշեց 2010 թվականին ՀՀ վարչատարածքային բաժանման մասին ընդունված օրենքը,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Ցուկերբերգն ու նրա կինը մեղադրվում են սեռական ոտնձգությունների մեջ
Facebook-ի ղեկավար Մարկ Ցուկերբերգի և նրա կնոջ՝ Պրիսցիլա Չանի նախկին աշխատակիցները զույգի դեմ դատական հայցեր են ներկայացրել՝ նրանց մեղադրելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:03
Ուզում եմ հասկանալ վիճակագրական այս խառնիփնթոր իրավիճակը, ինչի հետևանք է, չտիրապետելո՞ւ. Թագուհի Թովմասյանը՝ Անահիտ Ավանեսյանին
«Ուսումնասիրել եմ պետական հաստատությունների հրապարակած մի շարք տվյալներ և պարզել, որ կան ակնհայտ հակասություններ: Պետական վիճակագրության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:58
Էմին Երիցյան. Ընտրությունների ժամանակ այդ տեսակն ակտիվանում է
Հայաստանի համայնքների միության նախագահ Էմին Երիցյանը գրում է. «Դատարկախոս մարդկանց տեսակ կա, որ սիրում են ուրիշներից խոսել, բամբասել,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Սոֆյա Հովսեփյանը՝ Արշակ Կարապետյանի պատասխանի մասին. Նման ցինիզմ չեք գտնի
ԱԺ նախկին պատգամավոր Սոֆյա Հովսեփյանը, արձագանքելով ԱԺ-ում կառավարության հարց ու պատասխանի ընթացքում ընդդիմադիր պատգամավոր Գեղամ Մանուկյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:37
Արտակ Զաքարյան. Վաղվա Արցախին ու Հայաստանին այսօր ուրանում ենք բոլորս
ՀՀԿ-ական գործիչ, պաշտպանության նախկին փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը գրում է. «Հայաստանն ու Արցախն այսօր զոհ են դառնում  հարուստների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Աննա Մկրտչյանի հարցին կառավարության անդամներից որևէ մեկը չպատասխանեց
«Արդյո՞ք Մոսկվայում ամեն ինչ այնքան վատ է անցել, որ խոսելու ոչինչ չկա»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Սաակաշվիլին ցանկանում են ստիպողաբար կերակրել
Վրաստանի նախկին նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլիին, որը գտնվում է Ռուսթավի քաղաքի բանտում, մտադիր են հարկադրաբար կերակրել։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Նիկոլ Փաշինյանի ԱԺ գալուց առաջ ջրի շշերը հավաքում են
ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Մանուկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում երկու լուսանկար է հրապարակել ու գրել. «ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Ինչո՞ւ ՊՆ չի հրապարակում զոհված ու հուղարկավորված զոհված տղերքի անունները. Գեղամ Նազարյան
ԱԺ-ում կառավարության  հետ հարցուպատասխանի ժամանակ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Նազարյանն ասաց, որ շաբաթներ առաջ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
ՊՆ-ն էլ այն կազմակերպությունը չէ, որ դուք ինչ ուզեք, հարցնեք, մենք էլ ինչ ուզենք, պատասխանենք. Արշակ Կարապետյան
«Նիկոլ Փաշինյանը նոր հայտարարեց, որ 2020 թվականի դեկտեմբերից մեր զորքերը կանգնած են Փելասարում, բայց նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ զորքերը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Գործարկվելու է Զառիթափ բնակավայրի շչակը
Հոկտեմբերի 28-ին` ժամը 10:00-ից 12:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Վայոց ձորի մարզային փրկարարական վարչությունը Զառիթափ բնակավայրում իրականացնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
ԱՄՆ կոնգրեսականները Բայդենին կոչ են արել Թուրքիային չվաճառել F-16 ռազմական ինքնաթիռներ
ԱՄՆ կոնգրեսի 11 անդամներ Թուրքիայի վերաբերյալ նամակ են հղել նախագահ Ջո Բայդենին։ Նամակում նշվել է, որ Թուրքիան վտանգ է ներկայացնում ԱՄՆ-ի և նրա...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Ոստիկանությունը Մալաթիա-Սեբաստիայում ուժեղացված ծառայությունն արդյունավետ է համարում
Ոստիկանությունը երեկ երեկոյան ուժեղացված ծառայություններ էր իրականացնում Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում։  Հասարակական կարգի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}