Քաղաքական 11:15 08/08/2018 Աշխարհում

Թուրքիան ճնշում է ոչ մահմեդական առաջնորդների վրա, որպեսզի պնդեն, թե իրենց չեն ճնշում. Սասունյան

Իմ վերջին հոդվածներից մեկում գրել էի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության Կրոնական ազատությունների մասին տարեկան զեկույցի մասին, որտեղ նշված էր, որ «Թուրքիայում բոլոր կրոնական խմբերը, բացի սունի մահմեդականներից, տառապում են խտրականությունից և հալածանքներից.... Կրոնական փոքրամասնություններն ասում են, որ շարունակում են դժվարություններ կրել հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր [իսլամական] կրոնի դասերից ազատվելու, պաշտամունքի վայրերի գործածման կամ բացման, ինչպես նաև հողի ու սեփականության վեճերի լուծման հարցում: Կառավարությունը սահմանափակել է կրոնական փոքրամասնության խմբերի ջանքերը իրենց հոգևորականների պատրաստման գործում...»:

Զեկույցի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հերքեց այն՝ կրոնական իրավունքների փաստագրված խախտումներն անվանելով «որոշ անհիմն պահանջների կրկնություն»:

Թուրքիայի նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ջանաց ավելի խիստ ձևով հերքել Պետքարտուղարության մեղադրանքներն ընդդեմ Թուրքիայի, թեև նա սովորաբար անտեսում է Թուրքիայի քաղաքացիների, ինչպես նաև փոքրամասնությունների, նույնիսկ ամերիկացների, ինչպես պատվելի Էնդրյու Բրանսոնի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումների մասին բոլոր բողոքները: Էրդողանն անմիջապես հրամայեց իր օգնականներին համատեղ հայտարարություն պատրաստել Թուրքիայի բոլոր ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրությամբ, պնդելով, որ իրենց կրոնական իրավունքները չեն խախտվում: Քանի որ այդ ոչ մահմեդական առաջնորդները պատանդներ են Թուրքիայում, նրանց ոչինչ չէր մնում անելու, քան ստորագրել այդ դիմումը, որը նրանց համար պատրաստել էր թուրքական կառավարությունը:

Չնայած մեզ համար հեշտ է քննադատել այս ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդներին իրենց հանդեպ կիրառվող ճնշումները թաքցնելու համար, սակայն պետք  է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ նրանք ապրում են դաժան ռեժիմի տակ, որն առանց վարանելու կարող է ձերբակալել և խոշտանգել ոչ միայն կրոնական առաջնորդներին, այլև նրանց համայնքի անդամներին: Մենք պետք է նույնիսկ գոհ լինենք, որ նախագահ Էրդողանը, չնայած իր բռնապետական բնավորությանը, ցուցաբերել է բացառիկ նրբազգացություն իր երկրի դեմ արված մեղադրանքների նկատմամբ և գնահատել է ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրած համատեղ հայտարարությունը, մտածելով, որ դա կօգնի Թուրքիային լավ երևալ միջազգային հանրության աչքին: 

Նախագահ Էրդողանի հրամանով Թուրքիայի 18 ոչ մահմեդական փոքրամասնությունների խմբերի ներկայացուցիչները 2018 թ. հուլիսի 31-ին հնազանդորեն ստորագրել են համատեղ հայտարարություն՝ պնդելով, որ իրենց իրավունքները չեն ոտնահարվում Թուրքիայի կառավարության կողմից:

Հայտարարության մեջ կեղծորեն նշված է. «Որպես դարեր շարունակ այս երկրում ապրող հնագույն համայնքների տարբեր կրոնների և հավատքի խմբերի կրոնական ներկայացուցիչներ և հիմնադրամների տնօրեններ, մենք ազատ ապրում ենք մեր հավատքով և ազատ դավանում ենք՝ համաձայն մեր ավանդույթների: Բռնաճնշումների մասին պնդումներ կամ ենթադրություններ պարունակող հայտարարությունները լիովին կեղծ են: Անցյալում մեր ունեցած մի շարք խնդիրներն ու հետապնդումները ժամանակի հետ գտել են իրենց լուծումը:Մենք մշտական կապի մեջ ենք մեր պետական հաստատությունների հետ, որոնք պատասխանում են մեր բարձրացրած հարցերին բարի մտադրություններով և դրանք լուծելու ցանկությամբ: Մենք հանդես ենք գալիս այս համատեղ հայտարարությամբ գիտակցաբար՝ ելնելով հանրային կարծիքի ճիշտ իրազեկման պատասխանատվությունից»:

Ստորագրողների թվում էին՝ հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոս Ա-ն, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը, Թուրքիայի գլխավոր ռաբբի Իսհակ Հալեվան, սիրական հնագույն համայնքի փոխանորդ Մոր Ֆիլուքսինոս Յուսուֆ Չեթինը, Թուրքիայի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ արքեպիսկոպոս Լևոն Զեքիյանը, Խալդյան համայնքի փոխանորդ Ֆրանսուա Յաքանը, Թուրքիայի սիրիական կաթոլիկ գլխավոր փոխանորդ պատրիարք քորեպիսկոպոս Օրհան Չանլին, Գետիկփաշա հայկական բողոքական եկեղեցու և դավանության հիմնադրամի հոգևոր նախագահ պատվելի Գրիգոր Աղաբալօղլուն, RUMVADER-ի նախագահ Անտոն Փարիզյանոսը, VADIP և Yedikule Սուրբ Փրկիչ հայկական հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Շիրինօղլուն, Թուրքիայի հրեական հասարակության և Թուրքիայի գլխավոր ռաբբիության հիմնադրամի նախագահ Իսհակ Իբրամզադեն, Բեյօղլու սիրիական Կույս Մարիամ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Սայիդ Սուսին, Սուրբ Հակոբ հայկական կաթոլիկ հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Բեռնար Սարիբեյը, Ստամբուլի սիրիական կաթոլիկ հիմնադրամի նախագահ Զեքի Բազաթեմիրը, Խալդյան կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Թեոման Օնդերը, բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Վասիլ Լիազը, վրացական կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Փոլ Զազաձան և թուրքական Haskoy Karaite հրեական հիմնադրամի նախագահ Միշա Օրմեն։ Այս ոչ մահմեդական 18 առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը լայնորեն տարածվեց Թուրքիայի բոլոր ազգային փոքրամասնությունների թերթերով, թուրքական բոլոր լրատվամիջոցներով և արտասահմանյան մամուլում։

Հետաքրքիր է, որ 2018 թ. օգոստոսի 1-ին՝ համատեղ հայտարարության ստորագրումից մեկ օր անց, բոլոր 18 ոչ մահմեդական առաջնորդները հրավիրվեցին Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատի պաշտոնական ընդունելությունների սրահ և 4-ժամյա ճաշ-հանդիպում ունեցան Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընի հետ։ Վաղօրոք սպասվում էր Էրդողանի մասնակցությունն այս հանդիպմանը, սակայն վերջին պահին նա չկարողացավ մասնակցել։

Չնայած  համատեղ հայտարարությունը նպատակ ուներ կոծկել Թուրքիայում ոչ մահմեդական հաստատությունների առջև ծառացած  բազմաթիվ դժվարությունները, այս բլեֆը շատ արագ բացահայտվեց, երբ մասնակիցները հանդիպման ժամանակ Իբրահիմ Քալընին բողոքեցին իրենց կրոնական իրավունքների բազմաթիվ խախտումների մասին։

Օրինակ, արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հայտնեց տեղական հայկական լրատվամիջոցին, որ ինքը և Շիրինօղլուն Քալընին պատմել են այն կալվածքների մասին, որոնք վերջին տարիներին վերադարձվել են հայ համայնքների հիմնադրամներին, սակայն քաղաքապետի կամ նախարարի կողմից որոշումը չեղյալ համարելով։ Նրանք նաև բողոքել են պատրիարքարանի իրավական կարգավիճակի և նվիրատվություններ ստանալու անկարողության մասին, որի պատճառով պատրիարքարանը կանգնած է լուրջ ֆինանսական դժվարությունների առջև։ Արք. Աթեշյանը առաջարկել է՝ կամ թուրքական կառավարությունը թույլատրի, որ պատրիարքարանը ստանա նվիրատվություններ կամ բյուջե հատկացնի՝ նրա ծախսերը վճարելու համար։ Արք. Աթեշյանը նաև բարձրացրել է տեղական եկեղեցական ներկայացուցիչների կասեցված ընտրությունների և պատրիարքական ընտրությունների հետաձգման հարցերը։ Ընդունելության մյուս մասնակիցները ևս բողոքել են Քալըմին իրենց տարբեր դժվարությունների մասին՝ հակասելով իրենց իսկ ստորագրած հայտարարությանը, որ նրանք կրոնական խնդիրներ չունեն Թուրքիայում։ Ահա թե ինչու նախաճաշը տևեց չորս ժամ…

Իր հերթին Քալընը նախագահ Էրդողանի անունից շնորհակալություն հայտնեց ստորագրող կողմերին իրենց համատեղ հայտարարության համար, ակնհայտ դարձնելով, որ դա Թուրքիայի համար խոշոր հաջողություն է:

Միակ ձայնը, որն ընդդիմացավ ոչ մահմեդական առաջնորդների այս համատեղ հայտարարությանը՝ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանինն էր, որը համարձակորեն հայտարարեց. «Չեն թողնում, որ մեր պատրիարքին ընտրենք, չեն թողնում, որ հոգևոր դպրոց բացենք, թույլ չեն տալիս, որ եկեղեցու հիմնադրամների ղեկավարներ ընտրենք, և համայնքն էլ աղավնու պես երկչոտ է»։

Պարզ է, որ համատեղ հայտարարությունը ստորագրվել էր ճնշման ներքո: Զավեշտալի է, որ թուրքական վարչակարգը ճնշում է գործադրել ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդների վրա, որպեսզի նրանք հայտարարեն, թե իրենց վրա ճնշում չի եղել: Նման բան կարող է լինել միայն Թուրքիայում:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:06
Ռուբեն Մելքոնյան. «Խաղաղության դարաշրջանը» ինքնակործան և հայասպան միֆ է, բայց կա փրկության բանաձև
ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան, թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը գրում է. ««Խաղաղության դարաշրջանը» ինքնակործան և ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
«Լուծումը հավաստի աղբյուրը հուշարձան-պուլպուլակ սարքելն ա»
ՀԺ-ի հավաստի աղբյուրն ու Ֆեյսբուքի իրական օգտատերերը
Աղբյուր` Panorama.am
15:51
Հավաստի տեղեկություններով՝ բոլոր բանակցությունները իրականացվում են ԱԽՔ-ի խողովակով. Հայկ Մամիջանյան
«Այն քաղաքական վատ որակի «կրուտիտներով» լեցուն ասուլիս էր, մեծամասամբ՝ դատարկ, միտված էր այլ մարդկանց և երևույթների վրա...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Էրդողանը կայցելի Ադրբեջան
Թուրքիայի նախագահը նախատեսում է մասնակցել Կովսականի (Զանգիլան) միջազգային օդանավակայանի բացման արարողությանը։ «Սպասվում է, որ երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:37
Կադիրովի երեք անչափահաս որդիները կգնան հատուկ գործողության գոտի
Չեչնիայի ղեկավար Ռամզան Կադիրովի երեք անչափահաս որդիները շուտով կգնան հատուկ ռազմական գործողության գոտի։ «Ռիա Նովոստի»...
Աղբյուր` Panorama.am
15:19
Գոհար Մելոյան. Ձեր քաշին անհամապատաասխան ծանրաձողի եք մոտեցել, ԱՐԴԵՆ վաղուց…
Սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Գոհար Մելոյանը, արձագանքելով ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի գրառմանը, նշում է. ««Բոլորը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Վատիկանում կայացել է միջազգային սպորտային գագաթնաժողով
Վատիկանում տեղի է ունեցել միջազգային սպորտային գագաթնաժողով: Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) նախագահ Թոմաս Բախը Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի և...
Աղբյուր` Panorama.am
14:40
Մարդ նշանակեք, որը հատուկ կզբաղվի Էրեբունի թանգարանի կանաչապատման հարցերով. Հրաչյա Սարգսյան
Երևանի քաղաքապետարանի գործակարգավորականի նիստում քաղաքապետ Հրաչյա Սարգսյանին զեկուցվեց, որ Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի ոռոգման...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-4 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում հոկտեմբերի 3-ի կեսօրից հետո առանձին շրջաններում հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ, 4-8-ը սպասվում է առանց տեղումների...
Աղբյուր` Panorama.am
14:21
Վթարային ջրանջատում Սևանում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարի վերացման աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ....
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Հասել ենք կրիտիկական կետին ու այլևս հապաղելու տեղ ու իրավունք չունենք. Ղազինյան
«Թշնամին, շնագայլերի նման, զգացել է մեր թույլ ու անպաշտպան վիճակը ու բաց չի թողնելու իր ճանկն ընկած վիրավոր առյուծին խեղդամահ անելու հնարավորությունը»:
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Որքանո՞վ 75 հազար դրամը կօգնի այն մարդկանց, որոնք կոչվում են աշխատող աղքատներ. Թաթուլ Մանասերյան
Կառավարությունը սեպտեմբերի 29-ի նիստում հավանության արժանացրեց 2023 թվականից նվազագույն աշխատավարձը 68000 դրամից 75000 դրամ ավելացնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:44
Աղվան Հովսեփյանին հանցակցելու դրվագով Վրեժ Մարկոսյանի վերաբերյալ կայացվել է մեղադրական դատավճիռ. Դատախազություն
Գլխավոր դատախազությունը 2022 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան էր ուղարկել քրեական գործ՝ ըստ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:25
ԿԽՄԿ-ի ներկայացուցիչները հանդիպել են սեպտեմբերի 13-ից հետո գերեվարված ռազմագերիների հետ. Զառա Ամատունի
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն Ադրբեջանում գերեվարված անձանց թվի հետ կապված վիճակագրական տվյալներ չի տրամադրում հանրությանը, բայց անմիջական կապի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:17
Արցախում այս տարվա ընթացքում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 3993 դեպք
Սեպտեմբերի 8-ից մինչև 30-ն ընկած ժամանակահատվածում Արցախում կատարվել է ընդհանուր 1514 թեստավորում, որի արդյունքում հաստատվել է կորոնավիրուսային...
Աղբյուր` Panorama.am
13:10
Այդ զեկույցն էլի շենքի ինչ որ կաբինետներում պտտվում է, ինձ չի հասել. Հրաչյա Սարգսյան
Երևանի քաղաքապետարանի գործակարգավարական խորհրդակցության ժամանակ Շինարարության բարեկարգման վարչությունը պետք է զեկուցեր Նոր Արաբկիր զբոսայգում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:02
«Հաղթանակ» զբոսայգու նոր «чертово колесо»-ն ապօրինի է
Հաղթանակ զբոսայգում տեղադրված «Սատանի անիվ» կարուսելն ապօրինի է տեղադրվել։ Այդ մասին այսօր հայտարարեց Երևանի քաղաքապետի պաշտոնը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:45
Դավիթ Բաբայան. Վահանը բեռ համարող ժողովուրդը դատապարտված է
Արցախի Հանրապետության ԱԳ նախարար Դավիթ Բաբայանը գրում է. «Արցախն իսկապես շատ ծանր է: Այն վահան է, որը դարեր շարունակ պաշտպանել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:40
ՊԵԿ. Փորձ է արվել ՀՀ-ից ՌԴ արտահանել ծխախոտային արտադրանքի չհայտարարագրված մեծ խմբաքանակ
Թվով 199 հազար տուփ չհայտարարագրված և առանց ակցիզային դրոշմանիշերի ծխախոտ։
Աղբյուր` Panorama.am
12:31
Սոչիում արշավի ժամանակ մի խումբ զբոսաշրջիկներ են կորել, այդ թվում՝ երեխաներ
Սոչիում արշավի ժամանակ անհետացել է զբոսաշրջիկների մի խումբ, որի կազմում կա երեք երեխա։ Այս մասին երկուշաբթի՝ հոկտեմբերի 3-ին, հայտնել է ՌԴ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
ԿԳՄՍՆ. Ունենք բուհերի խոշորացման ծրագիր
«Նախատեսվում է գնալ այն ճանապարհով, որ ընդունելության քննությունները վերանան, և դրանք անցկացվեն կրեդիտների փոխճանաչմամբ, ինչպես զարգացած...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
«Զուլալի»-ն մրցանակներ է ստացել
Ռեժիսոր Հայկ Օրդյանի «Զուլալի» ֆիլմը Սանկտ Պետերբուրգում անցկացված միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Նիկոլ Փաշինյան. Ադրբեջանը երկրորդ անգամ չի կատարում խոստումը
«Արդեն երկրորդ անգամ է, որ Ադրբեջանը հրաժարվում է կատարել իր  խոստումը հայաստանցի ռազմագերիներին վերադարձնելու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
Հայաստանում վերջին մեկ շաբաթում հաստատվել է կորոնավիրուսի 910 նոր դեպք, մահացել է 8 մարդ
Հայաստանում վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում՝ սեպտեմբերի 26-ից հոկտեմբերի 2-ը, կատարվել է ընդհանուր 4850 թեստավորում, հաստատվել է կորոնավիրուսային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան. Ես հավատում եմ, որ Արարատ Միրզոյանը նման բան է ասել Բայրամովին
«Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը գրում է. «Արարատ Միրզոյանն Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
ԵՄ-ն ցանկանում է նոր պատժամիջոցներ սահմանել Իրանի դեմ՝ բողոքի ցույցերը ճնշելու պատճառով
Եվրամիության որոշ երկրներ Իրանի դեմ պատժամիջոցների առաջարկներ են պատրաստել՝ ի պատասխան կանանց բողոքի ակցիաների ճնշման: Նախագծով առաջարկվում է 16...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
Մարուքյանը՝ Կլաարի գրառման մասին.Պարզ է չէ՞, թե ինչ է կատարվում
Հատուկ հանձնարարություններով դսպան նշանակված Էդմոն Մարուքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում արձագանքել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:12
Sony Pictures-ը կնկարահանի «Տարզանը»
Sony Pictures-ը կնկարահանի Էդգար Ռայս Բերոուզի «Տարզանը»։ The Hollywood Reporter-ի հաղորդմամբ, ֆիլմի իրավունքներն արդեն ձեռք են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Վահե Հովհաննիսյան. Ստորագրե՞լ, թե՞ չստորագրել. սա չէ´ խնդիրը
Այլընտրանքային նախագծեր խմբի փորձագետ Վահե Հովհաննիսյանն իր հոդվածում գրում է. «Խնդիր 1 Մեր հասարակությունն առ այս պահը լավ չի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Թաթուլ Մանասերյան.  Պարենային զամբյուղի գինը կբարձրանա 80 հազար դրամ՝ առնվազն
15:24 03/10/2022

Թաթուլ Մանասերյան. Պարենային զամբյուղի գինը կբարձրանա 80 հազար դրամ՝ առնվազն

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}