Քաղաքական 11:15 08/08/2018 Աշխարհում

Թուրքիան ճնշում է ոչ մահմեդական առաջնորդների վրա, որպեսզի պնդեն, թե իրենց չեն ճնշում. Սասունյան

Իմ վերջին հոդվածներից մեկում գրել էի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության Կրոնական ազատությունների մասին տարեկան զեկույցի մասին, որտեղ նշված էր, որ «Թուրքիայում բոլոր կրոնական խմբերը, բացի սունի մահմեդականներից, տառապում են խտրականությունից և հալածանքներից.... Կրոնական փոքրամասնություններն ասում են, որ շարունակում են դժվարություններ կրել հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր [իսլամական] կրոնի դասերից ազատվելու, պաշտամունքի վայրերի գործածման կամ բացման, ինչպես նաև հողի ու սեփականության վեճերի լուծման հարցում: Կառավարությունը սահմանափակել է կրոնական փոքրամասնության խմբերի ջանքերը իրենց հոգևորականների պատրաստման գործում...»:

Զեկույցի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հերքեց այն՝ կրոնական իրավունքների փաստագրված խախտումներն անվանելով «որոշ անհիմն պահանջների կրկնություն»:

Թուրքիայի նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ջանաց ավելի խիստ ձևով հերքել Պետքարտուղարության մեղադրանքներն ընդդեմ Թուրքիայի, թեև նա սովորաբար անտեսում է Թուրքիայի քաղաքացիների, ինչպես նաև փոքրամասնությունների, նույնիսկ ամերիկացների, ինչպես պատվելի Էնդրյու Բրանսոնի մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումների մասին բոլոր բողոքները: Էրդողանն անմիջապես հրամայեց իր օգնականներին համատեղ հայտարարություն պատրաստել Թուրքիայի բոլոր ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրությամբ, պնդելով, որ իրենց կրոնական իրավունքները չեն խախտվում: Քանի որ այդ ոչ մահմեդական առաջնորդները պատանդներ են Թուրքիայում, նրանց ոչինչ չէր մնում անելու, քան ստորագրել այդ դիմումը, որը նրանց համար պատրաստել էր թուրքական կառավարությունը:

Չնայած մեզ համար հեշտ է քննադատել այս ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդներին իրենց հանդեպ կիրառվող ճնշումները թաքցնելու համար, սակայն պետք  է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ նրանք ապրում են դաժան ռեժիմի տակ, որն առանց վարանելու կարող է ձերբակալել և խոշտանգել ոչ միայն կրոնական առաջնորդներին, այլև նրանց համայնքի անդամներին: Մենք պետք է նույնիսկ գոհ լինենք, որ նախագահ Էրդողանը, չնայած իր բռնապետական բնավորությանը, ցուցաբերել է բացառիկ նրբազգացություն իր երկրի դեմ արված մեղադրանքների նկատմամբ և գնահատել է ոչ մահմեդական առաջնորդների ստորագրած համատեղ հայտարարությունը, մտածելով, որ դա կօգնի Թուրքիային լավ երևալ միջազգային հանրության աչքին: 

Նախագահ Էրդողանի հրամանով Թուրքիայի 18 ոչ մահմեդական փոքրամասնությունների խմբերի ներկայացուցիչները 2018 թ. հուլիսի 31-ին հնազանդորեն ստորագրել են համատեղ հայտարարություն՝ պնդելով, որ իրենց իրավունքները չեն ոտնահարվում Թուրքիայի կառավարության կողմից:

Հայտարարության մեջ կեղծորեն նշված է. «Որպես դարեր շարունակ այս երկրում ապրող հնագույն համայնքների տարբեր կրոնների և հավատքի խմբերի կրոնական ներկայացուցիչներ և հիմնադրամների տնօրեններ, մենք ազատ ապրում ենք մեր հավատքով և ազատ դավանում ենք՝ համաձայն մեր ավանդույթների: Բռնաճնշումների մասին պնդումներ կամ ենթադրություններ պարունակող հայտարարությունները լիովին կեղծ են: Անցյալում մեր ունեցած մի շարք խնդիրներն ու հետապնդումները ժամանակի հետ գտել են իրենց լուծումը:Մենք մշտական կապի մեջ ենք մեր պետական հաստատությունների հետ, որոնք պատասխանում են մեր բարձրացրած հարցերին բարի մտադրություններով և դրանք լուծելու ցանկությամբ: Մենք հանդես ենք գալիս այս համատեղ հայտարարությամբ գիտակցաբար՝ ելնելով հանրային կարծիքի ճիշտ իրազեկման պատասխանատվությունից»:

Ստորագրողների թվում էին՝ հունական ուղղափառ պատրիարք Բարդուղիմեոս Ա-ն, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը, Թուրքիայի գլխավոր ռաբբի Իսհակ Հալեվան, սիրական հնագույն համայնքի փոխանորդ Մոր Ֆիլուքսինոս Յուսուֆ Չեթինը, Թուրքիայի հայ կաթոլիկների հոգևոր առաջնորդ արքեպիսկոպոս Լևոն Զեքիյանը, Խալդյան համայնքի փոխանորդ Ֆրանսուա Յաքանը, Թուրքիայի սիրիական կաթոլիկ գլխավոր փոխանորդ պատրիարք քորեպիսկոպոս Օրհան Չանլին, Գետիկփաշա հայկական բողոքական եկեղեցու և դավանության հիմնադրամի հոգևոր նախագահ պատվելի Գրիգոր Աղաբալօղլուն, RUMVADER-ի նախագահ Անտոն Փարիզյանոսը, VADIP և Yedikule Սուրբ Փրկիչ հայկական հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Շիրինօղլուն, Թուրքիայի հրեական հասարակության և Թուրքիայի գլխավոր ռաբբիության հիմնադրամի նախագահ Իսհակ Իբրամզադեն, Բեյօղլու սիրիական Կույս Մարիամ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Սայիդ Սուսին, Սուրբ Հակոբ հայկական կաթոլիկ հիվանդանոցի հիմնադրամի նախագահ Բեռնար Սարիբեյը, Ստամբուլի սիրիական կաթոլիկ հիմնադրամի նախագահ Զեքի Բազաթեմիրը, Խալդյան կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Թեոման Օնդերը, բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Վասիլ Լիազը, վրացական կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Փոլ Զազաձան և թուրքական Haskoy Karaite հրեական հիմնադրամի նախագահ Միշա Օրմեն։ Այս ոչ մահմեդական 18 առաջնորդների համատեղ հայտարարությունը լայնորեն տարածվեց Թուրքիայի բոլոր ազգային փոքրամասնությունների թերթերով, թուրքական բոլոր լրատվամիջոցներով և արտասահմանյան մամուլում։

Հետաքրքիր է, որ 2018 թ. օգոստոսի 1-ին՝ համատեղ հայտարարության ստորագրումից մեկ օր անց, բոլոր 18 ոչ մահմեդական առաջնորդները հրավիրվեցին Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատի պաշտոնական ընդունելությունների սրահ և 4-ժամյա ճաշ-հանդիպում ունեցան Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընի հետ։ Վաղօրոք սպասվում էր Էրդողանի մասնակցությունն այս հանդիպմանը, սակայն վերջին պահին նա չկարողացավ մասնակցել։

Չնայած  համատեղ հայտարարությունը նպատակ ուներ կոծկել Թուրքիայում ոչ մահմեդական հաստատությունների առջև ծառացած  բազմաթիվ դժվարությունները, այս բլեֆը շատ արագ բացահայտվեց, երբ մասնակիցները հանդիպման ժամանակ Իբրահիմ Քալընին բողոքեցին իրենց կրոնական իրավունքների բազմաթիվ խախտումների մասին։

Օրինակ, արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հայտնեց տեղական հայկական լրատվամիջոցին, որ ինքը և Շիրինօղլուն Քալընին պատմել են այն կալվածքների մասին, որոնք վերջին տարիներին վերադարձվել են հայ համայնքների հիմնադրամներին, սակայն քաղաքապետի կամ նախարարի կողմից որոշումը չեղյալ համարելով։ Նրանք նաև բողոքել են պատրիարքարանի իրավական կարգավիճակի և նվիրատվություններ ստանալու անկարողության մասին, որի պատճառով պատրիարքարանը կանգնած է լուրջ ֆինանսական դժվարությունների առջև։ Արք. Աթեշյանը առաջարկել է՝ կամ թուրքական կառավարությունը թույլատրի, որ պատրիարքարանը ստանա նվիրատվություններ կամ բյուջե հատկացնի՝ նրա ծախսերը վճարելու համար։ Արք. Աթեշյանը նաև բարձրացրել է տեղական եկեղեցական ներկայացուցիչների կասեցված ընտրությունների և պատրիարքական ընտրությունների հետաձգման հարցերը։ Ընդունելության մյուս մասնակիցները ևս բողոքել են Քալըմին իրենց տարբեր դժվարությունների մասին՝ հակասելով իրենց իսկ ստորագրած հայտարարությանը, որ նրանք կրոնական խնդիրներ չունեն Թուրքիայում։ Ահա թե ինչու նախաճաշը տևեց չորս ժամ…

Իր հերթին Քալընը նախագահ Էրդողանի անունից շնորհակալություն հայտնեց ստորագրող կողմերին իրենց համատեղ հայտարարության համար, ակնհայտ դարձնելով, որ դա Թուրքիայի համար խոշոր հաջողություն է:

Միակ ձայնը, որն ընդդիմացավ ոչ մահմեդական առաջնորդների այս համատեղ հայտարարությանը՝ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանինն էր, որը համարձակորեն հայտարարեց. «Չեն թողնում, որ մեր պատրիարքին ընտրենք, չեն թողնում, որ հոգևոր դպրոց բացենք, թույլ չեն տալիս, որ եկեղեցու հիմնադրամների ղեկավարներ ընտրենք, և համայնքն էլ աղավնու պես երկչոտ է»։

Պարզ է, որ համատեղ հայտարարությունը ստորագրվել էր ճնշման ներքո: Զավեշտալի է, որ թուրքական վարչակարգը ճնշում է գործադրել ազգային փոքրամասնությունների առաջնորդների վրա, որպեսզի նրանք հայտարարեն, թե իրենց վրա ճնշում չի եղել: Նման բան կարող է լինել միայն Թուրքիայում:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Հացի և հացահատիկի ամենաբարձր գներ ունեցող ԵՄ երկրները
Համաձայն Եվրոստատի 2018-ի գների ինդեքսի, Դանիան Եվրամիությունում հացի և հացահատիկի ամենաբարձր գներն ունեցող երկիրն է: Գների մակարդակի ինդեքսն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Արհեստական բանականությունը կստեղծի WCIT-ի հիմնը
Հոկտեմբերի 6-9-ը Երևանում կանցկացվի Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային կոնգրեսը՝ World Congress on Information Technology (WCIT):...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
90-մետրանոց գոբելեն՝ «Գահերի խաղի» մոտիվներով
Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Բայե  քաղաքում բացվել է յուրօրինակ ցուցահանդես, որի գլխավոր ցուցանմուշը «Գահերի խաղը» ֆիլմի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Հայաստանից ԱՄՆ ներմուծված շշալցված ջրերում չափից շատ մկնդեղի առկայության հին տվյալները՝ թարմացված հրատարակմա՞մբ
ԱՄՆ Սննդի և դեղորայքի վերահսկողության գործակալությունը (FDA) Հայաստանից ԱՄՆ արտահանված շշալցված ջրերում հայտնաբերվել է մկնդեղի թույլատրելիից շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Քեյթ Միդլթոնի 4-ամյա դուստրը վստահ է, որ մայրը հղի է
Մեծ Բրիտանիայի արքայադուստր Շարլոտտան իր դպրոցական ընկերներին պատմել է, որ մայրը՝ դքսուհի Քեյթ Միդլթոնն իրեն քույրիկ է «նվիրելու»:...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Պատրաստվել է աշխարհի ամենամեծ աղցանն ու ընդգրկվել Գինեսի գրքում
Պերուի Տրուհիյոհ քաղաքի բնակիչները հայտնվել են Գինեսի ռեկորդների գրքում ՝ պատրաստելով արտիճուկներով աղցան, որը կշռել է 784,53 կգ: Ինչպես...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Մեկ օրում՝ 26 ՃՏՊ, զոհվել է 5 մարդ
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` սեպտեմբերի 16-ից 17-ը ՀՀ ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների կողմից բացահայտվել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Փղիկն օգնել է գետում լողացող տղամարդուն
Համացանցում հայտնվել է տեսնայութ, որտեղ երևում է, թե ինչպես է փղիկն օգնում գետում լողացող տղամարդուն։ Փղերն  ուժեղ հոսքով գետի մոտ են եղել,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Վրացի դիզայները խմել սիրողների համար կոշիկ է հնարել
Ֆրանսիական Vetements բրենդը, որի հիմնադիրը վրացական ծագմամբ մոդելյեր Դեմնա Գվասալիան է, թողարկել է կոշիկ երեկույթների համար: Լենտա.ռու-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Բրիտանիայի թագուհին մնացել է առանց բարի
Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ի Բուքինգհեմյան պալատում գտնվող անձնական բարը փակել են՝  անձնակազմի հարբեցողության պատճառով, որոնք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Թուրքիան կարող է հեռացվել Եվրախորհրդից
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը  (ՄԻԵԴ) կքննարկի  Թուրքիայի ընդդիմադիր քրդամետ «Ժողովրդադեմոկրատական» կուսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Ավրորա Մարդիգանյանի ընծայագրով գիրքը նվիրաբերվել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին
Ամերիկաբնակ Նադյա Շահգալդյանը (Nadia Shahgaldian) որպես նվիրատվություն Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին է հանձնել  եզակի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Ինձ համար պատիվ է, որ մենք ներդրում ենք ունեցել Սբ. Հովհաննես եկեղեցու պահպանության հարցում. ԱՄՆ դեսպան
«Միացյալ Նահանգների կառավարությունն ու ժողովուրդը մեծ հարգանք ու ակնածանք են տածում Հայաստանի հարուստ պատմության և ժառանգության նկատմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԱԱ. Կարապետ Չալյանը պարտվել է բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում
Ղազախստանում ավարտին մոտեցող հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության 77 կգ քաշային կարգում Կարապետ Չալյանը պարտվել է բրոնզե մեդալի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Վթար Աբովյան քաղաքում. կան տուժածներ
Այսօր՝ ժամը 14:30-ին, «911» ծառայություն տեղեկություն է հաղորդվել, որ Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի Բարեկամության փողոցում տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:46
«Data» սակագնային պլաններ. ստացե՛ք կրկնակի և դեռ ավելի ինտերնետ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ից
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն առաջարկում է դառնալ «Data 3500» կամ «Data 5500» սակագնային պլանի բաժանորդ և ամսական ստանալ կրկնակի ավելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Օրինագիծն անշարժ գույքի կադաստրային արժեքը և ոչ թե գույքահարկը «հաշվելու» մասին է. Կոմիտե
Կադաստրի կոմիտեն հաղորդագրություն է տարածել նախորդ շաբաթ Ազգային ժողովում քննարկված և առաջին ընթերցմամբ ընդունված «Անշարժ գույքի հարկով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Վանաձորի շուկայի մսի տաղավարներում տիրող իրավիճակի մասին
ՀՀ ԿԵ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը շարունակում է քայլերը հանրապետության բոլոր մարզերի մսի շուկաներում առկա խախտումներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:14
Միքայել Մինասյան. Հետևում եմ Արթուր Վանեցյան/ Նիկոլ Փաշինյան էպոպեային
«Արթուր Վանեցյանն է շատ շուտով ստիպված լինելու բացատրություններ տալ»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
Լևոն Քոչարյան. Երեկվա ճնշումները տեղ են հասել
«Օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների երեկվա ճնշումները, փաստորեն, տեղ են հասել»,- Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Հայկ Ալումյան. Դատարանի նկատմամբ եղել է բացահայտ ու ուժեղ ճնշում
«Երբ դատավորը խորհրդակցական սենյակում է ու պետք է որոշի, Սահմանադրական դատարանի որոշումը հիմք ընդունելով պարոն Քոչարյանին ազատ արձակի՞,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցները հայտարարել են անժամկետ նստացույց
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի աջակիցները հայտարարել են անժամկետ նստացույց: Այս մասին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:30
Քոչարյանի գործով գրավի միջնորդության վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի սեպտեմբերի 20-ին
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (Շենգավիթի նստավայր)՝ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի նախագահությամբ, ավարտեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:08
Մեղադրող դատախազն առարկեց փաստաբանների միջնորդությանը
Մեղադրող դատախազ Պետրոս Պետրոսյանն առարկեց ՀՀ երկորրդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանների՝ Քոչարյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանքը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
Դատաիրավական բարեփոխումները պետք է իրականացվեն իրավունքի գերակայության սկզբունքով. ՄԻՊ
Արման Թաթոյանն ընդունել է Վենետիկի հանձնաժողովի փորձագիտական խմբին։
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Այս կյանքում որևէ բան բացառել պետք չէ, բայց այս պահին զբաղվելու եմ միայն ֆուտբոլով. Արթուր Վանեցյան
ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանն այսօր լրագրողների հետ զրույցում վստահեցրեց, որ ինքն ու վարչապետն ունեցել են լավ հարաբերություններ։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
Ռոբերտ Քոչարյան. Եթե փախնող լինեի, այսօր Ստեփանակերտում ադրբեջանիցիք թեյ խմելիս կլինեին
«Երևի դատախազության աշխատակիցների համար դժվար է հասկանալ ընդհանրապես, բայց այն տեսակի մարդը չեմ, որ կարող է ինչ-որ բանից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Նոր-Նորքի 6-րդ զանգվածում վաղը ցերեկը ջրանջատում կլինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, սեպտեմբերի 18-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
ԿԲ-ն՝ eBay հարթակում վաճառվող Թեոդոր Աքսենտովիչին նվիրված կեղծ արծաթե հուշադրամների մասին
ՀՀ կենտրոնական բանկը տեղեկացնում է, որ eBay հարթակում վաճառքի է դրված հայազգի լեհ նկարիչ Թեոդոր Աքսենտովիչի մահվան 80-ամյակին նվիրված արծաթե...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Քոչարյան. Պատճառն այս է, որ ինձ չեն հասկանում ու չեն ուզում հասկանալ
17:44 17/09/2019

Ռոբերտ Քոչարյան. Պատճառն այս է, որ ինձ չեն հասկանում ու չեն ուզում հասկանալ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}