Հասարակություն 09:00 09/08/2018 Հայաստան

Ցուցակում ընդգրկված Սպայի տունը, որը քանդեցին

Նալբանդյան 20բ հասցեում գտնվող «Ակումբի շենքը. Քաղաքային ակումբը (Ջանփոլադյանի թատրոն), (Սպայի տուն)» հուշարձանը չնայած այն հանգամանքին, որ ընդգրկված էր Երևանի  պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում, այսօր չկա։ Այն քանդվեց, տեղում կառուցված է նոր շենք։

Ե. Ջանփոլադյանի հայտնի թատրոնը, որտեղ գործում էր Բ. Ջանիեբկայնի «Գրանդ իլիուզիոն» կինոթատրոնը, գտնվում էր Տեր-Ղուկասովսկայայի փողոցում (ներկայումս` Վազգեն Սարգսյան- Նալբանդյան): Նալբանդյան 20բ հասցեում գտնվող Ջանփոլադյանի թատրոնը, որտեղ կային նաև որմնանկարներ. կառուցվել է 1842թ., 1882թ. (ճարտարապետներ Ե. Բոգուշևիչ, Կ. Հովհաննիսյան): 1923թ. շենքն ազգայնացվել է և հանձնվել որպես ակումբ Կարմիր գվարդիականներին և մինչև 2005-2006թթ. եղել է Սպայի տուն:

Սպայի տան շինարարությունը սկսվել է դեռևս 1839 թ. Նիկոլայ Առաջին ցարի կողմից հաստատված «Անդրկովկասի գավառական ուսումնարանների համար» կազմված նախագծով։ Այն ի սկզբանե ծառայել է իբրև առաջին պետական գավառական ուսումնարան, ուր 1843-1848 թթ. որպես տեսուչ և ուսուցիչ աշխատել է Խաչատուր Աբովյանը։

1870 թ. սեպտեմբերի 19-22-ը այստեղ տեղի է ունեցել Երևանի նորաստեղծ քաղաքային դումայի դեպուտատների անդրանիկ ընտրությունը, իսկ 1881 թ. նոյեմբերի 8-ին բացվել է Երևանի ուսուցչական սեմինարիան։

1903 թ. հայ բարերար Եսայի Ջանփոլադյանը գնել է Սպայի տունը, իսկ 1906-1907 թթ. Է. Տեր-Գրիգորյանի ջանքերով այն վերակառուցվել է՝ դառնալով թատրոնի ու կինոյի շենք (ճարտարապետներ Վ. Միրզոև, բեմի սարքավորումը՝ Թիֆլիսի Արտիստական ընկերության թատրոնի բեմի մեքենավար և դեկորատոր Ա. Կանդրաշևի նախագծով՝ Արքունական թատրոնի դեկորատոր Ա. Նովակի ղեկավարությամբ)։ «Իլյուզիոն» կինոթատրոնը, որն առավել հայտնի էր երևանցիներին Ջանփոլադյանի թատրոն անվամբ, բացվել է 1907 թ. փետրվարի 20-ին։ Այստեղ ելույթ է ունեցել Կոմիտասը՝ իր «Գուսան» երգչախմբով։ Բազմաթիվ թատերական խմբեր Թբիլիսիից, Բաքվից, Ռուսաստանից և Ուկրաինայից ժամանում էին հյուրախաղերի։ 1913թ. հենց այս թատրոնում է տեղի ունեցել «Անուշ» օպերայի երևանյան պրեմիերան կոմպոզիտորի մասնակցությամբ։ Թատրոնում խաղացել են այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են Սիրանույշը, Հովհաննես Աբելյանը, Ժասմենը, Մարի Զաբելը, Հովհաննես Զարիֆյանը, Արամ Վրույրը և այլք։

Մինչև 1992 թ. եղել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ 7-րդ բանակի Երևանի կայազորի Սպայի տուն, 1992 թվականից Հայաստանի Հանրապետության ԶՈՒ Երևանի կայազորի Սպայի տուն։ ՀՀ պաշտպանության նախարարի 1993 թ. նոյեմբերի 9-ի հրամանով դարձել է ՀՀ ՊՆ Սպայի տուն։

2005 թվականին շենքը կառավարության կողմից ճանաչվել է հանրային գերակա շահ և քանդվել։ Դրա տեղում այսօր գործում է «Պիացցա Գրանդե» բիզնես կենտրոնը։

Արդեն գրել ենք, որ Երևանում 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին աշխատել են ոչ միայն հայ, այլ նաև օտարազգի ճարտարապետներ, քանդակագործներ, ու  մեկը մյուսին լրացնելով ստեղծելով այն, ինչ այսօր արդեն անվանում ենք Հին Երևան։ Նրանց թվում է Միխայիլ ֆոն դեր Նոննեն, Նիկոլայ Բաևը, Ժաննա Մեշչերյակովան, Իվան Ժոլտովսկին, Սերգեյ Մերկուրովը, ինչպես նաև սպայի տան ճարտարապետ Ե. Բոգուշևիչը։







Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

11:15
Կարևոր է, որ իրանական ցեմենտը շարունակվի ներմուծվել․ Հայկ Սարգսյան
«ՀՀ-ում ցեմենտ արտադրող երեք հիմնական գործարաններ կան՝ «Արարատցեմենտը», Հրազդանի գործարանը և նաև Երևանում ցեմենտ արտադրող մեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Քենեդու սպանության մեջ ինձ կասկածնելն ավելի հիմնավոր կլիներ, քան կոռուպցիայի. Սանասարյան
Պետական վերահսկողական ծառայության պետ Դավիթ Սանասարյանն իր ֆեյսբուքյան էջում  գրել է. «Հիմա պղտոր ջրում ձուկ բռնողների մի մեծ բանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Bloomberg-ը՝ աշխարհի «ամենացավալի» տնտեսություններ ունեցող երկրների մասին
Վարկանիշային աղյուսակի «ամենաերջանիկ» տնտեսություններն են Թաիլանդը, Շվեյցարիան ու Սինգապուրը:
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց օրենքի մի քանի նախագիծ
Ազգային ժողովն այսօր քվեարկության դրեց մի քանի օրինագծեր։ Այսպես՝ առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Գյումրիում 56-ամյա տղամարդուն դանակահարելու կասկածանքով ձերբակալվել է ընկերը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Շիրակի մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ 56-ամյա տղամարդու դանակահարության դեպքի առթիվ: Մեկ անձ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:18
Պատգավավորը հրաժեշտ է տալիս Եվրոպական խորհրդարանին՝ կատարելով ԵՄ հիմնը
Եվրոպական խորհրդարանում Սլովենիայի պատգամավոր Ալոնժ Պետերլեն նախօրեին Ստրասբուրգում Եվրոպական խորհրդարանի լիագումար նիստի ժամանակ, որը վերջինն...
Աղբյուր` Panorama.am
10:06
«Վախենամ գը բլի՝ գոնե էրեխեքին հանեմ»
Շիրակի մարզի գյուղերում աղքատությունը սահմաններ չունի: «Շիրակ կենտրոնը» գրել է. «Ներկայացնում եմ մի գեղատեսիլ գյուղում,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
«Հրապարակ». Հանձնարարականնե՞ր են տրվել` ինչպես խոսել, ինչ խոսել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Տիկին Մակունց, կիրակի օրը ֆրակցիայի 3 ժամանոց նիստ եք արել, սակայն չեք հրապարակայնացրել․ ինչո՞ւ։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
«Ժողովուրդ». ԿԳ նախարարը հանձնարարել է ուժեղացնել մասնավոր բժշկական բուհերի վերահսկողությունը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ ԿԳ նախարար Արայիկ Հարությունյանը հանձնարարել է ուժեղացնել մասնավոր բժշկական բուհերի նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Ժամանակ». Աշխատակցի ազատման պատճառ դարձած դրոշը անպատվանդան չէր մնալու
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Արարատյան մաքսատուն այցից և դրոշի հայտնի պատմությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
09:44
«Հրապարակ». Արսեն Թորոսյանը այս օրերին Հայաստանում շատ քիչ է լինում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Առողջապահության փոխնախարար Արսեն Դավթյանի հետ կապված կոռուպցիոն սկանդալից հետո իր PR-ը դետալ-դետալ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
«Ժամանակ». Իշխանությունը զիջմա՞ն է գնացել Ծառուկյանին
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «ԲՀԿ-ն, նույնն է թե՝ այդ կուսակցության նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը, կարծես թե, համաձայնության է եկել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Փաստ». Առաջիկա ՏԻՄ ընտրություններին իշխանությունները լրջագույնս են նախապատրաստվում
«Փաստ» թերթը գրում է. «Հունիսին սպասվող ՏԻՄ ընտրություններին իշխանությունները լրջագույնս են նախապատրաստվում: Եթե հաշվի առնենք,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Իրատես». Ընդդիմադիր դաշտը սկսում է վաբանկ գնալ իշխանությունների դեմ
«Իրատես» թերթը գրում է. «Չնայած ԲՀԿ-ն և Գագիկ Ծառուկյանն առանձնապես հակված չեն խոսելու «Արարատ-ցեմենտում» և...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Ժամանակ». Աղմուկով կալանավորված Սևանի հարկայինի պետը անաղմուկ ազատ է արձակվել
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Անցած տարի հոկտեմբերի 19-ին ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Հրապարակ». Արթուր Սարգսյանի ազատումից հետո «շունը տիրոջը չի ճանաչում»
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Վերջին օրերին կառավարության աշխատակազմում խառնաշփոթ է․ աշխատակազմի ղեկավար Դիջեյ Էդոյի պատճառով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
«Ժողովուրդ». ՔՊ անդամները լծվել են կուսակցության կանոնադրության և ծրագրի փոփոխման գործին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների համաձայն` «Քաղաքացիական պայմանագիր»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:16
Ահաբեկչություն Հյուսիսային Իռլանդիայում
Հինգշաբթի օրը Հյուսիսային Իռլանդիայի Լոնդոնդերի քաղաքում տեղի ունեցած կրակոցների արդյունքում մահացել է 29-ամյա մի կին: Ոստիկանությունը միջադեպը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Ավագ ուրբաթ
Ավագ ուրբաթը Հիսուս Քրիստոսի չարչարանաց, խաչելության, մահվան ու թաղման հիշատակության օրն է:
Աղբյուր` Panorama.am
20:54
ՊԵԿ-ն ավտոգազալցավորման գործունեություն իրականացնողներին հորդորում է պահպանել հարկային օրենսդրության պահանջները
71 տնտեսվարող սուբյեկտի մոտ իրականացվում են ստուգումներ և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Դավիթ Սանասարյան. Իմ դեմ իրականացվողը շինծու է
Պետական վերահսկողական ծառայության պետ Դավիթ Սանասարյանն արձագանքել է ԱԱԾ-ի կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքին, այն որակելով շինծու։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Արաբագետ. Նոր ուշագրավ նրբություններ Իրանի սիրիական քաղաքականության համատեքստում
Արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը համարում է, որ հետաքրքիր զարգացումներ են ուրվագծվում սիրիական հակամարտության կարգավորման գործընթացի ստվերային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Վարչապետն ընդունել է ԱՄՆ Կոնգրեսականների պատվիրակությանը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է ԱՄՆ կոնգրեսականների պատվիրակությանը, որի կազմում էին Ներկայացուցիչների պալատի Ժողովրդավարական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
2018-ին Թուրքիայում բնակվող միլիոնատերերի 10%-ը լքել է երկիրը
Թուրքիայում շարունակվում է միլիոնատերների արտագաղթը երկրից։ Ըստ «AfrAsia Bank Limited» բանկի զեկույցի՝ 2018թ․ Թուրքիայում ապրող...
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Փաշինյանի մամուլի խոսնակ. ԱԱԾ-ն վարչապետին ենթակա կառույց է
«Ես կարող եմ մի բան ասել՝ ԱԱԾ-ն վարչապետին ենթակա կառույց է»,-Panorama.am-ին ասաց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի խոսնալ Վլադիմիր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է Արտավազդ Փելեշյանին
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանն այսօր հյուրընկալել է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, կինոյի մեծ վարպետ Արտավազդ Փելեշյանին:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Ս. Գայանե վանքում կատարվել է Ոտնլվայի արարողությունը
Այսօր Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին հիշատակել է Տեր և Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսի Վերջին ընթրիքը և Ս. Հաղորդության խորհրդի հաստատումը:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Սիմոն Մարտիրոսյանը ևս խաղալիքներ է փոխանցել Հալեպի հայ համայնքի երեխաներին
Ծանրամարտի Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն Սիմոն Մարտիրոսյանը միացել է «Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն»-ի «Մենք ձեզ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:56
Ավագ ուրբաթն աշխատանքային է ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի սպասարկման կենտրոնների համար
Այս տարի Ավագ ուրբաթը նշվում է ապրիլի 19-ին: ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը տեղեկացնում է, որ ընկերության համար Ավագ ուրբաթն ավանդաբար ոչ աշխատանքային է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Սիրիացի նախարար. Երկրում պատերազմը մոտ է ավարտին
Ալ-Հալիլի խոսքով, Սիրիայի տնտեսությանը հասցվել է մեծ հարված, որի նպատակն էր երկրում ապրուստի ողջ միջոցների ոչնչացումը։
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Գլխավոր դատախազը՝ յոթի գործը վերաբացելու Ալումյանի առաջարկի մասին
12:50 17/04/2019

Գլխավոր դատախազը՝ յոթի գործը վերաբացելու Ալումյանի առաջարկի մասին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}