Հասարակություն 09:00 09/08/2018 Հայաստան

Ցուցակում ընդգրկված Սպայի տունը, որը քանդեցին

Նալբանդյան 20բ հասցեում գտնվող «Ակումբի շենքը. Քաղաքային ակումբը (Ջանփոլադյանի թատրոն), (Սպայի տուն)» հուշարձանը չնայած այն հանգամանքին, որ ընդգրկված էր Երևանի  պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում, այսօր չկա։ Այն քանդվեց, տեղում կառուցված է նոր շենք։

Ե. Ջանփոլադյանի հայտնի թատրոնը, որտեղ գործում էր Բ. Ջանիեբկայնի «Գրանդ իլիուզիոն» կինոթատրոնը, գտնվում էր Տեր-Ղուկասովսկայայի փողոցում (ներկայումս` Վազգեն Սարգսյան- Նալբանդյան): Նալբանդյան 20բ հասցեում գտնվող Ջանփոլադյանի թատրոնը, որտեղ կային նաև որմնանկարներ. կառուցվել է 1842թ., 1882թ. (ճարտարապետներ Ե. Բոգուշևիչ, Կ. Հովհաննիսյան): 1923թ. շենքն ազգայնացվել է և հանձնվել որպես ակումբ Կարմիր գվարդիականներին և մինչև 2005-2006թթ. եղել է Սպայի տուն:

Սպայի տան շինարարությունը սկսվել է դեռևս 1839 թ. Նիկոլայ Առաջին ցարի կողմից հաստատված «Անդրկովկասի գավառական ուսումնարանների համար» կազմված նախագծով։ Այն ի սկզբանե ծառայել է իբրև առաջին պետական գավառական ուսումնարան, ուր 1843-1848 թթ. որպես տեսուչ և ուսուցիչ աշխատել է Խաչատուր Աբովյանը։

1870 թ. սեպտեմբերի 19-22-ը այստեղ տեղի է ունեցել Երևանի նորաստեղծ քաղաքային դումայի դեպուտատների անդրանիկ ընտրությունը, իսկ 1881 թ. նոյեմբերի 8-ին բացվել է Երևանի ուսուցչական սեմինարիան։

1903 թ. հայ բարերար Եսայի Ջանփոլադյանը գնել է Սպայի տունը, իսկ 1906-1907 թթ. Է. Տեր-Գրիգորյանի ջանքերով այն վերակառուցվել է՝ դառնալով թատրոնի ու կինոյի շենք (ճարտարապետներ Վ. Միրզոև, բեմի սարքավորումը՝ Թիֆլիսի Արտիստական ընկերության թատրոնի բեմի մեքենավար և դեկորատոր Ա. Կանդրաշևի նախագծով՝ Արքունական թատրոնի դեկորատոր Ա. Նովակի ղեկավարությամբ)։ «Իլյուզիոն» կինոթատրոնը, որն առավել հայտնի էր երևանցիներին Ջանփոլադյանի թատրոն անվամբ, բացվել է 1907 թ. փետրվարի 20-ին։ Այստեղ ելույթ է ունեցել Կոմիտասը՝ իր «Գուսան» երգչախմբով։ Բազմաթիվ թատերական խմբեր Թբիլիսիից, Բաքվից, Ռուսաստանից և Ուկրաինայից ժամանում էին հյուրախաղերի։ 1913թ. հենց այս թատրոնում է տեղի ունեցել «Անուշ» օպերայի երևանյան պրեմիերան կոմպոզիտորի մասնակցությամբ։ Թատրոնում խաղացել են այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են Սիրանույշը, Հովհաննես Աբելյանը, Ժասմենը, Մարի Զաբելը, Հովհաննես Զարիֆյանը, Արամ Վրույրը և այլք։

Մինչև 1992 թ. եղել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ 7-րդ բանակի Երևանի կայազորի Սպայի տուն, 1992 թվականից Հայաստանի Հանրապետության ԶՈՒ Երևանի կայազորի Սպայի տուն։ ՀՀ պաշտպանության նախարարի 1993 թ. նոյեմբերի 9-ի հրամանով դարձել է ՀՀ ՊՆ Սպայի տուն։

2005 թվականին շենքը կառավարության կողմից ճանաչվել է հանրային գերակա շահ և քանդվել։ Դրա տեղում այսօր գործում է «Պիացցա Գրանդե» բիզնես կենտրոնը։

Արդեն գրել ենք, որ Երևանում 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին աշխատել են ոչ միայն հայ, այլ նաև օտարազգի ճարտարապետներ, քանդակագործներ, ու  մեկը մյուսին լրացնելով ստեղծելով այն, ինչ այսօր արդեն անվանում ենք Հին Երևան։ Նրանց թվում է Միխայիլ ֆոն դեր Նոննեն, Նիկոլայ Բաևը, Ժաննա Մեշչերյակովան, Իվան Ժոլտովսկին, Սերգեյ Մերկուրովը, ինչպես նաև սպայի տան ճարտարապետ Ե. Բոգուշևիչը։







Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:49
2021 թ. մինչև այսօր մենք մի քանի միլիարդ դոլարի սպառազինության պայմանագրեր ենք կնքել տարբեր երկրների հետ. Արմեն Գրիգորյան
«2020 թվականին Հայաստանի ռազմատեխնիկական համգործակցության 96%-ը Ռուսաստանի դաշնության հետ էր, 2021 թվականից մինչև այսօր մենք մի քանի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:40
Իրանցի երգիչը երեք տարով ազատազրկվել է Գրեմմիի մրցանակակիր երգի համար
Իրանցի փոփ աստղ Շերվին Հաջիփուրը երեք տարվա ազատազրկման է դատապարտվել «Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիր երգի համար։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
22:04
Հայաստանը մտերիմ գործընկեր և բարեկամ է. ԱՄՆ պետդեպարտամենտ
«ԱՄՆ-ն մեծապես աջակցում է Հայաստանի ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը։ Մենք ընդգծել ենք, որ այդ ինքնիշխանության ու...
Աղբյուր` Panorama.am
21:59
Միրզոյանը հանդիպել է Միացյալ Թագավորության Եվրոպայի հարցերով նախարար Լեո Դոքերթիի հետ
ՀՀ ԱԳՆ-ից հայտնում են. «Մարտի 1-ին Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի շրջանակներում ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպում...
Աղբյուր` Panorama.am
21:49
Փաշինյանը փակ հանդիպում է անցկացնում իշխանական «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության հետ
Ազգային ժողովում Նիկոլ Փաշինյանը փակ հանդիպում է անցկացնում իշխանական «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության հետ։ Հանդիպմանը...
Աղբյուր` Panorama.am
21:39
Քաղբանտարկյալներ Արմեն Աշոտյանի և մյուսների նկարները հայտնվել են հանրապետության տարբեր քաղաքներում
Քաղբանտարկյալներ Արմեն Աշոտյանի, Նարեկ Մալյանի և Մամիկոն Ասլանյանի նկարները հայտնվել են հանրապետության տարբեր քաղաքներում։ Այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
21:24
Կոտայքի մարզում ջրանցքում հայտնաբերված կնոջ դին դուրս է բերվել ցանցային կռունկով
Հայաստանի քննչական կոմիտեի Կոտայքի քննչական վարչության Նաիրիի քննչական բաժնում «սպանություն» հատկանիշներով նախաձեռնվել է քրեական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Եկեղեցին շարունակելու է անշեղորեն իրականացնել հոգեփրկչական ու ազգապահպան իր առաքելությունը հայ ժողովրդի կյանքում․ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ
Մարտի 1-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում ընդունել է հանրային կյանքի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:31
Բորիս Սահակյանը նշանակվել է Սուրբ Աթոռում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան
ԱԳՆ-ից հայտնում են, որ  Բորիս Սահակյանը նշանակվել է Սուրբ Աթոռում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։ «Հիմք...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Միրզոյանն ու Հաքան Ֆիդան քննարկել են Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը
Անթալիայում հանդիպել են Հայաստանի և Թուրքիայի ԱԳ նախարարները։ Այս մասին հայտնում են ՀՀ ԱԳՆ-ից։ «Մարտի 1-ին Անթալիայի դիվանագիտական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
ՔՊ-ական պատգամավորը հրապարակային ներողություն կխնդրի Էդգար Ղազարյանից և կվճարի 1 մլն դրամ
Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գոհար Կոստանյանը փետրվարի 28-ին վճիռ է հրապարակել Լեհաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Լեհաստանում վարորդը մեքենայով մխրճվել է մարդկանց մեջ, 12 մարդ ծանր վիրավոր է
Լեհաստանի Շչեցին քաղաքում ոստիկանները ձերբակալել են վարորդին, որը մեքենայով մխրճվել է մարդկանց ամբոխի մեջ, լեհական հեռուստատեսության եթերում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Տիրան Խաչատրյանին կալանքից ազատելու միջնորդության որոշումը դատարանը կհրապարակի մարտի 4-ին
Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի Աբովյանի նստավայրում ավարտվեց գեներալ-լեյտենանտ Տիրան Խաչատրյանի և մյուսների գործով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Մեր տղաներն կրկնակի պատասխանատվությամբ էին մտնում Թուրքիայի և Ադրբեջանի ըմբիշների հետ գոտեմարտերի. Հոգեբան Արկադի Մեհրաբյան
Փետրվարի 12-18-ը Ռումինիայի մայրաքաղաք Բուխարեստում կայացած ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությանը Հայաստանի հավաքականի մարզչական կազմի հետ էր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Միրզոյանը՝ Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի բացման արարողության ժամանակ
 Արարատ Միրզոյանը մասնակցել է Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի բացման արարողությանը։ Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ ԱԳՆ-ն՝ հրապարակելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Freedom House-ի զեկույց․ Ադրբեջանի վարկանիշը կտրուկ նվազել է՝ պայմանավորված ԼՂ-ի էթնիկ հայ ժողովրդի արտաքսմամբ
 Freedom House հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպությունը հրապարակել է զեկույց՝ նշելով, որ ազատությունը Եվրասիայում ապշեցուցիչ անկում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Բիբլոս Բանկ Արմենիան աջակցել է «Նորարարի երկընտրանքը» բեսթսելերի հայերեն հրատարակությանը
Բիբլոս Բանկ Արմենիան իր կրթական ծրագրերի շրջանակում աջակցել է ամերիկացի բիզնես խորհրդատու Քլեյթոն Մ․ Քրիստենսենի «Նորարարի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Թուրքիայի քաղաքացիները 3-րդ տեղում են ԵՄ-ից ապաստան հայցողների քանակով
Եվրամիության ապաստանի հարցերով գործակալությունը (EUAA) հրապարակել է ԵՄ-ին ապաստանի հայցով դիմած երկրների դիմումների տվյալները։ Նշվում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Լյոշա, շնորհակալ եմ 26 երջանիկ տարիների համար. Նավալնիի կնոջ հրաժեշտը
«Լյոշա, շնորհակալ եմ 26 տարվա կատրայալ երջանկության համար։ Այո, նույնիսկ վերջին երեք տարիների երջանկության համար։. Սիրո համար, ինձ միշտ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Երևանում կայացավ Արցախի «Մենք ենք մեր սարերը» համույթի համերգը. «Մենք չպետք է թողնենք փակեն նաև արցախցիների էջը»
Արդեն հինգ ամիս է բռնի տեղահանված արցախցիները փորձում են իրենց կյանքը դասավորել Հայաստանում։ Շատ դեպքերում նրանք իրենց գոյությունը պահպանելու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
«Ռոսսելխոզնադզորը» ժամանակավոր սահմանափակումներ է մտցրել Հայաստանից ձկնկիթի մատակարարման հարցում
Ռոսսելխոզնադզորը լաբորատոր հետազոտություններիկ ընթացքում խախտումներ է հայտնաբերել Հայաստանից կարմիր ձկնկիթի և Բելառուսից մսի պահածոների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Լավրովն ու Բայրամովը հաստատել են Պուտին-Փաշինյան-Ալիև պայմանավորվածությունների իրականացման անհրաժեշտությունը
Այսօր Թուրքիայում՝ Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումի շրջանակներում, կայացել է  Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի և Ադրբեջանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Էրդողան. Թուրքիան կշարունակի Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը՝ համաձայնեցված Ադրբեջանի հետ
Թուրքիան կշարունակի Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը՝ համաձայնեցնելով Ադրբեջանի հետ։ Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ, ասել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Նավալնիին հուղարկավորեցին մոսկովյան գերեզմանոցում
Ռուս ընդդիմադիր գործիչ Ալեքսեյ Նավալնիի հուղարկավորությանը հարյուրավոր մարդիկ են մասնակցել։ Այս մասին գրում է BBC-ն։ Ուրբաթ առավոտյան...
Աղբյուր` Panorama.am
16:59
Անընդունելի պայմաններ Նուբարաշեն ՔԿՀ-ում, միջատներ՝ Արմավիր ՔԿՀ-ում. ԵԽ-ն հրապարակել է գնահատականները
Նուբարաշեն ՔԿՀ պայմաները շատ վատն են, շենքի առաջին հարկի պայմաններն անընդունելի են։ Նման գնահատական է այսօր հրապարակել  Եվրոպայի խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
ՊԵԿ-ը փոստային առաքանուց հայտնաբերել է թմրամիջոցի պարունակությամբ դեղահաբեր
Պետական եկամուտների կոմիտեի մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչությունը շարունակում է  պայքարը թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի` Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Բերել դեմ են տվել, ասում են՝ նախկին կադաստրային սխալի համար դու պետք է փող տաս.Կոնդի բնակիչ Սպարտակ Նազարյան
«Մեր մոտ՝ Կոնդում, նախկինում տեղի է ունեցել չափագրում, որը սխալ է կատարվել»,-հայտնեց Երևանի քաղաքապետարանի դեմ բողոքի ակցիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Ֆրանսիացիները չեն մեռնի Ուկրաինայի համար. Ֆրանսիայի ԱԳՆ
Ֆրանսիան մտադիր չէ իր զորքերը ուղարկել Ուկրաինա: France Inter-ին տված հարցազրույցում  հայտարարել է Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ստեֆան...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Ուկրաինայից արձագանքել են Զելենսկիի՝ Հայաստան այցի մասին տարածվող լուրին
«Արմենպրես»-ի հարցմանը պատասխանել է Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի հանրային տեղեկատվության վարչության պետ Ալեքսանդր Խրիպունովը
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Բագրատ Սրբազան. Մենք ապրում ենք անպատվության ժամանակներում
14:08 29/02/2024

Բագրատ Սրբազան. Մենք ապրում ենք անպատվության ժամանակներում

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}