Մշակույթ 10:09 31/08/2018 Հայաստան

Վիլյամ Սարոյանի ծննդյան օրն է

Այսօր լրանում է ամերիկահայ գրող Վիլյամ Սարոյանի 110-ամյակը։ Վիլյամ Սարոյանը համաշխարհային գրականության ականավոր ներկայացուցիչներից է: Նա պատմվածքի ժանրը հարստացրել է սոցիալ-հոգեբանական նոր թեմատիկայով, մարդու, մարդկայինի,
բարոյականության մասին թարմ ասելիքով, պատումի նոր ձևերով: Գրել է անգլերեն:

«Թեև գրում եմ անգլերեն և ծնունդով ամերիկացի եմ, բայց ես ինձ համարում եմ հայ գրող: Լեզուն, որով գրում եմ, անգլերենն է, միջավայրը, որ նկարագրում եմ, ամերիկյան է, իսկ ոգին, որ ինձ մղում է գրելու, հայկական է: Ուրեմն ես հայ գրող եմ և պատկանում եմ հայ գրողների ընտանիքին»,- գրել է 
Վիլյամ Սարոյանը։ 

Այսօր Ֆրեզնոյում կբացվի գրողի տուն-թանգարանը: ՀՀ մշակույթի նախարարության հաղորդմամբ, միջոցառումը կմեկնարկի Սարոյանի կյանքին նվիրված ցուցահանդեսով, որին կհաջորդի Վիլյամ Սարոյանի և «Սարոյան Հաուս» նախագծի մասին պատմող վավերագրական ֆիլմի ցուցադրությունը: «Սարոյան Հաուս» նախագծի սկիզբն ազդարարվել է 2016 թվականին, երբ «Վերածնունդ» մշակութային և ինտելեկտուալ հիմնադրամը ձեռք է բերել Վիլյամ Սարոյանի՝ Ֆրեզնոյի Գրիֆիթ Վեյ (W Griffith Way) 2729 հասցեում գտնվող տունը, որտեղ գրողն անցկացրել է կյանքի վերջին 17 տարիները: Նշանավոր գրողին լիարժեք ներկայացնելու համար «Սարոյան Հաուս» նախագիծը ստեղծել է սարոյանական ամենամեծ թվայնացված արխիվը, հավաքագրել ու շարունակում է տարբեր միջոցներով ձեռք բերել Սարոյանին առնչվող իրեր, լուսանկարներ, գունանկարներ, գրաֆիկական աշխատանքներ, ֆիլմեր, ձայնագրություններ: Ամբողջ նյութը թանգարանում ներկայացվելու է տեխնոլոգիական ինտերակտիվ լուծումներով: Սրահներից մեկում «ներկա» կլինի հենց գրողը՝ հոլոգրաֆիկ պատկերով: Հետագայում տուն-թանգարանը կդառնա նաև սարոյանագիտության կենտրոն: Նորարարական բոլոր լուծումներով թանգարանը տարածաշրջանում առաջինն է, իսկ որպես Սարոյանի տուն-թանգարան՝ առաջինն աշխարհում:

Վիլյամ Սարոյանը ծնվել է ԱՄՆ-ի Ֆրեզնո քաղաքում Բիթլիսից գաղթած հայ ընտանիքում։

«Կ՛ուզէի տեսնել այս աշխարհի վրայ որեւէ ուժ, որ բնաջնջէ այս սերունդը, այս փոքր ցեղին անկարեւոր ժողովուրդը, որուն պատմութիւնը վերջ գտած է եւ պատերազմները հաղթուած, կառոյցները` փշրուած, գրականութիւնը՝ չէ կարդացուած, երաժշտութիւնը՝ չէ լսուած եւ աղօթքները՝ չեն պատասխանուած։ Համարձակեցէ՛ք բնաջնջել այս սերունդը։ Սեպեցէք, թէ դարձեալ 1915-ի Համաշխարհային պատերազմ է, քանդեցէ՛ք Հայաստանը, տեսէ՛ք թէ կրնա՞ք։ Աքսորեցէ՛ք իրենց տուներէն դէպի անապատները, ձգեցէ՛ք առանց հացի եւ ջուրի, այրեցէ՛ք անոնց տուներն ու եկեղեցիները։ Տեսէ՛ք թէ անոնք ինչպէ՛ս պիտի վերածնին։ Տեսէ՛ք, թէ անոնք ինչպէ՛ս կրկին պիտի խնդան։ Տեսէ՛ք, թէ կրնա՞ք զիրենք կեցնել աշխարհի մեծ գաղափարները ծաղրելէ, դուք՝ շան լակոտներ, համարձակեցէ՛ք բնաջնջել զիրենք»։

4 տարեկանում զրկվել է հորից, որոշ ժամանակ ապրել է որբանոցում: Այնուհետև մայրը որդուն հանել է որբանոցից, կրթության տվել: Ընտանիքի հոգսն ստիպել է պատանուն թողնել դպրոցը և փողոցներում լրագիր վաճառել, ապա դարձել է հեռագրատան ցրիչ: Աշխատանքը, սակայն, նրան չի խանգարել զբաղվելու ընթերցանությամբ, նաև ստեղծագործել է. գրել է փոքրիկ պատմվածքներ: Բոստոնի «Հայրենիք» շաբաթաթերթում 1933 թ-ին տպագրվել է նրա առաջին պատմվածքը՝ Սիրակ Գորյան ստորագրությամբ: Սարոյանի պատմվածքների անդրանիկ ժողովածուն՝ «Խիզախ պատանին թռչող ճոճաձողի վրա...», լույս է տեսել 1934 թ-ին և միանգամից ճանաչում բերել երիտասարդ գրողին:

1939 թ-ին «Կյանքիդ ժամանակը» պիեսի համար Սարոյանն արժանացել է Նյու Յորքի քննադատների և Պուլիցերյան մրցանակների, բայց վերջինից (10 հզ. դոլար) հրաժարվել է՝ պատճառաբանելով, որ պետությունը չպիտի խառնվի գրականության գործերին:

Իր գրական կյանքի առաջին տասնամյակում Սարոյանը գրել է հարյուրավոր պատմվածքներ, որոնց մի մասը զետեղվել է ավելի քան 10 ժողովածուում։ Սարոյանի վիպակներում և պատմվածքներում մարմնավորված իրականության ու երազանքի հակադրության, անհատի ներքին ազատության ու հոգևոր գեղեցկության, սիրո և բարու հաստատման մոտիվները հետաքրքիր լուծում են ստացել նաև դրամաներում՝ «Իմ սիրտը լեռներում է», «Կյանքիդ ժամանակը», «Հե՛յ, ո՞վ կա այդտեղ», «Կոտորածն մանկանց», «Քարանձավի մարդիկ», «Խաղողի այգին», «Մի գավաթ բարություն»:

1942 թ-ին Սարոյանը զորակոչվել է բանակ: Երկրորդ աշխարհամարտը (1939– 1945 թթ.) և պատերազմը, ընդհանրապես, նա ընկալել է որպես մարդկության մեծագույն աղետ: Այդ թեման արտացոլվել է «Մարդկային կատակերգություն» (1942 թ., համանուն ֆիլմի սցենարի համար 1944 թ-ին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի) վիպակում և «Վեսլի Ջեկսոնի արկածները» (1946 թ.) վեպում:
1950–60-ական թվականներին գրողն ապրել է Եվրոպայում. ստեղծել է ինքնակենսագրական բնույթի հոգեբանական վիպակների շարք: 1960 թ-ին նա վերադարձել է ԱՄՆ։

Վիլյամ Սարոյանը երազանքներով ու խոհերով, ողջ էությամբ կապված էր Հայաստանին, հայ ժողովրդին: Առաջին անգամ հայրենիքում եղել է 1935 թ-ին, այնուհետև՝ 1960, 1976 և 1978 թթ-ին: Սարոյանը ՀԽՍՀ «Խաղաղության պահպանման և հայրենիքի հետ կապերի ամրապնդման ուղղությամբ ակտիվ գործունեության համար» մրցանակի առաջին դափնեկիրն է:

«Ես հայերեն գիտեմ, ատի ինձ կօգնի անգլիերեն գրելու», «Ուր որ կերթաս՝ պոռա Հայաստան», «Հայերենը հայուն խորհուրդն է»։

Վիլյամ Սարոյանը մահացել է 1981 թվականի մայիսի 16-ին, Ֆրեզնոյում: Աաճյունի մի մասը, իր կտակի համաձայն, թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոնում։




Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

19:30
Մարտին Թուրքիայի արտահանման ծավալները 17 տոկոսով նվազել են
Թուրքիայի առևտրի նախարար Ռուհսար Փեքջանն անդրադարձել է երկրի տնտեսության վրա կորոնավիրուսի համավարակի ազդեցությանը,գրում է ermenihaber-ը: ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Վանում անսպասելիորեն առատ ձյուն է տեղացել
Ներկայիս Թուրքիայի հարավ-արևելյան Վան նահանգի Բաշքալե շրջանում անսպասելի առատ ձյուն է տեղացել, ինչը զարմացրել է տեղի բնակիչներին, գրում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Ռուստամ Մախմուդյանը նշանակվել է վարչական դատարանի դատավոր
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Ռուստամ Մախմուդյանը նշանակել է վարչական դատարանի դատավոր։ «Հիմք ընդունելով Սահմանադրության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանությունում ապրիլի մեկից գործում է թեժ գիժ
ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանությունից հայտնում են. «Նոր տիպի կորոնավիրուսի տարածման հետևանքով ստեղծված իրավիճակից ելնելով՝ ս/թ․ ապրիլի 1-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Հայաստանից Արցախ ժամանած երկու քաղաքացի մեկուսացվել է. տեղեկատվական շտաբ
Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունից տեղեկացնում են, որ առայսօր հանրապետությունում կորոնավիրուսային վարակի (COVID-19) դեպք չի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
FINA-ի կոչը ջրային մարզաձևերի մեծ ընտանիքին
Ջրային մարզաձևերի միջազգային ֆեդերացիան  / FINA / ողջունել է ՄՕԿ-ի հայտարարությունը՝ Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի ժամկետները վերանայելու և այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Ստուգողական վարժանքներ տանկային ստորաբաժանումների մասնակցությամբ
Մարտական տեխնիկայի վարման և կիրառման մասնագիտական կարողությունները զարգացնելու նպատակով մարտի 31-ին 5-րդ զորամիավորման տանկային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Պարետատուն. Համացանցում տարածված լուսանկարի ավտոբուսն աշխատել է վարորդի անձնական որոշման արդյունքում
Պարետատնից արձագանքել են ուղևորներով լի ավտոբուսի լուսանկարին, որը տարածվել էր համացանցում։ Հիշեցնենք, չնայած արգելքին թիվ 26 երթուղին սպասարկող...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Վարչական վարույթի մասնակիցները կկարողանան մասնակցել ՏՄՊՊՀ-ի նիստերին նաև տեսաձայնային հեռահաղորդակցության միջոցների կիրառմամբ
 ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի մարտի 31-ի որոշմամբ հանձնաժողովի կանոնադրության մեջ փոփոխություն և լրացումներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
COVID-19-ի բացված հաշվին առկա է 822.5 մլն դրամ
ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ 17.03.2020թ. գանձապետարանում բացված «Ֆիզիկական անձանց և կազմակերպությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
«Սա նշանակում է, որ եվրոպական կարգավորման ստանդարտները գործում են նաև Արցախում»
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանն այսօր հանդիպում է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Լևոն Արոնյանի տիկնոջ՝ Արիանա Կարոլիի անժամանակ կորստի մասին լուրը տարածվել է աշխարհով մեկ
Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան /FIDE/  հրապարակել է դասակարգման նոր աղյուսակը, գրում է ՀԱՕԿ-ը: Առաջին եռյակում են հաջորդաբար Մագնուս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
«Ժառանգություն». Ընտրություններն ապացուցեցին ժողովրդավարական ուղիով ընթանալու Արցախահայության վճռական կամքը
«Ժառանգություն» կուսակացությունը հանդես է եկել   հայտարարությամբ Արցախում մարտի 31-ին կայացած համապետական ընտրությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Պարսյան. Կազմակերպությունների համար բնական գազի սակագինը ավելանում է
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը իր հոդվածում գրում է. «31․01․2020 թվականին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
ԱԽ քարտուղարը հեռախոսազրույց է ունեցել ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հետ
Այսօր Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասի նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել հեռախոսազրույց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Ալժիրում համաճարակի պատճառով ազատ կարձակվեն ավելի քան 5000 բանտարկյալ. ՏԱՍՍ
Ալժիրի նախագահ Աբդելմաջիդ Տեբբունը ավելի քան 5000 բանտարկյալների համաներման հրամանագիր է ստորագրել, որպեսզի կանխեն նոր կորոնավիրուսի տարածումը:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Մահացել է օպերային թատրոնի երգչախմբի երգչուհի Աննա Սարդարյանը
Հիսուն տարեկանում մահացել է Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի երգչախմբի երգչուհի Աննա Սարդարյանը: ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Տրետյակովյան պատկերասրահն առաջին անգամ ներկայացրել է ցուցահանդեսների ֆոտոարխիվը
Պետական Տրետյակովյան պատկերասրահն առաջին անգամ հրապարակել է իր ցուցադրությունների ամբողջ ֆոտոարխիվը։ kulturomania.ru-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
«Ավտոմատացված համակարգը չի գեներացնի այն տվյալները, որտեղ տեղակայման վայրը և զանգը չեն համապատասխանում իրար». Բադասյան
«Նախագիծը քաղաքացիներին գաղտնալսելու կամ տեղեկությունների բացահայտման մասին չէ»,- այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Արայիկ Հարությունյան. Ես երկրորդ փուլին սպասում էի վաղուց
Չնայած աշխարհում մոլեգնում է նոր կորոնավիրուսի համաճարակը, Արցախում կատարվել է պետականաշինության հերթական կարևոր քայլը, որի արդյունքներն արդեն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Թորոսյան. Մեզ անհրաժեշտ են մինչև 55 տարեկան մասնագիտությամբ բուժաշխատողներ
Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար նոր ստեղծվող առողջապահական ենթահամակարգը կարիք ունի բուժաշխատողների։  «Հարգելի գործընկերներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Թրամփը խոստովանել է, որ թաքցնում է կորոնավիրուսի մասին տեղեկատվությունը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտնել է, որ համաճարակի սկզբում նա միտումնավոր չի հայտնել կորոնավիրուսի վարակի հավանական սպառնալիքի մասին:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Իսպանիայում ավելի քան 100 հազար մարդ վարակվել է կորոնավիրուսով. Գազետա.ռու
Իսպանիայում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասել է 102 136-ի, ինչը ներկայումս Իտալիայից հետո աշխարհում երկրորդ ամենամեծ ցուցանիշն է: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:06
«Ականատես». Արցախի համապետական ընտրությունների քվեարկությունն ընթացել է որոշակիորեն լարված մթնոլորտում
«Ականատես» դիտորդական առաքելությունն իրականացրել է Արցախի Հանրապետության նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունների դիտարկում։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Հայաստանը միացել է Թուրքիայի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցներին
Հայաստանը, Հյուսիսային Մակեդոնիան, Չեռնոգորիան, Ալբանիան և Իսլանդիան միացել են Թուրքիայի դեմ Եվրամիության պատժամիջոցներին՝ կապված Կիպրոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Արցախի ԿԸՀ նախագահ. Առանձնահատկություններն այս ոչ ստանդարտ իրավիճակում դառնալու է պատկան մարմինների քննարկման թեման
Արցախի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ստացել է 9 դիմում-բողոք, դատախազությունը ստացել է 44 հաղորդում, ՄԻՊ-ի մոտ արձանագրվել է 12 դեպք,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
Արցախի նախագահի ընտրությունների երկրորդ փուլին մասնակցելու են Արայիկ Հարությունյանն ու Մասիս Մայիլյանը
Արցախի Հանրապետության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահն արդեն հայտարարեց՝ Արցախում կկայանան նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլ։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
Համաճարակի պատճառով միլիոնավոր մարդիկ Եվրոպայում կորցրել են աշխատանքը
Արհմիությունների եվրոպական կոնֆեդերացիայի տվյալներով, վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում Եվրոպայում առնվազն մեկ միլիոն մարդ կորցրել է իր աշխատանքը:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:27
Պետդուման օրենք է ընդունել վարկային արձակուրդների մասին
 Պետդուման ՌԴ նախագահի հանձնարարականով երրորդ ընթերցմամբ և ամբողջովին ընդունվել է «Քաղաքացիներին, անհատ ձեռներեցներին և փոքր և միջին...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}