Հասարակություն 09:50 07/12/2018 Հայաստան

Սպիտակի երկրաշարժի 30-րդ տարելիցն է

Ուղիղ 30 տարի է անցել Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի ու ավերիչ երկրաշարժից։ Վերքը դեռ սպիացած չէ, հասցված վնասն ամբողջությամբ վերականգնված չէ։ 

1988 թվական դեկտեմբերի 7. ժամը 11 անց 41րոպե 22,7 վայրկյան. ցնցվեցին Հայաստանի հյուսիսային շրջանները: Երկրաշարժը ընդգրկել է Հայաստանի տարածքի մոտ 40 տոկոսը, ուր ապրում էր 1 միլիոն մարդ:

Ուժգնությունն էպիկենտրոնում գնահատվել է 10 բալ: Ավերման գոտին, որտեղ երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8 բալ և ավելին, ընդգրկել է երեք հազար քառ. կմ տարածություն: Տուժել են 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ: Անօթևան են մնացել 514 հազար մարդ: Տարբեր աստիճանի վնասվածքներ են ստացել մոտ 20000 մարդ, որոնցից հոսպիտալացվել են 12500 մարդ, զոհվել է 25000 մարդ: Զոհեր շատ են եղել հատկապես Գյումրիում (մոտ 15-17 հազար) և Սպիտակում (4 հազար) մարդ:

Ավերվել է ՀՀ-ի ամբողջ բնակֆոնդի 17 տոկոսը, դադարել են գործել 170 արդյունաբերական ձեռնարկություն, մեծ վնաս է հասցվել գյուղերին և ագրոարդյունաբերական համալիրին: Մեծ վնաս է հասցվել նաև ճարտարապետական, պատմական, արվեստի հուշարձաններին, տուժել է ժողկրթության 917 օջախ: Երկրաշարժի հետևանքով զանգվածային վնասվածքների և փլուզումների են ենթարկվել հազարավոր շինություններ:

Ազգաբնակչության և փրկարարների ջանքերով փլատակներից, զոհված կամ կենդանի, հանվել է ավելի քան 45000 մարդ, հոսպիտալացվել 12500 մարդ:

Սպիտակի երկրաշարժը պատկանում է այսպես կոչված լրիվ ցիկլի երկրաշարժերին` նախացնցումներ, հիմնական ցնցում, հետցնցում:

1988թ. դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի նման ավերիչ ուժի երկրաշարժեր երկրագնդի վրա, միջին հաշվով, տարեկան լինում են 15-20 հատ: Ինչպես ամեն մի ուժեղ երկրաշարժ, այնպես էլ Սպիտակի երկրաշարժը, ունի իր որոշակի առանձնահատկությունները:

Վնասների հիմնական պատճառներն են`
1. Հանրապետության ողջ տարածքում թերագնաատված էր սեյսմիկ վտանգը, քանի որ մասնագետների կողմից այդ գոտու սեյսմիկ վտանգը գնահատված էր 7-8 բալ և դա այն դեպքում, երբ 1988թ երկրաշարժի ուժգնությունը Սպիտակում գնահատվեց 10, Ստեփանավանում` 9, Վանաձորում` 8-9 բալ:
2. Աղետի հետևանքներն ուսումնասիրող հատուկ կառավարական հանձնաժողովը հայտնաբերել է, որ թույլ էին տրված որոշակի սխալներ շենքերի և կառույցների նախագծման ժամանակ: Այսինքն` խախտված էին սեյսմակայուն շինարարության չափանիշներն ու կանոնները:
3. Ցածր է եղել շինարարության որակը: Կոպտորեն խախտվել է շինարարության տեխնոլոգիան, շինանյութերը չեն համապատասխանել պետստանդարտին:
4. Երկրաշարժի ժամանակ Գյումրի քաղաքի տարածքում գետնի տատանման գերակշռող պարբերության մեծությունը կազմել է մոտավորապես 0,4-0,8 վրկ., որը շատ մոտ է բարձրահարկ շենքերի հիմնական ձևերի սեփական տատանումների պարբերությունների մեծություններին: Նման դեպքերում առաջ են գալիս, այսպես կոչված, ռեզոնանսային անցանկալի երևույթներ` բերելով տատանումների ամպլիտուդաների աճին և շատ հաճախակի շենքերի փլուզմանը:
5. Երկրաշարժի տևողությունը (մինևչ 5 րոպե) և կրկնվող ցնցման փաստը, որի դեպքում շինությունների մեծամասնությունը չհասցրեցին «վերականգնվել» հիմնական ցնցումից:
6. Տատանումների ուղղահայաց բաղադրիչների զգալիությունը:
7. Թերագնահատվել է տարածքի սեյսմիկ վտանգը, հաշվի չեն առնվել տեղանքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանների առանձնահատկությունները:
8. Շատ զոհերի պատճառ դարձան փրկարական աշխատանքների ձգձգումն ու ոչ ժամանակին կազմակերպումը:
9. Ազգաբնակչության համապատասխան հմտությունների և իրազեկման բացակայությունը էքստրեմալ պայմաններում:

Աղետի լուրը Հայաստանի վրա բևեռեց համայն մարդկության ուշադրությունը։ Երկրաշարժից անմիջապես հետո տարբեր երկրներից հումանիտար օգնության բեռներով Հայաստան էին գալիս օդանավեր, գնացքներ, ավտոմեքենաների շարասյուններ։ Համակողմանի օգնությանը մասնակցում էին աշխարհի 113 երկրներ, բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններ։ Վրաստանից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ղաղախստանից և ԽՍՀՄ մյուս Հանրապետություններից Հայաստան էին ժամանել հազարավոր փրկարարներ, բժիշկներ, շինարարներ և այլ մասնագետներ։ Նրանք աղետյալներին օգնելու համար բերում էին սննդամթերք, բժշկական սարքավորումներ, դեղորայք, վրաններ, շինարարական տեխնիկա և այլն։ 1989 թ. սկզբում աղետի գոտում աշխատում էին այլ հանրապետություններից ժամանած ավելի քան 40 հազար մասնագետներ, զինծառայողներ, որոնք ԽՍՀՄ կառավարության ընդունած որոշման համաձայն մեծ աշխատանք ծավալեցին։ Որոշվել էր ավերվածը վերականգնել երկու տարում։ Աղետի գոտուց շուրջ 170 հազար մարդ տեղավորվեց Կովկասի առողջարաններում ու հանգստյան տներում։ Հազարավոր խեղված երեխաներ բուժման նպատակով տեղափոխվել էին Խորհրդային Միության և արտասահմանի բուժարաններ։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:31
Օդի ջերմաստիճանը աստիճանաբար կբարձրանա
Հանրապետության տարածքում` Մայիսի 23-24-ի կեսօրից հետո շրջանների զգալի մասում, 25-27-ն առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Դեսպանությունից մանրամասներ են հայտնել ավտոբուսի վթարից տուժածների մասին
ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունն իր ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջում հայտնում է. «Ինչպես տեղեկացնում են Իտալիայում ՀՀ Դեսպանությունից,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Չեմ բողոքարկելու. Սանասարյան
Դավիթ Սանասարյանը, ում լիազորությունները ՊՎԾ ղեկավարի պաշտոնում ժամանակավորապես դադարեցված են, ֆեյսբուքյան իր էջում հայտարարել է....
Աղբյուր` Panorama.am
20:20
Վաղը սպասվող պլանային հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մայիսի 23-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Մայիսի 27-ին ՀՀ դատավորների արտահերթ ընդհանուր ժողով է հրավիրվել
Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի նախագահի 2019 թվականի մայիսի 22-ի թիվ 18-Ա հրամանի համաձայն՝ սույն թվականի մայիսի 27-ին ժամը 16:00-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Դպրոցներն առանց իրավական հիմքի իրավունք չունեն պահանջելու ընդունելության համար ցանկից դուրս տվյալներ
Այս օրերին առաջին դասարան հաճախելու իրավունք ունեցող երեխաների ծնողները համապատասխան ուսումնական հաստատություններին են ներկայացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Վաղը ցերեկը Մարտունիում ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված մայիսի 23-ին ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրը տպավորված է Հայաստանում ջերմ հյուրընկալությամբ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտի նոբելյան մրցանակակիր Հարալդ Զուր Հաուզենին: Կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորել է Արկադի Տեր-Թադևոսյանին ծննդյան 80-ամյակի առթիվ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել գեներալ-մայոր Արկադի Տեր-Թադևոսյանի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ: Ուղերձում ասված է....
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Աղբահանության և սանմաքրման համայնքային հիմնարկը կդառնա աղբահանության երկրորդ օպերատորը
Հինգ աղբատար նոր մեքենաները սկսել են աղբը հավաքումը մայրաքաղաքի վարչական շրջաններից
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Յագլանդի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Թյորբորն Յագլանդի հետ, որի ընթացքում քննարկվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Գազարը թանկ է, հարկավոր չէ
Տևական ժամանակ է՝ գազարը խանութներում վաճառվում է 400-450 դրամ։  Քաղաքացիները չեն հիշում, մեկ էլ երբ է գազարն այդքան թանկ եղել։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Գառնիկ Բադալյանը նշանակվել է Աֆղանստանում ՀՀ դեսպան
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով համատեղության կարգով Գառնիկ Բադալյանը  նշանակվել է Աֆղանստանի Իսլամական Հանրապետությունում ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Ես պարզապես սպասում էի իդեալական կնոջ. Տարանտինո
Աշխարհահռչակ կինոռեժիսոր Քվենտին Տարանտինոն Կաննի կինոփառատոնում ներկայացնելով իր նոր ֆիլմը՝  «Մի անգամ…Հոլիվուդում»,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
ԱԺ խորհուրդը արտահերթ նիստ անցկացնելու համաձայնություն չի տվել
ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանի նախագահությամբ այսօր արտահերթ նիստ է գումարել ՀՀ ԱԺ խորհուրդը: ԱԺ լրատվության և հանրության հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
Red Wings-ի ինքնաթիռով Մոսկվա հասած քաղաքացիները դեռ ուշքի չեն գալիս
Մայիսի 18-ին՝ շաբաթ օրը ռուսական Red Wings ընկերության WZ 324 չվերթի ինքնաթիռի ուղևորները մինչև այսօր չեն մոռանում կատարվածը։ Ավելի քան մեկ ժամ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Արսեն Կարապետյան. Քանի մշակույթի նախարարությունը մեզ չի տալիս մշակութային հուշարձանների նոր ցուցակ, մենք նախաձեռնենք
Երևանի ավագանու նիստում հաստատվեց Նոր Նորք վարչական շրջանի տարածքի գոտևորման նախագիծը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
«Ամեն մարդ վերցնում է ու ընդօրինակում ու հասկանում է այնքան, որքանին ինքը պատրաստ է»
- Մովսես ջան, (Մովսես Գասպարյան, ռեժիսոր, դասախոս) կհիշե՞ս, մի անգամ խոսում էինք այն մասին, որ մարդիկ ագրեսիվ են դարձել։ Դու ասացիր՝ առաջ մարդիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:26
Թարգմանվել է Շառլ Ազնավուրի «Կյանքից կառչած» գիրքը
ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ Բանկի աջակցությամբ newmag ընկերությունը թարգմանել և հրատարակել է Շառլ Ազնավուրի «Կյանքից կառչած» գիրքը: Այն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:20
Beeline-ի և Թումոյի համատեղ նախագծի շրջանակում մեկնարկել է առաջին դասընթացը
Մայիսի 20-ին Հայաստանում Beeline-ի և Թումո ստեղծարար տեխնոլգիաների կենտրոնի հետ համագործակցության շրջանակներում Թումո Երևանում մեկնարկել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Արմեն Աշոտյան. Ինչպես իշխանական ագիտպրոպը մեկնաբանեց Սվիտալսկու խոսքերը
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանն անդրադարձել է Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկու հայտարարություններին ու դրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Թատերականի ուսանողները բոյկոտում են ռեկտորի ընտրությունները (լրացվում է)
Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում ուսանողները ինստիտուտի շենքի ներսում բողոքի ակցիա են իրականացնում, բոյկոտում են ռեկտորի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Իտալիայում տուրիստական ավտոբուսի վթարի հետևանքով ՀՀ քաղաքացիներ են տուժել. դեսպանատուն
Իտալիայում Հայաստանի դեպանությունից հայտնում են, որ այսօր առավոտյան Իտալիայի Սիենա-Ֆլորենցիա ավտոմայրուղում տուրիստական ավտոբուսի վթարի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:54
Երևանի ավագանու նիստ. «Գնացեք «Հայոց պատմություն» կարդացեք»
Քննարկվում էր Երևանի Մովսես Խորենացու փողոցի, Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի, Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի անվանափոխության հարցը, ավելացնել «սուրբ» բառը։
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Իտալիայում զբոսաշրջիկներ տեղափոխող ավտոբուս է շրջվել
Այսօր Իտալիայում ռուս զբոսաշրջիկներով ավտոբուս է վթարի ենթարկվել, որի հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ։ Այս մասին հայտնում է Ինտերֆաքսը։ Վթարի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Լիլիթ Արզումանյանը՝ Թատերական ինստիտուտի ռեկտոր
Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում այսօր կայացած խորհրդի նիստի ընթացքում կայացել է ռեկտորի ընտրությունը: Panorama.am-ը ԵԹԿՊԻ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:25
ԱԱԾ-ն՝ Բագրատաշեն մաքսակետում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ
Ազգային անվտանգության ծառայությունը պարզաբանում է տարածել Բագրատաշեն մաքսակետում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ ահազանգած առևտրականների կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
16:13
Խոսենք փաստերով. Էլինար Վարդանյան
Էլինար Վարդանյան «Այլընտրանքային նախագծեր խումբ» «Չնայած քաղաքական ամենաբարձր մակարդակով հայտարարվել է, որ կոռուպցիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
Կարեն Քոչարյան. Հո՞ հեքիաթ չէ, ռեալ կյանք ենք ապրում բավականին վտանգավոր շրջանում
«Կարծում եմ՝ չկա Հայաստանում որևէ քաղաքացի, որը հավատում է Հայաստանի դատական համակարգին»,- լրագրողների հետ հանդիպմանն ասաց PR...
Աղբյուր` Panorama.am
15:51
Հայկ Ալումյանը մեկ ճիշտ բան կարող է անել՝ գնա անուն փոխի. Հայկ Սարգսյան
Ազգային ժողովում այսօր լրագրողների հետ զրույցում ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հայկ Սարգսյանն անդրադառնալով վարչապետ Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

43 մլն. դրամի օգնություն ռազմական երկու համալսարաններին Միքայել Վարդանյանից
16:30 22/05/2019

43 մլն. դրամի օգնություն ռազմական երկու համալսարաններին Միքայել Վարդանյանից

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}