Հասարակություն 09:50 07/12/2018 Հայաստան

Սպիտակի երկրաշարժի 30-րդ տարելիցն է

Ուղիղ 30 տարի է անցել Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի ու ավերիչ երկրաշարժից։ Վերքը դեռ սպիացած չէ, հասցված վնասն ամբողջությամբ վերականգնված չէ։ 

1988 թվական դեկտեմբերի 7. ժամը 11 անց 41րոպե 22,7 վայրկյան. ցնցվեցին Հայաստանի հյուսիսային շրջանները: Երկրաշարժը ընդգրկել է Հայաստանի տարածքի մոտ 40 տոկոսը, ուր ապրում էր 1 միլիոն մարդ:

Ուժգնությունն էպիկենտրոնում գնահատվել է 10 բալ: Ավերման գոտին, որտեղ երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8 բալ և ավելին, ընդգրկել է երեք հազար քառ. կմ տարածություն: Տուժել են 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ: Անօթևան են մնացել 514 հազար մարդ: Տարբեր աստիճանի վնասվածքներ են ստացել մոտ 20000 մարդ, որոնցից հոսպիտալացվել են 12500 մարդ, զոհվել է 25000 մարդ: Զոհեր շատ են եղել հատկապես Գյումրիում (մոտ 15-17 հազար) և Սպիտակում (4 հազար) մարդ:

Ավերվել է ՀՀ-ի ամբողջ բնակֆոնդի 17 տոկոսը, դադարել են գործել 170 արդյունաբերական ձեռնարկություն, մեծ վնաս է հասցվել գյուղերին և ագրոարդյունաբերական համալիրին: Մեծ վնաս է հասցվել նաև ճարտարապետական, պատմական, արվեստի հուշարձաններին, տուժել է ժողկրթության 917 օջախ: Երկրաշարժի հետևանքով զանգվածային վնասվածքների և փլուզումների են ենթարկվել հազարավոր շինություններ:

Ազգաբնակչության և փրկարարների ջանքերով փլատակներից, զոհված կամ կենդանի, հանվել է ավելի քան 45000 մարդ, հոսպիտալացվել 12500 մարդ:

Սպիտակի երկրաշարժը պատկանում է այսպես կոչված լրիվ ցիկլի երկրաշարժերին` նախացնցումներ, հիմնական ցնցում, հետցնցում:

1988թ. դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի նման ավերիչ ուժի երկրաշարժեր երկրագնդի վրա, միջին հաշվով, տարեկան լինում են 15-20 հատ: Ինչպես ամեն մի ուժեղ երկրաշարժ, այնպես էլ Սպիտակի երկրաշարժը, ունի իր որոշակի առանձնահատկությունները:

Վնասների հիմնական պատճառներն են`
1. Հանրապետության ողջ տարածքում թերագնաատված էր սեյսմիկ վտանգը, քանի որ մասնագետների կողմից այդ գոտու սեյսմիկ վտանգը գնահատված էր 7-8 բալ և դա այն դեպքում, երբ 1988թ երկրաշարժի ուժգնությունը Սպիտակում գնահատվեց 10, Ստեփանավանում` 9, Վանաձորում` 8-9 բալ:
2. Աղետի հետևանքներն ուսումնասիրող հատուկ կառավարական հանձնաժողովը հայտնաբերել է, որ թույլ էին տրված որոշակի սխալներ շենքերի և կառույցների նախագծման ժամանակ: Այսինքն` խախտված էին սեյսմակայուն շինարարության չափանիշներն ու կանոնները:
3. Ցածր է եղել շինարարության որակը: Կոպտորեն խախտվել է շինարարության տեխնոլոգիան, շինանյութերը չեն համապատասխանել պետստանդարտին:
4. Երկրաշարժի ժամանակ Գյումրի քաղաքի տարածքում գետնի տատանման գերակշռող պարբերության մեծությունը կազմել է մոտավորապես 0,4-0,8 վրկ., որը շատ մոտ է բարձրահարկ շենքերի հիմնական ձևերի սեփական տատանումների պարբերությունների մեծություններին: Նման դեպքերում առաջ են գալիս, այսպես կոչված, ռեզոնանսային անցանկալի երևույթներ` բերելով տատանումների ամպլիտուդաների աճին և շատ հաճախակի շենքերի փլուզմանը:
5. Երկրաշարժի տևողությունը (մինևչ 5 րոպե) և կրկնվող ցնցման փաստը, որի դեպքում շինությունների մեծամասնությունը չհասցրեցին «վերականգնվել» հիմնական ցնցումից:
6. Տատանումների ուղղահայաց բաղադրիչների զգալիությունը:
7. Թերագնահատվել է տարածքի սեյսմիկ վտանգը, հաշվի չեն առնվել տեղանքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանների առանձնահատկությունները:
8. Շատ զոհերի պատճառ դարձան փրկարական աշխատանքների ձգձգումն ու ոչ ժամանակին կազմակերպումը:
9. Ազգաբնակչության համապատասխան հմտությունների և իրազեկման բացակայությունը էքստրեմալ պայմաններում:

Աղետի լուրը Հայաստանի վրա բևեռեց համայն մարդկության ուշադրությունը։ Երկրաշարժից անմիջապես հետո տարբեր երկրներից հումանիտար օգնության բեռներով Հայաստան էին գալիս օդանավեր, գնացքներ, ավտոմեքենաների շարասյուններ։ Համակողմանի օգնությանը մասնակցում էին աշխարհի 113 երկրներ, բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններ։ Վրաստանից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ղաղախստանից և ԽՍՀՄ մյուս Հանրապետություններից Հայաստան էին ժամանել հազարավոր փրկարարներ, բժիշկներ, շինարարներ և այլ մասնագետներ։ Նրանք աղետյալներին օգնելու համար բերում էին սննդամթերք, բժշկական սարքավորումներ, դեղորայք, վրաններ, շինարարական տեխնիկա և այլն։ 1989 թ. սկզբում աղետի գոտում աշխատում էին այլ հանրապետություններից ժամանած ավելի քան 40 հազար մասնագետներ, զինծառայողներ, որոնք ԽՍՀՄ կառավարության ընդունած որոշման համաձայն մեծ աշխատանք ծավալեցին։ Որոշվել էր ավերվածը վերականգնել երկու տարում։ Աղետի գոտուց շուրջ 170 հազար մարդ տեղավորվեց Կովկասի առողջարաններում ու հանգստյան տներում։ Հազարավոր խեղված երեխաներ բուժման նպատակով տեղափոխվել էին Խորհրդային Միության և արտասահմանի բուժարաններ։

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:37
Երգիծաթերթերի հրատարակության դադարեցման բացահայտումները՝ «Խորհրդային Հայաստանի երգիծական մամուլը 1920-ական թվականներին» գրքում
ՀՀ ԳԱԱ երիտասարդ գիտաշխատողներ Համո Սուքիասյանը և Նարինե Երանոսյանն այսօր ընթերցողի դատին հանձնեցին «Խորհրդային Հայաստանի երգիծական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Արմեն Գևորգյանը չկալանավորվեց
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը չբավարարեց ՀՀ նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանին կալանավորելու վերաբերյալ Հատուկ քննչական ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:24
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը մեկնարկել է Կուտակային հաշիվ մինչև 9.5% տոկոսադրույքով
Բոլոր նրանց համար, ովքեր ուզում են պահպանել ու կրկնապատկել իրենց խնայողությունները՝ ունենալով հնարավորություն առանց սահմանափակումների ելքագրել և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:17
Լավրով. ԼՂ հարցում պետք է գտնենք կրեատիվ գաղափարներ, որոնք կօգնեն ձևավորել կոնսենսուս
«Անելու ենք ամեն ինչ, որպեսզի անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծենք ԼՂ հարցում փոխզիջումների հասնելու համար»,-Բաքվում լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Երկու նոր նամականիշ՝ նվիրված «Հին աշխարհի ֆլորա և ֆաունա» թեմային
Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի Հ. Կարապետյանի անվան Երկրաբանական թանգարանի շենքում,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:52
Լուկաշենկո. Հայաստանը հրաժարվել է «Պոլոնեզ» համակարգերից
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն հայտարարել է, որ Երևանին առաջարկել է գնել բելառուսական «Պոլոնեզ» համակարգեր, որոնք Մինսկը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:43
Իհարկե, ամեն ինչ չէ, որ հարյուր տոկսով արվեց. ԵՄ պատվիրակության անդամ
«Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները հապշտապ կայացան, ինչը որոշակի ճնշում գործադրեց ընտրությունների արդյունքները ներկայացնող...
Աղբյուր` Panorama.am
15:31
Մահացել է ամերիկացի ջազ երգչուհի Նենսի Ուիլսոնը
82 տարեկանում կյանքից հեռացել է ամերիկացի հայտնի ջազ երգչուհի Նենսի Ուիլսոնը: Այս մասին գրում է Գազետա.ռու-ն՝ հղում անելով The Washington Post...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Դժվարանցանելի են Մաստարա-Մարալիկ և Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհները
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 14-ին ժամը 15:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ:...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Բավարարվել է սպանության փորձի մեջ մեղադրվողի արդարացման վերաբերյալ դատախազների վերաքննիչ բողոքը
2016թ. փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի նախաքննությամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Սանկտ Պետերբուրգում Լուկաշենկոն ներողություն է խնդրել Փաշինյանից
Դա հնչած միակ ներողությունը չի եղել։
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Հայ մարմնամարզիկները Մոսկվայում հաջողությունների են հասել
Մոսկվայում ավարտվել է սպորտային մարմնամարզությունից  օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն Միխայիլ Վորոնինի հիշատակը հավերժացնող գավաթի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:58
Ուրսուլա Բերնսը նշանակվել է ՎԵՈՆ խմբի գլխավոր տնօրեն
Աշխարհում կապի և ինտերնետ ծառայությունների առաջատար պրովայդեր VEON խումբը (NASDAQ և Euronext Amsterdam: VEON), որի մաս է կազմում նաև Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:48
Լուկաշենկոն` Հայաստանի իշխանություններին. Ինչո՞ւ եք վախենում բելառուսներից
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն հայտարարել է՝ գիտի, թե ինչու է Հայաստանը դեմ հանդես գալիս ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում Բելառուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:44
Ստամբուլում առաջին անգամ բացվել է Սերգեյ Փարաջանովին նվիրված ցուցահանդես
Աշխարհահռչակ հայ ռեժիսոր և արվեստագետ Սերգեյ Փարաջանովի ստեղծագործությունները, տարատեսակ իրերից պատրաստված կերպարվեստի նմուշներն առաջին անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:16
Հայկ Ալումյան. Ոչ մի կոռումպացված դատավոր չի կարող իրեն թույլ տալ հակադրվել տվյալ պահի իշխանությունների ցանկություններին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանական խմբի անդամ Հայկ Ալումյանն անդրադարձել է դատավորների վերաբերյալ հնչած կարծիքներին, ներկայացրել...
Աղբյուր` Panorama.am
14:00
Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Մակրոնին՝ Ստրասբուրգի ահաբեկչության զոհերի կապակցությամբ
Վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ Էմանուել Մակրոնին՝ Ստրասբուրգում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
13:47
Ռուսաստանի որոշ տարածքներից արգելվել է միս ներկրել Հայաստան
Խոզերի աֆրիկական ժանտախտ և թռչնի գրիպ հիվանդությունների մուտքը Հայաստանի Հանրապետության տարածք կանխելու նպատակով
Աղբյուր` Panorama.am
13:31
Լևոն Մնացականյանը՝ Արցախի Հանրապետության արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության տնօրեն
Արցախի Հանրապետության Նախագահն ստորագրել է մի շարք հրամանագրեր և հաստատել կառավարության որոշումներ՝ կադրային հարցերով: Նախագահ Բակո...
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
Խորհրդարանում ճամպրուկային տրամադրություններ են. ԱԺ-ն ճանապարհում է հնաբնակներին
ԱԺ չանցած կուսակցությունների խմբակցությունների փորձագետները մեզ հետ զրույցում սրտնեղեցին, որ բառացիորեն մի քանի օրից գործազուրկ են դառնալու։
Աղբյուր` Panorama.am
13:14
Կենդանաբանական այգին անմիջապես պետք է փակվի, մինչև գտնեն մեղավորներին. Գրիգորյան
«Այգում տեղի ունեցող իրադարձություններից ոչ մի սիրո և համերաշխության հոտ չի գալիս»։
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
Արձանագրել ենք Մանվել Գրիգորյանի առողջական և հոգեբանական վիճակի բացասական դինամիկա. ՄԻՊ
Առանձնազրույցի արդյունքներով Արման Թաթոյանը գրություններ է ուղարկել քրեական հետապնդման մարմին և արդարադատության նախարարություն:
Աղբյուր` Panorama.am
12:57
Բակո Սահակյանը ներկայացրել ՊԲ նոր հրամանատարին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը ներկայացրել է ՊԲ նոր հրամանատարին։ Այս մասին հայտնում է  5-րդ ալիքը։ Այսօր առավոտյան...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Նորմալ տրանսպորտ պահանջելով. Թիվ 34 միկրոավտոբուսը կմտնի Հաղթանակ թաղամաս
Հանձնարարությունը՝ հանձնարարություն, բայց լավ կլինի, որ քաղաքապետարանն իր նախաձեռնությամբ հետևի, թե ինչպես են դրան վերաբերում գծատերերն ու վարորդները։
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
Արման Թաթոյանն այցելել է Ռոբերտ Քոչարյանին
Նրանք առանձնազրույց են ունեցել։
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Գուրգեն Մահարու փողոցում ՃՏՊ-ից տուժած կա
Դեկտեմբերի 14-ին, ժամը 07:38-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Գուրգեն Մահարու փողոցի թիվ 150 տան մոտակայքում տեղի է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Թերեզա Մեյը լքել է ԵՄ-ի՝ Բրյուսելում ընթացող գագաթնաժողովը
Բրյուսելում, ԵՄ գագաթնաժողովում  Brexit-ի վերաբերյալ հայտարարության հրապարակումից  հետո, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը լքել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:49
Կանադայում ստացել են տարբեր քաղաքներում պայթուցիկների տեղադրման մասին նամակներ
Տորոնտոյի իշխանությունը մետրոյի կայարաններից մեկից մարդկանց տարհանել են։
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
ՊԵԿ. Հերթերից խուսափելու նպատակով ավտոմաքսատան աշխատանքային ժամերը կավելանան
2018 թվականին Հայաստան է ներկրվել 62,5 հազար ավտոմեքենա
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին
17:29 12/12/2018

Կարեն Վարդանյանը 52 միլիոն դրամի սարքավորումներ է նվիրել մանկական վերակենդանացման բաժանմունքին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}