Քաղաքական 12:00 21/03/2019 Հայաստան

The Washington Post. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վերջապես կարող է խաղաղությունը հնարավոր լինել

Տասնամյակներ շարունակ էթնիկ հակամարտությունից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդները պատրաստվում են հանդիպել՝ փորձելու լուծել իրենց երկարատև հակամարտությունը՝ Լեռնային Ղարաբաղի վիճահարույց անկլավի շուրջ: Այս մասին գրել է The Washington Post-ը։

Նշվում է, որ պատճառներ կան թերահավատ լինելու, սակայն այնուամենայնիվ, զգալի փոփոխություն է տեղի ունեցել՝ մեջբերելով նախորդ տարվա արտահերթ ընտրություններն ու նոր վարչապետին։

«Որոշ ապացույցներ ցույց են տալիս, որ ժողովրդավարական հասարակությունները ավելի հակված են խաղաղություն փնտրելու իրենց հարևանների հետ և ավելի հավանական է դրան հասնել, եթե քաղաքացիական հասարակության խմբերին թույլատրեն ձևավորել շփումներ սահմանին՝ մինչև պաշտոնական բանակցությունները»,-ասվում է հոդվածում:

Հոդվածագիրը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության համառոտ պատմությունը՝ նշելով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև գտնվում է վիճելի տարածք, որը վերահսկվում է Լեռնային Ղարաբաղի չճանաչված Հանրապետության կողմից, որին աջակցում է Հայաստանի կառավարությունը, սակայն չի ճանաչում, իսկ Ադրբեջանն էլ հավակնություններ ունի դրա նկատմամբ:

Նշվում է, որ 1921 թ.-ին Խորհրդային Միությունը մեծամասնությամբ հայերով բնակեցված անկլավը միացրեց խորհրդային վերահսկողությամբ Ադրբեջանին։ 1980-ականների վերջին, երբ Մոսկվան մեղմացրեց Խորհրդային Միության նկատմամբ վերահսկողությունը, Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ հայերն արշավ սկսեցին, որպեսզի վերամիավորվեն Հայաստանին՝ քարոզելով ժողովրդավարություն, մարդու իրավունքներ և ինքնիշխանություն։ Երբ Խորհրդային Միությունը փլուզվեց, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը պաշտոնապես քվեարկեց Ադրբեջանից դուրս գալու համար՝ հանգեցնելով հակամարտության մի կողմից Հայաստանի և մեծամասամբ հայերով բնակեցված Ղարաբաղի, մյուս կողմից Ադրբեջանի միջև: 1994 թ.-ին, երբ արդեն երկու կողմից սպանվել էր 30.000 մարդ և ավելի քան 1 մլն-ը փախստական էր դարձել, երկու երկրները ստորագրել են անկայուն հրադադարի համաձայնագիր: Դիտորդներն իրավիճակը համարում են ոչ  պատերազմը, ոչ խաղաղություն։

Այնուհետ անդրադարձ է կատարվում  Հայաստանում ապրիլի ժողովրդավարական ալիքին, որի արդյունքում տեղի ունեցան ազատ ընտրություններ ու իշխանության եկավ Նիկոլ Փաշինյանն ու իր կուսակցությունը։ Նշվում է, որ սա որոշակի հույս է տվել դիտորդներին, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը կարող է լուծվել:

Անդրադարձ է կատարվում վերջին ամիսներին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդական դիվանագիտական ջանքերին։ Նշվում է, որ նախորդ տարի Հայաստանում ժողովրդավարական անցումից հետո դադարել են սահմանային միջադեպերը, սակայն Ռուսաստանը, միջնորդ կողմերից մեկը, շարունակում է զենք վաճառել ինչպես Հայաստանին, այնպես էլ Ադրբեջանին: Ադրբեջանը շարունակում է սպառնալ պատերազմով ու տնտեսական մեկուսացմամբ` փորձելով ստիպել բանակցային զիջումների գնալ, իսկ Հայաստանն էլ շարունակում է պնդել, որ դուրս չի գա Լեռնային Ղարաբաղի կողմից վերահսկվող 7 վիճահարույց տարածքներից:

Հոդվածագիրը նշում է, որ տարածաշրջանում Հայաստանն ու Վրաստանն ընդունում են ժողովրդավարություն, իսկ վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ երբ տարածաշրջանն ավելի շատ ժողովրդավարություններ ունի, հակամարտությունների և ագրեսիայի հավանականությունը նվազում է:

«Ժողովրդավարական հասարակությունները հակված են իրենց հարևանների հետ խաղաղ փոխհարաբերությունների: Նրանք հակված են զարգացնել համագործակցությունը և փոխզիջումը իրենց տարածաշրջաններում: Եվ դեմոկրատական հասարակություններն ավելի հավանական է, որ մեծ շուկաներում միմյանց աջակցեն մարդու իրավունքների և տնտեսական շահերի ընդհանուր նպատակներում: Դա թուլացնում է հակամարտությունների ռազմական «լուծումները»»,-գրել է հոդվածագիրն ու ընդգծել, որ, սակայն, դա ինքնին բավարար չէ:

Հետազոտությունները նաև ենթադրում են, որ խաղաղ համաձայնագրերն ավելի հավանական է, որ կիրականացվեն, եթե հակամարտության մեջ ներգրավված բոլոր կողմերը ներառվել են խաղաղ գործընթացում:

«Հիմա հրատապը հակամարտությունից տուժած բոլոր խմբերի՝ շփման գծի մոտ ապրող գյուղական համայնքների, կանանց, փախստականների ու հենց Լեռնային Ղարաբաղի ներգրավումն է կարգավորման գործընթացում, որոնք տարիներ շարունակ դուրս են մնացել բանակցություններից», - գրում է The Washington Post-ի հոդվածը։

«Իհարկե, մարդկանց միջև շփումների կոչը, երբ զինվորականները շարունակում են հսկել սահմանները և տարածաշրջանում անվտանգության երաշխիքներ չկան, անիրատեսական կարող է թվալ։ Տարածաշրջանում բոլոր կողմերը՝ ներառյալ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը, հասարակական կազմակերպություններն ու քաղաքացիական խմբերը պետք է ներգրավվեն տարածաշրջանում առավել ընդարձակ անվտանգություն ապահովող համաձայնագրերի ու ինստիտուտների կայացման գործում: Հակառակ դեպքում հակամարտությունների գծով կապերը կմնան սահմանափակ, և կառավարությունների միջև ֆորմալ համաձայնագրերը՝ կարճատև»,-ասվում է հոդվածում։

Դրանք կարող են լինել տարածաշրջանով մեկ գործող կանոններ, պայմանագրեր ու դաշնագրեր, որոնք թույլ կտան համայնքների առաջնորդներին համագործակցել միմյանց հետ՝ ընդհանուր խնդիրների, օրինակ՝ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, գյուղական աղքատության դեմ պայքարի, առևտրային ուղիների վերականգնման, ջրի փոխանակման կամ մշակութային ժառանգության պահպանման շուրջ:

Նշվում է, որ տարածաշրջանում նման կապերի ստեղծումը կարող է օգնել դիվանագիտությանը կարճատև փոխզիջումների փոխարեն կենտրոնանալ առավել երկարատև, ամբողջ տարածաշրջանին վերաբերող խնդիրների վրա: Նման բազմակողմ երկխոսությունը կարող է նաև նվազեցնել թշնամությունը Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև և հնարավորություն տա, որ միջագային միջնորդներն ու երկու կողմերի առաջնորդներն առավել նպաստավոր պայմաններում դիմեն իրենց հանրություններին՝ փոխզիջման հարցով։ Ասվում է, որ տարածաշրջանային անվտանգության երաշխիքները կարող են հստակեցնել ու ամրագրել ոչ բռնի միջոցները որպես տարածաշրջանի հիմնարար սկզբունբ և ստեղծել քաղաքական կայունություն՝ հնարավորություն տալով առավել խորքային դիվանագիտություն հակամարտության շուրջ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Սպանդանոցային մորթի պարտադիր պահանջի հետաձգման լիազորություն ՍԱՏՄ-ն չունի. Նարեկ Հայրապետյան
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի տեղակալներ Նարեկ Հայրապետյանն ու Գարիկ Սարոյանն այսօր հանդիպել են սպանդանոցային մորթի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Վրաստանի վարչապետը չի վստահում NDI-ի արդյունքներին, համաձայն որի՝ բնակչության 64%-ը դժգոհ է կառավարության աշխատանքից
Վրաստանի Վարչապետ Գիորգի Գախարիան վստահ է՝ ինչ էլ որ ցույց տան հանրային կարծիքի հետազոտությունները, վերջնական որոշումը ընտրողինն է, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Թուրքիայի համախառն արտաքին պարտքը 2002թ․ հետո ավելացել է 350 տոկոսով
Թուրքիայի համախառն արտաքին պարտքի չափը 1989թ․-ից ամեն եռամսյակը մեկ հրապարակվում է Գանձապետարանի և ֆինանսների նախարարության կայքում, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Վարչապետն ընդունել է հայտնի աստղաֆիզիկոս Գարիկ Իսրայելյանին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է հայ ականավոր աստղաֆիզիկոս, գիտության ու արվեստի միջազգային STARMUS (Stars and Music) փառատոնի հեղինակ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Միլիարդատերը իսրայելացիներին 1 միլիոն դոլար է տվել լուսին թռչելու համար
Միլիարդատեր Լեոնարդ Բլավատնիկը որոշել է 1 միլիոն դոլար հատկացնել իսրայելական «SpaceIL» մասնավոր ընկերությանը` Երկիր մոլորակի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Կան փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 17-ին՝ ժամը 16:55-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Semper Opera Ball-ի գործակալությունը կլուծարվի և նրա ղեկավարը կենթարկվի խիստ պատասխանատվության
ԵՀՄՖ-ն տեղեկացնում է, որ ստացել է  Semper Opera Ball-ի պատասխանը:  «Ինչպես նշել էինք ավելի վաղ՝ ԵՀՄՖ նախագահությունն ու ԵՀՄՖ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Ցավակցում եմ Գեորգի Կուտոյանի ընտանիքին և հարազատներին ողբերգական մահվան կապակցությամբ. Ա .Ղարամյան
Արցախի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար, Արցախի հերոս, գեներալ-լեյտենանտ Արշավիր Ղարամյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրառում է կատարել՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Նա օժտված էր մարդկային և մասնագիտական բարձր որակներով. Թաթոյանը՝ Կուտոյանի մասին
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանն իր ցավակցությունն է հայտնել Գեորգի Կուտոյանի ողբերգական մահվան կապակցությամբ՝ իր էջում կատարելով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Պատերին կան վնասվածքներ, հրազենային վնասվածքն էլ եղել է քունքի շրջանում. Նոր մանրամասներ Կուտոյանի սպանությունից
ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության պետ Արթուր Մելիքյանը  հայտնեց այս պահին հրապարակման ենթակա տեղեկատվությունը. «Դեպքի վայրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Իսպանացի բանկիրը դատապարտվել է Պիկասոյի նկարը երկրից հանելու փորձի համար
Իսպանացի 83-ամյա բանկիր Խայմե Բոտինը 18 ամիս ազատազրկման է դատապարտվել և տուգանվել 52,4 միլիոն եվրո իրեն պատկանող հայտնի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայ խաղաղապահների պատրաստվածության մակարդակը գնահատվել է բարձր
Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնող հայկական զորախմբին է այցելել ՆԱՏՕ-ի KFOR առաքելության հրամանատարի տեղակալ, բրիգադի գեներալ Լորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Կարճվել է ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր Արթուր Ավագյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործը
Բարձրագույն դատական խորհրդի աշխատակազմի մամուլի և հասարակայնության հետ կապերի ծառայությունը տեղեկացնում է, որ Հատուկ քննչական ծառայության կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
ՀՀ ՊՆ ՄԻԲԿ պետն այցելել է ռազմական ոստիկանություն
Հունվարի 16-ին ՀՀ ՊՆ մարդու իրավունքների և բարեվարքության կենտրոնի պետ, գնդապետ Ալեքսանդր Ավետիսյանը ՊՆ ռազմական ոստիկանության պետ, գնդապետ Ա....
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Ամառային պատանեկան օլիմպիական չորրորդ խաղերը կանցկացվի Սենեգալի մայրաքաղաք Դաքարում
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի  գործկոմի որոշումով  ամառային պատանեկան օլիմպիական չորրորդ խաղերը  կանցկացվի Սենեգալի մայրաքաղաք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Սերժ Սարգսյանը ցավակցել է Գեորգի Կուտոյանի անժամանակ և ողբերգական մահվան կապակցությամբ
Սերժ Սարգսյանը ցավակցություն է հայտնել Գեորգի Կուտոյանի անժամանակ և ողբերգական մահվան կապակցությամբ: Այս մասին գրված է ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Գրացում տեղի կունենա Եվրոպայի գեղասահքի հերթական առաջնությունը
Հունվարի 20 -26-ը Ավստրիայի` մեծությամբ երկրորդ  քաղաք  Գրացում տեղի կունենա Եվրոպայի գեղասահքի հերթական առաջնությունը: Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
«Գրեմմի» ղեկավարին մրցանակաբաշխությունից 10 օր առաջ ազատել են պաշտոնից
ԱՄՆ-ում աշխատանքից ազատել են Ձայնագրության արվեստի և գիտության ազգային ակադեմիայի գործադիր տնօրեն Դեբորա Դուգանին, որը զբաղվում էր նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Ցույցեր Իրանում՝ ի պաշտպանություն կառավարության
Ուրբաթօրյա աղոթքից հետո Իրանում տեղի են ունեցել  բազմաթիվ ցույցեր ՝ ի պաշտպանություն Իրանի կառավարության։ Ութ տարվա ընթացքում առաջին անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
2019-ին էական փոփոխություններ չեն նկատվել ղարաբաղյան կարգավորման հարցում. ՌԴ ԱԳՆ
Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում նկատելի փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել։ Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասել է Ռուսաստանի Արտաքին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Ապրիլյան հերոս, գյումրեցի ավագ լեյտենանտ Մերուժան Ստեփանյանի ծննդյան օրն է
Հունվարի 17-ին ապրիլյան պատերազմի հերոս, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր, ավագ լեյտենանտ Մերուժան Ստեփանյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Ալեն Սիմոնյանը՝ Կուտոյանի մահվան մասին. Վստահ եմ՝ մոտ ապագայում կիմանանք այս ամենի մանրամասները
«Ինձ և իմ գործընկերներին ապշահար արեց այս լուրը։ Անկեղծ ասած լուրը նոր է և ավելի խորը մեկնաբանություն չեմ կարող անել, տեղեկություններս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Դարի խոհարար Պոլ Բոկուզի ռեստորանը 55 տարի անց զրկվել է Միշլենի 3-րդ աստղից
Հայտնի ֆրանսիացի խոհարար Պոլ Բոկուզի ռեստորանը զրկվել է Միշլենի (Michelin) 3-րդ աստղից, որն այն ուներ 1965 թվականից ի վեր՝ դարի խոհարարի մահից 2...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
էլեկտրագնացքների չվացուցակի փոփոխություններն ուժի մեջ կմտնեն ավելի ուշ
«Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությունը հայտնում է էլեկտրագնացքների չվացուցակների փոփոխությունների տարժամկետման մասին՝ դրանք ուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Լրատվամիջոցները և սոցցանցերը՝ Գեորգի Կուտոյանի մահվան դեպքով
ArmDaily-ի տեղեկություններով՝ հեղափոխությունից հետո Կուտոյանը մեկնել էր Մեծ Բրիտանիա՝ Քեմբրիջի համալսարան, մագիստրոսական կրթություն ստանալու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Արթուր Մելիքյան. Երբ մենք հասանք, դեպքի վայրում էին Կուտոյանի կինն ու հայրը
«Մենք հայտնաբերել ենք Կուտոյանի դին։ Այս պահին դեպքի վայրի զննություն է կատարվում մասնագետների մասնակցությամբ։ Դեպքի վայրում զենք է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Էրդողանը մեղադրել է Հաֆթարին Լիբիայում հրադադարը խախտելու մեջ
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը Լիբիայի ազգային բանակի ղեկավար Խալիֆա Հաֆթարին մեղադրել է Լիբիայում հրադադարի ռեժիմը խախտելու մեջ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Սարհատ Պետրոսյան. Եթե ուզում ենք մեր հանրությանը տալ որակյալ կենսամիջավայր, պետք է նախագծողն անհատական պատասխանավություն կրի
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Էդվարդ Անդրեասյանի կողմից կազմակերպվել են քաղաքաշինության բնագավառում կատարվող բարեփոխումների և առկա խնդիրների վերաբերյալ լսումներ
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}