Քաղաքական 12:00 21/03/2019 Հայաստան

The Washington Post. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վերջապես կարող է խաղաղությունը հնարավոր լինել

Տասնամյակներ շարունակ էթնիկ հակամարտությունից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդները պատրաստվում են հանդիպել՝ փորձելու լուծել իրենց երկարատև հակամարտությունը՝ Լեռնային Ղարաբաղի վիճահարույց անկլավի շուրջ: Այս մասին գրել է The Washington Post-ը։

Նշվում է, որ պատճառներ կան թերահավատ լինելու, սակայն այնուամենայնիվ, զգալի փոփոխություն է տեղի ունեցել՝ մեջբերելով նախորդ տարվա արտահերթ ընտրություններն ու նոր վարչապետին։

«Որոշ ապացույցներ ցույց են տալիս, որ ժողովրդավարական հասարակությունները ավելի հակված են խաղաղություն փնտրելու իրենց հարևանների հետ և ավելի հավանական է դրան հասնել, եթե քաղաքացիական հասարակության խմբերին թույլատրեն ձևավորել շփումներ սահմանին՝ մինչև պաշտոնական բանակցությունները»,-ասվում է հոդվածում:

Հոդվածագիրը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության համառոտ պատմությունը՝ նշելով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև գտնվում է վիճելի տարածք, որը վերահսկվում է Լեռնային Ղարաբաղի չճանաչված Հանրապետության կողմից, որին աջակցում է Հայաստանի կառավարությունը, սակայն չի ճանաչում, իսկ Ադրբեջանն էլ հավակնություններ ունի դրա նկատմամբ:

Նշվում է, որ 1921 թ.-ին Խորհրդային Միությունը մեծամասնությամբ հայերով բնակեցված անկլավը միացրեց խորհրդային վերահսկողությամբ Ադրբեջանին։ 1980-ականների վերջին, երբ Մոսկվան մեղմացրեց Խորհրդային Միության նկատմամբ վերահսկողությունը, Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ հայերն արշավ սկսեցին, որպեսզի վերամիավորվեն Հայաստանին՝ քարոզելով ժողովրդավարություն, մարդու իրավունքներ և ինքնիշխանություն։ Երբ Խորհրդային Միությունը փլուզվեց, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը պաշտոնապես քվեարկեց Ադրբեջանից դուրս գալու համար՝ հանգեցնելով հակամարտության մի կողմից Հայաստանի և մեծամասամբ հայերով բնակեցված Ղարաբաղի, մյուս կողմից Ադրբեջանի միջև: 1994 թ.-ին, երբ արդեն երկու կողմից սպանվել էր 30.000 մարդ և ավելի քան 1 մլն-ը փախստական էր դարձել, երկու երկրները ստորագրել են անկայուն հրադադարի համաձայնագիր: Դիտորդներն իրավիճակը համարում են ոչ  պատերազմը, ոչ խաղաղություն։

Այնուհետ անդրադարձ է կատարվում  Հայաստանում ապրիլի ժողովրդավարական ալիքին, որի արդյունքում տեղի ունեցան ազատ ընտրություններ ու իշխանության եկավ Նիկոլ Փաշինյանն ու իր կուսակցությունը։ Նշվում է, որ սա որոշակի հույս է տվել դիտորդներին, որ ղարաբաղյան հակամարտությունը կարող է լուծվել:

Անդրադարձ է կատարվում վերջին ամիսներին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդական դիվանագիտական ջանքերին։ Նշվում է, որ նախորդ տարի Հայաստանում ժողովրդավարական անցումից հետո դադարել են սահմանային միջադեպերը, սակայն Ռուսաստանը, միջնորդ կողմերից մեկը, շարունակում է զենք վաճառել ինչպես Հայաստանին, այնպես էլ Ադրբեջանին: Ադրբեջանը շարունակում է սպառնալ պատերազմով ու տնտեսական մեկուսացմամբ` փորձելով ստիպել բանակցային զիջումների գնալ, իսկ Հայաստանն էլ շարունակում է պնդել, որ դուրս չի գա Լեռնային Ղարաբաղի կողմից վերահսկվող 7 վիճահարույց տարածքներից:

Հոդվածագիրը նշում է, որ տարածաշրջանում Հայաստանն ու Վրաստանն ընդունում են ժողովրդավարություն, իսկ վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ երբ տարածաշրջանն ավելի շատ ժողովրդավարություններ ունի, հակամարտությունների և ագրեսիայի հավանականությունը նվազում է:

«Ժողովրդավարական հասարակությունները հակված են իրենց հարևանների հետ խաղաղ փոխհարաբերությունների: Նրանք հակված են զարգացնել համագործակցությունը և փոխզիջումը իրենց տարածաշրջաններում: Եվ դեմոկրատական հասարակություններն ավելի հավանական է, որ մեծ շուկաներում միմյանց աջակցեն մարդու իրավունքների և տնտեսական շահերի ընդհանուր նպատակներում: Դա թուլացնում է հակամարտությունների ռազմական «լուծումները»»,-գրել է հոդվածագիրն ու ընդգծել, որ, սակայն, դա ինքնին բավարար չէ:

Հետազոտությունները նաև ենթադրում են, որ խաղաղ համաձայնագրերն ավելի հավանական է, որ կիրականացվեն, եթե հակամարտության մեջ ներգրավված բոլոր կողմերը ներառվել են խաղաղ գործընթացում:

«Հիմա հրատապը հակամարտությունից տուժած բոլոր խմբերի՝ շփման գծի մոտ ապրող գյուղական համայնքների, կանանց, փախստականների ու հենց Լեռնային Ղարաբաղի ներգրավումն է կարգավորման գործընթացում, որոնք տարիներ շարունակ դուրս են մնացել բանակցություններից», - գրում է The Washington Post-ի հոդվածը։

«Իհարկե, մարդկանց միջև շփումների կոչը, երբ զինվորականները շարունակում են հսկել սահմանները և տարածաշրջանում անվտանգության երաշխիքներ չկան, անիրատեսական կարող է թվալ։ Տարածաշրջանում բոլոր կողմերը՝ ներառյալ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը, հասարակական կազմակերպություններն ու քաղաքացիական խմբերը պետք է ներգրավվեն տարածաշրջանում առավել ընդարձակ անվտանգություն ապահովող համաձայնագրերի ու ինստիտուտների կայացման գործում: Հակառակ դեպքում հակամարտությունների գծով կապերը կմնան սահմանափակ, և կառավարությունների միջև ֆորմալ համաձայնագրերը՝ կարճատև»,-ասվում է հոդվածում։

Դրանք կարող են լինել տարածաշրջանով մեկ գործող կանոններ, պայմանագրեր ու դաշնագրեր, որոնք թույլ կտան համայնքների առաջնորդներին համագործակցել միմյանց հետ՝ ընդհանուր խնդիրների, օրինակ՝ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, գյուղական աղքատության դեմ պայքարի, առևտրային ուղիների վերականգնման, ջրի փոխանակման կամ մշակութային ժառանգության պահպանման շուրջ:

Նշվում է, որ տարածաշրջանում նման կապերի ստեղծումը կարող է օգնել դիվանագիտությանը կարճատև փոխզիջումների փոխարեն կենտրոնանալ առավել երկարատև, ամբողջ տարածաշրջանին վերաբերող խնդիրների վրա: Նման բազմակողմ երկխոսությունը կարող է նաև նվազեցնել թշնամությունը Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև և հնարավորություն տա, որ միջագային միջնորդներն ու երկու կողմերի առաջնորդներն առավել նպաստավոր պայմաններում դիմեն իրենց հանրություններին՝ փոխզիջման հարցով։ Ասվում է, որ տարածաշրջանային անվտանգության երաշխիքները կարող են հստակեցնել ու ամրագրել ոչ բռնի միջոցները որպես տարածաշրջանի հիմնարար սկզբունբ և ստեղծել քաղաքական կայունություն՝ հնարավորություն տալով առավել խորքային դիվանագիտություն հակամարտության շուրջ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:26
Վիկտոր Սողոմոնյան. Սա այն դեպքն է, երբ կարող է անդառնալի հետևանքների բերել
«Մենք մի իրավիճակում ենք, երբ չենք կարող անտեսել կառավարման փորձ ունեցող առաջնորդի, երկրի ղեկավարի կարծիքները։ Դա ոչ մի լավ բանի չի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Գիտնականները նախազգուշացնում են Մեծ Բրիտանիայում COVID-19-ի ավելի հզոր ալիքի մասին
Կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքը Մեծ Բրիտանիայում այս ձմեռ կարող է կրկնակի ուժեղ լինել, եթե իշխանությունները աշնանը վերաբացեն դպրոցները, և չներդնեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Անցկացվել է կրակային պատրաստության գործնական պարապմունք
Սպաների տեսական գիտելիքները ստուգելու և գործնական հմտությունները կատարելագործելու նպատակով օգոստոսի 3-ին 1-ին զորամիավորման վարչակազմի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Լեոնարդո ԴիԿապրիոն «Apple»- ի հետ համատեղ արտադրության պայմանագիր է ստորագրել
Հոլիվուդյան դերասան Լեոնարդո ԴիԿապրիոյի կողմից հիմնադրված «Appian Way Productions»-ը սկսում է  համագործակցել ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Ավազակություն փոստային բաժանմունքում
Ոստիկանները տեղում վնասազերծել են ատրճանակով զինված անձին
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Աննա Աղաջանյանը նշանակվել է Բելգիայի Թագավորությունում ու ԵՄ-ում ՀՀ նոր դեսպան
ՀՀ նախագահը հրամանագիր է ստորագրել Աննա Աղաջանյանին Բելգիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, ինչպես նաև ԵՄ-ում ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:39
Դատարանը հետաձգեց Ռոբերտ Քոչարյանի և Արմեն Գևորգյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու միջնորդության լուծումը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, հետաձգեց այսօր ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Լուկաշենկո. Ռուսաստանը եղբայրական հարաբերություններ Բելառուսի հետ փոխարինել է գործընկերությամբ
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն կարծում է, որ ռուսական կողմը Մինսկի հետ եղբայրական հարաբերությունները փոխարինել է գործընկերությամբ: Նման...
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
ՄԱԿ-ը նախազգուշացնում է․ դպրոցների փակ լինելը կարող է լինել «սերնդի աղետ»
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նախազգուշացնում է, որ աշխարհը բախվում է «սերնդի աղետի» հետ՝ կորոնավիրուսի պատճառով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը դատավորին մեղադրեց իրենց վրա ապօրինի պարտականություններ դնելու համար
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների կողմից ենթադրյալ սահմանադրական կարգի տապալման գործով հերթական դատական նիստը մեկնարկեց դատարանի՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:04
Ի՞նչ են ուտում տիեզերագնացները «Լուսնի» վրա
Ռուս տիեզերագնացները «Լուսին» թռչելիս իրենց հետ ունենալու են պահածոյացված սնունդ, տաք ջրով պատրաստվող ուտելիքներ, չորացված մրգեր և...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Վիվա-ՄՏՍ. անվճար զանգի հնարավորություն՝ ընկերությունների հաճախորդների համար
Վիվա-ՄՏՍ-ը տեղեկացնում է, որ «Toll-Free» ծառայությանը բաժանորդագրվելով՝ փոքր, միջին ու խոշոր ընկերություններն իրենց հաճախորդներին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Ընդդիմադիր «Եվրոպական Վրաստանի» Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի թեկնածուն Արսեն Կարապետյանն է
Ընդդիմադիր  «Եվրոպական Վրաստան» կուսակցությունը ներկայացրել է խորհրդարանական ընտրությունների թեկնածուների ցուցակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Փաստաբանը բողոք է ներկայացրել ԵՏՀ խորհրդին`հայկական պետհամարանիշներով ավտոմեքենաների սեփականատերերի խնդրով
Ռուսաստանում բնակվող փաստաբան Ալեքսան Խոնդկարարյանը, որը նաև պաշտպանում է հայերենով պետհամարանիշներով գրանցված ավտոմեքենաների սեփականատերերի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:27
Նեթանյահու. Ոչ մի կապ չկա ցույցերի և կորոնավիրուսի միջև
Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն քննադատության է ենթարկել  «կորոնավիրուսի ճգնաժամի պայմաններում ընդդեմ կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:27
Թուրքիայում ծեծի են ենթարկել ուկրաինացի մոդելին
24-ամյա ուկրաինացի մոդել Դարիա Կիրիլյուկը ծեծի է ենթարկվել Թուրքիայում: Ըստ Դարիայի, նա և իր ընկերները տուժել են Մոմո լողափի անվտանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Սամվել Մարտիրոսյան. Եթե այս արտահոսքը իրականում եղել է, ապա չորս ոտքով կղանքի մեջ ենք
Տեղեկատվության անվտանգության մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանը գրում է. «Ադրբեջանական հաքերները հայտնում են, որ կարողացել են ներթափանցել...
Աղբյուր` Panorama.am
13:08
Ռուբեն Մելիքյան. Ջերմուկցիները խիստ բարկացած են
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրել է. «Ջերմուկցիները խիստ բարկացած են։ Գիշերը Լիդիանի անվտանգության ծառայությունը ապամոնտաժել և...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Լևոն Ադյանը պարգևատրվել է «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն օգոստոսի 3-ին ստորագրել է հրամանագիր, համաձայն որի՝ գրականության ասպարեզում ներդրած ավանդի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Ես պայքարել եմ Մաշտոցի պուրակի համար, և այժմ էլ պայքարում եմ. Մարության
«Ես կարծում եմ, որ Երևանը շատ ավելի կանաչ պետք է լինի, քան այսօր։ Գաղտնիք չէ, որ ես պայքարել եմ Մաշտոցի պուրակի համար, և այժմ էլ պայքարում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Renault Armenia-ի հետ համատեղ առաջարկում են ավտովարկավորման ամենաշահավետ պայմանները շուկայում
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը և Renault Armenia-ն հայտարարում են համագործակցության նոր ծրագրի մասին. ավտովարկավորում բարելավված հատուկ պայմաններով, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Շենգավիթում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Գերմանացի բժիշկները կարծում են, որ երկրում սկսվել է կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքը
Գերմանիայում կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքն արդեն սկսվել է: Այս մասին հայտարարել է գերմանացի բժիշկների ասոցիացիայի նախագահ Մարբուրգեր Բունդ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
«Լիդիան». Մեր սեփական տարածքից հեռացրել ենք ապօրինի գույքը
«Այսօր առավոտյան «Լիդիան Արմենիան» նախաձեռնել է «Լիդիանի» օրինական տարածքում արդեն մոտ երկու տարի ապօրինի գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Մարուքյան. Ջավադյանը խոստացել էր, որ «Հայինկասացիայի» ոչ մի աշխատող գործազուրկ չի մնա, մինչդեռ հակառակն է
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանըւ  «Հայինկասացիա» ՓԲԸ բազմաթիվ աշխատակիցների դիմումի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Լուկաշենկոյի նախկին մրցակիցը նամակ է գրել 32 երկրների առաջնորդներին
Բելառուսի նախագահության նախկին հավակնորդ, Բարձր տեխնոլոգիաների պարկի նախկին ղեկավար Վալերի Ցեպկալոն նամակ է գրել 32 երկրների ղեկավարներին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Le Monde. Էրդողանը վրեժ լուծեց Սևրի պայմանագրի համար
Ֆրանսիական «Le Monde» պարբերականը «Մեկ դար անց Էրդողանը Սևրի դաշնագրից վրեժ է լուծում» վերնագրով ուշագրավ հոդված է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Ուհան կուղարկվի ԱՀԿ-ի ավելի ընդգրկուն մասնագիտական խումբ
Կորոնավիրուսի ծագման աղբյուրը հայտնաբերելու նպատակ ունեցող մասնագիտական խումբն ավարտել է իր առաքելությունը Չինաստանում: Այս մասին տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:36
04.08.2020. Կորոնավիրուսի վարակի 196 նոր դեպք և 6 մահ
Օգոստոսի 4-ի, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր 39298 դեպք, որոնցից 30372-ն` առողջացած, 768-ը` մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:26
Ինչպե՞ս պետք է սննդակարգում ներառել ձմերուկն ու սեխը, որ առողջությունը չվնասվի
Ձմերուկը և սեխը պետք չէ ուտել մեծ քանակությամբ, քանի որ այդ մթերքները կարող են վնասակար լինել օրգանիզմի համար, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ցուցադրվեցին  ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները
15:41 21/07/2020

Ցուցադրվեցին ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}