Քաղաքական 17:40 23/04/2019 Հայաստան

Հին խնդրի նոր դրսևորումները

Ազգային ժողովի քննարկումները գնալով աչքի են ընկնում ակտիվ բանավեճերով։ Դրանք շատ հաճախ ուղեկցվում են փոխադարձ մեղադրանքներով, երբեմն էլ՝ վեր են ածվում անձնավորված բնույթի լեզվակռվի։ Պատգամավորների շփման ոճը հաճախ ոչ միայն կենցաղային է և հեռու պառլամենտական մշակույթի նորմերից, այլև պարունակում է փողոցին բնորոշ քվազի-քրեական մշակութային տարրեր։ Ասել, թե երևույթը նոր է, ճիշտ չի լինի։ Նախկինում էլ հայկական խորհրդարանական քննարկումներն աչքի են ընկել վերը նշված խնդիրներոբավ։

Գործող խորհրդարանում առավել հիշարժանն այս առումով «Իմ քայլի» ներկայացուցիչ Մխիթար Հայրապետյանի և ԼՀԿ առաջնորդ Էդմոն Մարուքյանի, ԲՀԿ ներկայացուցիչ Նաիրա Զոհրաբյանի բանավեճն էր։ Խորհրդարանական այդ էպիզոդը կարելի է վերնագրել՝  «Ո՞վ ես դու», ոչ թե այն պատճառով, որ պատգամավորները չեն ճանաչում մեկ-մեկու, այլ  որովհետև առարկայական փաստարկների բացակայության հետևանքով ստիպված են սեփական ճշմարտացիությունը հիմնավորել դիմացինի անցյալը՝ հատկապես քաղաքական կենսագրությունը կասկածի տակ առնելով։ Արդյունքում ստացվում է, որ խորհրդարանի մի մասը այնտեղ է Նիկոլ Փաշինյանի կամոք, մի ուրիշ մաս էլ՝ Գագիկ Ծառուկյանի կամոք։

Նախկինում էլ նույնն էր։ Նախորդ խորհրդարանում ևս բազմաթիվ էին մարդիկ, ովքեր ինքնուրույն չէին կարող ստանալ ցանկալի մանդատը, եթե չլիներ Վազգեն Սարգսյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի կամ Սերժ Սարգսյանի կամքը։ Մինչդեռ այսօրվա իշխանությունները, թե նախկինում, թե հիմա կրկնում են, որ «նախկին գործելաոճն այլևս անընդունելի է», և իրենք եկել են նոր քաղաքական մշակույթ ու մոտեցումներ հաստատելու։ Լոզունգների ու արդյունքների այս անհամապատասխանությունն, իհարկե, չի նշանակում, որ նորերն իրենց խոստացած փոփոխություններին անել կամք չունեն։

Խնդիրն այն է, որ քաղաքական մշակույթի փոփոխությունն ու սոցիալական նորմերի ամրապնդումը միայն ցանկության և կամքի դաշտում չեն։ Առաքել Մովսիսյանին ու Սեյրան Սարոյանին Մխիթար Հայրապետյանով և Թագուհի Ղազարյանով փոխարինելը, կամ՝ յուրաքանչյուր երկու գործչի փոխատեղումը՝ անկախ նրանց կրթական ցենզից, տարիքից, սեռից և մնացած այլ հատկանիշներից, ինքնին չի երաշխավորելու քաղաքական մշակույթի փոփոխություն։ Քաղաքականությունը բազմաշերտ երևույթ է, որտեղ բազմաթիվ օբյեկտիվ հանգամանքեր՝ ինստիտուտներ, նորմեր, ավանդույթներ կան, որոնք իրենք են «թելադրում» քաղաքական դերակատարների վարքը, անգամ եթե նրանք դա չեն գիտակցում։

Գալով Ազգային ժողովի խնդրին՝ պետք է փաստել, որ քննարկումների որակը առավելապես կապված է քաղաքական ուժերի և մասնավորապես կուսակցությունների կայացվածության հետ։ Անկախ նրանից, թե հիշատակված պատգամավորներն ի վերջո ստացան «ո՞վ ես դու» հարցի պատասխանը, թե՝ ոչ, այնուամենայնիվ լայն հանրության համար այդ հարցի արդիականությունը ինչպես եղել, այնպես էլ մնում է։ Եվ նախկին և գործող խորհրդարանում ընդգրկված, ինչպես նաև արտախորհրդարանական կուսակցություններն ունեն կայանալու և խաղի միասնական կանոնների պայմաններում գործունեություն ծավալելու խնդիր։

Ժողովրդավարական քաղաքական համակարգերն աչքի են ընկնում կուսակցական բարձր ինստիտուցիոնալացմամբ, որը ենթադրում է կուսակցության կառուցվածքային ամրություն, գաղափարախոսական հստակություն, սոցիալական տարբեր խմբերի շահերի հավաքագրում ու ներկայացում, քաղաքական գործիչների սոցիալիզացիա և այլն։ Փորձագետները վստահ են, որ անկախությունից ի վեր հատկապես իշխանության եկած կուսակցություններն այս հարցերում այս կամ այն կերպ թերացել են։ Ինչո՞ւ են թերացել՝ այլ հարց է։ Սակայն իրողությունը հանգեցրել է այն բանին, որ ներկայումս քաղաքական դաշտում գործող շուրջ յոթ տասնյակ կուսակցություններից եզակիններն են, որոնք քիչ թե շատ ունեն գործող մարզային կառույցներ, հետևողական են իրենց ընտրազանգվածի շահերի ներկայացման մեջ, ունեն որոշակիորեն ձևակերպված գաղափարախոսություն և ունակ են քաղաքական գործիչների դարբնոց դառնալ։

Հայաստանյան կուսակցություններին բնորոշ խնդիրներն առավել ցայտուն են դառնում հատկապես այն կուսակցությունների համար, որոնք ստանձնում են իշխանությունը, քանի որ նրանք դառնում են քաղաքական որոշումների հիմնական պատասխանատուները։ Բացառություն չէր նաև «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, որը ևս ստանձնեց իշխանությունն՝ առանց բավարար չափով պատրաստվածության։ Դեռևս մայիսին պարզ էր, որ Նիկոլ Փաշինյանի թիմը լուրջ կադրային խնդիրներ ունի։ Բացի կադրերից, կուսակցությունը և նրա բազմաթիվ անդամներ ձևակերպված ընդհանուր գաղափարախոսության, արժեքային կողմնորոշիչների խնդիր ունեն։

Մինչդեռ հենց դավանած գաղափարախոսության շրջանակներում պետք է պարզ դառնար քաղաքական գործչի արժեհամակարգը, հասարակական կյանքի կազմակերպման մոտեցումները, անցյալի և ապագայի նկատմաբ նրա պատկերացումները։ Այդ բացը իշխանական շատ գործիչների մոտ առայժմ փոխարինվում է հեղափոխական կարգախոսներով։ Հաճախ քաղաքական գործիչներն իրենց նույնականացնում են հեղափոխության հետ, համարում հաղթանակի մի մասը կամ՝ անգամ կերտող։ Հաշվի առնելով, որ նրանցից շատերը չունեն հարուստ քաղաքական կենսագրություն, երբեմն նույնիսկ՝ աշխատանքային որոշակի փորձ, հեղափոխությունը նրանց քաղաքական միակ կապիտալն է, նրանք կան որպես քաղաքական գործիչ, քանի որ տեղի է ունեցել հեղափոխություն։ (Նույն կերպ նախկին իշխանությունների շարքերում շատ էին մարդիկ, որոնց «ես»-ի անբաժան մասը ղարաբաղյան շարժումն ու պատերազմն էր)։

Հետևաբար, այն ամենն, ինչն այս կամ այն կերպ կազդի հեղափոխության կարևորության ընկալման վրա, ուղղակիորեն ազդելու է նաև հենց այդ գործիչների և կուսակցության ունեցած քաղաքական կապիտալի վրա։

Վերոնշյալ չափանիշների լույսի ներքո՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը դեռևս կայացման ճանապարհ պետք է անցնի։ Ճիշտ նույն կերպ՝ ճանապարհ ունեն անցնելու նաև մնացած կուսակցությունները։ Հետևողական կուսակցաշինությունը պետք է զուգակցվի նաև անդամների՝ սեփական քաղաքական կապիտալի կուտակմամբ։ Այսպես հնարավորություն կտրվի առավել կայացած և պրոֆեսիոնալ գործիչներով ներկայանալ հասարակությանը, որն իր հերթին կապահովի նաև քաղաքական դիսկուրսի ավելի որակյալ մակարդակ։

Այսպիսով՝ քաղաքական մշակույթը փոփոխելու համար միայն ցանկությունը և կամքը բավարար չեն։ Քաղաքական մշակույթը առաջին հերթին կրում են քաղաքական գործիչները։ Որպեսզի վերջիններս լինեն ժողովրդավարական մշակույթի կրողներ, անհրաժեշտ են քաղաքական գործիչների կայացման մեխանիզմներ։ Պատմական այս փուլում առավել էֆեկտիվ մեխանիզմներից կարևորագույնը բարձր ինստիտուցիոնալ մակարդակ ունեցող կուսակցություններն են։

Հովսեփ Բաբայան, քաղաքագետ



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:23
Ֆլանդրիայի ազգայնականները Թրամփին առաջարկել են 1 եվրոյով գնել Վալոնիան
Բելգիայի Ֆլանդրիա հատվածի «Նոր ֆլամանական դաշինք» ազգայնական կուսակցության երիտասարդական թևը նախօրեին թվիթերյան գրառում է կատարել ու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:10
Ներքին Խնձորեսկը ճոճվող կամուրջ այցելող զբոսաշրջիկներին ցանկանում է գրավել նաև էկոմթերքով
Ներքին Խնձորեսկը ճոճվող կամուրջ այցելող հազարավոր զբոսաշրջիկներին կարող է գրավել նաև էկոմթերքով: Գյուղի չրանոցի շենքը գտնվում է քարուքանդ ու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
«Հասա, մերոնք են»
Թորգոմ Նալբանդյանի այս ֆիլմը:հիմնված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ազատագրական գործողությունների ժամանակ տեղի ունեցած իրական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:44
Թրամփն ասել է՝ ինչու չեղարկեց Դանիա այցը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին դուր չեկավ չգնահատեց Գրենլանդիան գնելու իր գաղափարի մերժումը Դանիայի կողմից: Այս մասին գրում է Time-ը։ Նախօրեին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:41
Բեն Աֆլեքի եղբայրը ֆիլմ է նկարահանել առանց կանանց աշխարհի մասին
Հոլիվուդյան դերասան Բեն Աֆլեքի եղբայրը՝ ամերիկացի ռեժիսոր Քեյսի Աֆլեքը, նկարահանել է «Իմ կյանքի լույսը» ֆիլմը: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:28
Samsung-ը օգոստոսի 23-ից 70 երկրներում սկսում է վաճառել Galaxy Note 10-ը
Samsung Electronics-ը վաղվանցի՝ օգոստոսի 23-ից, սկսում է վաճառել իր նոր սմարթֆոնը՝ Galaxy Note 10-ը 70 երկրներում: Այս մասին հայտնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:23
ՀՀ հաշմանդամային սպորտի ֆեդերացիայի «Սևան 2019» ամենամյա գավաթի առաջնություն
ՀՀ հաշմանդամային սպորտի Ֆեդերացիան իր ֆեյսբուքյան էջում տարածել է Սևանում կայացած ՀՀ հաշմանդամային սպորտի ֆեդերացիայի «Սևան 2019»...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
Արգենտինահայերի կոչը. Եկեք ուժեղացնենք պայքարը Էրդողանի ֆաշիստական ռեժիմի դեմ
«Արգենտինահայերի մշակութային միությունը»  դատապարտել է Թուրքիայի ներքաղաքական վերջին իրադարձությունները, որոնց հետևանքով ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:05
Տարանտինոն առաջին անգամ հայր կդառնա
Ամերիկացի դերասան Քվենտին Տարանտինոն առաջին անգամ հայր կդառնա։ People-ին հղում անելով՝ «Գազետա.ռու»-ն գրում է, որ ռեժիսորն իր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Զելենսկին առաջարկում է Ղրիմի վերադարձ՝ Ռուսաստանին G8 ընդունելու դիմաց
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին անվանել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին G8 վերադարձնելու պայմանները: Այդ մասին գրում է Gazeta-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Արցախում երկրաշարժ է տեղի ունեցել
Օգոստոսի 22-ին, տեղական ժամանակով ժամը 09:41-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը 05:41-ին) ՀՀ ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
Բրիտանացի 88 աշակերտները Գինեսի ռեկորդ են սահմանել՝ միասին միաժամանակ դաշնամուր նվագելով
Քեմբրիջի աշակերտները  Գինեսի համաշխարհային ռեկորդ են սահմանել`միասին միաժամանակ դաշնամուր նվագող մարդկանց ամենամեծ թվով: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
ՄԻԵԴ-ում ՀՀ ներկայացուցիչ․ Կառավարությունը քննարկում է ՄԻԵԴ վճռով 1,6մլն եվրոն դիմումատուին մաս-մաս վճարելու հնարավորությունը
Հայաստանը դեռևս չի վճարել «Վարդանյանն ընդդեմ Հայաստանի»  ՄԻԵԴ վճռով 1,6մլն եվրո սահմանված գումարը Երևանի Բուզանդի փողոցի բնակիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:24
Սիբիրախտով վարակված է եղել մեկ կենդանի. ՍԱՏՄ
Օրեր առաջ Առողջապահության նախարարությունից տեղեկատվություն էր ստացվել, որ Գեղարքունիքի մարզի Գեղահովիտ համայնքի մի քանի բնակիչների մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Մուշում 15 օրով արգելել են հավաքներն ու ցույցերը
Թուրքիայի Հանրապետության Մուշի նահանգապետարանը հայտարարություն է տարածել նահանգի տարածքում 15 օր հավաքների և ցույցերի կազմակերպումն արգելելու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
Պոմպեո․ Իրանի միջուկային ծրագիրն ու գործողությունները սպառնալիք են Մերձավոր Արեւելքի համար
Ըստ ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի, Իրանը մեծ սպառնալիք է Մերձավոր Արևելքի անվտանգությանն ու կայունությանը: ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդի իր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
ՄԱԿ-ում տարածվել է Արցախի Հանրապետության Կամավոր ազգային զեկույցը
Միավորված ազգերի կազմակերպությունում (ՄԱԿ) որպես պաշտոնական փաստաթուղթ տարածվել է Արցախի Հանրապետության Կամավոր ազգային զեկույցը՝ ՄԱԿ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Սառնարանների պահեստում 3 օր առաջ բռնկված հրդեհի հրդեհաշիջման աշխատանքները դեռ շարունակվում են
ԱԻՆ-ից հայտնում են, որ շարունակվում են օգոստոսի 19-ին, ժամը 13:54-ին Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում գտնվող «Ձյունիկ սառնարան»...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Ծիծեռնակաբերդի զբոսայգում այրվել է մոտ 2 հա բուսածածկույթ և 100 ծառ
Օգոստոսի 21-ին, ժամը 22:35-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Երևան քաղաքի «Էլ Գարդեն» սրճարանի մոտակայքում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
ԱԱԾ-ն հայտնաբերել է ահաբեկչության համար հետախուզվող Հնդկաստանի 2 քաղաքացու
Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայությունը հանցավորության և միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարին ուղղված իր գործառույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
10:39
Բացահայտվել է Մասիվցի Անդիկի սպանության դեպքը
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում կատարված անհրաժեշտ քննչական գործողությունների արդյունքում բացահայտվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
ՀՊՏՀ ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատարը կթողնի զբաղեցրած պաշտոնը
Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ռուբեն Հայրապետյանն կազատվի պաշտոնից: Այս մասին ֆեյսբուքյան...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Կյանք և ազատություն
(Հայաստանի և Ղարաբաղի էքս-նախագահի ինքնակենսագրությունը)
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Պուտին. Ռուսաստանը չի ներխուժում Եվրոպայի խորհուրդ, եթե նրան այնտեղ չեն ցանկանում տեսնել
Ռուսաստանը և Եվրոպայի խորհուրդը (ԵԽ) պետք է լինեն բաց և միասին լուծեն առաջացող խնդիրները: Այս մասին հայտարարել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
10:07
Սյունիքի մարզում հրդեհաշիջման աշխատանքները վերսկսվել են, այրվել է մոտ 100 հա բուսածածկույթ
Շարունակվում են օգոստոսի 20-ին, ժամը 11:00-ին Սյունիքի մարզի Գեղի գյուղի ջրամբարի մոտ բռնկված հրդեհի հրդեհաշիջման աշխատանքները: ԱԻՆ-ից...
Աղբյուր` Panorama.am
09:58
ՃՏՊ Ստեփանավան-Ագարակ ավտոճանապարհին, կա տուժած
Օգոստոսի 21-ին, ժամը 17:33-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Լոռու մարզի Լոռի Բերդ-Ագարակ ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
«Ժամանակ». Ի՞նչ ճանապարհով է ձեռք բերվել Սեյրան Սարոյանի առանձնատունը
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Որ պապաս գյուղվարչության պետն էր, երբ որ ցրեցին գյուղվարչությունները, Հայաստանում...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Հրապարակ». «Արմեն Սարգսյանի հետ 87-ից ունենք ընկերական շփումներ»
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Մամուլում տեղեկություններ կան, թե Արմեն Սարգսյանը սկսել է Սերժ Սարգսյանի մարդկանց իր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Ժամանակ». Արցախի նախագահի ընտրապայքարում ևս մեկ թեկնածու է նշմարվում
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Արցախի Հանրապետության նախագահական ընտրություններում կարող է առաջադրվել ԱՀ խորհրդարանի պատգամավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Հրապարակ». Ռևազյանի և ռուսական «Պոբեդա» ընկերության միջև հարաբերությունները լարված են
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ Տիգրան Ավինյանն իր էջում լուսանկար է հրապարակել և գրել, որ Սևանի ափին, Նկարիչների միության...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում տեղի ունեցավ կանադական YEDI ինստիտուտի START-UP ծրագրի շնորհանդեսը
14:23 21/08/2019

Երևանում տեղի ունեցավ կանադական YEDI ինստիտուտի START-UP ծրագրի շնորհանդեսը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}