Քաղաքական 10:54 15/05/2019 Հայաստան

ԱՄՆ դաշնային գործակալություն․ Թուրքիան կրոնական ազատությունների ամենակոպիտ խախտողների ցանկում է

Անցյալ շաբաթ ես տեղեկացրել էի Ադրբեջանի կրոնական ազատությունների խախտումների մասին, ինչպես նշված էր Միացյալ Նահանգների Միջազգային կրոնական ազատության հարցերով հանձնաժողովի (USCIRF) վերջին զեկույցում։ Այս շաբաթվա իմ հոդվածը լուսաբանում է կրոնական խախտումները Թուրքիայում, ինչպես հաղորդում է ԱՄՆ դաշնային գործակալությունը՝ USCIRF-ը։

Տարեկան զեկույցը բացահայտել է, որ «2018 թ․ Թուրքիայում կրոնական ազատության վիճակը շարունակում է մնալ խորապես վրդովեցուցիչ՝ լուրջ մտահոգությունների տեղիք տալով, որ երկրի ներկայիս հետագիծն առաջիկա տարի կհանգեցնի պայմանների հավելյալ վատթարացման։ Կրոնական ազատության վաղեմի հիմնախնդիրների լուծման հարցում Թուրքիայի կառավարության կողմից որևէ լուրջ առաջընթացի բացակայությունը շարունակում է անհանգստության պատճառ դառնալ: Կրոնական կամ հավատքի ազատության վերաբերյալ շատ լուրջ սահմանափակումները շարունակվում են՝ սպառնալով երկրում փոքրամասնությունների կրոնական համայնքների շարունակական կենսունակությանն ու գոյատևմանը։ Բացի այդ, պետական կառույցների և իշխանամետ լրատվամիջոցների կողմից դիվականացման աճը և արատավոր արշավը նպաստել են կրոնական փոքրամասնությունների շրջանում աճող վախի մթնոլորտին: Թուրքական կառավարությունը շարունակում է միջամտել կրոնական համայնքների ներքին գործերին՝ թույլ չտալով Հայ Առաքելական եկեղեցու պատրիարքական ընտրությունները և պահպանելով իր պահանջը, որ հունական ուղղափառ մետրոպոլիտները ձեռք բերեն Թուրքիայի քաղաքացիություն՝ եկեղեցու Սուրբ Սինոդին մասնակցելու համար»:

Բացի այդ, USCIRF-ը հայտարարել է, որ «ԱՄՆ-ում հաստատված հոգևոր առաջնորդ Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետևորդները», որը նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի քաղաքական կողմնակիցն էր նրա ավելի վաղ կարիերայի ընթացքում, «շարունակվում են տասնյակ հազարներով հեռացվել պետական ծառայությունից, կալանավորվել և ձերբակալվել՝ հուլիսի 20-ին տեղի ունեցած հեղաշրջման անհաջող փորձին ենթադրյալ մասնակցության կամ ահաբեկչության մեջ ներգրավված լինելու համար: Թուրքական կառավարությունը Գյուլենի հետ կապված անձանց անխտիր կերպով դիտել է որպես ահաբեկչական կազմակերպության մի մաս։ Պետական պաշտոնյաները շարունակում են ներգրավված լինել հակասեմիտիզմի մեջ՝ սոցիալական մեդիա հարթակներում հայտարարությունների և մեկնաբանությունների տեսքով, իսկ իշխանամետ թերթերն ու լրատվամիջոցները քարոզում էին ատելություն թե քրիստոնյաների, թե հրեաների դեմ»։

Վերջին երեք տարիների ընթացքում, 2016 թ․ հուլիսին նախագահ Էրդողանին տապալելու ձախողված հեղաշրջման փորձից հետո, Թուրքիայի կառավարությունը 150 հազար պետական ծառայողների ազատեց աշխատանքից և տասնյակ հազարավոր մարդկանց ձերբակալեց՝ նրանց մեղադրելով հեղաշրջման դավադրության և ահաբեկչության մեջ ներգրավված լինելու համար: Բացի այդ, 68 լրագրողներ, ամենաշատը բոլոր երկրների մեջ, բանտարկվեցին, ավելի քան 150 լրատվամիջոցներ փակվեցին, իսկ անկախ  լրատվամիջոցների մեծ մասը վերահսկվեցին կառավարության կողմից։

Բացի այդ, USCIRF-ը ներկայացրել է հետևյալ կրոնական խախտումները Թուրքիայում.
1) Հանրակրթական դպրոցների աշակերտները, ներառյալ ալևիները, ստիպված են անցնել «Կրոնական մշակույթ և բարոյական գիտելիքներ» իսլամական առարկան։ Հայերը, հույները և հրեաները ազատված են դրանից։ Աշակերտները և նրանց ծնողները ազատվելու համար պետք է երկարատև դժվարին գործընթաց անցնեն կամ իրենց պահանջները ներկայացնեն դատարան։
2) Թուրքական կառավարությունը միջամտում է ինչպես հունական, այնպես էլ հայկական համայնքների ներքին գործերին՝ հոգևորականների ձեռնադրումը սահմանափակելով Թուրքիայի քաղաքացիությամբ։ Քանի որ Թուրքիայի հայոց պատրիարքը 2010 թվականից անգործունակ էր, թուրքական կառավարությունը թույլ չէր տալիս, որ հայկական համայնքը ընտրի նոր պատրիարք:
3) «Ալևիները կազմում են Թուրքիայի ամենամեծ կրոնական փոքրամասնությունը [գնահատվում է 10-25 միլիոն]: Այնուամենայնիվ, կառավարությունը երկար ժամանակ ալևիներին դասակարգում էր որպես մահմեդական և հետևաբար չկարողանալով նրանց ճանաչել որպես սուննի մահմեդականներից տարբերվող կրոնական համայնք։ Չնայած 2015 թ. փետրվարին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կայացրած որոշմանը՝ կառավարությունը դեռևս քայլեր չի ձեռնարկել, որպեսզի ալևի ուսանողներն ազատվեն պարտադիր կրոնական դասերին մասնակցելուց, որոնք առաջին հերթին հիմնված են իսլամի սուննի հասկացության վրա», ասված է USCIRF-ի տարեկան զեկույցում։

4) Իշխանամետ տպագիր և սոցիալական լրատվամիջոցներում տարածված է հակասեմիտիզմը։ Համաձայն Հրանտ Դինքի հիմնադրամի՝ 2018 թ. հունվարից մինչև ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում 427 ատելության խոսք է գրանցվել հրեաների դեմ։ Թուրք քաղաքական գործիչները ևս հաճախակի հակասեմական մեկնաբանություններ են անում:
5) Բողոքական համայնքը շարունակում է ատելության խոսքի թիրախ լինել։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտնում է, որ Թուրքիան խախտել է Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների հիմնադրամի իրավունքները։ Բացի այդ, «Եհովայի վկաներին մերժում են  խղճի հիմնավորմամբ զինվորական ծառայությունից հրաժարվելու իրավունքը, նրանց սպառնում են հետապնդումներ, տուգանքներ և ազատազրկում», հայտնել է USCIRF-ը։

6) «Հայոց Պատրիարքարանը ձգտում է վերադարձնել Ստամբուլում գտնվող, նախկինում հայ երեխաների կրթության համար օգտագործված Սանասարյան Հանի անշարժ գույքը, որը կառավարությունը բռնագրավել էր 1935 թվականին։ Բոզջադա կղզու Հունական ուղղափառ հիմնադրամը դեռևս չի ստացել 11 անշարժ գույքի համար իրավունքը հաստատող փաստաթղթերը, չնայած 2014 թ․ սեպտեմբերին Հիմնադրամի խորհրդի ընդունած որոշման՝ գործերը փոխանցելու մասին։ Հալկիի հունական ուղղափառ աստվածաբանական դպրոցը, որը հայտնի նաև որպես Հալկիի ճեմարան, փակվել է և հնարավորություն չի ունեցել հոգևորականությանը ուսուցանել 1971 թ․ սկսած»՝ ըստ USCIRF-ի։
USCIRF- ը կոչ է արել ԱՄՆ կառավարությանը ճնշում գործադրել Թուրքիայի վրա՝ կրոնական ազատության բոլոր դրույթները պահպանելու և համապատասխան ուղղիչ միջոցներ ձեռնարկելու համար․․․

Հարութ Սասունյան     
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
www.TheCaliforniaCourier.com
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
21-րդ դարի ամենաշատ կատարված հիթը
Հետազոտությունն անցկացրել է Billboard ամսագիրը։
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Աշխարհում ամենաշատ «Instagram»-ի օգտատեր ունեցող երկրները
Թուրքական «Ajans Press» լրատվական գործակալությունն ուսումնասիրություն է կատարել՝ պարզելու, թե աշխարհում որ երկրներն են ամենից շատ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Հնդկաստանում երեքգլխանի երեխա է ծնվել
Հնդկաստանի Ուտար-Պրադեշ կոչվող նահանգում հուլիսի 11-ին երեքգլխանի աղջնակ է լույս աշխարհ եկել։ Հայտնում է  МИР 24 –ը։ Բժիշկները...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
«Բամբասողը» վերադառում է
2000-ին տարածված «Բամբասողը»  սերիալը, որը պատմում է մանհեթնյան էլիտայի և բարձրակարգ  դպրոցի ուսանողների մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:24
Աշխարհի ուժեղագույն ֆուտբոլիստը՝ ըստ Նեյմարի
Ֆրանսիական ՊՍԺ-ի ֆուտբոլիստ Նեյմարը, որը կարող է լքել փարիզցիներին ընթացիկ տրանսֆերանային պատուհանի ժամանակ, ներկայացրել է իր կարիերայի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
Ամեն տարի ՏՏ ոլորտի 10․000 մասնագետ լքում է Թուրքիան
Թուրքիայի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտը ներկայացնող ընկերությունների միության՝ TÜBİDER-ի նախագծերի ղեկավար Նիզայի Սարալն անդրադարձել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Լոռու մարզում ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քանակը նվազել է
Լոռու մարզի դատախազությունում ամփոփվել է 2019թ. առաջին կիսամյակի ընթացքում  մարզի տարածքում արձանագրված բնակարանային գողությունների և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
Ինքնաթիռի թևի բարձրացած նիգերիացուն ձերբակալել են
Նիգերիայում տղամարդը բարձրացել է ինքնաթիռի թևին, որն արդեն պատրաստվել էր թռիչքի։ Գազետա.ռու կայքը, հղում անելով Associated Press-ին, գրում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Շոտլանդիան թմրամիջոցներից ամենակախյալ երկիրն է Եվրոպայում
Շոտլանդիայի իշխանությունները հրապարակել են տվյալներ, որոնց համաձայն երկրում արձանագրվել է թմրամիջոցների մահվան դեպքերի ռեկորդային քանակ:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Հուլիսի 22-ի հոսանքազրկումների մասին
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հուլիսի 22-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Սերենա Ուիլյամսը 2019-ի ամենանորաձև մարզիկն է
Ամերիկացի թենիսիստուհի Սերենա Ուիլյամսը ճանաչվել է 2019 թ. ամենանորաձև մարզիկը։ Գազետա.ռու կայք, հղում անելով Sports Illustrated-ին, գրում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Անգլիայի և Ուելսի փաստաբանների միությունը Թուրքիայի մասին զեկույց է ներկայացրել
Անգլիայի և Ուելսի իրավաբանների միությունը Թուրքիայի վերաբերյալ զեկույց է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին։ Եվրոպայի տարբեր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Բինգյոլում հայերից մնացած մշակութային հետքերը օր օրի ոչնչանում են
«Հայոց ցեղասպանությունից հետո Բինգյոլում հայերից մնացած մշակութային հարստությունը հետզհետե ոչնչանում է։ Շատ աղոթատեղիներ քանդվում են, իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Քրիստոսի 12 առաքյալների և Ս. Պողոս 13-րդ առաքյալի հիշատակության օրն է
Հայ եկեղեցու տոնացույցում կան նաև առաքյալների հիշատակության առանձին տոներ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Պեկին-2022-ը՝ ընդդեմ կլիմայական փոփոխությունների
Պեկին-2022-ի կազմկոմիտեն նպաստում է էկոլոգիական նորարարություններին: Բացի այն ,որ նրանք որոշել են օգտագրոծել «կանաչ»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Անջելինա Ջոլին թույլ է տվել Բրեդ Փիթին երեխաներին տանել իր մոտ
«Սա դրական քայլ է, Բրեդը երջանկությունից յոթերերոդ երկնքում է»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:12
27-ամյա երիտասարդը ձերբակալվել է` ծնողների նկատմամբ սպանության փորձ կատարելու կասկածանքով
Քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Էրեբունի և Նուբարաշեն  վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննություն է տարվում՝ 27-ամյա երիտասարդի կողմից ծնողների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:05
ԱԻՆ. Սպասվում է բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ
ԱԻ նախարարությունը տեղեկացնում է, առաջիկա 5 օրերին՝ հովտային և նախալեռնային շրջաններում սպասվում է բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Արարատում գնացքի հարվածից քաղաքացին մահացել է
Նախապատրաստվում են նյութեր:
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Ստեփանավանի քաղաքապետարանը Երևան աղբատար մեքենա է ուղարկել
Ստեփանավանից Երևանին օգնության հասած աղբատար մեքենան դուրս եկավ աղբահանության: «Շնորհակալ ենք Ստեփանավանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Այսօր նշվում է Լուսնի վրա մարդու վայրէջքի 50-ամյակը
Հուլիսի 20-ին ավելի քան 70 երկիր նշում է Լուսնի վրա մարդու վայրէջքի 50-ամյակը: Նախատեսվում են բազմաթիվ և բազմատեսակ միջոցառումներ` փառատոններ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Ռադայի երգչուհի-թեկնածուն հայտնել է իր վրա հարձակման մասին
Ուկրաինացի երգչուհի Անաստասիա Պրիխոդկոն, որն առաջադրել է իր թեկնածությունը Գերագույն ռադայի ընտրություններում Յուլիա Տիմոշենկոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Գորիի վթարի հետևանքով ծանր վիճակում հիվանդանոց տեղափոխված աղջիկը նշել է 17-ամյակը
Վրաստանի Գորի քաղաքի մոտակայքում տեղի ունեցած վթարի հետևանքով ծանր վիճակում «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոն տեղափոխված աղջկա...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Զարեհ Սինանյանը հանդիպել է «Դիալոգ»-ի ներկայացուցիչների հետ
Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանը Մոսկվայում իր երրորդ աշխատանքային օրը սկսեց «Դիալոգ» կազմակերպության...
Աղբյուր` Panorama.am
15:58
Վթար Ալավերդի-Վանաձոր ավտոճանապարհին. կան տուժածներ
«911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ Ձորագետ-Օձուն ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ, բեռնատարը շրջվել է, առկա է վառելիքի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:49
Արցախում լեգիտիմ իշխանություն ձևավորելու հարցում «Ազատ հայրենիք» կուսակցությունը վճռական է լինելու. Արայիկ Հարությունյան
«Ազատ հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, անդրադառնալով կուսակցության կողմից կազմակերպված երիտասարդական ճամբարի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Հնդկաստանում վագրը մտել է տուն ու քնել անկողնում
Տանտերն ասել է, որ սավանն ու բարձը, որի վա հանգստացել է վագրը, կպահի որպես մասունք։
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
Մուհամեդ Սալահին առաջարկում են ռեկորդային աշխատավարձ
Այս ամենն արվում է, որպեսզի հարձակվողին հնարավորինս երկար պահեն «Լիվերպուլում»։ ​
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
«էս շանտա՞ժ եք անում». «Իմ քայլը» քաղաքացիներին նախապատրաստում է տրանսպորտի թանկացմանը
Ֆեյսբուքյան «Իմ քայլը» էջը, որն ակտիվորեն տարածում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի, երբեմն նաև...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ
15:07 17/07/2019

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}