Քաղաքական 14:07 15/05/2019 Հայաստան

Վահե Հովհաննիսյան. Մի վտանգավոր ձևակերպման մասին

Հեղինակ` Վահե Հովհաննիսյան, «Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

Արցախը հակահեղափոխության կամ հեղափոխության օջախ տեսնելու՝ Երևանի ամենակարևոր աշխատասենյակներում ծնված ձևակերպումը ապշեցնող էր իր վտանգավորությամբ։ Այս պատմության մեջ միակ էականը վտանգն է՝ իր մի քանի վարիացիաներով. վտանգի թերագնահատում, վտանգի պարզունակացում, վտանգի չգիտակցում և վտանգի ստորադասում։ Մնացածը երկրորդական է։

Ի՞նչն էր աչքի ընկնում՝ բարձրացված հարցի արհեստականությունը։ Սա ստիպում է նորից անդրադառնալ դրան. այդ արհեստականությունը կարող է իր մեջ չարագուշակ բան պարունակել։ Ի՞նչը հունից հանեց և առիթ հանդիսացավ այս ձևակերպման հեղինակների համար։ Ֆորմալ՝ կար երեք առիթ.

Վարկած 1. Սերժ Սարգսյանի ներկայությունը Արցախում։
Տեսականորեն հնարավոր է, որ սա կարող էր լինել պատճառ, որովհետև Սարգսյանի ներկայությունը Մայիսի 9-ի տոնակատարություններին կասկածի տակ է դնում «Նոր Հայաստանի» կոնցեպտը։ «Նոր Հայաստանը» հաճախ ընդհանրապես հաշվի չի առնում ժառանգականության սկզբունքը և երկիրը դիտում է ոչ թե որպես մի ամբողջություն, որն այսօր պարզապես նոր փուլ է մտել, այլ՝ որպես զրոյից սկսվող մի միավոր։ Մոռանում է, որ այսօրվա Հայաստանը կա  «Հին Հայաստանի» շահած պատերազմի շնորհիվ, ու որ «հինհայաստանյան» փուլի գործիչների մոտ, բացի քաղաքական հաշվարկներից և օրվա ռեյտինգներից, կարող է լինել նաև մարդկային գործոն՝ կարոտել զոհված ընկերներին, ներկա լինել իրենց մասնակցությամբ ձեռք բերված տոնին։ Ի վերջո, դու կարող ես համարել, որ այս կամ այն գործիչը չունի քաղաքական ներկա, գուցե նաև՝ ապագա, բայց չես կարող խլել նրա անցյալը։

Վարկած 2. Բակո Սահակյանի և Արկադի Ղուկասյանի նամակը՝ ի աջակցություն Ռոբերտ Քոչարյանի։
Հնարավոր է, որ այս քայլն էր գնահատվում որպես հակահեղափոխության դրսևորում։ Հասկանալի է, որ սա նույնպես կոնցեպտուալ հակասության մեջ է մտնում «Նոր Հայաստանի» հետ, քանի որ պարզվում է, որ մինչև 2018 թվականի ապրիլն էլ Արցախը եղել է պետություն, և այդ  պետությունը ունեցել է ղեկավար, նախագահ։ Որ «Հին Հայաստանի» օրոք հնարավոր է եղել կասեցնել ադրբեջանական տանկերի մուտքը Ստեփանակերտ, որոնք 15-20 րոպե հեռավորության վրա են եղել։ Որ եղել են մարդիկ, որոնք կարողացել են դա կազմակերպել, որ եղել են տարիներ, երբ այդ մարդկանց զոհվելու հավանականությունը հազար անգամ ավելի մեծ է եղել, քան՝ ապրելունը։ Որ եթե չլինեին այդ մարդիկ, չլիներ համերաշխությունը և չլիներ հստակ աշխատող պետական համակարգը, ապա չէր լինի ոչինչ, այդ թվում՝ Արցախը և «Նոր Հայաստանը»։ Եթե վերանանք պահի անոմալիայից, ապա պետության համար շատ ավելի վատ կլիներ, եթե Արցախի ներկա ու նախկին նախագահները լռեին։ Դա կնշանակեր անհիշողություն պետություն և  անտեսվող մարդկային գործոն։ Ու շատ լավ է, որ այդպես չեղավ։ Պահը կանցնի, իսկ փաստը մնալու է։

Վարկած 3. Հայաստան-Արցախ ֆորումը
Կա տեսակետ, որ հենց սա՛  էր «հակահեղափոխության վտանգի» հիմնական գործոնը։ Որպես անմիջական մասնակից՝ ուզում եմ մի քանի   հանգամանքի վրա ավելի մանրամասն կանգ առնել։ Ի պատիվ ֆորումի կազմակերպիչների՝ այն անցավ շատ զուսպ և գործնական մթնոլորտում, և, չգրված պայմանավորվածությամբ, որևէ ներքաղաքական թեմա չբարձրացվեց, որևէ կուսակցական կամ ներքաղաքական շահ չշոշափվեց։ Թեման մնաց այն, ինչ ընտրվել էր՝ Արցախ-Հայաստան ինտեգրացիան տարբեր ոլորտներում, դրան խանգարող կամ օգնող քայլերը, անվտանգության բարձրացում, նոր գաղափարներ։ Ի պատիվ Արցախի ներկայացուցիչների՝ նշեմ, որ նրանք զուսպ և հաշվենկատ ձևակերպումներով արեցին ամեն ինչ, որպեսզի ֆորումը մնա իր նախնական գաղափարի սահմաններում։ Ֆորումին մասնակցում էին մարդիկ՝ տարբեր քաղաքական և փորձագիտական շրջանակներից։ Նրանք ներկայացնում էին տեսակետներ, առաջարկներ, նույնիսկ՝ անհամաձայնություն, իսկ հաճախ՝ աշխատելու պատրաստակամություն։ Սա՛ էր կարևորը։

Բայց հանուն անկեղծության պիտի նշեմ, որ կար հակահեղափոխության մի առանցք։ Դա ինձ անկեղծորեն մտահոգում է։ Դա իշխող ուժի  հակահեղափոխությունն էր. բոլոր մասնակիցներից միայն ու միայն «Իմ քայլի» պատգամավորներն էին, որոնք որևէ ձայն չհանեցին, որևէ տեսակետ կամ կարծիք չհայտնեցին։ Եթե ֆորումից մտահոգվելու առիթ կա, ապա՝ միայն  ու միայն այս փաստի համար։ Ստացվում է, որ իշխող ուժի  ներկայացուցիչներն ակտիվ են լոզունգների և մեղադրանքների դաշտում, բայց կոնկրետ թեմաներում, կոնկրետ աշխատանքում լուռ են, չունեն կամ չեն ներկայացնում տեսակետներ։ Սրա՛ մասին է պետք մտածել։

Իսկ իրականում ի՞նչն էր առիթ դարձել նման վտանգավոր ձևակերպման համար։ Այստեղ ևս կարող է լինել մի քանի վարկած.

Ա. գուցե հայաստանյան իշխանությունը բավարար լրջությամբ չի՞ մոտենում սեփական հայտարարություններին, և դրանց վերաբերվում է, ինչպես ֆեյսբուքյան հերթական ստատուսի՞ 
Բ. գուցե ներկա իշխանությունը վստա՞հ չէ իր ուժերի վրա՝ երկրում ճիշտ տնտեսական, պետական կառավարում իրականացնելու առումով, և ցանկանում է շեղե՞լ հանրության ուշադրությունը հերթական հեղափոխական ոգևորությամբ
Գ. գուցե ուժի ցուցադրո՞ւմ է պարզապես տեղի ունեցել՝ Արցախում քաղաքական ընտրություններին ընդառաջ սեփական դերի ընդգծման և հայաստանյան իշխանություններին առավել լոյալ թեկնածուի առաջքաշման նպատակով
Դ. գուցե Արցախի հարցի շուրջ զարգացումնե՞ր կան, որոնց մասին իշխանությունը պատրաստ չէ առայժմ հանրությանը և Արցախի իշխանություններին տեղյակ պահել, և ցանկանում է նման էքսցենտրիկ ձևով  ֆոն ապահովել իր՝ որևէ հետագա որոշման կամ գործողության-անգործության շուրջ
Ե. գուցե բոլորովին այլ՝ անձնական մոտիվացիա ունեցող տարբերակ
Հակառակ պարագայում՝ ամենասկզբում նշված երեք ֆորմալ վարկածներից որևէ մեկը չուներ իր մեջ բավարար ներուժ՝ իշխանության կողմից նման վտանգավոր հայտարարություն գեներացնելու համար։
Հիմա՝ ամենակարևորի մասին
Արցախում հակահեղափոխության կամ հեղափոխության սպառնալիքին, որը հնչում է Երևանից, մի պահ նայեք Ադրբեջանի հայացքով։ Նրանց գեներալների, հետախուզության և պատերազմի որոշում կայացնող քաղաքական վերնախավի աչքերով։ Գոնե սա կարո՞ղ է լրջացնել։ Ամբողջ խնդիրն այն է, որ Հին ու Նոր Ադրբեջան չկա։ Եվ Երևանի ամենակարևոր սենյակներից հնչող սպառնալիքը Արցախի բնականոն կյանքի հանդեպ կամ որևէ բաժանում «մենք» ու «նրանք»-ի, թշնամու աշխատասենյակներում վերծանվում է որպես մեր ներքին անկայունության, ապակառավարելիության միտում։ Իսկ դա պատերազմ սկսելու ամենահարմար միջավայրն է։ 

Եվս մեկ ամենակարևորի մասին

Մի տոնայնություն է հայտնվել, թե Արցախի իշխանությունները, զինվորական վերնախավը, հերոսները և այլոք հրապարակային խոսքի իրավունք չունեն։ Սա մի մեծ սխալ պատկերացման արդյունք է, որը ձևավորվել է Հայաստանյան որոշ շրջանակներում և բոմոնդի մեջ։ Ընդ որում՝ վաղուց։ Իսկապես, Երևանում կա մի պատկերացում, թե դիրքերը շատ հեռու են բարեկեցիկ երևանյան սրճարաններից ու աշխատասենյակներից, որ պատերազմի դեպքում հակառակորդը ՄԱԿ-ի քարտեզը ձեռքին է հարձակվելու, կամ պոլոնեզը միայն դեպի Արցախ է թռչում։
Մեր բոլորի մեղավորությունն է, որ Հին ու Նոր Հայաստանի բոլոր շրջանակները և գործիչները չեն հասկացել, որ այսօր Արցախը ապահովում է Հայաստանի խաղաղ կյանքը. 150 հազարանոց Արցախը՝ 10 մլն ժողովրդի գոյության իրավունքը։ Հյուսիսային պողոտայի, Հրապարակի, սոցցանցերի, լայվերի, ԱԺ-ի և մյուս բոլորի և ամեն ինչի խաղաղությունն ապահովվում է Արցախում։ Վախեցեք բաժանումներ մտցնել, հրաժարվեք բաժանումներ մտցնելուց։ Համերաշխության ու սիրո հեղափոխությունից հասել ենք այսօր մի փուլի, երբ վտանգավոր, արհեստական ձևակերպումների քանակը մենք կյանքում արդեն օրակարգ է դառնում։ Բոլորով պետք է դրանց դեմն առնենք։ Ո՛ր կողմից էլ դրանք հնչեն։ Իշխանությունը պիտի ամեն դեպքում գիտակցի, որ ներհասարակական լարվածության մեղավորը՝ անկախ ամեն ինչից ու բոլոր թվացյալ արդարացումներից, մնալու է ի՛նքը։ Ու շատ կարևոր է չլռելը։ Ներսից՝ յուրայինների միջից էլ պետք է ասվի, որ այդպես չի կարելի, դրսից էլ, ուժայիններից էլ, ԵԿՄ-ից էլ, մտավորականությունից էլ...։ Գոնե ամենակարևոր և ամենավտանգավոր հարցերի մասին կարող ենք չլռել։

Հ. Գ.
Իրանը այսօր կես քայլ է պատերազմից հեռու։ Մի պատերազմ, որը կարող է կատաստրոֆիկ հետևանքներ ունենալ մեզ համար։ Այն Իրանը, որի հետ կենսական սահման ունեն թե՛ Հայաստանը, թե՛ Արցախը։ Ադրբեջանն արդեն չարագուշակ ակնարկում  է այդ մասին՝ արտգործնախարարի մակարդակով։ Այս պայմաններում հնչեցնել Արցախում հեղափոխության կամ այլ անկայունության սպառնալիքներ՝ ուղղակի ապշեցնող է։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

19:36
Ոստիկանության շտաբի պետն ընդունել է ԵԱՀԿ ԺՀՄԻԳ խորհրդատուներին
Հունվարի 29-ին ոստիկանության շտաբի պետ Արմեն Ղուկասյանն ընդունեց ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Բնակչության պաշտպանության և աղետների ռիսկի նվազեցման վարչությունն ամփոփում է 2019 թվականը
Հունվարի 29-ին ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում կայացավ Փրկարար ծառայության բնակչության պաշտպանության և աղետների ռիսկի նվազեցման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Հայկ Մհրյանը նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ
Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը` նախագահ Արմեն Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել, ըստ որի` Հայկ Մհրյանը նշանակվել է Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Առաջիկա օրերի եղանակի կանխատեսում
Հանրապետության տարածքում հունվարի   30-ին, 31-ի գիշերը, փետրվարի 2-3-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հունվարի 31-ի երեկոյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Կորոնավիրուս.Գենի տվյալները թույլ են տվել ռուս մասնագետներին արագ ստեղծել փորձարկման թեսթ
Մելբուրնի ինֆեկցիոն հիվանդությունների և իմունոլոգիայի ինստիտուտի գիտնականները հաջողությամբ ստեղծել են կորոնավիրուսների կրկնօրինակը, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Ավստրալիա. Հրշեջները փախնում են հրդեհից
Եվրանյուզը հրապարակել է վիդոկադրեր, որտեղ երևում է, թե Ավստրալիայի Նոր հարավային Ուելս նահանգում հրդեհն ինչ  արագությամբ է տարածվում: ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Գրիչի անհաջող պատմության փողոցային դրսևորումը.Փաշինյանին պետք են հզոր ցնցումներ
Ֆեյբուքյան իր էջում  «Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի ղեկավար Անդրանիկ Թեւանյանը  գրել է. «Երեկ տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:06
Մետաղական հանքաքար արդյունահանող կազմակերպություններն իրական սեփականատերերի վերաբերյալ հայտարարագիր կներկայացնեն
ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում այսօր կայացել է հանդիպում մետաղական հանքաքար արդյունահանող ընկերությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:56
32-րդ ամառային օլիմպիական խաղերը Տոկիոյում կանցկացվեն 2020 թվականի հուլիսի 24-ից օգոստոսի 9-ը
Տոկիոյի  օլիմպիական խաղերի  ջահի  փոխանցավազքի որոշ փուլերում առաջին անգամ կօգտագործվի ջրածին, որը այրման ժամանակ չի արտանետում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի հայաստանյան գրասենյակի ներկայացուցիչները՝ ԱԻՆ-ում
Հունվարի 29-ին ԱԻ նախարարի տեղակալ Արմեն Հարությունյանն ընդունել է ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի հայաստանյան գրասենյակի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:37
Թուրքիան նոր ռազմագործողությամբ է սպառնում Սիրիային
Թուրքիայի բանակը կարող է ռազմական գործողություններ սկսել Սիրիայի կառավարական ուժերի դեմ, եթե  սիրիական բանակի առաջխաղացման ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Ափսոսում եմ, որ վարկանիշային մրցաշարին Ֆերդինանդը չի կարողանա մասնակցել.մարզիչ
Ինչպես հայտնի է, Իսրայելի մայրաղաղաք Թել Ավիվում օրերս ավարտված  ձյուդոյի «Գրան պրի»օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարում,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Հսկողության տակ գտնվող չինացու մոտ թոքաբորբ չի հայտնաբերվել
Հայաստանում հսկողության տակ գտնվող չինացու մոտ թոքաբորբ չի հայտնաբերվել։ Այս մասին Panorama.am-ին հայտնեց ՀՀ առողջապահության նախարարության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Վրաստանը դադարեցրել է ավիաչվերթները Չինաստանի հետ
Սահմանափակումը գործելու է մարտի 29-ը:
Աղբյուր` Panorama.am
18:01
Թուրքիայի ԱԳՆ-ն կոչ է արել ԱՄՆ-ին ազատ չարձակել Համբիկ Սասունյանին
Թուրքիայի արտգործնախարարությունն ԱՄՆ-ից պահանջել է ազատ չարձակել լիբանանահայ Համբիկ Սասունյանին, ով ցմահ ազատազրկման էր դատապարտվել Լոս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Նախարար. «Վարկս Էյ Էմ»-ի կողմից վարկերի տրամադրման գործընթացն Արցախում կասեցված է
««Վարկս Էյ Էմ» ֆինանսական ընկերությունը, որը զբաղվում է կարճաժամկետ վարկերի տրամադրմամբ, իմ տվյալներով՝ Արցախում գործընթացը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
Բենզինի և դիզելային վառելիքի շուկան ունի բարձր կենտրոնացվածության մակարդակ. ՏՄՊՊՀ
Հրապարակվել են ՀՀ ՏՄՊՊՀ-ի կողմից 2019 թվականին «Բենզին» և «Դիզելային վառելիք» ապրանքային շուկաներում իրականացված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Աբովյանի «Պարտեզ» ռեստորանի մոտ տեղի ունեցած զինված միջադեպի քրգործով նախաքննությունն ավարտվել է
Քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության մարդու դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության վարույթում քննվող քրեական գործով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Փաստաբանի հարցը՝ ՀՔԾ-ին. Իրավական ի՞նչ ընթացակարգի շրջանակում է Փաշինյանը տիրապետում ՍԴ նախագահի վերաբերյալ քրգործերին
Սահմանդրական դատարանի նախագահ Հրայր Թովմասյանի փաստաբան Միհրան Պողոսյանը հարցում է ուղարկել ՀՔԾ՝ ծառայություն վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Քառօրյայի ընթացքում նյութատեխնիկական ապահովման շրջանակում որևէ խնդիր չի եղել. Օհանյան
«Որոշակի տեղեկություններ լրացվեցին և՛ ռազմաքաղաքական, և՛ օպերատիվ, և թե՛ մարտավարական օղակներում»,- խորհրդարանում լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Նարեկ Մալյան. Իմ տեղեկություններով, Դավիթ Սանասարյանի կողմից երեխային վրաերթի ենթարկելը որակել են որպես դժբախտ պատահար
ՎԵՏՕ նախաձեռնության հիմնադիր Նարեկ Մալյանը, ում երեk դիմակավորված իրավապահները գետնին գցելով տեղափոխեցին ոստիկանության 6-րդ վարչություն ապօրինի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Ջասթին Բիբերի մասին սերիալը երկու օրում ավելի քան 7 միլիոն մարդ է դիտել
Փոփ կատարող Ջասթին Բիբերը  Յութուբում հրապարակել է իր մասին պատնող վավերագրական սերիալից մի հատված: Ընդամենը 10 սերիայում երգիչն անկեղծորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
«Հայոց մայրեր» հասարակական շարժումը մայր-որդի հանդիպում է կազմակերպել
Ինչպես իրենք են ներկայանում՝ «ակամայից ձևավորված հասարակական շարժում» «Հայոց մայրերը» առաքելություն են ստանձնել...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
Վարդան Մինասյանը՝ Հայաստանի 2019 թ. լավագույն մարզիչ
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան ամփոփել է «Տարվա լավագույն մարզիչ» անվանակարգում 2019 թ. քվեարկության արդյունքները: ՀՖՖ-ից հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Քաղավիացիայի կոմիտեն Ryanair-ին տեղեկացրել է Միլան-Երևան չվերթի խնդիրների մասին
ՀՀ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն իրազեկված է Ռայանէյր ավիաընկերության հունվարի 28-ի Միլան-Երևան FR4456 չվերթի ընթացքում առաջացած խնդիրների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Հորդանանի թագավոր Աբդալլահ Երկրորդը պատրաստվում է այցելել Հայաստան
է Հորդանանի Հաշիմյան թագավորության Արդյունաբերության, առևտրի և մատակարարումների նախարար Տարեկ Համուրիի գլխավորած պատվիրակությունը Հայաստանում է։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:31
Ապօրինի որդեգրումների գործով Լիանա Կարապետյանը կալանավորվեց
Վերաքննիչ դատարանը բավարարել է դատախազության բողոքն  ու  որոշում է կայացրել կալանավորել «Երևանի մանկան տուն» ՊՈԱԿ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Հացադուլ հայտարարած Ալեքսանդր Քանանյանը սպասում է Արցախի ղեկավարության կողմից իր ուղերձի ընդունմանը
Արցախցի քաղաքագետ  Ալեքսանդր Քանանյանը շարունակում է իր հացադուլը: Նա այդպես փորձում է ուշադրության հրավիրել Քարվաճառում ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Չինաստանից Հայաստան վերադարձած ընտանիքի հետ. Ո՞ւր գնալ, ինչպե՞ս ստուգվել
Գարիկ Մկրտչյանը, որ տևական ժամանակ ընտանիքի հետ ապրում էր Չինաստանում, երեկ գիշեր վերադարձել է Հայաստան։ Panorama.am-ի հետ զրույցում նա պատմեց,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:19
Հենրիխ Մխիթարյանը՝ Հայաստանի 2019 թ. լավագույն ֆուտբոլիստ
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան ամփոփել է «Տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ» անվանակարգում 2019 թ. քվեարկության արդյունքները: ՀՖՖ-ից...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Որոշ մարդիկ, այդ թվում՝ նաև դրսի ուժերի թելադրանքով, փորձել են վարկաբեկել մեր բանակը՝ չի հաջողվել. Սերժ Սարգսյան
18:41 28/01/2020

Որոշ մարդիկ, այդ թվում՝ նաև դրսի ուժերի թելադրանքով, փորձել են վարկաբեկել մեր բանակը՝ չի հաջողվել. Սերժ Սարգսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}