Քաղաքական 13:20 27/05/2019 Հայաստան

Ո՞վ է ձևավորում Հայաստանի օրակարգը-2

Ցնցումային արդարադատություն
«Հեղափոխության 2-րդ փուլ» ձևակերպումը կարծես թե վատը չէր, առնվազն՝ ճշմարտությանը մոտ էր։ Իսկապես մենք ականատեսն ենք դառնում (կամ՝ դառնալու) նոր իրողության։ Խոսքը Հայաստանում այլ պետությունների և այլ շահերի ազդեցության զգալի մեծացման մասին է։

Եթե ամերիկացիները նախկինում իրենց քաղաքական շահերը Հայաստանում սպասարկում էին հիմնականում հասարակական կազմակերպությունների և որոշ ֆոնդերի միջոցով, ապա այժմ փորձում են ներթափանցել պետական կառավարման համակարգ և շատ լուրջ քայլեր են ձեռնարկում դատաիրավական համակարգի վրա ազդեցությունը կտրուկ ուժեղացնելու ուղղությամբ։ Վերջին՝ իբր էմոցիոնալ զարգացումների ետևում այս ամենը հաստատող չոր փաստեր են։

Խնդիրը հետևյալն է. երբ հետհեղափոխական իշխանությունը կարևոր հարցերի շուրջ մեկ տարի շարունակ չի կարողանում ձևակերպել հստակ տեսակետներ և մեկ տարվա ընթացքում հասարակությանը չի ներկայացնում պետության զարգացման իր մոդելը, ռեֆորմների իր հայեցակարգերը, ապա նրա փոխարեն դա սկսում են անել ուրիշները։ Այլ պետությունները և այլ շահերը սկսում են «փայ մտնել» հեղափոխության մեջ և իրենց օրակարգը սահուն հրամցնել։ Դա շատ հաճախ արվում է այնքան սահուն և տեխնոլոգիապես ճիշտ, որ իշխանություններն ու առավել ևս՝ ժողովուրդները, չեն էլ կասկածում, որ դա դրսում մշակված ու հրամցված օրակարգ է։

Այս առումով բացառիկ օրինակ է անցումային արդարադատության ծրագիրը, որը երկիրը մաշելու է անթույլատրելիության աստիճան և դառնալու է, բառիս բուն իմաստով, ցնցումային արդարադատություն՝ չափազանց անկանխատեսելի հետևանքներով։ Ուղղակի այս պահին հնարավոր չէ հաշվարկել անցումային արդարադատության ներդրումից հետո ստեղծվելիք իրականությունը։ Եվ ապշեցնող է սա չհասկացողների  ինքնավստահությունը։

Զուգահեռ  թիրախավորվում է հայկական բանակից հետո մեր երկրորդ ամենակայուն համակարգը՝ բանկային համակարգը, որը երկրի անկախությունը երաշխավորող և օտարերկրյա ազդեցությունը զսպող կարևորագույն օղակներից մեկն է։ Սա առայժմ լայն հրապարակայնացում չի ստանում, բայց տարբեր շրջանակներում ու աշխատասենյակներում սկսում է վերածվել օրենքի նախագծերի  ու քաղաքականության։

«Պատմական կաղապարներից դուրս գալու» առաջարկը ըստ էության ենթադրում է բանակի հեղինակազրկում, Արցախի կարևորության թերագնահատում, պատերազմում տարած հաղթանակների արժեզրկում, հաղթանակի լիդերների հեղինակազրկում, մշակութային և արժեհամակարգային գաղափարների արժեզրկում, որից հետո՝ պետական քիչ թե շատ կայուն համակարգերի փլուզման քաղաքականություն։ Անցումային արդարադատության քողի տակ դատական համակարգը փլուզելուն զուգահեռ՝ փորձ է արվում նոր օրենքների միջոցով խաթարել բանկային համակարգի կայունությունը։

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ որքան թույլ և արժեզրկված են պետական ինստիտուտները, այնքան հեշտ է աշխարհքաղաքական բևեռների կողմից միջամտությունը այդ երկրի ներքին գործերին։  Դրա ամենավառ օրինակն Ուկրաինան է։ Հայաստանի պարագայում նման սցենարը կարող է հանգեցնել ռազմավարական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրընթաց, անկառավարելի վատթարացմանը, ինչը հղի է լրջագույն վտանգներով, այդ թվում՝ անվտանգության։ Սա կարող է այնքան արագ կատարվել, որ մենք չհասցնենք հակակշռել և ուղղակի արձանագրենք կայացած փաստը։

Արդյո՞ք հասկանում են Հայաստանի իշխանությունները, որ այլ տերությունների միջամտության վերջնական նպատակը երկրի քաղաքական ճակատագրի տոտալ վերահսկումն է։ Սա հանգեցնելու է ինքնիշխանության կորստի, և քաղաքական գործըթացները դուրս են մնալու նույնիսկ այսօրվա իշխանությունների վերահսկողության տիրույթից։ Եթե չեն հասկանում և եթե չկա վերջնական որոշում, ապա  Փաշինյանի իշխանությունն ունի աջակցության կարիք, որը պետք է այս փուլում  ապահովել՝ վատագույն անդառնալի սցենարներից խուսափելու համար։

Նոր մեծ փողեր, նոր մեծ նպատակներ
Նույնիսկ փորձագիտական շրջանակների համար աննկատ անցավ երկու ուշագրավ իրադարձություն։ Համաշխարհային բանկի գործադիր տնօրենների խորհուրդը հաստատեց Հայաստանին 500 մլն նոր վարկի ծրագիրը։ Ընդ որում՝ կարևորվում են թավշյա հեղափոխությունից հետո ՀՀ նոր կառավարության տեսլականները։ Իսկ ԱՄՀ-ն իր հերթին հաստատել է Հայաստանին 248.2 մլն վարկի տրամադրումը։ Այսինքն Հայաստանը շատ հեշտ ստանում է մոտ 750 մլն դոլարի վարկ միջազգային այն կառույցներից, որտեղ Միացյալ Նահանգների ձայնը որոշիչ է։ Ինչի՞ դիմաց, ի՞նչ պայմանավորվածությունների արդյունքում։ Կա վարկած, որ մայիսին ԱՄՆ պետքարտուղարության ներկայացուցչական պատվիրակությունը (ինչի մասին մենք գրել էինք նախորդ նյութում) ուներ կոնկրետ նպատակ՝ Հայաստանի ներքին բարեփոխումների ճանապարհային քարտեզի մշակում՝ որպես վարկերի ստացման պայման։

Ընդգծենք, որ խոսքը վարկերի՛ մասին է, և ոչ՝ դրամաշնորհների, ինչպես  Վրաստանում։ Շատ հավանական է, որ հենց այս բարեփոխումների արդյունքում նրանք կստանան մուտք դեպի  տեղեկատվական ողջ բազան, այդ թվում, և գուցե առաջին հերթին՝ դեպի բանկային գաղտնիք, և ըստ էության, վերահսկողության տակ կվերցնեն այն։ Իսկ որպես վարկերի վերադարձելիության երաշխիք Հայաստանում պետք է ներդրվի այսպես կոչված անցումային արդարադատության մեխանիզմը, ինչը ոչ այլ ինչ է, քան՝ սեփականության արագ էքսպրոպրիացիայի մեխանիզմ։ Միամտություն է կարծել, թե այս ամենի միակ թիրախը Հայաստանն է։ Սրան ուղիղ առնչվում են Ռուսաստանն ու Իրանը։ Եվ մեծ հաշվով, նրանց հանդեպ գործողությունների ճանապարհային քարտեզն է։ Բայց Հայաստանի համար դա ուղիղ ճանապարհ է դեպի քաոս ու այլ՝ դեռևս դժվար կանխատեսելի ռիսկեր։ Սա նշանակում է՝ վախեցնել ու հեռու վանել ռուսական ու ռուսահայ կապիտալը, որը, բնական է, չի ցանկանա ամերիկյան վերահսկողության տակ գտնվող բանկային համակարգում ներդրումներ ու խոշոր շրջանառություն ունենալ։ Ունի՞ արդյոք իշխանությունը մոտավոր հաշվարկ, թե ինչպիսի արտահոսք կարող է սկսվել երկրից, եթե այդ կապիտալը սկսի «վախենալ»։   

Մինչ Փաշինյանը հակահեղափոխություն է փնտրում բոլոր այն տեղերում, որտեղ այն չկա, չի նկատում կամ չի ուզում նկատել, որ իր իշխանության ամենաինստիտուցիոնալ վտանգը այլ տեղ է։ Ընդ որում՝ այդ վտանգը գեղեցիկ ու չափազանց վտանգավոր գաղափարների առաջարկների ու իրականացումների մեջ  է՝ դատարանների շրջափակում, անցումային արդարադատություն, վեթթինգ, բանկային համակարգի և բանկային գաղտնիքի մեղմում, չեղարկում, նոր պարտավորություններ, երկրում ներքին թշնամանք, գերտերությունների շահերի բախման կիզակետում հայտնվել և այլն։ Մնացածը տեխնիկայի հարց  է։

Իշխանության մեջ հակակշիռների բացակայության, ինքնուրույն ձայնի բացակայության և մեկ անձի հիման վրա կառուցված իշխանությունը չափազանց վտանգավոր է։ Ըստ էության, եթե երկրում չլինեն հակակշիռներ՝ իշխանության մեջ և իշխանությունից դուրս, ապա մեկ անձի միջոցով հնարավոր է իրականացնել, ներդնել ցանկացած այլ շահեր և սցենարներ։ Մեկ անձը չի կարող հաշվարկել բոլոր ռիսկերը, չի կարող միշտ ընդունել ճիշտ որոշումներ, և մի պահի ինքն է անձամբ դառնում խոցելի։ Եթե մենք ուզում ենք 21-րդ դարում պետություն ունենալ, այս պարզ ճշմարտությունը պետք է ընդունենք՝ անկախ քաղաքական հայացքներից։

Ամենայն հավանականությամբ, հեղափոխության հռչակված 2-րդ փուլը նշանավորվելու է այլ միջավայրերում մշակված սցենարների և գաղափարների` Հայաստանում ներդրման փորձերով և կոնկրետ անհատների դեմ թիրախավորված  պայքարով։ Հենց այս թեմանները մենք կբացենք հաջորդ անգամ։

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»
Շարունակելի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:57
Նեբենզյան մեկնաբանել Է ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի հնգյակի գագաթնաժողովի կազմակերպումը
Կարևոր է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամների գագաթնաժողովի անցկացումը, սակայն այժմ հստակություն չկա ժամանակի և վայրի վերաբերյալ:...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Դեմոյան. Այն, ինչ տեղի ունեցավ Հանրապետության հրապարակում, զանգվածային հիպնոտիկ սեանս էր
ԳԱԱ Ցեղասպանություն-ինստիտուտ թանգարանաի նախկին տնօրեն Հայկ Դեմոյանը գրում է. «Չհասկացողներին ու հրճվանքի ցնցումների մեջ գտնվողներին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
«Իսկ այս ընթացքում քանի ռազմական դրոն է գնվել»
Հետմահու Արցախի հերոսի կոչմանն արժանացած Մենուա Հովհաննիսյանի մայրը՝ Կարին Տոնոյանը գրում է. «Եռաբլուրից նայում էի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
«Գիտության հանդեպ վերաբերմունքը լուրջ փոփոխությունների կարիք ունի»
Արմեն Սարգսյանն ուղերձ է հղել Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադրման 75-ամյակի առթիվ, որտեղ ասված է. «Ջերմորեն շնորհավորում եմ ՀՀ ԳԱԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:31
Սեպտեմբերի 21-ն Ալցհայմերի հիվանդության իրազեկման միջազգային օրն էր
Սեպտեմբերի 21-ը Ալցհայմերի հիվանդության իրազեկման համաշխարհային օրն էր.  այդ օրն ազդարարվում է մեկամսյակի մեկնարկը։ Հայաստանում նույնպես...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
Իսրայելի ԱԳՆ-ն Իրանի նախագահին մեղադրել է «ստի և ցինիզմի» մեջ
Երեքշաբթի օրը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանում Իրանի նախագահ Էբրահիմ Ռաիսիի ելույթը հագեցած էր «ստով և ցինիզմով»: ՏԱՍՍ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:19
Ինչպիսի ազդեցություն ունի Աֆղանստանի հարցը ԼՂ հակամարտության վրա
Ամերիկյան զորքերի դուրս բերումից ու թալիբների կողմից իշխանությունը զավթելուց հետո Անկարան ձգտում է մեծացնել իր դերակատարությունը Աֆղանստանում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
22.09.2021. Կորոնավիրուսով 20 հիվանդ է մահացել
Երեկ կատարվել է 4138 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 273 նոր դեպք: «Ունենք 295 առողջացած, 20 մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:08
Բռնազավթված Վարանդայում դեռևս չկառուցված Բաքվի բռնապետի օդնավակայանն արդեն իսկ իրանական հրթիռների պոտենցիալ թիրախ է․ Իրանագետ
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է․ «Պարսկալեզու որոշ հրապարակումներում քննարկվում է Ադրբեջանի դեմ հնարավոր պատերազմի պարագայում Իրանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
Եթե 300․000 դրամ կամ 250․000 դրամ միանվագ դրամական աջակցության շահառու եք, դիմեք
ԱՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը տարածել է հայտարարություն, որտեղ ասված է. «Եթե դուք 300․000 դրամ կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
«Երաժշտություն հանուն ապագայի». Պատանի երաժիշտները Դուբայում մասնակցում են վարպետության դասընթացների
«Երաժշտություն հանուն ապագայի» հիմնադրամի նախաձեռնությամբ` հիմնադրամի կրթաթոշակառուները մասնակցոմ են սեպտեմբերի 4-23-ը ԱՄԷ-ի Դուբայ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:49
Բաց նամակ. Հայկ Մարությանը ամիսներ շարունակ ի վիճակի չէ լուծել մի տարրական հարց
Ակադեմիկոսների բարձրահարկ շենքի չաշխատող վերելակի խնդիրը
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Հայաստանից 100 ուխտավոր այցելել է Ամարասի վանական համալիր
Արցախի Հանրապետությունում ռուսական խաղաղապահ զորախմբի զինծառայողներն ապահովել են Ամարասի վանական համալիր Հայաստանից ժամանած մոտ 100 ուխտավորի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
Իրանի նախագահ․ Ազատությունը չի տեղավորվում օտարերկրյա զորքերի ուսապարկի մեջ
Իրանի քաղաքականությունը տարածաշրջանի բոլոր երկրների կայունության ու տարածքային ամբողջականության պահպանումն է։
Աղբյուր` Panorama.am
10:27
Բայդենը՝ ՄԱԿ-ում․ ԱՄՆ-ը չի ուզում մի նոր սառը պատերազմ, ոչ էլ ուզում է տեսնել մասնատված աշխարհ
ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենն իր այս պաշտոնում առաջին անգամ ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում` հանդես եկավ «աշխարհում որոշիչ այս...
Աղբյուր` Panorama.am
10:20
Գնում եմ ընտրության, քանի որ սկսածս գործը կիսատ թողնել չեմ կարող. Առուշ Առուշանյան
«Թեև այս պահին անազատության մեջ եմ, սակայն, վստահ եմ, որ արդարությունը շուտով վերականագվելու է, վերականգնվելու է նաև թասիբով ու սկզբունքային իմ հայրենակիցների աջակցությամբ»:
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
Մահացել է գեղանկարիչ Վեսմիր Գրիգորյանը
Մահացել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, գեղանկարիչ Վեսմիր Գրիգորյանը։ Լուրը հայտնում են Հայաստանի նկարիչների միությունից: ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:02
Աշխարհի ամենախորը լողավազանը՝ Դուբայում
«Deep Dive Dubai»-ն աշխարհի ամենախորը լողավազանն է: Նրա խորությունը հասնում է 60 մետրի։ Այս իսկ պատճառով էլ արդեն մտել է Գինեսի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Նիկոլ Քիդմանը խոսել է Թոմ Քրուզից ամուսնալուծության մասին
Դերասանուհի Նիկոլ Քիդմանը իրեն մեղավոր է համարում, որ ԶԼՄ -ները սկանդալ էին սարքել իր և դերասան Թոմ Քրուզի ամուսնալուծությունից:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:42
«Հրապարակ». Իշխանական թիմում ուղղակի իրար ատում են
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հունիսի 20-ի ընտրություններից հետո Նիկոլ Փաշինյանը մեկուսացել է թիմից, հազվադեպ է մեծ հավաքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:39
«Ժողովուրդ». Կոռուպցիոն կոմիտեի ստեղծումից հետո ՀՔԾ-ում խառնաշփոթ է ստեղծվել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Սեպտեմբերի 16-ին ՀՀ կառավարության նիստում ՀՔԾ արդեն նախկին պետ Սասուն Խաչատրյանը նշանակվեց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:36
«Հրապարակ». Հայկ Խանումյանը հյուրանոցի անվան տակ 19,5 մլն դրամ գումարի հափշտակության կնքահա՞յրն է
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ Արցախի դատախազությունը հաղորդեց, թե տեղահանվածների կեղծ տվյալներ ներկայացնելով՝ Արցախի մի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:33
«Ժողովուրդ». Խորհրդարանում շրջանառվող 51 օրենսդրական նախագծերից 49-ը հեղինակել է Կառավարությունը
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Չնայած ութերորդ գումարման խորհրդարանը գործում է դեռ օգոստոսից, սակայն այս ընթացքում իշխանական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Հրապարակ». Ադրբեջանցիները պահանջել են իջեցնել Ամարասի վրա տեղադրված Արցախի դրոշը
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Արցախի Մարտունու շրջանի Մաճկալաշեն համայնքում նախօրեին ադրբեջանցիներն առաջ են տվել իրենց դիրքը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:27
«Ժողովուրդ». Ստորացուցիչ պարտությունից, հազարավոր զոհեր ունենալուց հետո ինչպե՞ս կարող էին որևէ պարգև ընդունել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Հայաստանի 3-րդ Հանրապետության անկախության օրվա կապակցությամբ, ի թիվս մի շարք զինվորականների ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:24
«Հրապարակ». Փաշինյանը 7 մլն դոլարով գաղտնալսման համակարգ է գնել. Ովքեր են թիրախում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ներքին թշնամիների դեմ պայքարում Նիկոլ Փաշինյանն այնքան հեռուն է գնացել, որ 7 միլիոն դոլարով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:21
«Ժողովուրդ». Պատերազմից հետո դասեր չենք քաղել, իսկ Ադրբեջանի նախագահի հայտարարություններին պետք է ուշադիր լինել
«Ժողովուրդ» թերթը 44-օրյա պատերազմի մեկ տարվան ընդառաջ հարցազրույցների շարք է սկսել։ Թերթի զրուցակիցն է ՀՀ ԶՈւ Շտաբի նախկին պետ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:15
Հարութ Սասունյան. Թուրք-ամերիկյան խմբերը 2․2 մլն դոլար են նվիրաբերել քաղաքական գործիչներին 2007 թ-ից ի վեր
Ես պատահմամբ հայտնաբերեցի թուրք-ամերիկյան tenthousandturks.org կայքը, որը նկարագրված է որպես՝ «Տասը հազար թուրքերի արշավ»։ Կայքը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
Ջութակահար Մարկ Բուշկովը ելույթ կունենա Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ
Սեպտեմբերի 29-ին տեղի կունենա «Արմենիա» միջազգային երաժշտական փառատոնի բացման համերգը։ Այս երեկոյով կմեկնարկի Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի նոր՝ 16-րդ համերգաշրջանը։
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Արսեն Բաբայան. Քանի՞ կոպեկ արժեր ծախսածդ 2 միլիոն դոլարը
«Հայրենիք» կուսակցության անդամ Արսեն Բաբայանը, արձագանքելով երեկ Հանրապետության հրապարակում տեղի ունեցած «գունագեղ»...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը
17:28 09/09/2021

Տափերականում ոստիկաններն ուժով բացում են գյուղացիների փակած ճանապարհը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}