Քաղաքական 10:24 12/06/2019 Հայաստան

Թուրքական ուսումնասիրությունների ինստիտուտը փակվելու է 2020 թվականին. լավ ազատվեցինք. Սասունյան

Թուրքական ուսումնասիրությունների ինստիտուտը (ԹՈԻԻ) շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 1983 թ․ Վաշինգտոնում՝ Թուրքիայի կառավարության կողմից 3 միլիոն դոլարի նվիրատվությամբ։ 2019 թ․մայիսի 31-ին ԹՈՒԻ -ն հանդես եկավ մամուլի հաղորդագրությամբ՝ հայտարարելով, որ կդադարեցնի իր գործունեությունը 2020 թ. սեպտեմբերի 30-ին։

Այս հայտարարությունն անսպասելի էր երկու պատճառով․

1)    Երեք միլիոն դոլարը համեմատաբար մեծ գումար չէ թուրքական կառավարության համար, որը տարիներ շարունակ տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ է ծախսել Միացյալ Նահանգներում հանրային կապերի (PR) և լոբբիստական ընկերությունների վարձման համար։ Երեք միլիոն դոլարի կամ մնացորդի վերադարձը Թուրքիային չի կարող էական ազդեցություն ունենալ երկրի ֆինանսական դրության վրա։ Տնտեսական անկումից ուշքի գալու համար Թուրքիային անհրաժեշտ է մի քանի հարյուր միլիարդ դոլար։
2)    Չնայած իր հաջողությունների մասին ինստիտուտի ղեկավարության պարծենկոտ մամուլի հաղորդագրությանը՝ Թուրքիայի կառավարության կողմից դրամական միջոցների դադարեցումը նշանակում է, որ ինստիտուտը չի կարողացել հասնել իր քարոզչական նպատակներին։ Թուրքական կառավարությունը դադարեցրել է ԹՈՒԻ -ի ֆինասավորումը 2015-ին։ Բարդացնելով խնդիրը, ինստիտուտի ղեկավարներն իրենց մամուլի հաղորդագրության մեջ խոստովանել են, որ նրանց չի հաջողվել արտաքին աղբյուրներից բավարար միջոցներ ստանալ ինստիտուտի գործունեությունը շարունակելու համար։ Վերջին տարիներին ԹՈՒԻ -ն մասնակի ֆինանսական աջակցություն է ստացել Ջորջթաունի համալսարանից, Koç հոլդինգից, FIBA հոլդինգից և Մուխտար Քենթից («Կոկա-Կոլա» ընկերության խորհրդի նախկին նախագահ) ու նրա տիկնոջից և այլ անհատ նվիրատուներից։

ԹՈՒԻ -ի մամուլի հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ սկսած 1983 թ․ իր դրամաշնորհները նպաստել են Թուրքիայի և թուրքերենի ուսումնասիրությանը «ԱՄՆ 45 նահանգներում և Կոլումբիայի շրջանում։ Ավելի քան 130 դրամաշնորհային ատենախոսություններ վերածվել են 70-ից ավել պրոֆեսորական պաշտոնների բարձրագույն կրթության ամերիկյան հաստատություններում, իսկ լեզվական և հետազոտական պարգևներն օգնել են առնվազն 235 հոգու, որոնք զբաղեցրել են դասախոսական և հետազոտական պաշտոններ Միացյալ Նահանգներում և այլուր։  Վերջին հինգ տարիների ընթացքում մի քանի տասնյակ երիտասարդ գիտնականների տրված պարգևները լրացուցիչ օգուտ կբերեն ապագայում։ Գրեթե 80 ամերիկյան հաստատություններում ստեղծվել են Թուրքիայի վերաբերյալ գրադարանային և հետազոտական հավաքածուներ, կամ բավականաչափ ավելացվել են առկա ռեսուրսները ԹՈՒԻ -ի ֆինանսավորման շնորհիվ, իսկ 19 ամերիկյան համալսարաններ ստացել են մեկնարկային գումարներ՝ Թուրքիային վերաբերյալ դասավանդման նոր պաշտոնների հաստատմանն աջակցելու համար»։

Վերջին տարիներին ԹՈՒԻ -ն տեղակայված էր Վաշինգտոնում, Ջորջթաունի համալսարանի Էդմունդ Ա. Ուոլշի արտաքին ծառայության դպրոցի տարածքում: Ինստիտուտի պատվավոր նախագահը ԱՄՆ-ում Թուրքիայի դեսպանն էր, որը անմիջական վերահսկողություն էր հաստատել Թուրքիայի կառավարության կողմից տրամադրված ԹՈՒԻ -ի դրամաշնորհների վրա։

Թուրքական ուսումնասիրությունների ինստիտուտը հայտնվել է մի շարք սկանդալներում, սկսած Հիթ Լոուրիից, որը ինստիտուտի հիմնադիր և գործադիր տնօրենն էր 1983-1993 թվականներին: Լոուրին կարևոր դեր է խաղացել մի ամբողջական էջ հայտարարությունների  պատրաստման եւ հրատարակման գործում «Վաշինգտոն փոստ», «Նյու Յորք թայմս» և «Վաշինգտոն թայմս» թերթերում 1985 թ․ մայիսի 19-ին՝ ստորագրված 69 «մտավորականների» կողմից, որոնք ժխտում էին Հայոց ցեղասպանության եղելությունը։ Լոուրին հետագայում դարձավ օսմանյան և ժամանակակից թուրքական հետազոտությունների Աթաթուրքի պրոֆեսոր Փրինսթոնի համալսարանում շնորհիվ 750 հազար դոլարի ֆինանսավորման Թուրքիայի կառավարությունից։

1985 թ․ «Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթում ամերիկացի մտավորականների անունները թվարկելուց և թուրքական ինստիտուտից յուրաքանչյուրի ստացած գումարների մասին հոդված գրելուց հետո, ես դարձա թուրքական ինստիտուտի հետ իրավական առճակատման առաջին թիրախը։ Հետաքրքիր է, որ այդ մասնագետներից շատերին թուրքական ինստիտուտը դրամաշնորհներ էր տվել: Ես նամակ ստացա ԹՈՒԻ -ի փաստաբաններից, որտեղ ասվում էր, որ նրանք դատի են տալու ինձ զրպարտության համար, եթե ես չհրապարակեմ ծավալուն հերքում, ինչը ես հրաժարվեցի անել։ Իմ փաստաբանները տեղեկացրին թուրքական ինստիտուտի իրավաբաններին, որ իրենց զրպարտության մասին պնդումն անհիմն է, և հայտնեցին նրանց, որ մենք հակընդդեմ հայց ենք ներկայացնելու։ Ի պատասխան՝ ԹՈՒԻ -ն հրաժարվեց իր սպառնալից դատական հայցից…

Այնուհետև, 1995 թ․Հոլոքոստի և Ցեղասպանության ուսումնասիրության ամսագրում հրապարակվեց «Պրոֆեսիոնալ բարոյականություն և Հայոց Ցեղասպանության ժխտումը» վերնագրով հոդված, որը բացահայտեց ԹՈՒԻ -ի գործադիր տնօրեն Հիթ Լոուրիի կազմած նամակը, որը 1990 թ․ թուրք դեսպան Նուզեթ Կանդեմիրի անունից ուղարկվել էր պրոֆեսոր Ռոբերտ Ջեյ Լիֆթոնին՝ ժխտելով Հայոց ցեղասպանության իրողությունը։ Լոուրիի սևագիր նամակը դեսպանի անունով անզգուշաբար ուղարկվել էր պրոֆ․ Լիֆթոնին, որը մեծ ակադեմիական սկանդալի պատճառ դարձավ:

2006 թ. ամերիկացի պրոֆեսոր Դոնալդ Քվաթերթը հրաժարական տվեց ԹՈՒԻ -ի խորհրդի նախագահությունից, հրաժարվելով ենթարկվել Թուրքիայի դեսպանի հրամանին, որ Թուրքիան կջնջի ԹՈՒԻ -ի ֆինանսավորումը, քանի դեռ պրոֆեսոր Քվաթերթը չի հերքել գիտական մի գրքի մասին իր գրությունը, որտեղ նա գրել էր՝ «այն ինչ տեղի է ունեցել հայերի հետ, լիովին համապատասխանում է ՄԱԿ-ի ցեղասպանության սահմանմանը»։ Ի նշան բողոքի՝ ԹՈՒԻ-ի խորհրդի մի քանի այլ անդամներ շուտով հրաժարական տվեցին։

Թուրքական ուսումնասիրությունների ինստիտուտի փակման հայտարարությամբ ԱՄՆ-ում ավելի քիչ հնարավորություն կլինի թուրքական քարոզչության համար՝ խեղաթյուրելով Հայոց ցեղասպանության ողբերգական ճշմարտությունները։

Հարութ Սասունյան     
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

17:54
Էքսկավատորներ՝ Սիսիան, Արենի, Շողակաթ և Օձուն համայնքներին
Այսօր տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը ՏԿԵՆ տարածքային զարգացման հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Արթուր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Պապիկյան. Արդեն հրապարակային խոսում ենք համայնքների միավորման արդյունավետության մասին
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների  նախարար Սուրեն Պապիկյանը և ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության տնօրեն Դեբորա Գրիզերն ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Սաքունց. Կորոնավիրուսի խայտառակ տարածման անմիջական պատասխանատուն ՀՀ կառավարությունն է
Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Արթուր Սաքունցը ֆեյսբուքյան էջում գրառմամբ անցել է Հայաստանում կորոնավիրուսային...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
Մհեր Գրիգորյանը վերահաստատել է հայկական կողմի դիրքորոշումը ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցում
Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը տեսակապի միջոցով մասնակցել է ԱՊՀ մասնակից պետությունների կառավարությունների ղեկավարների խորհրդի նիստին: Նիստի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Արամ Վարդևանյան. ՄԻԵԴ փաստաթղթում մենք տեսնում ենք 300.1 հոդվածի անհստակություն
ՄԻԵԴ-ի կողմից Ռոբերտ Քոչարյանի գործով խորհրդատվական կարծիքի հրապարակումից հետո ՀՀ երկրորդ նախագահի փաստաբանական թիմը որոշակի գործողություններ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Նախարար. Արցախի հետ ռոումինգի սակագները նվազեցնելու գործընթացը շարունակական է լինելու
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ կառավարությունում շարունակվում է ՀՀ պետական կառավարման մարմինների 2019թ. գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:22
Վիտալի Բալասանյան. Արցախում երբեք այսքան ոչ ինքնուրույն իշխանություն չենք ունեցել
«Ալիև կրտսերն ամեն դեպքում պետք է չշփոթի պաշտոնյայի ու ժողովրդի կամքեր»։
Աղբյուր` Panorama.am
17:18
Դեմոյան. Նախարարի հայտարարությունից հետո թուրքերը կասեն՝ տեսա՞ք, բա որ ասում ենք փակ արխիվներ ունեն
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանի օգտագործած սխալ եզրույթի պատճառով մեկ վայրկյանում հարվածի տակ է դրվել այն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:10
Ադրբեջանը մինչև հունիսի 15-ը սահմանները փակ կպահի
Կորոնավիրուսային վարակի տարածման պատճառով Ադրբեջանը մինչև հունիսի 15-ը երկարաձգել է իր սահմանների փակումը, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Սարգիս Գրիգորյան. ՄԻԵԴ-ը տվել է նպատակներն ու սահմանները, որոնցով պետք է առաջնորդվի ՍԴ-ն
«ՄԻԵԴ արձանագրության նպատակը հստակ է՝ օժանդակել ներպետական դատարաններին մեկնաբանել ու կիրառել կոնվենցիայով սահմանված իրավունքներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:58
Լանզարոտի կոնվենցիան պետք է հետ կանչվի. Վահագն Չախալյան
«Եթե Լանզարոտի կոնվենցիայի հետ կապված այս կապիկությունները՝ վավերացնելուց հետո քննարկումներ և այլն, շարունակվեն, ապա, անշուշտ, մենք փողոց...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Արցախի նախագահն ընդունել է «Ազգային օրակարգի» պատվիրակությանը
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը մայիսի 29-ին ընդունել է «Ազգային օրակարգ» կուսակցության պատվիրակությանը՝ խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը՝ ՄԻԵԴ կարծիքի մասին. Ունենք բավականին օգտակար մի որոշում
«ՄԻԵԴ հրապարակած խորհրդատվական կարծիքին ծանոթանալուց առաջին իսկ տպավորությունն այն է, որ նախկինում հայտնած մեր բազմաթիվ դիրքորոշումներ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Լատվիայում մեկ օրում հաստատվել է կորոնավիրուսի երեք դեպք
Անցած օրվա ընթացքում Լատվիայում կորոնավիրուսային հիվանդության երեք նոր դեպք է հայտնաբերվել, փոխանցում է «Ռիա Նովոստի»-ն՝ հղում տալով...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
Ոստիկանություն. Մեկ օրում հայտնաբերվել է իրավախախտման 863 դեպք
ՀՀ ոստիկանության արտաքին ծառայության ստորաբաժանումների արտակարգ ռեժիմով ծառայությունը շարունակվում է հանրապետության ողջ տարածքում։ Դրան զուգահեռ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:22
Նունե Ներսիսյան. Մեր վարչապետն այսօր միանձնյա մեր երկրի գլխավոր համաճարակաբանն է
«Դիմակները խնդիր են առաջացնում նույնիսկ առողջ մարդու մոտ՝ առաջացնելով թթվածնային քաղց, ինչը կարող է բազմաթիվ խնդիրներ առաջացնել։ Մարդկանց...
Աղբյուր` Panorama.am
16:16
ՌԴ դեսպանին հրավիրել են Գերմանիայի ԱԳՆ
2015-ի ապրիլ-մայիս ամիսներին Բունդեսթագի վրա հարձակում գործած հաքերների դեմ կիրառվող կիբեր-պատժամիջոցները կլինեն նրանց հաշիվների սառեցումը և ԵՄ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:09
ՍԱՏՄ-ն մարզերում կասեցրել է հանրային սննդի մի շարք կազմակերպությունների գործունեությունը
Մինչ օրս Տեսչական մարմինների կողմից իրականացված ստուգումների արդյունքում 24 ժամով կասեցվել է 1156 կազմակերպության գործունեություն։
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Շվեյցարական բանկերը հրաժարվել են Վեկսելբերգի հաշիվները սառեցնել
Շվեյցարական բանկերը մերժել են ռուսաստանցի գործարար Վիկտոր Վեկսելբերգին, որը խնդրել էր սառեցնել իր հաշիվների մի մասը, որպեսզի դրանք ուղղվեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:54
Բազմաֆունկցիոնալ տրակտորներ են տրամադրվել խոշորացված մի քանի համայնքների
Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակած տեսանյութում տեղեկացնում է՝ Էքսկավատորներ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:47
Վարչապետը մերժել է ՀԿ-ներին
«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Օրական մահացությամբ 2-րդ,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Երևան-Բրյուսել-Երևան երթուղով կանոնավոր չվերթները՝ հունիսի 27-ից
BrusselsAirlines-ից ստացած տեղեկատվության համաձայն՝ հունիսի 27-ից կվերսկսվեն Երևան-Բրյուսել-Երևան երթուղով կանոնավոր չվերթերը: Տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:36
Կարո Փայլանը՝ Թուրքիայի փոխնախագահին. Եթե հարձակումը եկեղեցու փոխարեն մզկիթի վրա լիներ, լուռ կմնայի՞ք
Թուրքիայի քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական» կուսակցությունից (HDP-ԺԴԿ) ընտրված հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը Ստամբուլի Սկյուտար...
Աղբյուր` Panorama.am
15:30
ՃՈ. Ուշադրություն, խոսում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է այն տեքստը, որը հրապարակում են ՃՈ աշխատակիցները բարձրախոսներով....
Աղբյուր` Panorama.am
15:24
Հունիսի 1-ին կենդանաբանական այգին փակ կլինի
Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ Երևանի կենդանաբանական այգին հունիսի 1-ին փակ կլինի։ Այս մասին տեղեկացնում է Կենդանաբանական այգու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:17
Արամ Վարդևանյան. Մեր բազմաթիվ դիրքորոշումները հաստատվեցին նաև ՄԻԵԴ-ի խորհրդատվական կարծիքի միջոցով
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանական խմբի անդամ Արամ Վարդևանյանն ընդգծում է, որ փաստաբանական թիմի ազմաթիվ դիրքորոշումները...
Աղբյուր` Panorama.am
15:14
Բարեկարգվում է դեպի Խոր Վիրապ տանող ճեմուղին
Հայաստանի զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների բարելավման աշխատանքները շարունակվում են։ Այս մասին հայտնում են ՀՀ զբոսաշրջության կոմիտեից։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:03
Ֆրանսիան հունիսի 2-ից բացում է ռեստորաններն ու բարերը
Ֆրանսիայի վարչապետ Էդուարդ Ֆիլիպը հայտարարել է, որ երկիրը հունիսի 2-ից թեթևացնում է արգելափակման միջոցառումները, քանի որ երկրի մեծ մասը մտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Պուտինը շնորհավորել է Գեորգի Ֆրանգուլյանին
Հայ քանդակագործ, ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Գեորգի Ֆրանգուլյանն այսօր նշում է ծննդյան 75-ամյակը։ Նրան շնորհավորել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ծեծկռտուք ԱԺ-ում. Սասուն Միքայելյանը հարվածեց Էդմոն Մարուքյանին
13:01 08/05/2020

Ծեծկռտուք ԱԺ-ում. Սասուն Միքայելյանը հարվածեց Էդմոն Մարուքյանին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}