Մշակույթ 15:01 15/06/2019 Հայաստան

Ոչ սովորական նկարիչը

Այսօր հայ քանդակագործության և գեղանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից, եռաչափ (ծավալային) և կինետիկ գեղանկարչության հիմնադիրներից Երվանդ Քոչարի ծննդյան օրն է։

Երվանդ Քոչարի ծննդյան 120-ամյակը «Ազնավուր» կենտրոնում կնշվի: ՀՀ մշակույթի նախարարության տեղեկացմամբ, միջոցառման ընթացքում տեղի կունենա «Մաեստրո Քոչարի ուղերձները» տեսաֆիլմի շնորհանդեսը. տեսաֆիլմում Ե. Քոչարի ուղերձները ներկայացնում են մեր քաղաքի մշակութային և քաղաքական կյանքում նշանակալի դերակատարում ունեցող անձինք, մեր երկրում հավատարմագրված դեսպաններ, Քոչարի արվեստի երկրպագուներ:

Միջոցառման ընթացքում կներկայացվի նաև Երվանդ Քոչարի բազմանիստ տաղանդի դրսևորումներից ևս մեկը՝ նրա գրական-գեղարվեստական ժառանգության մաս կազմող խոհափիլիսոփայական գրառումների մի ընտրանի, որ Վարպետն անվանել է «ՓՇՐԱՆՔՆԵՐ…»:



Քոչարը ծնվել է Թիֆլիս: 1918 թ-ին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1915–18 թթ-ին միաժամանակ սովորել է Գեղարվեստը խրախուսող կովկասյան ընկերության նկարչության դպրոցում (դասատու՝ Եղիշե Թադևոսյան), 1918–19 թթ-ին՝ Մոսկվայի Ազատ գեղարվեստի արվեստանոցների վերջին կուրսում (ղեկավար՝ Պյոտր Կոնչալովսկի): 1919 թ-ին նկարչություն է դասավանդել Թիֆլիսի հայկական դպրոցներում, 1921 թ-ին՝ բարձրագույն պետական տեխնիկական արվեստանոցներում: 1918–22 թթ-ին ստեղծել է գույնի նուրբ զգացողությամբ, հոգեբանական խնդիրներ արծարծող, ջերմ ու հուզական կտավներ («Կշռաքարերով նատյուրմորտ», 1918 թ., «Ջութակ», 1919 թ., «Նկարչի մոր դիմանկարը», 1919 թ., «Ըմպանակով կինը», 1920 թ., և այլն), որոնցով դրսևորվել են Քոչարի արվեստին բնորոշ ռացիոնալիզմը, սիմվոլիստական մտածելակերպն ու ձգտումը պլաստիկ ծավալային ձևին:

1922 թ-ին եղել է Կոստանդնուպոլսում, Վենետիկում (դիմաքանդակների համար արժանացել է արծաթե մեդալի), ապա՝ Ֆլորենցիայում, Հռոմում, 1923 թ-ից՝ Փարիզում, որտեղ ստեղծագործել է և ցուցադրվել նշանավոր սալոններում: Այդ շրջանի գործերում («Ղազարոսի հարությունը», 1923 թ., «Տեսիլք», 1924 թ., «Սրճարան», 1925 թ., «Պտուղներով հուրին», 1926 թ., և այլն) նկատելի է ժամանակակից հոսանքների և ձևերի համադրումը, որի հանրագումարը «Ընտանիք-սերունդներ» (1925 թ.) կտավն է:

Քոչարն այդ շրջանում ստեղծել է նկարչության նոր տեսակի՝ եռաչափ (տարածական) երկ (1926 թ.). մեկ կտավի փոխարեն նկարել է նույն առանցքով միմյանց զոդված թիթեղներին:

«Քոչարի տարածական նկարչությունն արդի արվեստի նվաճումներից է, նշանակալի այնքան, որքան Բրանկուզիի անեղծ ձևերը, Պիկասսոյի և Բրաքի կառուցվածքները...   Տարածական նկարչութունը խարխլեց արձանագործության և հարթանկարչության շրջանակը: Այն բարեփոխեց տեսողական օրենքները՝ մի երրորդ ուղի բացելով նկարիչների ու քանդակագործների առջև: Եկել է ժամանակը հատուցելու Քոչար արարչագործի պատվո վճարը, որին նա արժանի է իրավամբ»,- ասել է ֆրանսիացի արվեստաբան Վալդեմար Ժորժը:



1935 թ-ին մասնակցել է Պրահայում, Բռնոյում, Բրատիսլավայում, Նյու Յորքում և Բրյուսելում, 1936 թ-ին՝ Լոնդոնում կազմակերպված ֆրանսիացի նկարիչների ցուցահանդեսներին:

1936 թ-ից ապրել և ստեղծագործել է Երևանում, մասնակցել տեղի և միութենական ցուցահանդեսների: Ե. Քոչարի վերադարձը Երևան  դարձել է շրջադարձային արվեստագետի կյանքի և ստեղծագործության հետագա ընթացքի համար, քանի որ բռնապետական հասարակարգի պայմաններում Քոչարի առաջադեմ և նորարարական արվեստն ընդունվել է որպես «հակախորհրդային և հակահեղափոխական»: Բավական է ասել, որ հայրենիքում Քոչարի առաջին անհատական ցուցահանդեսը բացվել է վերադառնալուց 30 տարի անց միայն՝ 1965 թ.։
Քոչարը 1955 թ-ին կերտել է «Զվարթնոցի արծիվը» մոնումենտալ ուղենշան-կոթողը (ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան): Նրա «Սասունցի Դավիթ» (1959 թ., ճարտարապետ` Միքայել Մազմանյան, Երևան, ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1967 թ.) արձանը դարձել է հայկական ոգու խորհրդանիշ. ձիարձանի ոճավորված ցայտուն ծավալաձևերն ստեղծում են լուսաստվերային հարուստ խաղ, ընդգծում ձիու և հեծյալի անկասելի թռիչքը պայմանավորող հոգեկան ծայրահեղ լարումը:

1975 թ. ստեղծել է «Վարդան Մամիկոնյան» արձանը ( ճարտարապետ՝ Ստեփան Քյուրքչյան):
Մոմաներկի գյուտի համար Քոչարին տրվել է հեղինակային վկայագիր (1948 թ.). այդ տեխնիկայով է ստեղծել «Աղջկա դիմանկարը» (1945 թ.), «Մանիկի դիմանկարը», «Կոմիտաս» (երկուսն էլ՝ 1946 թ.) և այլ գործեր: Թեմատիկ կոմպոզիցիաներից հայտնի են «Դոն Կիխոտ» (1951 թ.), «Նիզամին որդու հետ» (1953 թ.), «Մեխլու վարդապետի ապստամբությունը» (1955 թ.) գրաֆիկական գործերը և «Պատերազմի արհավիրքը» (1962 թ.) գեղանկարը:

Քոչարը ձևավորել է Ալեքսանդր Պուշկինի «Քարե հյուր», Կառլո Գոլդոնիի «Բամբասանք և սեր» (երկուսն էլ՝ Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոն), Իմրե Կալմանի «Կրկեսի իշխանուհին» (Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոն) պիեսների բեմադրությունները:
Քոչարի գործերից պահվում են ՀՀ, ԱՊՀ և Եվրոպայի երկրների թանգարաններում: Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1965, 1971 և 1978 թթ.), Մոսկվայում (1973 թ.), Բաքվում ու Թբիլիսիում (1974 թ.), գործերի հավաքածուների ցուցադրումներ՝ Փարիզում (1945 և 1966 թթ.):
2007 թ-ին Երևանում լույս է տեսել նրա «Ես և Դուք» գիրքը:

Երվանդ Քոչարը վախճանվել է 1979 թվականին Երևանում։

 «Ո՜չ, ո՜չ և հազար անգամ ո՜չ, Երվանդ Քոչարին չի կարելի սովորական նկարիչ համարել, հանրածանոթ բնութագրումներն ու մակդիրներն այս դեպքում անիմաստ են:
Ինչպես բնորոշել նրան՝ հզո՞ր, թե՞ հանճարեղ. այս երկու գնահատականների միջև թերևս կարելի է տատանվել, չնայած ես հակված եմ երկրորդին...»,- գրել է ֆիանսիացի արվեստի պատմաբան   Անդրե Պասկալ Լևիսը։ 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:30
Բուրգերը սպասում են զբոսաշրջիկներին
Եգիպտոսի իշխանություններն այցելության համար բացել են հնագույն բուրգերը, որոնք գտնվում են մայրաքաղաք Կահիրեից ոչ հեռու։ Եվրանյուզի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Հալեպի Հայ ծերանոցին և զինվորական հոսպիտալին փոխանցվել են բժշկական և առողջապահական պարագաններ
Հալեպի Հայ ծերանոցին և զինվորական հոսպիտալին բժշկական և առողջապահական պարագանների անհատույց տրամադրման վերաբերյալ
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
«112 Ուկրաինա» հեռուստաալիքը չեղարկել է Օլիվեր Սթոունի ֆիլմի ցուցադրությունը
«112 Ուկրաինա» հեռուստաալիքը սպառնալիքների պատճառով չեղարկել է ամերիկացի ռեժիսոր Օլիվեր Սթոունի «Ուկրաինայի համար...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Րաֆֆու մարմարե քանդակը՝ այսուհետ Ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրությունում
Լիբանանահայ  Վահէ և Սարգիս Սերայտարեանները քանդակագործ Երեմ Վարդանյանի /1922-1985/ հեղինակած մեծանուն գրող Րաֆֆու մարմարե քանդակը/61x52x35,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Գրիզմանը՝ «Ատլետիկոյի» որոշման մասին
«Բարսելոնայի» հարձակվող Անտուան Գրիզմանը մեկնաբանել է իր նախկին ակումբի՝ «Ատլետիկոյի» որոշումը իր տրանսֆերի պատճառով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Քերի Քավանո. Ադրբեջանը փոխում է բանակցությունների ձևաչափը
Օրեր առաջ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ԱՄՆ-ի նախկին համանախագահ, պաշտոնաթող դեսպան Քերի Քավանոն «Ամերիկայի ձայնի» հետ զրույցում անդրադարձել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Նորանշանակ առաջնորդն առաջին պատարագն է մատուցել Վիրահայոց թեմում
Նախօրեին  Թբիլիսիի Սուրբ Գևորգ առաջնորդանիստ եկեղեցում իր անդրանիկ Սբ. Պատարագն է  մատուցել թեմի նորանշանակ առաջնորդական տեղապահ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
ՈւԽ. Հայաստանը 35-րդն է
Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում ավարտվեցին 30-րդ Ուսանողական խաղերը: Մեր հավաքականը 57 երկրների պայքարում զբաղեցրեց 35-րդ հորիզոնականը: 35-րդ տեղը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Հանրակրթական ուսումնական հաստատության տնօրենի հավաստագրման քննություններ` հուլիսի 23-ից օգոստոսի 22-ը
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանի հրամանով հաստատվել է հանրակրթական ուսումնական հաստատության ղեկավարման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Վարդավառին ՃՈ-ն ուժեղացված ծառայություն կիրականացնի նաև ուղղաթիռների միջոցով
Ճանապարհային ոստիկանությունն  ուժեղացված ծառայություն է  իրականացրել Երևան-Սևան ավտոճանապարհին: Հանրապետության հենց այս հատվածում էին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Արարատն ընկերական խաղում հաղթել է Վեստ Արմենիային
Նոր մրցաշրջանին նախապատրաստվող «Արարատ» և «Վեստ Արմենիա» ակումբները ստուգողական հանդիպում են անցկացրել Ձորաղբյուրի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Վթար Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին. կան տուժածներ
Հուլիսի 15-ին, ժամը 15:51-ին «911» ծառայությանը տեղեկություն է հաղորդվել, որ  Արարատի մարզի Այգավան գյուղի կամրջի մոտակայքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Աշխատանքից ազատվել է անշարժ գույքի կադաստրային գնահատման և համակարգված դիտարկումների վարչության պետը
ՀՀ անշարժ գույքի կադաստրի կոմիտեի ղեկավար Սարհատ Պետրոսյանի հրամանով հուլիսի 12-ից դադարեցվել են անշարժ գույքի կադաստրային գնահատման և...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Էրդողանն ամերիկացի սենատորին անվանել է Թուրքիայի թշնամի
Ամերիկացի դեմոկրատ սենատոր Բոբ Մենենդեսը ԱՄՆ կոնգրես է ներկայացրել մի օրինագիծ, որով նախատեսվում է դադարեցնել Կիպրոսի Հանրապետության նկատմամբ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Սիրանույշ Սահակյան. Եթե շարունակեն այդ քննարկումները, Հայաստանը կհայտնվի ոչ իրավական տիրույթում
Վենետիկի հանձնաժողովը ճիշտ ուղղություն է մատնանշում։ Panorama.am-ի ետ զրույցում հայտարարեց  Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
«Լուսավոր Հայաստան»-ը նախագիծ է ներկայացրել՝ չհիմնավորված խտրականությունը բացառելու նպատակով
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան»  խմբակցությունը ներկայացրել է օրենսդրական փոփոխություն, որով նախատեսվում է հարկային օրենսգրքով սահմանված...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
«Գանձասար». Հալեպում կյանքը բնականոն հունով շարունակվում է
Թեև զինյալ ահաբեկչական խմբավորումները հաճախ են հրթիռակոծում Հալեպի արևմտյան շրջաններն անապահովության և խուճապ առաջացնելու նպատակով, քաղաքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Երևանում սպասվում է ֆուտբոլային ակումբի աննախադեպ շնորհանդես
Հայաստանի Ֆուտբոլի Ֆեդերացիայի աջակցությամբ Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների 2019թ. եզրափակչի նախօրեին տեղի կունենա NOAH MUSIC FEST-ը: Փառատոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Հարություն Խաչատրյան. Չի փոխվել մեր գլխավոր գործընկերը՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը
«Ոսկե ծիրան» Երևանի 16-րդ միջազգային կինոփառատոնն ամփոփել է մրցութային ծրագրերի արդյունքները: Հուլիսի 13-ին «Մոսկվա»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:39
ԱՆ. Վենետիկի հանձնաժողովի արձանագրության վերաբերյալ հայտարարությամբ հանդես կգա Նիկոլ Փաշինյանը
Արդարադատության նախարարությունը պատասխանել է Վենետիկի հանձնաժողովին, տարածած հայտարարության մեջ ասված է. «Հայաստանի Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի Թիվ 33 մասնաճյուղը կգործի նոր հասցեում
Հաճախորդների սպասարկման առավել հարմարավետ պայմաններ ստեղծելու նպատակով, 15.07.2019թ-ից ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի Թիվ 33 մասնաճյուղը, որը նախկինում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:31
Բորիս Նավասարդյան. Կարևոր է՝ լրատվամիջոցների ինստիտուտը բարենպաստ պայմաններ ստեղծի հանրության առաջադիմության համար
«Լրատվական դաշտում լճացում կար, հիմա, կարծես թե, այդ լճացումից դուրս ենք գալիս»,- «Մեդիաների բազմազանություն և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Հայաստանը՝ աղբաշատ երկրների առաջին տասնյակում է
Աշխարհում աղբն ավելանում է ու ավելանում։ Համաշխարհային բանկի տվյալների համաձայն, աշխարհում բնակչության աճին զուգահեռ ավելանում են նաև բնակելի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Վրաստանում ՀՀ քաղաքացու դեմ քրեական գործ է հարուցվել
«Միջուկային նյութերի ապօրինի շրջանառություն» և «Պետական սահմանը հատելու կարգի խախտում»
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
Զոհրաբյան. Եթե գործընթացը մնա քաղաքական դաշտում, միջազգային բազմաթիվ կառույցներ նմանօրինակ հայտարարություններով են հանդես գալու
ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի համար անակնկալ չէր Վենետիկի հանձնաժողովի 119-րդ նստաշրջանի (հունիսի 21-22) արձանագրությունում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
Արայիկ Բաղդադյան. Սարգսյանի անվան մրցաշարն ընտրական է լինելու ԱԱ-ի համար
Հուլիսի 23-24-ը Վանաձորում կայանալու է Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, Աշխարհի գավաթակիր, Եվրոպայի չեմպիոն, ազատ ոճային ըմբիշ Ստեփան...
Աղբյուր` Panorama.am
16:48
Բացահայտվել է Երևանում տեղի ունեցած դանակահարության դեպքը
Մեկ անձի մեղադրանք է առաջադրվել
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Ռուբեն Մելիքյան. Վենետիկի արձանագրությունից հետո մենք հասկացանք, թե ինչու էր իշխանության այս հապճեպությունը
Վենետիկի հանձնաժողովի 119-րդ նստաշրջանի (հունիսի 21-22) արձանագրության մի հատված վերաբերում է Հայաստանում ընթացող գործընթացներին։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Դավիթ Սահակյանցն այլևս չի ցանկանում լինել Կինոգործիչների միության անդամ
Երևանի «Ոսկե ծիրան» միջազգային 16-րդ կինփառատոնի Կարճամետրաժ ֆիլմերի տարածաշրջանային մրցույթում «Արծաթե ծիրան»-ի է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Կխնդրեի, որ մեր կլասիկ պատգամավորը մինչև լայվ մտնելը զանգեր մեզ. Ռևազյանը՝ Մարուքյանին
13:47 15/07/2019

Կխնդրեի, որ մեր կլասիկ պատգամավորը մինչև լայվ մտնելը զանգեր մեզ. Ռևազյանը՝ Մարուքյանին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}