Հասարակություն 10:14 15/06/2019 Հայաստան

Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը. Միքայել Մինասյան

​Սուրբ Աթոռում, Պորտուգալիայում և Մալթայի Ինքնիշխան Ուխտում Հայաստանի Հանրապետության նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը հոդված է հրապարակել «168 ժամ» թերթում: 

Ներկայացնում ենք՝  «Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը» վերնագրով հոդվածը:

«Հայ կանայք կարող են հայհոյել ու այն էլ՝ ինչպես. վերջին մեկ տարվա ընթացքում սոցիալական ցանցերից հավանաբար այս բացահայտումն է ամենամեծ անակնկալը։ Ու խոսքն իրական հայ կանանց մասին է՝ ապրող Հայաստանում և Հայաստանից դուրս։ Շոկայինը, իհարկե, փոխադարձ անհանդուրժողականության այն մակարդակն է, որի պատճառով այսօր անհնար է անցկացնել որևէ հանրային քննարկում։

Սա, անշուշտ, գլոբալ երևույթ է և սկիզբ է առել ոչ հիմա, այլ աստիճանաբար է թափ հավաքել։ Ամերիկյան Pew ինստիտուտը 2015 թվականին հարցում անցկացրեց այն մասին, թե մարդիկ կարո՞ղ են հրապարակային գրառում անել, եթե դա, հնարավոր է՝ վիրավորի այլ խմբի։ Եվ ամբողջ աշխարհում հարցվածների 35 տոկոսը դրական էր պատասխանել։ Այսինքն՝ յուրաքանչյուր երրորդը կարծում է, որ նորմալ է. սոցցանցերում կարելի է գրել մի բան՝ հաստատ իմանալով, որ այն կարող է վիրավորել այլ մարդու։ Հաշվի առնելով բևեռացող քաղաքականությունն աշխարհում և մեր երկրում՝ պատահական չէ, որ 2015-ից այս կողմ նման մարդկանց թիվն ու գրառումների ագրեսիվությունն աճել են։

Երկփեղկված, բևեռացած ու թշնամացած հասարակությունը մի կողմից՝ չափազանց կանխատեսելի է, մյուս կողմից՝ չափազանց խոցելի։ Հասարակությունները նախքան արտաքին թշնամուն պարտվելը՝ նախ ներքուստ են թշնամացել, բախվել ու թուլացել։ Դրա պատմական նախադեպերը շատ են՝ սկսած Հռոմեական Կայսրությունից մինչև մեր օրերը։

Որպեսզի հասկանաս, թե ինչպիսի հասարակության հետ գործ ունես, ուսումնասիրիր նրա քաղաքական բարդույթները։ Այդ իմաստով մեզանում միջնադարյան բարքեր են.

Իշխանություն-ընդդիմություն պայքարի նպատակը միմյանց ոչնչացնելն է քաղաքականապես ու բարոյապես։ Եթե չես հայհոյում, մրցակցիդ չես ոչնչացնում, ապա ո՛չ իրական իշխանություն ես, ո՛չ էլ իրական ընդդիմություն։
Արտաքին աշխարհի հետ հարաբերությունների մասին դիսկուրսն անիրականանալի երազանքներից կամ իրականությունից կտրված պատկերացումներից այն կողմ չի անցնում: Իսկ Հայաստանի շահերն առաջ տանելու մասին գաղափար առաջարկողը միանգամից դառնում է ռուսամետ, արևմտամետ, կա՛մ մեկ այլ մետ:
Արցախի հարցում սահմանին Ադրբեջանն է, բայց խրամատները փորել ենք մեր ներսում։ Խրամատներում են խաղաղության ու պատերազմի կուսակցությունները, հայրենասերներ ու դավաճաններ, հայրենասերներ ու էլ ավելի հայրենասերներ, դավաճաններ ու էլ ավելի դավաճաններ, զիջողականներ ու ոչմիթիզականներ։
Հասարակությունը բևեռացած է, հանրային գնահատականները՝ ծայրահեղացված։

Մեր երկրում հերոս ես կամ հանցագործ։
Մեր երկրում իշխանությունը միշտ ճիշտ է կամ միշտ սխալ։
Մեր երկրում ընդդիմությունը պետք է լինի բանտում կամ ծախու։
Մեր երկրում սիրելի արվեստագետը հետմահու է կամ արտասահմանում։
Մեր երկրում գործարարը բարերար է կամ օլիգարխ։
Օլիգարխների մասին։ Մենք հերոսացնում ենք Հայաստանից դուրս մեծ կարողություն ունեցող մեր հայրենակցին, բայց հայրենական արտադրողին կամ գործարարին կոչում ենք ներքին թշնամի, «ժողովրդի արյունը ծծող»։ Սոցիալական արդարության առավել արդյունավետ մեխանիզմ որոնելու փոխարեն՝ քարոզում ենք, որ ոչ թե պետք է ձգտել, որ բոլորը լավ ապրեն, այլ, որ ոչ ոք լավ ապրելու իրավունք չունի, քանի դեռ բոլորը լավ չեն ապրում։ Հայտնի անեկդոտի պես՝ երբ փետրվարյան հեղափոխության մասնակցի այրին բոլշևիկներին հարցնում է՝ ինչի համար են պայքարում, պատասխանում են, որ՝ հարուստներ չլինեն։ Այրին ասում է՝ իսկ իմ ամուսինը պայքարում էր, որ աղքատներ չլինեն։

Օրինակները շատ են, իսկ դեստրուկտիվիզմը շարունակվում է։ Անշուշտ, սա նույնպես հանրային կացութաձև է՝ ապրել ատելով, բաժանելով, պիտակավորելով ու հեղինակազրկելով։ Ի վերջո, կարելի է բոլորին ոչնչացնել, համահավասարեցնել, հեռացնել, դատարկել ու անապատացնել։ Ե՞վ։ Հետո՞։ Դրանից մենք ավելի երջանի՞կ կդառնանք։ Ի դեպ, դատելով ըստ երջանկության ինդեքսի՝ ո՛չ։ Հայաստանը միշտ եղել է դժբախտների ցուցակում՝ 157 երկրների մեջ վերջին տարիներին զբաղեցնելով 116-րդ տեղը։

Ասում են՝ մարդկության հիշողությունը, բարեբախտաբար, սահմանափակ է։ Երևի այդպես է, հակառակ դեպքում անցյալի շուրջ մեր մաշող ու աննպատակ բանավեճն ու հետահայաց դիմակայությունն ավելի հեռուն կգնան։ Հետանկախական մեր անցյալի մեջ խարխափելով՝ դրա մի տասնամյակն անվերջ հակադրում ենք մյուսին, առաջնորդներին հակադրում ենք թիմերին, ոչնչացնում ենք ցանկացած նախորդ ձեռքբերում՝ ընդ որում, առանձնակի դաժանությամբ ու մինչև վերջ։

Իսկ ո՞րն է, ի վերջո, նպատակը: Ինչի՞ն հասնելու համար են սոցցանցերի հայհոյանքները, հասարակության նյարդային սնուցումները, զտումներն ու դատաստանները, հեղափոխություններն ու բարեփոխումները, իշխանություններն ու ընդդիմությունները: Այս ամենն ինչի՞ համար է, որ ի՞նչ լինի: Ո՞րն է շուրջբոլորը հեռացնելու, բաժանելու, պիտակավորելու, հեղինակազրկելու հետևանքը: Սրա հետևանքով մարդիկ ավելի լա՞վ են ապրում կամ ապրելու: Եթե այո, ուրեմն ամեն ինչ ճիշտ է: Բայց ակնհայտ է, չէ՞, որ այս քայլերն ու այս հետևանքն իրար կապող ճանապարհ ուղղակի չկա: Մինչդեռ մարդիկ ուզում են իրականանալի երազանք: Մարդիկ ցանկանում են լավ ապրել: Ու միշտ են ցանկացել: Մարդիկ ձգտում են բարեկեցության և հայացքներն ուղղում դեպի այնտեղ տանող առաջնորդին: Տեղի ունեցածը կամ տեղի ունեցողը տանո՞ւմ է լավ ապրելու նպատակին, թե՞ պարզապես ինքնանպատակ է:

Այսպես կարելի է շարունակել անվերջ։ Այսպես մենք կառուցում ենք պատժող ու ագրեսիվ հանրույթ, որտեղ բոլորն ապրում և աշխատում են այնքան, մինչև հասնի պատժելու և պատժվելու իրենց հերթը։ Մինչդեռ ապագայի հասարակությունը պետք է լինի խրախուսող, լավ օրինակը բազմապատկող, լավ գործը շարունակող, լավ միտքը զարգացնող։ Լավ ապրելու, բարեկեցիկ ապրելու այլ ճանապարհ ուղղակի գոյություն չունի: Հնարավոր չէ փոփոխական հաջողություններով ատելության, մեկը մյուսին ստորացնելու և ոչնչացնելու պատերազմ վարել ու լավ ապրելու հավակնություն ունենալ:

Աշխարհի փորձը ցույց է տալիս, որ բարեկեցիկ ապրելու հնարավորություն են ստանում միայն այն հասարակությունները, որոնք կարողանում են պայմանավորվել բարեկեցիկ ապագա ստեղծելու շուրջ: Լավ ապրելու իրավունքը հնարավոր է միայն վաստակել ընդհանուր շահի գիտակցման, համերաշխության, փոխադարձ վստահության և գործակցության մթնոլորտում։

Մենք հավաքական ընտրություն ունենք կատարելու՝ ապրել համերա՞շխ, թե՞ կռվելով, ոչնչացնելով բոլորին ու ամեն ինչ, թե՞ առաջ գնալ՝ սխալները շտկելով։ Այսօր մենք ունենք այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է՝ մի քանի սերնդի նույն սխալները, դրանց հետևանքները, ունենք դրանք չկրկնելու շանսը, նոր սխալներից խուսափելու հնարավորությունը, ունենք քաղաքացիներ, որոնք պատրաստ են, նոր սերունդ, որը կարող է։ Ընդամենը պետք է մի օր դադար առնել, խորը շունչ քաշել, գիծ քաշել ու սկսել նորից։ Ու դա հնարավոր է»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

15:47
Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանը միջնորդեց հետաձգել դատական նիստը, սակայն դատարանը չհամաձայնեց
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպան Արամ Վարդևանյանը միջնորդեց հետաձգել այսօրվա դատական նիստը։ Վարդևանյանի խոսքով, նիստը հետաձգելու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:41
Ճգրտվել է Տոկիոյում 2021թ-ի պարալիմպիկ խաղերի մրցումների ժամանակացույցը
Տոկիոյում 2021թ․ նախատեսված  ամառային պարալիմպիկ խաղերի մրցումների ժամանակացույցը չի ենթարկվել էական փոփոխությունների, միայն ճշգրտվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:26
Վիկտոր Սողոմոնյան. Սա այն դեպքն է, երբ կարող է անդառնալի հետևանքների բերել
«Մենք մի իրավիճակում ենք, երբ չենք կարող անտեսել կառավարման փորձ ունեցող առաջնորդի, երկրի ղեկավարի կարծիքները։ Դա ոչ մի լավ բանի չի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Գիտնականները նախազգուշացնում են Մեծ Բրիտանիայում COVID-19-ի ավելի հզոր ալիքի մասին
Կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքը Մեծ Բրիտանիայում այս ձմեռ կարող է կրկնակի ուժեղ լինել, եթե իշխանությունները աշնանը վերաբացեն դպրոցները, և չներդնեն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Անցկացվել է կրակային պատրաստության գործնական պարապմունք
Սպաների տեսական գիտելիքները ստուգելու և գործնական հմտությունները կատարելագործելու նպատակով օգոստոսի 3-ին 1-ին զորամիավորման վարչակազմի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:02
Լեոնարդո ԴիԿապրիոն «Apple»- ի հետ համատեղ արտադրության պայմանագիր է ստորագրել
Հոլիվուդյան դերասան Լեոնարդո ԴիԿապրիոյի կողմից հիմնադրված «Appian Way Productions»-ը սկսում է  համագործակցել ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Ավազակություն փոստային բաժանմունքում
Ոստիկանները տեղում վնասազերծել են ատրճանակով զինված անձին
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Աննա Աղաջանյանը նշանակվել է Բելգիայի Թագավորությունում ու ԵՄ-ում ՀՀ նոր դեսպան
ՀՀ նախագահը հրամանագիր է ստորագրել Աննա Աղաջանյանին Բելգիայի Թագավորությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, ինչպես նաև ԵՄ-ում ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:39
Դատարանը հետաձգեց Ռոբերտ Քոչարյանի և Արմեն Գևորգյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու միջնորդության լուծումը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, հետաձգեց այսօր ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:32
Լուկաշենկո. Ռուսաստանը եղբայրական հարաբերություններ Բելառուսի հետ փոխարինել է գործընկերությամբ
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն կարծում է, որ ռուսական կողմը Մինսկի հետ եղբայրական հարաբերությունները փոխարինել է գործընկերությամբ: Նման...
Աղբյուր` Panorama.am
14:24
ՄԱԿ-ը նախազգուշացնում է․ դպրոցների փակ լինելը կարող է լինել «սերնդի աղետ»
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նախազգուշացնում է, որ աշխարհը բախվում է «սերնդի աղետի» հետ՝ կորոնավիրուսի պատճառով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:07
Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը դատավորին մեղադրեց իրենց վրա ապօրինի պարտականություններ դնելու համար
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների կողմից ենթադրյալ սահմանադրական կարգի տապալման գործով հերթական դատական նիստը մեկնարկեց դատարանի՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:04
Ի՞նչ են ուտում տիեզերագնացները «Լուսնի» վրա
Ռուս տիեզերագնացները «Լուսին» թռչելիս իրենց հետ ունենալու են պահածոյացված սնունդ, տաք ջրով պատրաստվող ուտելիքներ, չորացված մրգեր և...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Վիվա-ՄՏՍ. անվճար զանգի հնարավորություն՝ ընկերությունների հաճախորդների համար
Վիվա-ՄՏՍ-ը տեղեկացնում է, որ «Toll-Free» ծառայությանը բաժանորդագրվելով՝ փոքր, միջին ու խոշոր ընկերություններն իրենց հաճախորդներին...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Ընդդիմադիր «Եվրոպական Վրաստանի» Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի թեկնածուն Արսեն Կարապետյանն է
Ընդդիմադիր  «Եվրոպական Վրաստան» կուսակցությունը ներկայացրել է խորհրդարանական ընտրությունների թեկնածուների ցուցակը:...
Աղբյուր` Panorama.am
13:37
Փաստաբանը բողոք է ներկայացրել ԵՏՀ խորհրդին`հայկական պետհամարանիշներով ավտոմեքենաների սեփականատերերի խնդրով
Ռուսաստանում բնակվող փաստաբան Ալեքսան Խոնդկարարյանը, որը նաև պաշտպանում է հայերենով պետհամարանիշներով գրանցված ավտոմեքենաների սեփականատերերի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:27
Նեթանյահու. Ոչ մի կապ չկա ցույցերի և կորոնավիրուսի միջև
Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն քննադատության է ենթարկել  «կորոնավիրուսի ճգնաժամի պայմաններում ընդդեմ կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:27
Թուրքիայում ծեծի են ենթարկել ուկրաինացի մոդելին
24-ամյա ուկրաինացի մոդել Դարիա Կիրիլյուկը ծեծի է ենթարկվել Թուրքիայում: Ըստ Դարիայի, նա և իր ընկերները տուժել են Մոմո լողափի անվտանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Սամվել Մարտիրոսյան. Եթե այս արտահոսքը իրականում եղել է, ապա չորս ոտքով կղանքի մեջ ենք
Տեղեկատվության անվտանգության մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանը գրում է. «Ադրբեջանական հաքերները հայտնում են, որ կարողացել են ներթափանցել...
Աղբյուր` Panorama.am
13:08
Ռուբեն Մելիքյան. Ջերմուկցիները խիստ բարկացած են
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը գրել է. «Ջերմուկցիները խիստ բարկացած են։ Գիշերը Լիդիանի անվտանգության ծառայությունը ապամոնտաժել և...
Աղբյուր` Panorama.am
13:00
Լևոն Ադյանը պարգևատրվել է «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանն օգոստոսի 3-ին ստորագրել է հրամանագիր, համաձայն որի՝ գրականության ասպարեզում ներդրած ավանդի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:52
Ես պայքարել եմ Մաշտոցի պուրակի համար, և այժմ էլ պայքարում եմ. Մարության
«Ես կարծում եմ, որ Երևանը շատ ավելի կանաչ պետք է լինի, քան այսօր։ Գաղտնիք չէ, որ ես պայքարել եմ Մաշտոցի պուրակի համար, և այժմ էլ պայքարում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Renault Armenia-ի հետ համատեղ առաջարկում են ավտովարկավորման ամենաշահավետ պայմանները շուկայում
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը և Renault Armenia-ն հայտարարում են համագործակցության նոր ծրագրի մասին. ավտովարկավորում բարելավված հատուկ պայմաններով, որի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:29
Շենգավիթում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:18
Գերմանացի բժիշկները կարծում են, որ երկրում սկսվել է կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքը
Գերմանիայում կորոնավիրուսի երկրորդ ալիքն արդեն սկսվել է: Այս մասին հայտարարել է գերմանացի բժիշկների ասոցիացիայի նախագահ Մարբուրգեր Բունդ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
«Լիդիան». Մեր սեփական տարածքից հեռացրել ենք ապօրինի գույքը
«Այսօր առավոտյան «Լիդիան Արմենիան» նախաձեռնել է «Լիդիանի» օրինական տարածքում արդեն մոտ երկու տարի ապօրինի գտնվող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Մարուքյան. Ջավադյանը խոստացել էր, որ «Հայինկասացիայի» ոչ մի աշխատող գործազուրկ չի մնա, մինչդեռ հակառակն է
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանըւ  «Հայինկասացիա» ՓԲԸ բազմաթիվ աշխատակիցների դիմումի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Լուկաշենկոյի նախկին մրցակիցը նամակ է գրել 32 երկրների առաջնորդներին
Բելառուսի նախագահության նախկին հավակնորդ, Բարձր տեխնոլոգիաների պարկի նախկին ղեկավար Վալերի Ցեպկալոն նամակ է գրել 32 երկրների ղեկավարներին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Le Monde. Էրդողանը վրեժ լուծեց Սևրի պայմանագրի համար
Ֆրանսիական «Le Monde» պարբերականը «Մեկ դար անց Էրդողանը Սևրի դաշնագրից վրեժ է լուծում» վերնագրով ուշագրավ հոդված է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Ուհան կուղարկվի ԱՀԿ-ի ավելի ընդգրկուն մասնագիտական խումբ
Կորոնավիրուսի ծագման աղբյուրը հայտնաբերելու նպատակ ունեցող մասնագիտական խումբն ավարտել է իր առաքելությունը Չինաստանում: Այս մասին տեղեկացնում է...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ցուցադրվեցին  ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները
15:41 21/07/2020

Ցուցադրվեցին ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}