Հասարակություն 10:14 15/06/2019 Հայաստան

Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը. Միքայել Մինասյան

​Սուրբ Աթոռում, Պորտուգալիայում և Մալթայի Ինքնիշխան Ուխտում Հայաստանի Հանրապետության նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը հոդված է հրապարակել «168 ժամ» թերթում: 

Ներկայացնում ենք՝  «Խրամատներից դուրս գալու ժամանակը» վերնագրով հոդվածը:

«Հայ կանայք կարող են հայհոյել ու այն էլ՝ ինչպես. վերջին մեկ տարվա ընթացքում սոցիալական ցանցերից հավանաբար այս բացահայտումն է ամենամեծ անակնկալը։ Ու խոսքն իրական հայ կանանց մասին է՝ ապրող Հայաստանում և Հայաստանից դուրս։ Շոկայինը, իհարկե, փոխադարձ անհանդուրժողականության այն մակարդակն է, որի պատճառով այսօր անհնար է անցկացնել որևէ հանրային քննարկում։

Սա, անշուշտ, գլոբալ երևույթ է և սկիզբ է առել ոչ հիմա, այլ աստիճանաբար է թափ հավաքել։ Ամերիկյան Pew ինստիտուտը 2015 թվականին հարցում անցկացրեց այն մասին, թե մարդիկ կարո՞ղ են հրապարակային գրառում անել, եթե դա, հնարավոր է՝ վիրավորի այլ խմբի։ Եվ ամբողջ աշխարհում հարցվածների 35 տոկոսը դրական էր պատասխանել։ Այսինքն՝ յուրաքանչյուր երրորդը կարծում է, որ նորմալ է. սոցցանցերում կարելի է գրել մի բան՝ հաստատ իմանալով, որ այն կարող է վիրավորել այլ մարդու։ Հաշվի առնելով բևեռացող քաղաքականությունն աշխարհում և մեր երկրում՝ պատահական չէ, որ 2015-ից այս կողմ նման մարդկանց թիվն ու գրառումների ագրեսիվությունն աճել են։

Երկփեղկված, բևեռացած ու թշնամացած հասարակությունը մի կողմից՝ չափազանց կանխատեսելի է, մյուս կողմից՝ չափազանց խոցելի։ Հասարակությունները նախքան արտաքին թշնամուն պարտվելը՝ նախ ներքուստ են թշնամացել, բախվել ու թուլացել։ Դրա պատմական նախադեպերը շատ են՝ սկսած Հռոմեական Կայսրությունից մինչև մեր օրերը։

Որպեսզի հասկանաս, թե ինչպիսի հասարակության հետ գործ ունես, ուսումնասիրիր նրա քաղաքական բարդույթները։ Այդ իմաստով մեզանում միջնադարյան բարքեր են.

Իշխանություն-ընդդիմություն պայքարի նպատակը միմյանց ոչնչացնելն է քաղաքականապես ու բարոյապես։ Եթե չես հայհոյում, մրցակցիդ չես ոչնչացնում, ապա ո՛չ իրական իշխանություն ես, ո՛չ էլ իրական ընդդիմություն։
Արտաքին աշխարհի հետ հարաբերությունների մասին դիսկուրսն անիրականանալի երազանքներից կամ իրականությունից կտրված պատկերացումներից այն կողմ չի անցնում: Իսկ Հայաստանի շահերն առաջ տանելու մասին գաղափար առաջարկողը միանգամից դառնում է ռուսամետ, արևմտամետ, կա՛մ մեկ այլ մետ:
Արցախի հարցում սահմանին Ադրբեջանն է, բայց խրամատները փորել ենք մեր ներսում։ Խրամատներում են խաղաղության ու պատերազմի կուսակցությունները, հայրենասերներ ու դավաճաններ, հայրենասերներ ու էլ ավելի հայրենասերներ, դավաճաններ ու էլ ավելի դավաճաններ, զիջողականներ ու ոչմիթիզականներ։
Հասարակությունը բևեռացած է, հանրային գնահատականները՝ ծայրահեղացված։

Մեր երկրում հերոս ես կամ հանցագործ։
Մեր երկրում իշխանությունը միշտ ճիշտ է կամ միշտ սխալ։
Մեր երկրում ընդդիմությունը պետք է լինի բանտում կամ ծախու։
Մեր երկրում սիրելի արվեստագետը հետմահու է կամ արտասահմանում։
Մեր երկրում գործարարը բարերար է կամ օլիգարխ։
Օլիգարխների մասին։ Մենք հերոսացնում ենք Հայաստանից դուրս մեծ կարողություն ունեցող մեր հայրենակցին, բայց հայրենական արտադրողին կամ գործարարին կոչում ենք ներքին թշնամի, «ժողովրդի արյունը ծծող»։ Սոցիալական արդարության առավել արդյունավետ մեխանիզմ որոնելու փոխարեն՝ քարոզում ենք, որ ոչ թե պետք է ձգտել, որ բոլորը լավ ապրեն, այլ, որ ոչ ոք լավ ապրելու իրավունք չունի, քանի դեռ բոլորը լավ չեն ապրում։ Հայտնի անեկդոտի պես՝ երբ փետրվարյան հեղափոխության մասնակցի այրին բոլշևիկներին հարցնում է՝ ինչի համար են պայքարում, պատասխանում են, որ՝ հարուստներ չլինեն։ Այրին ասում է՝ իսկ իմ ամուսինը պայքարում էր, որ աղքատներ չլինեն։

Օրինակները շատ են, իսկ դեստրուկտիվիզմը շարունակվում է։ Անշուշտ, սա նույնպես հանրային կացութաձև է՝ ապրել ատելով, բաժանելով, պիտակավորելով ու հեղինակազրկելով։ Ի վերջո, կարելի է բոլորին ոչնչացնել, համահավասարեցնել, հեռացնել, դատարկել ու անապատացնել։ Ե՞վ։ Հետո՞։ Դրանից մենք ավելի երջանի՞կ կդառնանք։ Ի դեպ, դատելով ըստ երջանկության ինդեքսի՝ ո՛չ։ Հայաստանը միշտ եղել է դժբախտների ցուցակում՝ 157 երկրների մեջ վերջին տարիներին զբաղեցնելով 116-րդ տեղը։

Ասում են՝ մարդկության հիշողությունը, բարեբախտաբար, սահմանափակ է։ Երևի այդպես է, հակառակ դեպքում անցյալի շուրջ մեր մաշող ու աննպատակ բանավեճն ու հետահայաց դիմակայությունն ավելի հեռուն կգնան։ Հետանկախական մեր անցյալի մեջ խարխափելով՝ դրա մի տասնամյակն անվերջ հակադրում ենք մյուսին, առաջնորդներին հակադրում ենք թիմերին, ոչնչացնում ենք ցանկացած նախորդ ձեռքբերում՝ ընդ որում, առանձնակի դաժանությամբ ու մինչև վերջ։

Իսկ ո՞րն է, ի վերջո, նպատակը: Ինչի՞ն հասնելու համար են սոցցանցերի հայհոյանքները, հասարակության նյարդային սնուցումները, զտումներն ու դատաստանները, հեղափոխություններն ու բարեփոխումները, իշխանություններն ու ընդդիմությունները: Այս ամենն ինչի՞ համար է, որ ի՞նչ լինի: Ո՞րն է շուրջբոլորը հեռացնելու, բաժանելու, պիտակավորելու, հեղինակազրկելու հետևանքը: Սրա հետևանքով մարդիկ ավելի լա՞վ են ապրում կամ ապրելու: Եթե այո, ուրեմն ամեն ինչ ճիշտ է: Բայց ակնհայտ է, չէ՞, որ այս քայլերն ու այս հետևանքն իրար կապող ճանապարհ ուղղակի չկա: Մինչդեռ մարդիկ ուզում են իրականանալի երազանք: Մարդիկ ցանկանում են լավ ապրել: Ու միշտ են ցանկացել: Մարդիկ ձգտում են բարեկեցության և հայացքներն ուղղում դեպի այնտեղ տանող առաջնորդին: Տեղի ունեցածը կամ տեղի ունեցողը տանո՞ւմ է լավ ապրելու նպատակին, թե՞ պարզապես ինքնանպատակ է:

Այսպես կարելի է շարունակել անվերջ։ Այսպես մենք կառուցում ենք պատժող ու ագրեսիվ հանրույթ, որտեղ բոլորն ապրում և աշխատում են այնքան, մինչև հասնի պատժելու և պատժվելու իրենց հերթը։ Մինչդեռ ապագայի հասարակությունը պետք է լինի խրախուսող, լավ օրինակը բազմապատկող, լավ գործը շարունակող, լավ միտքը զարգացնող։ Լավ ապրելու, բարեկեցիկ ապրելու այլ ճանապարհ ուղղակի գոյություն չունի: Հնարավոր չէ փոփոխական հաջողություններով ատելության, մեկը մյուսին ստորացնելու և ոչնչացնելու պատերազմ վարել ու լավ ապրելու հավակնություն ունենալ:

Աշխարհի փորձը ցույց է տալիս, որ բարեկեցիկ ապրելու հնարավորություն են ստանում միայն այն հասարակությունները, որոնք կարողանում են պայմանավորվել բարեկեցիկ ապագա ստեղծելու շուրջ: Լավ ապրելու իրավունքը հնարավոր է միայն վաստակել ընդհանուր շահի գիտակցման, համերաշխության, փոխադարձ վստահության և գործակցության մթնոլորտում։

Մենք հավաքական ընտրություն ունենք կատարելու՝ ապրել համերա՞շխ, թե՞ կռվելով, ոչնչացնելով բոլորին ու ամեն ինչ, թե՞ առաջ գնալ՝ սխալները շտկելով։ Այսօր մենք ունենք այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է՝ մի քանի սերնդի նույն սխալները, դրանց հետևանքները, ունենք դրանք չկրկնելու շանսը, նոր սխալներից խուսափելու հնարավորությունը, ունենք քաղաքացիներ, որոնք պատրաստ են, նոր սերունդ, որը կարող է։ Ընդամենը պետք է մի օր դադար առնել, խորը շունչ քաշել, գիծ քաշել ու սկսել նորից։ Ու դա հնարավոր է»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Սպանդանոցային մորթի պարտադիր պահանջի հետաձգման լիազորություն ՍԱՏՄ-ն չունի. Նարեկ Հայրապետյան
ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի ղեկավարի տեղակալներ Նարեկ Հայրապետյանն ու Գարիկ Սարոյանն այսօր հանդիպել են սպանդանոցային մորթի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Վրաստանի վարչապետը չի վստահում NDI-ի արդյունքներին, համաձայն որի՝ բնակչության 64%-ը դժգոհ է կառավարության աշխատանքից
Վրաստանի Վարչապետ Գիորգի Գախարիան վստահ է՝ ինչ էլ որ ցույց տան հանրային կարծիքի հետազոտությունները, վերջնական որոշումը ընտրողինն է, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Թուրքիայի համախառն արտաքին պարտքը 2002թ․ հետո ավելացել է 350 տոկոսով
Թուրքիայի համախառն արտաքին պարտքի չափը 1989թ․-ից ամեն եռամսյակը մեկ հրապարակվում է Գանձապետարանի և ֆինանսների նախարարության կայքում, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Վարչապետն ընդունել է հայտնի աստղաֆիզիկոս Գարիկ Իսրայելյանին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է հայ ականավոր աստղաֆիզիկոս, գիտության ու արվեստի միջազգային STARMUS (Stars and Music) փառատոնի հեղինակ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:10
Միլիարդատերը իսրայելացիներին 1 միլիոն դոլար է տվել լուսին թռչելու համար
Միլիարդատեր Լեոնարդ Բլավատնիկը որոշել է 1 միլիոն դոլար հատկացնել իսրայելական «SpaceIL» մասնավոր ընկերությանը` Երկիր մոլորակի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Կան փակ և դժվարանցանելի ճանապարհներ
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 17-ին՝ ժամը 16:55-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Semper Opera Ball-ի գործակալությունը կլուծարվի և նրա ղեկավարը կենթարկվի խիստ պատասխանատվության
ԵՀՄՖ-ն տեղեկացնում է, որ ստացել է  Semper Opera Ball-ի պատասխանը:  «Ինչպես նշել էինք ավելի վաղ՝ ԵՀՄՖ նախագահությունն ու ԵՀՄՖ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Ցավակցում եմ Գեորգի Կուտոյանի ընտանիքին և հարազատներին ողբերգական մահվան կապակցությամբ. Ա .Ղարամյան
Արցախի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար, Արցախի հերոս, գեներալ-լեյտենանտ Արշավիր Ղարամյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրառում է կատարել՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Նա օժտված էր մարդկային և մասնագիտական բարձր որակներով. Թաթոյանը՝ Կուտոյանի մասին
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանն իր ցավակցությունն է հայտնել Գեորգի Կուտոյանի ողբերգական մահվան կապակցությամբ՝ իր էջում կատարելով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Պատերին կան վնասվածքներ, հրազենային վնասվածքն էլ եղել է քունքի շրջանում. Նոր մանրամասներ Կուտոյանի սպանությունից
ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության պետ Արթուր Մելիքյանը  հայտնեց այս պահին հրապարակման ենթակա տեղեկատվությունը. «Դեպքի վայրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Իսպանացի բանկիրը դատապարտվել է Պիկասոյի նկարը երկրից հանելու փորձի համար
Իսպանացի 83-ամյա բանկիր Խայմե Բոտինը 18 ամիս ազատազրկման է դատապարտվել և տուգանվել 52,4 միլիոն եվրո իրեն պատկանող հայտնի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հայ խաղաղապահների պատրաստվածության մակարդակը գնահատվել է բարձր
Կոսովոյում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնող հայկական զորախմբին է այցելել ՆԱՏՕ-ի KFOR առաքելության հրամանատարի տեղակալ, բրիգադի գեներալ Լորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Կարճվել է ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր Արթուր Ավագյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործը
Բարձրագույն դատական խորհրդի աշխատակազմի մամուլի և հասարակայնության հետ կապերի ծառայությունը տեղեկացնում է, որ Հատուկ քննչական ծառայության կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
ՀՀ ՊՆ ՄԻԲԿ պետն այցելել է ռազմական ոստիկանություն
Հունվարի 16-ին ՀՀ ՊՆ մարդու իրավունքների և բարեվարքության կենտրոնի պետ, գնդապետ Ալեքսանդր Ավետիսյանը ՊՆ ռազմական ոստիկանության պետ, գնդապետ Ա....
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Ամառային պատանեկան օլիմպիական չորրորդ խաղերը կանցկացվի Սենեգալի մայրաքաղաք Դաքարում
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի  գործկոմի որոշումով  ամառային պատանեկան օլիմպիական չորրորդ խաղերը  կանցկացվի Սենեգալի մայրաքաղաք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Սերժ Սարգսյանը ցավակցել է Գեորգի Կուտոյանի անժամանակ և ողբերգական մահվան կապակցությամբ
Սերժ Սարգսյանը ցավակցություն է հայտնել Գեորգի Կուտոյանի անժամանակ և ողբերգական մահվան կապակցությամբ: Այս մասին գրված է ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Գրացում տեղի կունենա Եվրոպայի գեղասահքի հերթական առաջնությունը
Հունվարի 20 -26-ը Ավստրիայի` մեծությամբ երկրորդ  քաղաք  Գրացում տեղի կունենա Եվրոպայի գեղասահքի հերթական առաջնությունը: Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
«Գրեմմի» ղեկավարին մրցանակաբաշխությունից 10 օր առաջ ազատել են պաշտոնից
ԱՄՆ-ում աշխատանքից ազատել են Ձայնագրության արվեստի և գիտության ազգային ակադեմիայի գործադիր տնօրեն Դեբորա Դուգանին, որը զբաղվում էր նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Ցույցեր Իրանում՝ ի պաշտպանություն կառավարության
Ուրբաթօրյա աղոթքից հետո Իրանում տեղի են ունեցել  բազմաթիվ ցույցեր ՝ ի պաշտպանություն Իրանի կառավարության։ Ութ տարվա ընթացքում առաջին անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
2019-ին էական փոփոխություններ չեն նկատվել ղարաբաղյան կարգավորման հարցում. ՌԴ ԱԳՆ
Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում նկատելի փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել։ Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասել է Ռուսաստանի Արտաքին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Ապրիլյան հերոս, գյումրեցի ավագ լեյտենանտ Մերուժան Ստեփանյանի ծննդյան օրն է
Հունվարի 17-ին ապրիլյան պատերազմի հերոս, ՀՀ  «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր, ավագ լեյտենանտ Մերուժան Ստեփանյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Ալեն Սիմոնյանը՝ Կուտոյանի մահվան մասին. Վստահ եմ՝ մոտ ապագայում կիմանանք այս ամենի մանրամասները
«Ինձ և իմ գործընկերներին ապշահար արեց այս լուրը։ Անկեղծ ասած լուրը նոր է և ավելի խորը մեկնաբանություն չեմ կարող անել, տեղեկություններս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Դարի խոհարար Պոլ Բոկուզի ռեստորանը 55 տարի անց զրկվել է Միշլենի 3-րդ աստղից
Հայտնի ֆրանսիացի խոհարար Պոլ Բոկուզի ռեստորանը զրկվել է Միշլենի (Michelin) 3-րդ աստղից, որն այն ուներ 1965 թվականից ի վեր՝ դարի խոհարարի մահից 2...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
էլեկտրագնացքների չվացուցակի փոփոխություններն ուժի մեջ կմտնեն ավելի ուշ
«Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությունը հայտնում է էլեկտրագնացքների չվացուցակների փոփոխությունների տարժամկետման մասին՝ դրանք ուժի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Լրատվամիջոցները և սոցցանցերը՝ Գեորգի Կուտոյանի մահվան դեպքով
ArmDaily-ի տեղեկություններով՝ հեղափոխությունից հետո Կուտոյանը մեկնել էր Մեծ Բրիտանիա՝ Քեմբրիջի համալսարան, մագիստրոսական կրթություն ստանալու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Արթուր Մելիքյան. Երբ մենք հասանք, դեպքի վայրում էին Կուտոյանի կինն ու հայրը
«Մենք հայտնաբերել ենք Կուտոյանի դին։ Այս պահին դեպքի վայրի զննություն է կատարվում մասնագետների մասնակցությամբ։ Դեպքի վայրում զենք է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Էրդողանը մեղադրել է Հաֆթարին Լիբիայում հրադադարը խախտելու մեջ
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը Լիբիայի ազգային բանակի ղեկավար Խալիֆա Հաֆթարին մեղադրել է Լիբիայում հրադադարի ռեժիմը խախտելու մեջ: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:34
Սարհատ Պետրոսյան. Եթե ուզում ենք մեր հանրությանը տալ որակյալ կենսամիջավայր, պետք է նախագծողն անհատական պատասխանավություն կրի
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ Էդվարդ Անդրեասյանի կողմից կազմակերպվել են քաղաքաշինության բնագավառում կատարվող բարեփոխումների և առկա խնդիրների վերաբերյալ լսումներ
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}