Քաղաքական 15:25 02/07/2019 Աշխարհում

Վլադիմիր Պուտինը կրկնում է Ֆուկույամայի սխալը՝ հայտարարելով լիբերալիզմի վերջի մասին

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Անցած շաբաթ` ճապոնական Օսակա քաղաքում Մեծ քսանյակի պետությունների ղեկավարների գագաթնաժողովից առաջ, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «Ֆայնենշլ թայմսին» (Financial Times) տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ «լիբերալ գաղափարը վերջնականապես սպառել է իրեն» և նրա որոշ տարրերը պարզապես իրատեսական չեն, ինչպես բազմամշակութայնությունը՝ մատնանշելով ներգաղթի ու բաց սահմանների առաջացրած խնդիրները։ Ըստ նրա՝ Արևմտյան երկրներում ղեկավար էլիտաները կտրվել են ժողովրդից, իսկ լիբերալ գաղափարները հակասության մեջ են բնակչության ճնշող մեծամասնության շահերի հետ։ Վ. Պուտինը խոսել էր սեռական փոքրամասնությունների մասին, ասել, որ ոչ ոքի դեմ ոչինչ չունեն, սակայն որոշ բաներ չափից շատ են և չպետք է մոռանալ ավանդական ընտանեկան կառուցվածքի ու մշակույթի մասին։

Լիբերալ գաղափարի հնացած ու անգործածական լինելու թեզը մեծ արձագանք է ստացել ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում։ Ռուսաստանի նախագահին իր կտրուկ անհամաձայնությունն է հայտնել Եվրոպական խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը, ով հնացած է համարել «ավտորիտարիզմը, անձի պաշտամունքը և օլիգարխիայի իշխանությունը»։

Գաղտնիք չէ, որ Կրեմլյան քարոզչամեքենան տարիներ շարունակ գաղափարախոսական հարձակումների է ենթարկում արևմտյան մոդելի լիբերալ ժողովրդավարությունները՝ այդ կերպ փորձելով նաև հիմնավորել Ռուսաստանում գործող կարգերն ու արժեքները։ Այս տարվա փետրվարին մոսկովյան գաղափարախոսներից Վլադիսլավ Սուրկովը «Պուտինի երկար պետությունը» խորագրով ծավալուն հոդված էր հրապարակել, որտեղ ցույց էր տվել Պուտինի ղեկավարությամբ ռուսական պետության յուրահատկությունները՝ միաժամանակ արևմտյան ժողովրդավարության առաջարկած ընտրությունը համարելով պատրանք։

Իրոք, վերջին տարիներին Արևմտյան լիբերալ-ժողովրդավարական մոդելով ապրող հասարակություններում նկատելի են աջակողմյան, պահպանողական ու պոպուլիստական ուժերի վերելք, ինչպես օրինակ՝ Հունգարիայում, Լեհաստանում, Իտալիայում, ինչու ոչ՝ նույն ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։

Բայց արդյո՞ք դա նշանակում է լիբերալիզմի վախճան, և արդյո՞ք նախագահ Պուտինը չի շտապում իր գնահատականներում՝ այդ կերպ կրկնելով ամերիկացի քաղաքագետ Ֆրենսիս Ֆուկույամայի սխալը, ով 1990-ականների սկզբին՝ ԽՍՀՄ կործանումից հետո բավականին վստահորեն հայտարարեց, որ պատմությունն ավարտվել է՝ արևմտյան լիբերալ ժողովրդավարության հաղթանակով, որն էլ դարձել է  կառավարման վերջնական ձևը։

Այս թեզը հերքելու համար երկար ժամանակ չպահանջվեց։ Հետսառըպատերազմյան երկու տասնամյակը բավարար էր հասկանալու, որ անկախ գլոբալացման թափից ու ծավալից դեռևս ունվիերսալ համահարթեցում տեղի չի ունեցել, և լիբերալիզմն ու նրա վրա հիմնված կառավարումը միակը չեն։ Կան այլ մշակութային, քաղաքակրթական և գաղափարախոսական շրջանակներ, որոնք ըստ անհրաժեշտության կարող են ապահովել քաղաքական կառավարման ընտրված մոդելի հիմնավորվածությունը։

Մյուս կողմից մարդու ազատության գաղափարը, որն ընկած է լիբերալիզմի հիմքում, կարծես թե դարձել է համընդհանուր արժեք, և դրա անհիմն սահմանափակումները խոչընդոտում են պետության ու հասարակության զարգացմանը։

Ինչքան էլ որ որոշ գնահատականներում ՌԴ նախագահը ճիշտ է մատնանշում ծայրահեղացված լիբերալիզմի բացասական հետևանքները և այդ կերպ ստանում է տարբեր երկրների պահպանողական հոսանքների աջակցությունը, այդուհանդերձ ժողովրդավարական ճանապարհով սեփական կառավարողներին ընտրելու իրավունքը և պետության կողմից քաղաքացիների հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների հարգման պարտավորությունն անվիճարկելի պետք է լինեն։

Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի իր մշակութային առանձնահատկությունները, որոնք հնավորինս պետք է պահպանվեն։ Սակայն դրանց չարաշումը չպետք է դառնա ավտորիտար իշխանությունների հաստատման հիմք։ Մյուս կողմից էլ ժողովրդավարական կարգերի հաստատման մղումները չպետք է արմատականացվեն, և արդիականացման կոչերի տակ չպետք է խարխլվեն ավանդական համարվող արժեքներ։ Խնդիրը կրկին ժամանակին ու տեղին համապատասխան բալանս գտնելն է, որը երբեմն լրջագույն մարտահրավեր է իշխող դասի համար։

Իսկ գաղափարները մշտապես եկել ու գնացել են, տարբեր հաջողություններով գրավել զանգվածների մտքերը։ Ասել, որ ինչ-որ գաղափարի վերջը եկել է՝ ավելորդ ինքնավստահության կամ անհույս ինքնաարդարացման նշան է։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Յակուտիայում ձյուն է տեղացել
Յակուտիայի Օմյակոնի շրջանի Տոմտոր գյուղում գիշերը ձյուն է տեղացել, օրվա ընթացքում օդի ջերմաստիճանը հասել է + 9 աստիճանի։ Ռիա նովոստիի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Ապամոնտաժվում է «Զորաց քարերի» տարածքում տարիներ առաջ տեղադրված տաղավարը
Այս պահին ապամոնտաժվում է «Զորաց քարեր» պատմամշակութային արգելոցի տարածքում տարիներ առաջ տեղադրված տաղավարը: Բետոնային հիմքով առևտրի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Ջերմուկցիներին տեղեկացրել են՝ քննչական գործողություններին խորչընդոտելը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն
Քննչական կոմիտեի նախագահի հանձնարարությամբ ՔԿ նախագահի տեղակալ, հատկապես կարևոր գործերով քննության գլխավոր վարչության պետ Սամվել Ավետիսյանն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Հուլիսի 20-ին՝ երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն
Ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանությունը տեղեկացնում է, որ երթևեկության անվտանգության բարելավման նպատակով Երևան քաղաքի Թբիլիսյան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
Պաշտոնական. Փյունիկի ֆուտբոլիստը տեղափոխվեց Սևան
Ակումբը պաշտոնական հայտարարություն է տարածել, որի համաձայն երկարաձգվել են Հակոբ և Արամ Լոռեցյանների պայմանագրերը:  Տեղեկանում ենք նաև, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
«Հայոց բանակն այն հիմնական տեղն է, որտեղ ՀՀ քաղաքացիներին սովորեցնում են հաղթելու արվեստը, հաղթելու հմտությունը»
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր Պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի և Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Արտակ Դավթյանի ուղեկցությամբ այցելել է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:41
ԼՀԿ-ն շրջանառության մեջ է դրել «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին նախագիծը
Քիչ առաջ ՀՀ ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը շրջանառության մեջ է դրել «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Թուրքիան ամերիկյան կործանիչների փոխարեն այլընտրանքային տարբերակներ է փնտրում
Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության գլխավոր վարչության քարտուղար Իսմայիլ Դեմիրը հայտարարել է, որ Անկարան այլընտրանքային տաբերակներ է ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Ոստիկանություն. Սևանում անտառամաքրման աշխատանքները թերի են կատարվել
Ոստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության կոռուպցիայի և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Ինչպես դիմակայել +42 աստիճան շոգին
Հուլիսի 21-23-ին Իրաքի տարածքից արևադարձային տաք օդային հոսանքների ներթափանցմամբ պայմանավորված օդի ջերմաստիճանը Երևանում, Արարատի և Արմավիրի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
ՍԴ նախագահ. Կհորդորեմ ձեռնպահ մնալ ոչ միայն նման ճնշումներից, այլև այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են ճնշումների ընկալում առաջացնել
«Ես ընդհանրապես կհորդորեմ լրագրողական ողջ հանրությանը, մի փոքր զգույշ օգտագործեն «դատական իշխանության նկատմամաբ ճնշում»...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Իրավապաշտպանները՝ իջևանյան դեպքերի մասին
Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը դրական է  գնահատում Իջևանում  տեղի ունեցած դեպքերի ժամանակ ոստիկանության գործողությունների առաջին մասը,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Հրայր Թովմասյան. Ռոբերտ Քոչարյանի գործով վերջնական որոշում կայացնելու է Սահմանադրական դատարանը
«Պետք է ասեմ, որ սա ստանդարտ գործ չի Սահմանադրական դատարանի համար»,-ասաց ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանը «Արմնյուզ»...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Հայաստան է այցելել ՆԱՏՕ֊ի փորձագետների խումբը
ՆԱՏՕ-ի «Պաշտպանական կրթության զարգացման» ծրագրի և ՀՀ պաշտպանության նախարարության 2019թ. համագործակցության ծրագրի համաձայն՝ հուլիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:40
Հաստատվել է ԲԽ-ի առաջին երկու տուրի խաղացանկը
Օգոստոսի 2-ին մեկնարկում է Հայաստանի 2019-2020 մրցաշրջանի Բարձրագույն խմբի առաջնությունը: Յուրաքանչյուր մրցափուլից ամենաուշը 14 օր առաջ ՀՖՖ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Թուրքիայի խորհրդարանը դատապարտել է պատժամիջոցների մասին Եվրամիության որոշումը
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովում (ԹԱՄԺ) ներկայացված քաղաքական ուժերը հանդես են եկել Եվրամիության կողմից Թուրքիայի դեմ կիրառվող պատժամիջոցները...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Ֆրանսիայի ազգային տոնի համերգին հնչել է Արամ Խաչատրյանի «Սուսերով պարը»
Միշել Լեգրանից ու Շառլ Ազնավուրից հետո այս անգամ արդեն Փարիզում հնչել է Արամ Խաչատրյան։ Հուլիսի 14-ին նշվող Ֆրանսիայի ազգային տոնի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:09
Ռուբեն Վարդազարյան. ԲԴԽ-ն պետք է լինի ավելի թափանցիկ
«Ես կարող եմ երաշխավորել, որ կանեմ հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի դատավորների անկախությունը երաշխավորված լինի»,-լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:04
Մակրոնը Մոսկվայում կմասնակցի Երկրորդ համաշխարհայինի հաղթանակի 75-ամյակի տոնակատարություններին
Ֆրանսիական կողմի նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի ու ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հեռախոսազրույցը։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
17:56
Հայաստանում արդեն գործում է հայ-իտալական մշակութային տարածաշրջանային կենտրոն
Այսօր Հայաստանի ազգային պատկերասրահում հանդիսավորությամբ ազդարարվել է «Մշակութային ժառանգության զարգացման, կառավարման և պահպանման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Դավիթ Գրիգորյան. Հարցերին պատասխանելը կխանգարի հետագա իմ գործողություններին
Ավարտվեց ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի՝ Բարձրագույն դատական խորհուրդի անդամների հետ հանդիպումը։ Շենքից դուրս եկած...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Կալանք ամեն գնով
Արդեն մեր երազներն էլ քաղաքական։ Երազում տեսա, որ կառավարման ունակությունների միաժամանակյա թեստավորում են անցնում ՀՀ երկրորդ նախագահ պարոն...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ նախատեսող նոր օրինագիծ է ներկայացվել ԱՄՆ սենատ
ԱՄՆ-ի Հանրապետական կուսակցության սենատորներ Ռիկ Սկոտը և Թոդ Յանգը  սենատ են ներկայացրել մի օրինագիծ, որը նախատեսում է Թուրքիայի դեմ ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:06
Նախշուն Տավարացյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել
Բարձրագույն Դատական խորհրդի դատավոր անդամ Նախշուն Տավարացյանը հրաժարականի դիմում է ներկայացրել։ Այս մասին Panorama.am-ին հայտնեցին ԲԴԽ-ից։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Իննա Չուրիկովան ներկայացման ժամանակ ընկել է ու տեղափոխվել վերակենդանացման բաժանմունք
ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասանուհի Իննա Չուրիկովան, որը մոսկովյան  «Ռուսական երգ» թատրոնում բեմադրության ժամանակ վնասվածք է ստացել,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
ԵԼ. Արարատ-Արմենիայի առաջիկա հանդիպման տոմսերի գները նվազել են
Եվրոպա Լիգայի որակավորման երկրորդ փուլում «Արարատ-Արմենիան» մրցելու է «Լինկոլն Ռեդ Իմպս» թիմի հետ: Խաղը տեղի է ունենալու...
Աղբյուր` Panorama.am
16:39
Թուրքիայից վտարել են Քուրդիստանի դրոշը պարզած իրաքցի զբոսաշրջիկներին
Թուրքիայի Տրապիզոն նահանգում միջադեպ է եղել տեղի բնակիչների, ոստիկանության և իրաքյան Քուրդիստանից ժամանած զբոսաշրջիկների միջև։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Դավիթ Գրիգորյանը ԲԴԽ-ում է
Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը, ում սենյակում ՀՔԾ քննիչները խուզարկություն են իրականացրել ու առգրավումներ արել, քիչ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ
15:07 17/07/2019

Ռոբերտ Մելքոնյան. Այսօր էլ «Սասնա Ծռեր»-ն իրենց պահում են լկտի և ցինիկ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}