Քաղաքական 15:25 02/07/2019 Աշխարհում

Վլադիմիր Պուտինը կրկնում է Ֆուկույամայի սխալը՝ հայտարարելով լիբերալիզմի վերջի մասին

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Անցած շաբաթ` ճապոնական Օսակա քաղաքում Մեծ քսանյակի պետությունների ղեկավարների գագաթնաժողովից առաջ, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «Ֆայնենշլ թայմսին» (Financial Times) տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ «լիբերալ գաղափարը վերջնականապես սպառել է իրեն» և նրա որոշ տարրերը պարզապես իրատեսական չեն, ինչպես բազմամշակութայնությունը՝ մատնանշելով ներգաղթի ու բաց սահմանների առաջացրած խնդիրները։ Ըստ նրա՝ Արևմտյան երկրներում ղեկավար էլիտաները կտրվել են ժողովրդից, իսկ լիբերալ գաղափարները հակասության մեջ են բնակչության ճնշող մեծամասնության շահերի հետ։ Վ. Պուտինը խոսել էր սեռական փոքրամասնությունների մասին, ասել, որ ոչ ոքի դեմ ոչինչ չունեն, սակայն որոշ բաներ չափից շատ են և չպետք է մոռանալ ավանդական ընտանեկան կառուցվածքի ու մշակույթի մասին։

Լիբերալ գաղափարի հնացած ու անգործածական լինելու թեզը մեծ արձագանք է ստացել ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում։ Ռուսաստանի նախագահին իր կտրուկ անհամաձայնությունն է հայտնել Եվրոպական խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը, ով հնացած է համարել «ավտորիտարիզմը, անձի պաշտամունքը և օլիգարխիայի իշխանությունը»։

Գաղտնիք չէ, որ Կրեմլյան քարոզչամեքենան տարիներ շարունակ գաղափարախոսական հարձակումների է ենթարկում արևմտյան մոդելի լիբերալ ժողովրդավարությունները՝ այդ կերպ փորձելով նաև հիմնավորել Ռուսաստանում գործող կարգերն ու արժեքները։ Այս տարվա փետրվարին մոսկովյան գաղափարախոսներից Վլադիսլավ Սուրկովը «Պուտինի երկար պետությունը» խորագրով ծավալուն հոդված էր հրապարակել, որտեղ ցույց էր տվել Պուտինի ղեկավարությամբ ռուսական պետության յուրահատկությունները՝ միաժամանակ արևմտյան ժողովրդավարության առաջարկած ընտրությունը համարելով պատրանք։

Իրոք, վերջին տարիներին Արևմտյան լիբերալ-ժողովրդավարական մոդելով ապրող հասարակություններում նկատելի են աջակողմյան, պահպանողական ու պոպուլիստական ուժերի վերելք, ինչպես օրինակ՝ Հունգարիայում, Լեհաստանում, Իտալիայում, ինչու ոչ՝ նույն ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։

Բայց արդյո՞ք դա նշանակում է լիբերալիզմի վախճան, և արդյո՞ք նախագահ Պուտինը չի շտապում իր գնահատականներում՝ այդ կերպ կրկնելով ամերիկացի քաղաքագետ Ֆրենսիս Ֆուկույամայի սխալը, ով 1990-ականների սկզբին՝ ԽՍՀՄ կործանումից հետո բավականին վստահորեն հայտարարեց, որ պատմությունն ավարտվել է՝ արևմտյան լիբերալ ժողովրդավարության հաղթանակով, որն էլ դարձել է  կառավարման վերջնական ձևը։

Այս թեզը հերքելու համար երկար ժամանակ չպահանջվեց։ Հետսառըպատերազմյան երկու տասնամյակը բավարար էր հասկանալու, որ անկախ գլոբալացման թափից ու ծավալից դեռևս ունվիերսալ համահարթեցում տեղի չի ունեցել, և լիբերալիզմն ու նրա վրա հիմնված կառավարումը միակը չեն։ Կան այլ մշակութային, քաղաքակրթական և գաղափարախոսական շրջանակներ, որոնք ըստ անհրաժեշտության կարող են ապահովել քաղաքական կառավարման ընտրված մոդելի հիմնավորվածությունը։

Մյուս կողմից մարդու ազատության գաղափարը, որն ընկած է լիբերալիզմի հիմքում, կարծես թե դարձել է համընդհանուր արժեք, և դրա անհիմն սահմանափակումները խոչընդոտում են պետության ու հասարակության զարգացմանը։

Ինչքան էլ որ որոշ գնահատականներում ՌԴ նախագահը ճիշտ է մատնանշում ծայրահեղացված լիբերալիզմի բացասական հետևանքները և այդ կերպ ստանում է տարբեր երկրների պահպանողական հոսանքների աջակցությունը, այդուհանդերձ ժողովրդավարական ճանապարհով սեփական կառավարողներին ընտրելու իրավունքը և պետության կողմից քաղաքացիների հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների հարգման պարտավորությունն անվիճարկելի պետք է լինեն։

Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի իր մշակութային առանձնահատկությունները, որոնք հնավորինս պետք է պահպանվեն։ Սակայն դրանց չարաշումը չպետք է դառնա ավտորիտար իշխանությունների հաստատման հիմք։ Մյուս կողմից էլ ժողովրդավարական կարգերի հաստատման մղումները չպետք է արմատականացվեն, և արդիականացման կոչերի տակ չպետք է խարխլվեն ավանդական համարվող արժեքներ։ Խնդիրը կրկին ժամանակին ու տեղին համապատասխան բալանս գտնելն է, որը երբեմն լրջագույն մարտահրավեր է իշխող դասի համար։

Իսկ գաղափարները մշտապես եկել ու գնացել են, տարբեր հաջողություններով գրավել զանգվածների մտքերը։ Ասել, որ ինչ-որ գաղափարի վերջը եկել է՝ ավելորդ ինքնավստահության կամ անհույս ինքնաարդարացման նշան է։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:32
Պուտինն ու Զելենսկին կհանդիպեն այսօր Փարիզում
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու բանակցությունները կարճատև կլինեն: Այդ մասին գրել է Gazeta-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:23
Փոխվարչապետ. Մենք մի կողմից բացառություն արեցինք, բայց օրակարգում մնացել է մի խնդիր
Հայաստանի կառավարության դեկտեմբերի 5-ին որոշմամբ  կրկին թույլատրվում է աջակողմյան ղեկային համակարգ ունեցող տրանսպորտային միջոցներն առանց...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
74-ամյա Եվգենի Պետրոսյանն ամուսնացել է 30-ամյա օգնականի հետ
2018-ի նոյեմբերին Եվգենի Պետրոսյանը ամուսնալուծվել էր կնոջից և գործընկերոջից՝ Էլենա Ստեփանենկոյից, որի հետ նա ապրել էր 33 տարի: Ստեղծագործական և...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Գազի գնի հետ կապված բանակցությունները դեռ չեն ավարտվել
Մինչև 2020 թվականի ապրիլի 1-ը Հայաստանում գազի գնի փոփոխություն չի լինելու, սակայն դրանից հետո ինչ է սպասում, դեռ հայտնի չէ: Լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:00
Վթարային ջրանջատումներ կլինեն Երևանում և Արարատի մարզում
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ «Գառնի-Երևան» ջրատարի վրա վթարային...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Վրաստանի արդարադատության նախարարը՝ Փաշինյանի՝ դատարանները շրջափակելու կոչի մասին
«Այդ իրավիճակը ինձ հիշեցնում է 2013 թվականը, երբ ես դեռևս Վրաստանի արդարադատության նախարարը չէի։ Սակայն ես ղեկավարում է դատաիրավական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:34
Հայաստանից սովորելու շատ բաներ ունենք. Վրաստանի փոխվարչապետ
«Մեծապես կարևորում եմ Հայաստանի և Վրաստանի միջև փոխգործակցության զարգացումը բոլոր ուղղություններով, ինչպես նաև արդարադատության ոլորտում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:25
ՀՀԿ-ականը, ԲՀԿ-ականն ու ՊԵԿ փոխնախագահի հայրը ընտրվեցին գյուղապետեր
Դեկտեմբերի 8-ին համայնքապետի ընտրություններ կայացան 12 գյուղերում։ Դրանցից երկուսում արտահերթ կարգով գյուղապետ ընտրեցին։ Առավել թեժ էր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Այսօր բազմաթիվ հասցեներում հոսանք չի լինի
Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 9-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Պոլսի պատրիարք դառնալու ավելի մեծ շանսերն ունի Սահակ Մաշալյանը
2019թ. դեկտեմբերի 8-ին Պոլսի հայ համայնքը պատրիարք էր ընտրում: Թեև պաշտոնապես Պոլսի հայոց պատրիարքի անունը հայտնի կդառնա դեկտեմբերի 11-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Բարձրաստիճան պաշտոնյաների աշխատավարձը բարձրացվել է խղճի խայթ չունենալու պատճառով
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց, թե ինչու է նման որոշում կայացրել:
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
Մոսկվայի ծննդատան նախկին հայ վարիչը կալանավորվել է
Սավելովյան դատարանը կալանավորել է №27 ծննդատան Մոսկվայի մասնաճյուղի նախկին վարիչ Մարինա Սարմոսյանին: Նա  մեղադրվում է միանգամից երկու...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Ինչո՞ւ է Նիկոլ Փաշինյանը բարևների և ընդունելությունների առումով ժուժկալ դարձել
«Հայաստանի վարչապետ ընտրվելուց շատ չանցած, հնարավոր է մի քանի օր անց  հայտարարել եմ, որ Հայաստանում այլևս չկա համակարգային...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Մասիս Մայիլյան. Ստիպված եմ հիասթափեցնել
Արցախի Հանրապետության ԱԳ նախարար Մասիսի Մայիլյանը, ով հայտարարել է 2020 թվականին նախագահական ընտրություններին մասնակցելու մտադրության մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
«Սանիթեք»-ի հայտարարությունը
«Սանիթեք» ընկերությունը ուշիուշով հետևում է Երևանի քաղաքապետարանում և քաղաքապետի շուրջ տեղի ունեցող ներքաղաքական իրադարձություններին ու զարգացումներին:
Աղբյուր` Panorama.am
10:43
Ընդդիմությունը ճնշում է գործադրում Զելենսկու վրա՝ «Նորմանդյան քառյակի» գագաթնաժողովից առաջ
Կիևում ընդդիմությունը «Նորմանդյան քառյակի» գագաթնաժողովին ընդառաջ նախօրեին իր կողմնակիցներին դուրս էր բերել փողոց: Հանրահավաքի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:38
Թլիկում միակ թեկնածուն չի ընտրվել
Երեկ կայացած ՏԻՄ ընտրություններում ուշագրավ արդյունքներ են գրանցվել Արագածոտնի մարզի Թլիկ համայնքում։ Գրանցված միակ թեկնածուն՝ գործող գյուղապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Գվատեմալայի Կոնգրեսի առաջին փոխնախագահը հյուրընկալվել է Արցախի խորհրդարանում
Արցախի Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Ղուլյանը դեկտեմբերի 7-ին ընդունել է Գվատեմալայի Հանրապետության Կոնգրեսի խորհրդարանի առաջին փոխնախագահ Ֆելիպե...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
ԱԻՆ. Մեր տարածաշրջանը տևական ժամանակ գտնվելու է տաք օդային զանգվածների տիրապետման գոտում
Առաջիկա շաբաթվա ընթացքում տեղումներ չեն լինի, ջերմաստիճանի նվազում՝ նույնպես։ ԱԻՆ-ից տեղեկացնում են, որ ցուրտ օդային հոսանքների ներթափանցում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:02
«Միսս Տիեզերք-2019»-ի հաղթողն է ՀԱՀ ներկայացուցիչը
Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետություն ներկայացուցիչ Զոզիբինի Տունցին  հաղթել է «Միսս Տիեզերք-2019» գեղեցկության միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
Ո՞վ կլինի Պոլսի 85-րդ պատրիարքը. նախնական արդյունքներ
Նախօրեին` դեկտեմբերի 8-ին, Ստամբուլի հայ համայնքը ընտրել է պատվիրակներին, որոնք դեկտեմբերի 11֊ին կընտրեն Պոլսի 85-րդ պատրիարքին։ Ստամբուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
Ովքե՞ր են խանգարում Ցեղասպանության ճանաչմանը ԱՄՆ Սենատում
ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման «H. Res 296» բանաձևի ընդունումից հետո, Սենատում արդեն երրորդ անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Կարո Փայլանի ուշագրավ հայտարարությունը
Թուրքիայի մեջլիսի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը Ստամբուլում Պոլսի պատրարքի ընտրության վերաբերյալ ուշագրավ հայտարարություն է արել։ Փայլանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:14
Մահացել է ռեփեր Juice WRLD-ը
22-ամյա ռեփեր Juice WRLD-ը մահացել է Չիկագոյի Միդուեյ օդանավակայանում, ամենայն հավանականությամբ, սրտի տագնապից։  Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Կովկասի տեղաբնիկ ժողովուրդները մեզ նայում են որպես նշանակալի պատմական դերակատարություն ունեցած ազգի. Ոսկանյան
Հայաստանը, պատկերավոր ասած, մի ոտքով գտնվում է Առաջավոր Ասիայում, իսկ մյուսով՝ Կովկասում, և այս տարածաշրջանի գրեթե բոլոր՝ հատկապես պետականազուրկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Կարո Փայլան. Անին տխուր է
Թուրքիայի քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» (ԺԴԿ-HDP)  հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը  մասնակցել է ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Գերմանացիներն Աթաթուրքին համեմատել են Ադոլֆ Հիտլերի հետ
Թուրքիայում մեծ աղմուկ է հանել գերմանական ARD հեռուստաընկերության պատրաստած վավերագրական ֆիլմը: Այս մասին գրում է Էրմենիհաբերը։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Չարենցն ու Կոմիտասը
Թեև նրանք ժամանակակիցներ են եղել, սակայն երբեք չեն հանդիպել միմյանց: Չարենցը նրան առաջին և միակ անգամ տեսել է, երբ Կոմիտասը դագաղում է եղել:
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Եթե Քոչարյանի նկատմամբ հարուցված գործը ջուր է, Ս.Սարգսյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործն օդ է
13:46 06/12/2019

Եթե Քոչարյանի նկատմամբ հարուցված գործը ջուր է, Ս.Սարգսյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործն օդ է

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}