Քաղաքական 15:25 02/07/2019 Աշխարհում

Վլադիմիր Պուտինը կրկնում է Ֆուկույամայի սխալը՝ հայտարարելով լիբերալիզմի վերջի մասին

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Անցած շաբաթ` ճապոնական Օսակա քաղաքում Մեծ քսանյակի պետությունների ղեկավարների գագաթնաժողովից առաջ, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «Ֆայնենշլ թայմսին» (Financial Times) տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ «լիբերալ գաղափարը վերջնականապես սպառել է իրեն» և նրա որոշ տարրերը պարզապես իրատեսական չեն, ինչպես բազմամշակութայնությունը՝ մատնանշելով ներգաղթի ու բաց սահմանների առաջացրած խնդիրները։ Ըստ նրա՝ Արևմտյան երկրներում ղեկավար էլիտաները կտրվել են ժողովրդից, իսկ լիբերալ գաղափարները հակասության մեջ են բնակչության ճնշող մեծամասնության շահերի հետ։ Վ. Պուտինը խոսել էր սեռական փոքրամասնությունների մասին, ասել, որ ոչ ոքի դեմ ոչինչ չունեն, սակայն որոշ բաներ չափից շատ են և չպետք է մոռանալ ավանդական ընտանեկան կառուցվածքի ու մշակույթի մասին։

Լիբերալ գաղափարի հնացած ու անգործածական լինելու թեզը մեծ արձագանք է ստացել ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում։ Ռուսաստանի նախագահին իր կտրուկ անհամաձայնությունն է հայտնել Եվրոպական խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը, ով հնացած է համարել «ավտորիտարիզմը, անձի պաշտամունքը և օլիգարխիայի իշխանությունը»։

Գաղտնիք չէ, որ Կրեմլյան քարոզչամեքենան տարիներ շարունակ գաղափարախոսական հարձակումների է ենթարկում արևմտյան մոդելի լիբերալ ժողովրդավարությունները՝ այդ կերպ փորձելով նաև հիմնավորել Ռուսաստանում գործող կարգերն ու արժեքները։ Այս տարվա փետրվարին մոսկովյան գաղափարախոսներից Վլադիսլավ Սուրկովը «Պուտինի երկար պետությունը» խորագրով ծավալուն հոդված էր հրապարակել, որտեղ ցույց էր տվել Պուտինի ղեկավարությամբ ռուսական պետության յուրահատկությունները՝ միաժամանակ արևմտյան ժողովրդավարության առաջարկած ընտրությունը համարելով պատրանք։

Իրոք, վերջին տարիներին Արևմտյան լիբերալ-ժողովրդավարական մոդելով ապրող հասարակություններում նկատելի են աջակողմյան, պահպանողական ու պոպուլիստական ուժերի վերելք, ինչպես օրինակ՝ Հունգարիայում, Լեհաստանում, Իտալիայում, ինչու ոչ՝ նույն ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։

Բայց արդյո՞ք դա նշանակում է լիբերալիզմի վախճան, և արդյո՞ք նախագահ Պուտինը չի շտապում իր գնահատականներում՝ այդ կերպ կրկնելով ամերիկացի քաղաքագետ Ֆրենսիս Ֆուկույամայի սխալը, ով 1990-ականների սկզբին՝ ԽՍՀՄ կործանումից հետո բավականին վստահորեն հայտարարեց, որ պատմությունն ավարտվել է՝ արևմտյան լիբերալ ժողովրդավարության հաղթանակով, որն էլ դարձել է  կառավարման վերջնական ձևը։

Այս թեզը հերքելու համար երկար ժամանակ չպահանջվեց։ Հետսառըպատերազմյան երկու տասնամյակը բավարար էր հասկանալու, որ անկախ գլոբալացման թափից ու ծավալից դեռևս ունվիերսալ համահարթեցում տեղի չի ունեցել, և լիբերալիզմն ու նրա վրա հիմնված կառավարումը միակը չեն։ Կան այլ մշակութային, քաղաքակրթական և գաղափարախոսական շրջանակներ, որոնք ըստ անհրաժեշտության կարող են ապահովել քաղաքական կառավարման ընտրված մոդելի հիմնավորվածությունը։

Մյուս կողմից մարդու ազատության գաղափարը, որն ընկած է լիբերալիզմի հիմքում, կարծես թե դարձել է համընդհանուր արժեք, և դրա անհիմն սահմանափակումները խոչընդոտում են պետության ու հասարակության զարգացմանը։

Ինչքան էլ որ որոշ գնահատականներում ՌԴ նախագահը ճիշտ է մատնանշում ծայրահեղացված լիբերալիզմի բացասական հետևանքները և այդ կերպ ստանում է տարբեր երկրների պահպանողական հոսանքների աջակցությունը, այդուհանդերձ ժողովրդավարական ճանապարհով սեփական կառավարողներին ընտրելու իրավունքը և պետության կողմից քաղաքացիների հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների հարգման պարտավորությունն անվիճարկելի պետք է լինեն։

Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի իր մշակութային առանձնահատկությունները, որոնք հնավորինս պետք է պահպանվեն։ Սակայն դրանց չարաշումը չպետք է դառնա ավտորիտար իշխանությունների հաստատման հիմք։ Մյուս կողմից էլ ժողովրդավարական կարգերի հաստատման մղումները չպետք է արմատականացվեն, և արդիականացման կոչերի տակ չպետք է խարխլվեն ավանդական համարվող արժեքներ։ Խնդիրը կրկին ժամանակին ու տեղին համապատասխան բալանս գտնելն է, որը երբեմն լրջագույն մարտահրավեր է իշխող դասի համար։

Իսկ գաղափարները մշտապես եկել ու գնացել են, տարբեր հաջողություններով գրավել զանգվածների մտքերը։ Ասել, որ ինչ-որ գաղափարի վերջը եկել է՝ ավելորդ ինքնավստահության կամ անհույս ինքնաարդարացման նշան է։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:21
Երեք տասնամյակ նկուղում ապրող ընտանիքը նոր տուն ունի
Սոցիալապես անապահով ընտանիքի տան խնդիրը հայտնվել է ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի և Հայաստանի «Ֆուլեր տնաշինական կենտրոնի» ուշադրության կենտրոնում
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
Մարին Լը Պենը հայտարարել է Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու մտադրության մասին
Ֆրանսիայի «Ազգային ճակատ» կուսակցության ղեկավար և Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամ Մարինե Լը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:07
Վենետիկում զբոսաշրջիկը հարվածել է գոնդոլավարին՝ սելֆի անելու արգելքի համար
Վենետիկում զբոսաշրջիկը հարձակվել է գոնդոլավարի վրա,ով նրան թույլ չի տվել լուսանկարվել գոնդոլայի վրա։ Այս մասին գրում է ՌԻԱ Նովոստին՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:59
Շենգավիթի դատարանի առջև կրկին մարդաշատ է
Այսօր ժամը 13:00-ին կհրապարակի ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանների միջնորդության վերաբերյալ որոշումը։
Աղբյուր` Panorama.am
11:58
Գևորգ Պետրոսյանը «Իմ քայլ»-ի նախաձեռնությունը գնահատում է որպես դատարանի վրա ճնշում
«Հրայր Թովմասյանն իմ աչքի լույսը չի, բայց դա չի խանգարելու ասել ճշմարտությունը»,- Ազգային ժողովում ճեպազրույցների ժամանակ ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:54
Դեմոկրատական կուսակցության երրորդ բանավեճը. տասնյակի բախումը
Դեմոկրատական կուսակցության երրորդ բանավեճը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 12-ին: Միայն 10 թեկնածուներ էին համապատասխանում առաջադրված պահանջներին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:43
Մարտիրոս Սարյանի անվանական աստղը բացվել է Ռոստովում
Ռոստովում օրեր առաջ բացվել է հայտնի նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի աստղը։ Սարյանը ծնվել է Ռուսաստանում՝ Դոն գետի ափին գտնվող հայկական Նոր Նախիջևան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:35
Ռուս քաղաքագետը ներկայացրել է ռուս-թուրքական «ընկերության» իրական սահմանները
Ռուս քաղաքագետ, Հարավային Ֆեդերալ Համալսարանի (ЮФУ)  պրոֆեսոր Մաքսիմ Վասկովը «News Front» կայքում հրապարակված իր հոդվածում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:27
Կոռուպցիոն դրսևորումներ՝ կենսաթոշակների կամ նպաստների կանխիկ վճարումների գործընթացում
Լոռու մարզի դատախազությունում կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ մարզի վարչական տարածքում կոռուպցիոն բնույթի դրսևորումներ առկա են նաև...
Աղբյուր` Panorama.am
11:20
ԲՀԿ-ն Վանեցյանի մեկուկես տարվա աշխատանքը բացասական չի գնահատում
«Ներիշխանական որոշակի պրոցեսներ ենք տեսնում, իսկ գնահատական տալու համար պետք է բացվեն բոլոր այն հայտարարությունները, որոնք հնչեցին այս...
Աղբյուր` Panorama.am
11:17
Ռումինացի հեռուստահաղորդավարին տուգանել են Սերենա Ուիլյամսին կապիկի հետ համեմատելու համար
Ռումինիայի խտրականության դեմ պայքարի ազգային խորհուրդը (CNСD) տուգանել է լրագրող Ռադու  Բանչուին  ավելի քան 1800 դոլարով` ամերիկացի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:09
Իրանական հինավուրց կայսրությունը հանգիստ սպասում է չինական 280 միլիարդ դոլարի ներդրմանը. իրանագետ
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Ընդամենը մի քանի ամիս առաջ, երբ Իրանը հստակորեն ահազանգում էր, որ իրանական...
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
Նովոսիբիրսկի՝ վտանգավոր վիրուսներ պարունակող լաբորատորիայում պայթյուն է տեղի ունեցել
Նովոսիբիրսկի «Վեկտոր» վիրուսաբանական կենտրոնում, որտեղ պահվում են վտանգավոր վիրուսներ, ինչպիսիք են ջրծաղիկը և էբոլան, երկուշաբթի օրը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
Հաշմանդամություն ունեցող հայուհու միջազգային ձեռքբերումը անձնական պայքարի և կյանքում հաջողության հասնելու իրական օրինակ է. Արման Թաթոյան
ՌԴ Չելյաբինսկ քաղաքում «Ծնվել եմ ապրելու համար» տեղաշարժման խնդիրներ ունեցող կանանց գեղեցկության մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող...
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Իդլիբ, ամերիկյան ուժեր, տարածքային ամբողջականություն.Պուտինի, Էրդողանի և Ռուհանիի բանակցությունների արդյունքները
Սեպտեմբերի 16-ին Անկարայում Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինի, Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Հասան Ռուհանիի միջև տեղի ունեցավ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Վարչապետն աշխատանքային այց կկատարի ԱՄՆ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սեպտեմբերի 21-ին աշխատանքային այցով կմեկնի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ: Կառավարության հասարակայնության հետ կապերի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Բենքսիի աշխատանքը հնարավոր է վաճառվի ռեկորդային գնով
Փողոցային նկարիչ Բենքսիի աշխատանքը, որում պատկերված են բրիտանական խորհրդարանի անդամները` «Այլասերված խորհրդարան», հնարավոր է դառնա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:31
Աբուլ և Շահոր ամրոցները կներկայացվեն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին
Հնագիտական հետազոտություններ են սկսվել են Աբուլ և Շաորի ամրոցների մոտակայքում, որոնք իրականացվում են Վրաստանի մշակութային ժառանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
Ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները կիրագործվեն 2020թ-ի առաջին կիսամյակից
Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման խորհրդի նիստը: Փոխվարչապետի գրասենյակից...
Աղբյուր` Panorama.am
10:18
Այն, որ մեր «թավշե արքան» մերկ է, մեզ ակնհայտ էր դեռևս անցյալ տարվա կեսերից. Ավետիք Չալաբյան
«Ազգային օրակարգ» կուսակցության համահիմնադիր Ավետիք Չալաբյանը ԱԱԾ տնօրենի հրաժարականի վերաբերյալ գրառում է կատարել, որում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:13
Աշխարհի Գավաթ. Լևոն Արոնյանը ևՄաքսիմ Մատլակովը չպարզեցին հաղթողին
Ռուսաստանի Խանտի Մանսիյսկ քաղաքում շարունակվող շախմատի աշխարհի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակիչի առաջին պարտիայում Լևոն Արոնյանը սպիտակ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:07
Իսրայելում մեկնարկել են խորհրդարանական ընտրությունները
Այսօր առավոտյան Իսրայելում բացվել են ընտրական տեղամասերը և անցկացվում են երկրի պատմության մեջ Քնեսեթի առաջին կրկնակի ընտրությունները։ Ապրիլին...
Աղբյուր` Panorama.am
10:04
Վարչապետի որդին գտնվում է հերթական արձակուրդում. Վլադիմիր Կարապետյան
Հայաստանի վարչապետ մամուլի  քարտուղար Վլադիմիր Կարապետյանը ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացրել է, որ վարչապետի որդին գտնվում է հերթական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:01
«Հրապարակ». Պաշտոնանկությունների շքերթ է մեկնարկելու
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Արթուր Վանեցյանի հրաժարականով մեկնարկելու է պաշտոնանկությունների շքերթ։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:59
«Ժողովուրդ». Գազի գնի բարձրացում կլինի՞, թե՞ ոչ, իսկ կլինե՞ն արդյոք բանակցություններ
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Ռուսաստանի իշխանությունները, հնարավոր է, առաջիկայում տհաճ անակնկալներ մատուցեն հայկական կողմին:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
«168 Ժամ». Ո՞վ է հաջորդը
«168 ժամ» թերթը գրում է. «Ազգային անվտանգության ծառայության (ԱԱԾ) տնօրեն Արթուր Վանեցյանը հայտարարել է իր հրաժարականի մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
«Ժամանակ». Առաջիկայում կարող է կալանավորվել Գագիկ Բեգլարյանը
«Ժամանակ» թերթը գրում է. ««Ժամանակ»-ի տեղեկություններով՝ առաջիկայում կարող է կալանավորվել Երևանի նախկին քաղաքապետ,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:51
«Իրատես». Փաշինյանը ե՞րբ կցրի խորհրդարանը
«Իրատես» թերթը գրում է. ««Իմ քայլը» խմբակցությունը Նիկոլ Փաշինյանի զայրույթն է առաջացնում արդեն։ Մենք գրել էինք,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
«Ժամանակ». Աշխատանքից կազատվի՞ Արթուր Վանեցյանի մայրը
«Ժամանակ» թերթը գրում է. «Առաջիկայում աշխատանքից կազատվի ԱԱԾ արդեն նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանի մայրը` Մարգարիտա Ազարյանը,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
«Հրապարակ». Որ բոլորի հարցերը լուծում եմ, իմ հարցն ինչո՞ւ չեմ լուծում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Նախկին զինդատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանի մասին պարբերաբար լուրեր են շրջանառվում, թե նա դարձել է իրավապահ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ԱԺ նախագահի հայտարարությունը՝ ՍԴ-ում ստեղծված վիճակի մասին
11:34 16/09/2019

ԱԺ նախագահի հայտարարությունը՝ ՍԴ-ում ստեղծված վիճակի մասին

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}