ԱՅԼՄԱՄՈՒԼ 15:49 06/08/2019 Հայաստան

Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի «թաքնված» որմնանկարը

1969թ.-ին, աշխարհի տարբեր ծայրերում և մայր հայրենիքում աշխարհասփյուռ հայությունը մեծ շուքով նշում էր  հայ ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի հիմնադիր, բանահավաք, երաժշտագետ, խմբավար և երգիչ Կոմիտաս վարդապետի 100-ամյակը:

Նրա անհատականությամբ և գործունեությամբ ոգեշնչված, նկարիչներ Աշոտ Մելքոնյանը, Հակոբ Հակոբյանը, Հենրիկ Սիրավյանն ու Ռաֆայել Սարգսյանը նույն տարում ձեռնամուխ են լինում ճեմարանի գմբեթի նկարազարդման աշխատանքներին։ Այս առիթով նկարիչ Հակոբ Հակոբյանը գրում է. «Շատ ուրախ եղա նաև, որ մասնակցեցի Էջմիածնի ճեմարանի Կոմիտասին նվիրված գմբեթի նկարազարդմանը, որի մտահղացման հեղինակն Աշոտ Մելքոնյանն էր։ Նա գալիս էր ոչ թե ուրիշ տեղից, այլ ինքն իրենից։ Նա պատկեր հղանալու հիանալի «կոմպոզիտոր էր»... Մենք՝ նրան ճանաչողներս, նրա նկարչությունը սիրողներս, զինք չէինք կարող մոռանալ»։ 

Իրենց կյանքի և գործունեության ընթացքում Կոմիտասի կերպարին անդրադարձել են հայ արվեստագետներից շատերը և  կերպարվեստում հայ հանճարին կերպավորող դիմապատկերները մեծ թիվ են կազմում։ Մինչ որմնանկարի ստեղծումը Աշոտ Մելքոնյանը  և  Հենրիկ Սիրավյանը ևս պատկերել էին Կոմիտասին: Ստեղծագործողներից յուրաքանչյուրը, Կոմիտասին նկարելիս,  ցուցաբերել է իր   անհատական մոտեցումը, սակայն նրան պատկերող գրեթե բոլոր դիմանկարներն ունեն մեկ ընդհանրություն՝ դրանք ներկայացնում են նրա հոգևորականի կերպարը։ Այս առումով ճեմարանի գմբեթի որմնանկարն իր տեսակի մեջ կարելի է եզակի համարել, քանի որ վերջինս անդրադարձ է աշխարհիկ Կոմիտասին։

Ստեղծագործությունը տեսնելու  մեծ  ցանկությունն  ու հետաքրքրությունն  ինձ տարավ Էջմիածին։ Դրա գեղեցկությունն ու կատարելությունը լիարժեք չէի կարող պատկերացնել, քանի որ տեսել էի գործը պատկերող ոչ ամբողջական մի քանի լուսանկար։  Բայց, ինչպես ասում են, լավ է մեկ անգամ տեսնել, քան հարյուր անգամ լսել։ Այս պարագայում սպասումները  լիովին արդարացված էին։ Որմնանկարի սրահի մուտքն առաջին հայացքից սովորական դասասենյակի մուտքի տպավորություն է ստեղծում, բայց  ներս  մտնելով դառնում ես հայ չորս վարպետների ստեղծած կոմիտասյան ուրույն  աշխարհի ականատեսը։

Ութ մասից բաղկացած հորինվածքը  ներքին  մեծ  հուզականություն պարունակող աշխատանք է, որի կենտրոնում՝ որպես յուրօրինակ բարձրակետ և կոմպոզիցիան հավաքող-կենտրոնացնող ֆիգուր, հառնում է ճամփեզրի քարին նստած  Կոմիտասը՝  «շրջապատված» իր հավաքագրած, մշակած և  սերունդների սեփականությունը դարձրած հայ գեղջկական, երկրագործական երգերի պատկերազարդումներով։ Առաստաղի տարբեր անկյուններից քեզ նայող տեսարանները կարծես մի պահ կենդանանում են ու թվում է դառնում ես ստեղծագործության մի մասնիկն ու ունկնդրում հայ գեղջուկի ու գեղջկուհու հոգեպարար ու քաղցրանուշ երգերը, դառնում նրանց առօրիայի մի մասը՝  նրանց հետ լավաշ թխում, աղբյուրից ջուր բերում, ցորեն խախալում, ձի հեծնում, հոտը դաշտ տանում ու օրվա վերջում դադրած նստում մի քարի տակ հանգստանում ու սրինգ  նվագում։

Ճեմարանի գմբեթի ճարտարապետական կառուցվածքային առանձնահատկությանը համապատասխան տեսարանները առանձնացված են նուրբ և ընդհանուր գունապնակին համահունչ երանգավորում ունեցող եզրագոտիներով։ Գունային  ու պատկերային ներդաշնակությունը դժվարացնում է նկարիչների ձեռագրերի տարբերակումը, ինչում էլ կայանում է ստեղծագործության կատարելությունը, սակայն պետք է փաստել, որ հեղինակների արվեստին քաջածանոթ աչքը կարող է անմիջապես տարբերակել ձեռագրերն ու մոտեցումները։

Որմնանկարը հակոբյանական հողագույնի հարուստ երանգների, մելքոնյանական նուրբ, քնարական ձևաստեղծման և սիրավյանական հայրենի բնության հզոր ուժի արտահայտման յուրօրինակ, համահունչ  հանրագումարն է: Սակայն ամեն ինչ այնքան էլ հարթ չի ընթացել և ստեղծագործական խումբը ևս բախվել է իշխող խորհրդային կարգերի  կողմից դրված սահմանափակումներին ու խոչընդոտներին: Աշխատանքի ստեղծման ժամանակահատվածում Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի շենքը գտնվում էր կառավարության ենթակայության ներքո և որմնանկարի պատվիրատուն ոչ թե եկեղեցին էր, այլ իշխանությունը:

Հենվելով Կոմիտասի մասին իր պատկերացումների և հանրության շրջանում նրա կերպարի շուրջ ձևավորված ընկալումների վրա, ստեղծագործության համահեղինակ նկարիչ Հակոբ Հակոբյանը նրան պատկերում է վարդապետական զգեստով՝ սև սքեմով: Բայց Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի 1-ին քարտուղար/1966-1974թթ./ Անտոն Քոչինյանի անակնկալ այցից հետո նկարիչը ստիպված է լինում հիմնովին կերպարանափոխել Կոմիտասի պատկերը՝ «վերադարձնելով» նրան Գերմանիայում ուսանած, աշխարհիկ հագուստով երիտասարդի կերպարը: Սակայն պետք է փաստել, որ  առաջին հայացքից բացասական տրամադրվածություն առաջացնող  այսօրինակ «պարտադրանքի» արդյունքում ստեղծված Կոմիտասի դիմապատկերն իր բնույթով եզակի է, քանի որ   հայ գեղանկարչության մեջ նրա աշխարհիկ կերպարի պատկերման եզակի օրինակներից է։

Ստեղծագործության ամբողջականության վրա ժամանակը թողել է իր բացասական ազդեցությունը՝ ի հայտ են եկել ճաքեր, անձրևաջրերի հետքերը աղավաղել են պատկերները: Այս մտահոգությանն ի պատասխան, ճեմարանի աշխատակիցը հավաստիացրեց, որ շուտով իրականացվելու են վերականգնման աշխատանքներ։ 2007թ․-ին նման նախաձեռնություն սկսելու քայլեր են արվել, որի առաջնային նպատակն է եղել Կոմիտասի դիմանկարին  վերադարձնել հոգևորականի կերպարը։  Սակայն, որմնանկարի հեղինակների երկրից բացակայելու և այդ գաղափարին համամիտ չլինելու հանգամանքով պայմանավորված, մտահղացումն այդպես էլ չի իրագործվել։

Հայ գեղանկարչության զարգացման գործում իրենց համեստ, բայց անգնահատելի ներդրումն ունեցած 4 նկարիչների համատեղ աշխատանքի արդյունքում ստեղծված որմնանկարչական արվեստի յուրատեսակ այս ստեղծագործությունը «ճակատագրով կանխորոշված» էր իր ստեղծման վայրով, տեղադրությամբ, զբաղեցրած դիրքով և որ ամենակարևորն է «թաքնված» բովանդակային, սյուժետային լուծումներով անտեսանելի կամուրջ հանդիսանալ հոգևոր և աշխարհիկ մշակույթների միջև: 2019թ․-ը հոբելյանական է ոչ միայն Կոմիտասի, այլ նաև ճեմարանի գմբեթը զարդարող այս հիասքանչ ստեղծագործության համար՝ այն կանգուն է շուրջ կես դար:

Հեղինակ՝ Մարիաննա Մանուչարյան
Մշակութաբան,Ս․ Փարաջանովի թանգարանի գիտաշխատող



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:30
Ապարան-Թալին ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 13-ին՝ ժամը 19:29-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:27
Վանաձորի դպրոցներից մեկից կատարված համակարգիչների գողությունը բացահայտվել է
Դեկտեմբերի 11-ին ոստիկանության Տարոնի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ դեկտեմբերի 10-ից 11-ն ընկած ժամանակահատվածում անհայտ անձինք մտել են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Արցախի նախագահը Անջեյ Կասպշիկինի հետ քննարկել է շփման գծում տիրող իրավիճակը
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը դեկտեմբերի 13-ին ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպշիկին:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Հանրապետության մարզերում ձյուն է տեղում
Տավուշի մարզպետ Հայկ Չոբանյանը ՀՀ պաշտպանության նախարարության կողմից պարգևատրվել է «Մարշալ Բաղրամյան» մեդալով։ Մեդալը հանձնել է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
ՊԵԿ-ը հորդորում է Նորագավիթի մաքսատանը գտնվող մեքենաները դուրս բերել մաքսային հսկողության տարածքից
ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն ևս մեկ անգամ հորդորում է Նորագավիթի ավտոմաքսատանը գտնվող ավտոմեքենաների սեփականատերերին՝ սեղմ ժամկետներում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Բացահայտվել են ոստիկանության ավագ տեսուչի ապօրինությունները
Ոստիկանության և ԱԱԾ փոխգործակցության արդյունքում բացահայտվել է ոստիկանության ծառայողի կողմից թույլ տված ապօրինությունները։ Այս մասին տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Սուրեն Պապիկյանը Ժնևում կմասնակցի «Փախստականների գլոբալ ֆորումին»
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը և ՏԿԵՆ Միգրացիոն ծառայության պետ Արմեն Ղազարյանը դեկտեմբերի 16-18-ն ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Հայրը պահեստից գումար է գողացել, որդին էլ հորից է գողացել ու մեքենա գնել
Դեկտեմբերի 11-ին՝ ոստիկանության Մասիսի բաժնում մի տղամարդ հաղորդում է տվել, որ կոտրել են իր չգործող ընկերության պահեստի երկաթե դռան փականը, մտել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:29
Հայ բռնցքամարտիկները 2 մեդալ են նվաճել միջազգային մրցաշարում
Հայ բռնցքամարտիկները 2 մեդալ են նվաճել Խանտի Մանսիյսկում անցկացվող «Նավթային երկրների աշխարհի գավաթ» միջազգային մրցաշարում: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Եվրախորհրդարանում քննադատել են Սիրիայի նկատմամբ Թուրքիայի քաղաքականությունը
Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելում կազմակերպված պանելային քննարկմանը բանախոսները քննադատել են Սիրիայի նկատմամբ Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Ամանորի տոներին մի շարք թատրոններ ու թանգարաններ կաշխատեն
Գնային քաղաքականության առումով թատրոնները և թանգարանները շարունակելու են աշխատել նույն սկզբունքով:
Աղբյուր` Panorama.am
18:45
Մեր իշխանության դիրքորոշումը չի փոխվել. Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատուն
Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանատունն անդրադարձել է դեկտեմբերի 12-ին ԱՄՆ Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի ընդունմանը,գրում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
ԱՀ նախագահը ծանոթացել է Թալիշում գյուղի վերականգնման աշխատանքներին
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը դեկտեմբերի 13-ին այցելել է Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղ եւ անցկացրել աշխատանքային...
Աղբյուր` Panorama.am
18:28
Արմավիր-Ալաշկերտ ավտոճանապարհին տեղի ունեցած վթարից կա մեկ զոհ և երկու վիրավոր
Դեկտեմբերի 13-ին, ժամը 10:55-ին, «911» ծառայություն տեղեկություն է հաղորդվել, որ Արմավիր-Ալաշկերտ ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
ՀՅԴ. Առողջության ապահովագրության առաջարկվող մեխանիզմը սահմանափակում է աշխատողի իրավունքները
ՀՀ առողջապահության նախարարությունը օրերս քննարկման ներկայացրել է առողջության համապարփակ ապահովագրություն հայեցակարգի նախագիծը: ՀՅԴ Բյուրոյի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Երբ ասում են՝ ՀՀ տեղեկատվական դաշտում ՌԴ-ն թույլ է ներկայացված, ես դա չեմ հասկանում. Տիգրան Հակոբյան
Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Հակոբյանը, ելույթ ունենալով  «Լազարևյան ակումբի»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:54
ԱՄՆ դեսպանին Թուրքիայի ԱԳՆ են կանչել
Կապված է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ ԱՄՆ Սենատի կողմից ընդունված բանաձևի հետ
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Գյուղական տուրիզմի զարգացման ծրագրի աջակցությամբ ընդարձակվել է «Արենի տնակ» հյուրատան տարածքը
ԱԿԲԱ Ֆեդերացիայի և Գերմանիայի բնության պահպանության միության (NABU) համատեղ «Գյուղական տուրիզմի զարգացման» ծրագրի աջակցությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
ԱԳՆ խոսնակ. Մեզ համար կարևորը փաթեթավորումը չէ
Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումների ընթացքում կա՞ վերադարձ Սանկտ Պետերբուրգի և Վիեննայի պայմանավորվածություններին։ Հարցին ի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:34
Մանվել Գրիգորյանի պաշտպան. Դատարանը խախտում է հավասարության սկզբունքը
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում դատավոր Նարինե Հովակիմյանի նախագահությամբ կայացավ  ԵԿՄ նախկին նախագահ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Մանվել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:29
Արագածոտնի, Կոտայքի և Շիրակի մարզերում, Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում ձյուն է տեղում
Կոտայքի մարզի Աբովյան և Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքներում առկա է մառախուղ:
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
Beeline ստարտափ ինկուբատորում ավարտվել է 5-րդ շրջափուլը
Beeline Ստարտափ Ինկուբատորի 5-րդ շրջափուլն արդեն ավարտվել է։ Չորս ռեզիդենտ ստարտափներ այսօր  ներկայացրել են իրենց նորարարական գաղափարները և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Կալանավոր է մահացել
Այսօր  ժամը 14։40-ի սահմաններում, ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկում արձանագրվել է կալանավորված անձ,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Այս տարի աշխատանքի է տեղավորվել ավելի քան 11 հազար աշխատանք փնտրող, որից 7794-ը՝ կին
2019 թվականը բավականին դժվար, բայց  ավելի շատ նախապատրաստական տարի էր: Այս մասին այսօր տարեվերջյան ամփոփիչ ասուլիսում ասաց ՀՀ աշխատանքի և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Կյանքից հեռացել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Բորիս Կարապետյանը
95 տարեկան հասակում կյանքից հեռացել է բազմավաստակ գիտնական, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Բորիս Կարապետյանը: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
16:44
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը կազմակերպել է բարեգործական տոնավաճառ
Ի աջակցություն «Բարի մամա» հասարակական կազմակերպության
Աղբյուր` Panorama.am
16:42
ՀՔԾ. Արա Բաբլոյանի և Արսեն Բաբայանի վերաբերյալ քրեական գործի նախաքննությունն ավարտվել է
ԱԺ նախկին նախագահ Արա Բաբլոյանի և ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալի պաշտոնակատար Արսեն Բաբայանի վերաբերյալ քրեական գործի նախաքննությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Ծուլանում են հաշվել ՀՀ-ում՝ Հնդկաստանի քաղաքացիներին
Երևանում մարզերից աշխատանք փնտրող ու վարձով ապրողների համար խիստ դժվարացել է սենյակ վարձակալելը, որովհետև սեփականատերերը գերադասում են դրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
ԱԳՆ խոսնակ. Ներկա փուլում որևէ փաստաթուղթ չի քննարկվում
Ղարաբաղյան խնդրի չկարգավորման պատճառը Ադրբեջաննի առավելապաշտական դիրքորոշումն է
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Դավիթ Հարությունյան. Բադասյանի հակափաստարկներն ամենևին չփարատեցին նախագծի հետ կապված իմ մտահոգությունները
ՀՀ արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանը հայտարարել է, որ ներկայիս նախարար Ռուստամ Բադասյանի արձագանքը չի փարատել  ՍԴ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Քաղաքագետ. Սենատում բանաձևի ընդունման հարցում Հայաստանի իշխանությունները մասնակցությունը գրեթե զրոյական է եղել
12:18 13/12/2019

Քաղաքագետ. Սենատում բանաձևի ընդունման հարցում Հայաստանի իշխանությունները մասնակցությունը գրեթե զրոյական է եղել

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}