Իրավունք 12:46 05/09/2019 Հայաստան

Գոռ Հովհաննիսյան. Անձեռնմխելիությունից օգտվող անձինք չեն կարող ենթարկվել քրեական հետապնդման

Սահմանադրագետ Գոռ Հովհաննիսյանն անդրադարձել է Սահմանադրական դատարանի՝ նախօրեին հրապարակած որոշմանը։ Նա գրել է.

«Քանի որ քաղաքագետները, վերլուծաբաններն ու ընդհանրապես իրավագիտության հետ կապ չունեցող մարդիկ ՍԴ երեկվա որոշումն արդեն վերից վար սաղ վերլուծել են, ես հիմա նոր կհամարձակվեմ մի քանի դիտարկում անել։

Որ անձեռնմխելիությունը (լինի քաղաքական, դիվանագիտական, թե միջազգային-իրավական) պատիժը բացառող անհատական հիմք է (այսինքն՝ այդ հատկանիշը պիտի առկա լինի կոնկրետ անձի մոտ արդեն հանցանքը կատարելուց ԱՌԱՋ), գիտեն գոնե քրեական իրավունքի մասնագետները։

Անձեռնմխելիությունը մի արտոնություն է, որը ոչ թե «վարձատրություն» է, այլ պիտի ծառայի մի որոշակի նպատակի։ Քաղաքական անձեռնմխելիությունը պիտի պաշտպանի բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց կամ մանդատ ունեցողներին գործադիր իշխանության կամայականություններից։ Օրինակ՝ խորհրդարանը պիտի գործի անխոչընդոտ, և պատգամավորական անձեռնմխելիության նպատակն է արգելել, որ գործադիր իշխանությունը տարբեր պատրվակներով ձերբակալի ու այլ կերպ հետապնդի պատգամավորներին՝ այդ եղանակով խոչընդոտելով խորհրդարանի գործունեությունը։ Պետության գլուխն օտար երկրում օգտվում է միջազգային-իրավական անձեռնմխելիությունից։ Այլ պետությունների դեսպաններն օգտվում են դիվանագիտական անձեռնմխելիությունից հյուրընկալող երկրում։ Եվ այս ամենը հարյուրամյակների իրավական ավանդույթ է ու վիճելի չէ։ Դիվանագիտական անձեռնմխելիությունը պաշտպանում է անգամ քաղաքացիաիրավական հայցերից։ Միջպետական հարաբերություններն ունեն առաջնություն։ Միայն Բեռլինում դիվանագիտական անձեռնմխելությունից օգտվող անձանց կողմից ամեն տարի կատարվում են մի քանի տասնյակ հազար իրավախախտումներ, որոնք անհետևանք են մնում։ Դատարանները քննության չեն ընդունում նաև նրանց դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցերը։

Այսպիսով, որ անձեռնմխելիությունից օգտվող անձինք չեն կարող ենթարկվել քրեական հետապնդման, հարյուրամյակների պատմություն ունի, ու ՀՀ ՍԴ-ն այս հարցում ոչ մի նոր բան չի ասել։ Դա այդպես է։

Ինձ համար անհասականալի է միայն ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածի հակասահմանադրականությունը, ու է՛լ ավելի անհասկանալի է այդ նորմի անվավերությունը։ Նորմն իր այսօրվա տեսքով նորմալ է, ՍԴ-ն ինքը նորմի գոյություն ունեցող տեքստում կարծես թե խնդիր չի տեսել։ ՍԴ-ն ուղղակի ասում է, որ օրենսդիրը ՉԻ ՆԱԽԱՏԵՍԵԼ ՄԻ ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄ, որը նախատեսելը, ըստ ՍԴ-ի, օրենսդրի համար պարտադիր է։ Ընդ որում, ՍԴ-ն բառացիորեն խոսում է Սահմանադրության ուժով (ու ոչ թե, ասենք, միջագային պայմանագրերով) անձեռնմխելիությունից օգտվող անձանց քրեական հետապնդումը բացառող կարգավորման բացակայության մասին։ Հիմա․

Հարց 1․ Սահմանադրությունն էնքան չկա, որ ՔրԴՕ չարժի՞։ Սահմանադրության մեջ բառացիորեն կարգավորված անձեռնմխելիությունը հերիք չէ՞, որ այդ անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացվի։

Հարց 2․ ՍԴ-ն որտեղի՞ց իմացավ, որ օրենսդիրը բացակայող կարգավորումը պիտի նախատեսի հենց ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածում։ Հետո ի՞նչ, որ քրեական հետապնդումը բացառող այլ հիմքեր նախատեսված են 35-րդ հոդվածում։ Գուցե օրենսդիրը, հաշվի առնելով անձեռնմխելիության կարևորությունը, այդ հարցին կնվիրի մի առանձին ծավալուն հոդված, կամ այդ հարցը կկարգավորի քրեական օրենսգրքում, ինչպես արվել է Գերմանիայում։

Հարց  3․ ԱՄԵՆԱՄԵԾ ՊՐՈԲԼԵՄԸ․ ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածը հակասահմանադրական ու ԱՆՎԱՎԵՐ է «Սահմանադրության ուժով հատուկ պաշտպանությամբ օժտված պաշտոնատար անձանց գործառութային անձեռնմխելիությունը քրեական գործի վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքների թվում չնախատեսելու մասով»։ Որևէ մեկը կարո՞ղ է ասել, թե հիմա վերջը 35-րդ հոդվածի ո՛ր մասն է անվավեր։ Ճիշտ է, ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՍԸ։ Բայց ընդհանրապես հնարավո՞ր է, որ գոյություն չունեցող բանը լինի անվավեր։

Սահմանադրական դատարանն իրավանորմը ճանաչում է անվավեր այնքանով, որքանով այն ինչ-որ բան չի նախատեսում, այսինքն՝ անվավեր է ճանաչում օրենքի բացը։ Բայց օրենքի բացը հնարավոր չէ անվավեր ճանաչել կարգավորման բացակայության պատճառով։ Եթե օրենսդիրը չի նախատեսել Սահմանադրությամբ պահանջվող մի որևէ կարգավորում, ապա ակնհայտ է, որ սահմանադրական դատարանը կարգավորման բացակայության պատճառով ոչինչ անվավեր ճանաչել չի կարող։ ՍԴ-ի ձևակերպումը («․․․չնախատեսելու մասով ճանաչել․․․․ անվավեր») սխալ է նույնիսկ լեզվական առումով։ «․․․չնախատեսելու մասով․․․» ձևակերպումը ցույց է տալիս գոյություն ունեցող նորմի մի կոնկրետ բաղադրիչը: Բայց օրենքի բացի դեպքում առկա իրավանորմի ոչ մի մասը հակասահմանադրական չէ: Այդ պատճառով նման դեպքերում ՍԴ-ն տրամաբանորեն պետք է հրաժարվի գոյություն ունեցող նորմը թերի կարգավորման պատճառով անվավեր ճանաչելու պրակտիկայից, քանի որ Սահմանադրությանը համապատասխանող դրույթի վերացմամբ նա ավելի է խորացնում օրենքի առկա բացը: Եթե օրենսդիրը չի նախատեսել սահմանադրորեն պահանջվող մի կարգավորում, ապա ակնհայտ է, որ անվավեր ճանաչմամբ սահմանադրական վիճակը չի վերականգնվի: Նման դեպքերում նա կարող է միայն հաստատել, որ գոյություն ունի իրավակարգավորման պահանջ, և որ օրենսդիրն այն չի կատարել: Ավելի պարզ՝ ՍԴ-ն կարող է առավելագույնը հակասահմանադրական (բայց ոչ անվավեր) ճանաչել ՕՐԵՆՍԴՐԻ ԱՆԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ, այլ ոչ թե գոյություն ունեցող նորմերը։ Եթե սահմանադրական դատարանն օրենքի բաց է հայտնաբերում, ապա տրամաբանությունը հուշում է, որ նա այդ մասին պետք է նշի որոշման եզրափակիչ մասում ու ոչ ավելին, քանի որ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ԲԱՆԸ չի կարող անվավեր ճանաչվել»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

09:57
«Ժողովուրդ». ՔԿՀ ղեկավարությունը դիմել է «օրենքով գողերին»
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Սեպտեմբերի 5-ին «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում անկարգություններ էին սկսվել: Պատճառը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:56
«Փաստ». Առայժմ կբավարարվեն պաշտոնակատարներով
«Փաստ» թերթը գրում է. «ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Արթուր Վանեցյանի և ոստիկանապետ Վալերիյ Օսիպյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:50
«Հրապարակ». ՍԴ-ում իմ ժամանակ շեղումներ չկային
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Որպես էդ կողմերում կռված մեկը՝ ի՞նչ եք կարծում` ի՞նչ է կատարվելու ՍԴ-ի հետ․ հարցրինք ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:47
«Իրատես». «Պասերով» խաղալու պայմանավորվածություն կա
«Իրատես» թերթը գրում է. ««Լուսավոր Հայաստանի» և Նիկոլ Փաշինյանի միջև պայմանավորվածություն կա «պասերով»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
«Հրապարակ». Վիլեն Գաբրիելյանը ոստիկանապետ չի նշանակվելու. Ինչ է խոսվել ՔՊ արչության նիստում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «ՔՊ վարչության նիստին մասնակցածները չեն ստացել իրենց հուզող հարցերի պատասխանները: Նիկոլ Փաշինյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
Աբելյանի անվան դրամատիկական ու Պետական կամերային երաժշտական թատրոնները նոր թատերաշրջանը սկսում են «Անուշ»-ով
Սեպտեմբերի 20-ին ժամը 19:00-ին Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում կմեկնարկի 88-րդ թատերաշրջանը: Բացումը տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
Երևանում հանդես է գալու ֆրանսիացի մեգա-աստղ թավջութակահար Գոտիե Կապյուսոնին
Նա նվագում է 1701 թվականի Մատեո Գոֆրիլեր թավջութակով, որն աշխարհում հայտնի է իր բացառիկ հնչեղությամբ։
Աղբյուր` Panorama.am
09:23
Սեպտեմբերի 21-ին Գյումրիում փակ են լինելու որոշ փողոցներ
Անկախության օրվա առթիվ Գյումրիում իրականացվելիք միջոցառումների կապակցությամբ սեպտեմբերի 21-ին փակ են լինելու Ռուսթավելի և Գայի պողոտաները,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:21
Նիկոլ Փաշինյան. ԱԱԾ-ն իրապես կայացած ինստիտուտ է
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն Ազգային անվտանգության ծառայության ղեկավար կազմին ներկայացրել է ԱԱԾ տնօրենի պաշտոնակատար Էդուարդ Մարտիրոսյանին։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:12
Ֆրանսիայի դեսպան․ Ինտեգրման ֆրանսիական գրասենյակն իր ծրագրերով կնպաստի հայերի վերադարձին
Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպան Ժոնաթան Լաքոթը ֆեյսբուքում գրառում է կատարել, որով հայտնում է, որ Երևանում Ֆրանսիայի դեսպանությանը հնարավորություն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:08
Շիրակում գրանցվել է երկրաշարժ
Սեպտեմբերի 19-ին, տեղական ժամանակով ժամը 22:42-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը՝ 18:42-ին) ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
«Հայության դերը Լիբանանում շատ մեծ է եղել ու հիմա էլ մնում է»
«Արևելք»-ը զրուցել է վերջերս Բեյրութ այցելած Արմինե Կարապետյանի հետ։ Նա նշել է, որ Հայաստանի հետ շատ նմանություններ ունի՝...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
ԱԽ քարտուղարը շնորհավորել է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդականին
Այսօր Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով նորանշանակ խորհրդական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Երվանդ Օտյանի 150-ամյակին նվիրված ցուցահանդես Հայաստանի ազգային գրադարաում
«Երվանդ Օտյանը ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, կեսօրից հետո: 150 տարի անց, հետաքրքիր զուգադիպությամբ հենց նույն ժամին է Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Վարչապետն ընդունել է «HSBC International» Եվրոպայի զարգացման գծով տնօրենին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է «HSBC International» Եվրոպայի զարգացման գծով տնօրեն Քրիստոֆեր Դեվիսին: Հանդիպմանը ներկա...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Արթուր Վանեցյանը Վրաստանից նկար է հրապարակել ընտանիքի ու Վրաստանի ՆԳ նախարարի հետ
Ազգային անվտանգության ծառայության պետ Արթուր Վանեցյանն աշխատանքից ազատվելուց հետո մեկնել է Թբիլիսի։ Այս մասին Վանեցյանը հայտնել է ինստագրամում...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Գերմանիայից ապաստան խնդրող Թուրքիայի քաղաքացիների թիվն աճել է
Միգրացիայի և փախստականների հարցերով դաշնային գրասենյակի տվյալների համաձայն՝  2019թ․ Թուրքիայի 7․610 քաղաքացի Գերմանիայում ապաստան ստանալու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:08
Աշխարհի քարտեզի վրա մենք մեծ տեղ չենք զբաղեցնում, բայց գիտակցում ենք ինքնիշխանության արժեքը. Զոհրաբ Մնացականյան
Պաշտոնական այցով Ռիգայում գտնվող ԱԳ նախարար Մնացականյանը այցելել է Լատվիայի համալսարան, որտեղ դասախոսությամբ հանդես  է եկել միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
20:03
ՊԵԿ-ը կանխել է ԵԱՏՄ անդամ պետություններից կեղծ հաշվարկային փաստաթղթերով ապրանքների ներկրման դեպք
ՊԵԿ հետաքննության և օպերատիվ հետախուզության վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ Պետական եկամուտների կոմիտեն շարունակում է հետևողական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
ՀՀ կառավարությունը շահագրգռված է «Բոինգ» աշխարհահռչակ կորպորացիայի հետ փոխշահավետ համագործակցությամբ. վարչապետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Boeing միջազգային կորպորացիայի փոխնախագահ Ռիչարդ Մուեհլենբեկին, կորպորացիայի մարքեթինգի գծով տնօրեն Ալեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:46
Բաքվից դեռ խաղաղասիրական ոչինչ չենք լսել. Վահե Էնֆիաջյան
«Հայաստանի ղեկավարությունն ընդգծել է, որ կողմնակից է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը, այնուամենայնիվ, մենք Բաքվից դեռ խաղաղասիրական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:37
Արթուր Ալեքսանյան․ Ցանկանում էի վնասվածքով մասնակցել եզրափակիչ գոտեմարտին
Հունահռոմեական ոճի ըմբիշների համար ավարտվեց աշխարհի առաջնությունը։ Հայաստան ժամանելուց հետո աշխարհի եռակի, Եվրոպայի քառակի և օլիմպիական չեմպիոն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:28
Պարզվել է Վանաձորում 27-ամյա երիտասարդի նկատմամբ սպանության փորձ կատարած անձի ինքնությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում քննություն է տարվում՝ 27-ամյա երիտասարդի նկատմամբ սպանության փորձ կատարելու դեպքի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
440 զույգ սև կոշիկներ՝ ի հիշատակ 1 տարում Ստամբուլում տղամարդկանց կողմից այդքան կանանց սպանության
Նկարիչ Վահիտ Թունան Ստամբուլի Մեքլիս-Մեբուսան   փողոցի շենքերից մեկի պատին  տեղադրել է 440 զույգ բարձրակրունկ սև կանանցի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Սեպտեմբերի 29-ին ՏԻՄ ընտրություններ՝ 7 մարզի 19 համայնքում
2019 թվականի սեպտեմբերի 29-ին տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ են անցկացվելու Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի, Գեղարքունիքի,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Խորքային հորերի լուծարման և կոնսերվացման արդյունքում նախատեսվում է խնայել շուրջ 30 մլն խմ ջուր
Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսների քանակի կտրուկ նվազման խնդրի կարգավորման անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ կառավարությունն ընդունել է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Նախագահը ստորագրել է ԱԱԾ տնօրենի և ոստիկանապետի ժամանակավոր պաշտոնակատարներ նշանակելու մասին հրամանագրերը
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է հրամանագիր՝ Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ Արման Սարգսյանին ոստիկանության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Եվրախորհրդարանը դատապարտել է Թուրքիայում հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների ոտնահարումը
Եվրոպական խորհրդարանը (ԵԽ) որոշում է ընդունել, որով դատապարտել է Թուրքիայում ժողովրդի կողմից ընտրված տեղական ինքնակառավարման մարմինների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
ԱԱ. Վարուժան Կաջոյանի եւ Լևան Բերիանիձեի մրցակիցները հայտնի են
Ղազախստանի մայրաքաղաք Նուր-Սուլթանում շարունակվող ազատ ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությունում սեպտեմբերի 20-ին գորգ դուրս կգան 70, 74, 92 և 125...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Էլիբեգովա. Ադրբեջանը միտումնավոր սահմանից գողանում է քաղաքացիական անձ, որպեսզի հետո փոխանակման պահանջներ ներկայացնի
«Ոչ մի նոր բան չկա այդ պահանջի մեջ։ Տարիներ շարունակ միջազգային հարթակներում ամեն կերպ փորձում են այդ հարցի վրա ուշադրության սևեռել,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Երևանում քննարկում են ադրբեջանցի երկու դիվերսանտի փոխանակումը երկու հայ գերիների հետ
16:37 19/09/2019

Երևանում քննարկում են ադրբեջանցի երկու դիվերսանտի փոխանակումը երկու հայ գերիների հետ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}