Իրավունք 12:46 05/09/2019 Հայաստան

Գոռ Հովհաննիսյան. Անձեռնմխելիությունից օգտվող անձինք չեն կարող ենթարկվել քրեական հետապնդման

Սահմանադրագետ Գոռ Հովհաննիսյանն անդրադարձել է Սահմանադրական դատարանի՝ նախօրեին հրապարակած որոշմանը։ Նա գրել է.

«Քանի որ քաղաքագետները, վերլուծաբաններն ու ընդհանրապես իրավագիտության հետ կապ չունեցող մարդիկ ՍԴ երեկվա որոշումն արդեն վերից վար սաղ վերլուծել են, ես հիմա նոր կհամարձակվեմ մի քանի դիտարկում անել։

Որ անձեռնմխելիությունը (լինի քաղաքական, դիվանագիտական, թե միջազգային-իրավական) պատիժը բացառող անհատական հիմք է (այսինքն՝ այդ հատկանիշը պիտի առկա լինի կոնկրետ անձի մոտ արդեն հանցանքը կատարելուց ԱՌԱՋ), գիտեն գոնե քրեական իրավունքի մասնագետները։

Անձեռնմխելիությունը մի արտոնություն է, որը ոչ թե «վարձատրություն» է, այլ պիտի ծառայի մի որոշակի նպատակի։ Քաղաքական անձեռնմխելիությունը պիտի պաշտպանի բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց կամ մանդատ ունեցողներին գործադիր իշխանության կամայականություններից։ Օրինակ՝ խորհրդարանը պիտի գործի անխոչընդոտ, և պատգամավորական անձեռնմխելիության նպատակն է արգելել, որ գործադիր իշխանությունը տարբեր պատրվակներով ձերբակալի ու այլ կերպ հետապնդի պատգամավորներին՝ այդ եղանակով խոչընդոտելով խորհրդարանի գործունեությունը։ Պետության գլուխն օտար երկրում օգտվում է միջազգային-իրավական անձեռնմխելիությունից։ Այլ պետությունների դեսպաններն օգտվում են դիվանագիտական անձեռնմխելիությունից հյուրընկալող երկրում։ Եվ այս ամենը հարյուրամյակների իրավական ավանդույթ է ու վիճելի չէ։ Դիվանագիտական անձեռնմխելիությունը պաշտպանում է անգամ քաղաքացիաիրավական հայցերից։ Միջպետական հարաբերություններն ունեն առաջնություն։ Միայն Բեռլինում դիվանագիտական անձեռնմխելությունից օգտվող անձանց կողմից ամեն տարի կատարվում են մի քանի տասնյակ հազար իրավախախտումներ, որոնք անհետևանք են մնում։ Դատարանները քննության չեն ընդունում նաև նրանց դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցերը։

Այսպիսով, որ անձեռնմխելիությունից օգտվող անձինք չեն կարող ենթարկվել քրեական հետապնդման, հարյուրամյակների պատմություն ունի, ու ՀՀ ՍԴ-ն այս հարցում ոչ մի նոր բան չի ասել։ Դա այդպես է։

Ինձ համար անհասականալի է միայն ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածի հակասահմանադրականությունը, ու է՛լ ավելի անհասկանալի է այդ նորմի անվավերությունը։ Նորմն իր այսօրվա տեսքով նորմալ է, ՍԴ-ն ինքը նորմի գոյություն ունեցող տեքստում կարծես թե խնդիր չի տեսել։ ՍԴ-ն ուղղակի ասում է, որ օրենսդիրը ՉԻ ՆԱԽԱՏԵՍԵԼ ՄԻ ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄ, որը նախատեսելը, ըստ ՍԴ-ի, օրենսդրի համար պարտադիր է։ Ընդ որում, ՍԴ-ն բառացիորեն խոսում է Սահմանադրության ուժով (ու ոչ թե, ասենք, միջագային պայմանագրերով) անձեռնմխելիությունից օգտվող անձանց քրեական հետապնդումը բացառող կարգավորման բացակայության մասին։ Հիմա․

Հարց 1․ Սահմանադրությունն էնքան չկա, որ ՔրԴՕ չարժի՞։ Սահմանադրության մեջ բառացիորեն կարգավորված անձեռնմխելիությունը հերիք չէ՞, որ այդ անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացվի։

Հարց 2․ ՍԴ-ն որտեղի՞ց իմացավ, որ օրենսդիրը բացակայող կարգավորումը պիտի նախատեսի հենց ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածում։ Հետո ի՞նչ, որ քրեական հետապնդումը բացառող այլ հիմքեր նախատեսված են 35-րդ հոդվածում։ Գուցե օրենսդիրը, հաշվի առնելով անձեռնմխելիության կարևորությունը, այդ հարցին կնվիրի մի առանձին ծավալուն հոդված, կամ այդ հարցը կկարգավորի քրեական օրենսգրքում, ինչպես արվել է Գերմանիայում։

Հարց  3․ ԱՄԵՆԱՄԵԾ ՊՐՈԲԼԵՄԸ․ ՔրԴՕ 35-րդ հոդվածը հակասահմանադրական ու ԱՆՎԱՎԵՐ է «Սահմանադրության ուժով հատուկ պաշտպանությամբ օժտված պաշտոնատար անձանց գործառութային անձեռնմխելիությունը քրեական գործի վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքների թվում չնախատեսելու մասով»։ Որևէ մեկը կարո՞ղ է ասել, թե հիմա վերջը 35-րդ հոդվածի ո՛ր մասն է անվավեր։ Ճիշտ է, ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՍԸ։ Բայց ընդհանրապես հնարավո՞ր է, որ գոյություն չունեցող բանը լինի անվավեր։

Սահմանադրական դատարանն իրավանորմը ճանաչում է անվավեր այնքանով, որքանով այն ինչ-որ բան չի նախատեսում, այսինքն՝ անվավեր է ճանաչում օրենքի բացը։ Բայց օրենքի բացը հնարավոր չէ անվավեր ճանաչել կարգավորման բացակայության պատճառով։ Եթե օրենսդիրը չի նախատեսել Սահմանադրությամբ պահանջվող մի որևէ կարգավորում, ապա ակնհայտ է, որ սահմանադրական դատարանը կարգավորման բացակայության պատճառով ոչինչ անվավեր ճանաչել չի կարող։ ՍԴ-ի ձևակերպումը («․․․չնախատեսելու մասով ճանաչել․․․․ անվավեր») սխալ է նույնիսկ լեզվական առումով։ «․․․չնախատեսելու մասով․․․» ձևակերպումը ցույց է տալիս գոյություն ունեցող նորմի մի կոնկրետ բաղադրիչը: Բայց օրենքի բացի դեպքում առկա իրավանորմի ոչ մի մասը հակասահմանադրական չէ: Այդ պատճառով նման դեպքերում ՍԴ-ն տրամաբանորեն պետք է հրաժարվի գոյություն ունեցող նորմը թերի կարգավորման պատճառով անվավեր ճանաչելու պրակտիկայից, քանի որ Սահմանադրությանը համապատասխանող դրույթի վերացմամբ նա ավելի է խորացնում օրենքի առկա բացը: Եթե օրենսդիրը չի նախատեսել սահմանադրորեն պահանջվող մի կարգավորում, ապա ակնհայտ է, որ անվավեր ճանաչմամբ սահմանադրական վիճակը չի վերականգնվի: Նման դեպքերում նա կարող է միայն հաստատել, որ գոյություն ունի իրավակարգավորման պահանջ, և որ օրենսդիրն այն չի կատարել: Ավելի պարզ՝ ՍԴ-ն կարող է առավելագույնը հակասահմանադրական (բայց ոչ անվավեր) ճանաչել ՕՐԵՆՍԴՐԻ ԱՆԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ, այլ ոչ թե գոյություն ունեցող նորմերը։ Եթե սահմանադրական դատարանն օրենքի բաց է հայտնաբերում, ապա տրամաբանությունը հուշում է, որ նա այդ մասին պետք է նշի որոշման եզրափակիչ մասում ու ոչ ավելին, քանի որ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԵՑՈՂ ԲԱՆԸ չի կարող անվավեր ճանաչվել»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

23:03
Թուրքին աջակցություն հայտնել են միայն Թուրքիան և սորոսականները. Հովհաննիսյան
ՀՀ Արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը գրում է. «Սահմանադրության 14-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
22:55
Դիակին բացահայտորեն Էրդողանն է աջակցում, իսկ ադրբեջանական մամուլը նրա համար է ցավում. Դանիելյան
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Թուրքիայի պաշտոնական հայտարարություններին լուրջ վերաբերվեք։ Պատմությունը կրկնվում է:...
Աղբյուր` Panorama.am
22:40
Մենք կանգնած ենք Հայոց բանակի կողքին․ Քաջարանի ԵԿՄ
ԵԿՄ Քաջարանի տ/բ խորհուրդը հաղորդագրություն է տարածել, որում նշված է. «ԵԿՄ Քաջարանի տ/բ խորհուրդը ողջ անձնակազմը և նրանց աջակիցներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
22:32
Մի՛ վարկաբեկեք առանց այն էլ հարվածի տակ գտնվող հայկական բանակը. Մարուքյան
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն անդրադարձել է իշխանության քարոզչամեքենայի կողմից ԳՇ պետ Օնիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:18
Հայաստանի գերագույն շահերը պետք է ամեն ինչից վեր մնան. Արամ Առաջին
Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Առաջին Կաթողիկոսը գրառում է կատարել՝ ընդգծելով, որ Հայաստանի գերագույն շահերը պետք է ամեն ինչից վեր մնան։ ...
Աղբյուր` Panorama.am
21:50
Վազգեն Մանուկյանը դիմել է «Իմ քայլի» պատգամավորներին
«Պատրաստ եմ հանդիպել ձեզ հետ ցանկացած ձևաչափով և առավել խորությամբ ձեզ հետ միասին քննարկել ստեղծված իրավիճակն ու Հայաստանի ապագայի հետ կապված բոլոր հարցերը»:
Աղբյուր` Panorama.am
21:10
Ռազմական էլիտայի հայտարարության մեջ չկա հեղաշրջման նշույլ անգամ․ Վիգեն Սարգսյան
Պաշտպանության նախկին նախարար Վիգեն Սարգսյանը գրում է՝ երբ երկրի Զինված ուժերի ողջ վերնախավը հանրայնորեն հայտնում է անվստահություն պատերազմի...
Աղբյուր` Panorama.am
21:02
Պարզվեց, որ թուրքը ոչ թե տեսնում, ուրախանում է, այլ ակտիվ մասնակցում է պրոցեսներին․ Նարեկ Մալյան
«Ճակատագրի ծաղրը կայանում է նրանում, որ իրեն ամենաժողովրդավար հայտարարած վարչապետը վերջին ամիսներին տեղաշարժվում է հսկայական զորքի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:56
Պահանջում ենք ընդունել բանակի և ժողովրդի պահանջը․ Արցախի մի շարք կուսակցություններ
Արցախի Հանրապետության երեք կուսակցություններ ողջունել են ՀՀ ԶՈւ ԳՇ հայտարարությունը, ըստ որի՝ Նիկոլ Փաշինյանն ու իր կառավարությունը պետք է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:49
Բանակի այսօրվա հայտարարությունն ուղղված է նաև թշնամու դեմ․ Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը Ֆեյսբուքի իր էջում գրում է․ «Չավուշօղլու, Քալին՝ թուրքական արտաքին քաղականության «ծանր...
Աղբյուր` Panorama.am
20:42
ԵԱՀԿ գործող նախագահը՝ Հայաստանում իրավիճակի մասին
ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Շվեդիայի արտգործնախարար Անն Լինդեն արձագանքել է Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձություններին։ «Մտահոգված եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Արա Զոհրաբյանն իր զորակցությունն է հայտնում ԶՈւ ղեկավարությանը
ՀՀ փաստաբանների պալատի նախագահ Արա Զոհրաբյանն իր զորակցությունն է հայտնում ԶՈՒ ղեկավարությանը։     «Հարգելի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ՌԴ ՊՆ-ից հայտնում են, որ «Իսկանդեր» չի օգտագործվել ԼՂ հակամարտության ընթացքում
ԼՂ  հակամարտության ընթացքում Հայաստանը չի օգտագործել իր «Իսկանդերները», բոլոր հրթիռային զինամթերքները եղել են երկրի զինված...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Փաշինյանը զանգել է Պուտինին
«Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսով քննարկել են իրավիճակը հանրապետությունում»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Վրաններ են տեղադրվել, քաղաքացիները կգիշերեն Բաղրամյան պողոտայում՝ մինչև Փաշինյանի հրաժարականը
Բաղրամյան պողոտայում Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը պահանջող քաղաքացիները վրաններ են տեղադրել։ Նրանք պատրաստվում են գիշերել այնտեղ՝ ԱԺ շենքի դիմաց,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Օլիմպիական կրակի փոխանցավազքը կմեկնարկի մարտի 25-ին
Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի կազմկոմիտեն հրապարակել է օլիմպիական ջահի փոխանցավազքի ժամանակ կորոնավիրուսի տարածումը հակազդելու ծրագիրը: ՀԱՕԿ-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:44
Վարչապետի աթոռը դեռևս զբաղեցնող անձն այսօր բացահայտ ձևով նենգափոխել է Վազգեն Մանուկյանի հայտարարությունը
Վարչապետի աթոռը դեռևս զբաղեցնող անձն այսօր բացահայտ ձևով նենգափոխել է Վազգեն Մանուկյանի՝ 2020 թ․ հոկտեմբերի 27-ին արված հայտարարության նպատակն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Այս հարցը չունի «քաղաքական» և «սահմանադրական» լուծում. Միքայել Մինասյան
«Նիկոլը գոռալու է միշտ. հոխորտալու է, սադրելու է, սպառնալու է, խնդրելու է և այդ ամենն անելու է իր բարակ, զզվելի ձայնով»,- այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Երբ բանակն ու ժողովուրդը միասնական են, այնտեղ պետք է տեսնել հաջողություններ․ Սեյրան Օհանյան
Նիկոլ Փաշինյանն օր առաջ պետք է հեռանա։ Այս մասին Բաղրամյան պողոտայում Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով հավաքի ընթացքում ասաց  ՊՆ նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Հրետանավորներն անցկացրել են մարզումներ
Փետրվարի 24-ից 25-ը 1-ին զորամիավորման հրետանային ստորաբաժանումների զինծառայողների ներգրավմամբ անցկացվել են մարզումներ։ Այս մասին հայտնում են ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Վաղարշակ Հարությունյանն ու Սերգեյ Շոյգուն քննարկել են Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը
Ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ փետրվարի 25-ին կայացել է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանի և Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Այս իշխանությունը բացառում է իր հեռանալու քաղաքակիրթ ճանապարհը․ Իվետա Տոնոյան
«Թասիբով ու արժանապատիվ հայեր․․․Միշտ այսպես եմ դիմել և այսպես եմ շարունակելու դիմել Ձեզ»,- դիմելով Բաղրամյան պողոտայում Նիկոլ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Հանգիստ, հանգիստ, քո հետևից կգան. Նիկոլ Փաշինյանը՝ իր դեմ բողոքող քաղաքացուն
Այսօր դեպի 3-րդ մաս Նիկոլ Փաշինյանի կազմակերպած երթի ժամանակ քաղաքացիներից մեկը իր տան պատուհանից բողոքի կոչ հղեց Փաշինյանի ուղղությամբ:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Փաշինյանը ևս մեկ անգամ ապացուցում է իր ոչ պետականամետ մտածելակերպը. Թովմասյան
«Մի՛ կատարեք անօրինական հրամաններ, մի՛ տրվեք սադրանքներին, իշխանության կյանքը երկարացնելու համար դուրս չգա՛ք ժողովրդի դեմ»:
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Ի աջակցություն Նիկոլ Փաշինյանի ելույթ ունեցավ մեկ հոգի՝ Նիկոլ Փաշինյանը. Սևակ Հակոբյան
Yerevan.Today կայքի գլխավոր խմբագիր Սևակ Հակոբյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Ի աջակցություն Նիկոլ Փաշինյանի ելույթ ունեցավ մեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:43
Նա միշտ հիստերիկություն կանի, միշտ ստելու է. Միքայել Մինասյան
«Նա միշտ հիստերիկություն կանի: Միշտ ստելու է, սպառնալու և մանիպուլյացիների դիմելու»,- Տելեգրամի իր էջում գրել է Սուրբ Աթոռում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Պինդ կանգնում ենք, մինչև ի կատար ածվի մեր պահանջը. Իշխան Սաղաթելյան
«Պատվիրակություն ենք ուղարկում Արմեն Սարգսյանի մոտ՝ երկրում ստեղծված իրավիճակը քննարկելու համար»,- այս մասին Նիկոլ Փաշինյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:30
Քաղաքագետ. Դիակի տեղը քաղաքական դիակիզարանն է
Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Սխալ է այն տեսակետը, որ խնդիրը ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի անձն է, հայտարարությունը ստորագրել են ՀՀ բանակի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
ՊՆ. Սահմանային միջադեպեր չեն արձանագրվել
Փետրվարի 24-ին և 25-ին ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
ԱՄՆ դեսպանատուն. Հանդես բերել հանգստություն, առանց բռնության թուլացնել լարվածությունը
ԱՄՆ դեսպանատունը տարածել է հայտարարություն Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումների մասին, որտեղ ասված է. «Միացյալ Նահանգների...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ
15:15 16/02/2021

Ապահով և ծաղկած Հայաստան ունենալու համար՝ փետրվարի 20-ին հավաքվում ենք Ազատության հրապարակում. Մանկավարժ

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}