Իրավունք 11:01 09/10/2019 Հայաստան

Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանի դատական գործը առաջ է գնում թուրքական դատարաններում. Սասունյան

Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության (Լիբանան, Անթիլիաս) ներկայացրած հայցադիմումը՝ Թուրքիայի Սիս քաղաքում գտնվող իր նախկին նստավայրի վերականգնման համար, հասարակական լայն հնչեղություն էր ստացել, մինչդեռ նույնքան կարևոր մեկ այլ դատական հայց ընդդեմ Թուրքիայի հազիվ թե հայտնի է հայ և միջազգային հանրությանը։ 

Այս համեմատաբար անհայտ դատավարությունը հարուցվել է Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանի կողմից յոթ տարի առաջ: Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Ստամբուլում հայկական թերթի հրապարակած միակ լուրը վերաբերում էր Երուսաղեմի պատրիարք Նուրհան Արքեպիսկոպոս Մանուկյանի Թուրքիա կատարած տարատեսակ այցերին՝ այդ երկրում պատրիարքարանի կալվածքների վերաբերյալ հայցերի առնչությամբ: Երուսաղեմի պատրիարքարանի կողմից հայտարարություններ չեն եղել, և հայկական մամուլում ոչ մի հարցազրույց  չի հրապարակվել այս կարևոր դատական գործի մասին:

Թուրքիայում Երուսաղեմի պատրիարքարանի դատական գործի վերաբերյալ առաջին գլխավոր նորությունը հրապարակվեց թուրքական «Հյուրիեթ» թերթում 2019 թ․ հոկտեմբերի 2-ին: «Հյուրիեթը» հաղորդեց, որ Սահմանադրական դատարանը (Թուրքիայի բարձրագույն դատարանը) 2019 թ․ սեպտեմբերի 12-ին որոշում կայացրեց, որ Թուրքիայի ստորին ատյանի դատարանը խախտել է Հայոց պատրիարքարանի իրավունքները՝ մերժելով պատշաճ մուտք դատարան հայցադիմումի ներկայացման համար (Սահմանադրության 36-րդ հոդված)։ Սահմանադրական դատարանը հայտարարեց, որ ստորին ատյանի դատարանը բավարար չափով չի հետաքննել հայկական հայցադիմումի պահանջները։

Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց Հայ Առաքելական Աթոռը (Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքությունը) 2016 թ․ օգոստոսի 26-ին հայց էր ներկայացրել Անկարայի դատարան՝ ձգտելով վերականգնել իր կալվածքները Թուրքիայում։ Թուրքական փաստաթղթերում հղում է արվում Երուսաղեմի պատրիարքարանի Սուրբ Հակոբյանց միաբանությանը որպես Մար Յակուբի, որը Սուրբ Հակոբյանցի թուրքերեն թարգմանությունն է։ Երկու տարբեր անունները խառնաշփոթ էին առաջացրել դատարանում այս կալվածքների սեփականատիրոջ իսկական ինքնության մասին:

Սահմանադրական դատարանը հայցը վերադարձրեց Անկարայի դատարան՝ պահանջելով, որ ստորին ատյանի դատարանը վերանայի այդ հարցը՝ անցկացնելով հետագա քննություններ։ Եթե ստորին ատյանի դատարանը վերանայի իր ավելի վաղ մերժումը, ապա այն դուռ կբացի դատական հետապնդման համար Թուրքիայի դատական համակարգի միջոցով։

Անցյալ շաբաթ ես պատիվ ունեցա հեռախոսազրույց ունենալՆուրհան արքեպիսկոպոս Մանուկյանի հետ դատական գործի կարգավիճակի վերաբերյալ։ Որքան ինձ հայտնի է, սա առաջին հարցազրույցն էր, որ Նորին գերազանցությունը շնորհել էր լրատվամիջոցի ներկայացուցչին այս հարցի առնչությամբ։ Նա ինձ տեղեկացրեց, որ Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանը միայն Ստամբուլում ուներ շուրջ 1200 կալվածք: Պատրիարքարանը ուներ նաև տասնյակ այլ կալվածքներ ամբողջ Թուրքիայում, որոնք կառավարության կողմից բռնագրավվել էին 1915 թ․ Հայոց ցեղասպանության ժամանակաշրջանում: Պատրիարք Մանուկյանը նշեց, որ Թուրքիայի Յալովա քաղաքում Երուսաղեմի պատրիարքարանի սեփականություն հանդիսացող շատ մեծ և արժեքավոր մի կալվածք 1950 թ․ մի թուրքահայի կողմից վաճառվել է մի թուրքի, որից հետո նա փախչել Միացյալ Նահանգներ։ Պատրիարքն ասաց, որ ինքը շահագրգռված է դատական հայց հարուցելու այդ թուրքահայի ժառանգների դեմ:

1973 թ․ օգոստոսի 7-ին Թուրքիայի Հիմնադրամների գլխավոր տնօրինությունը ի սկզբանե Երուսաղեմի կալվածքները ընդգրկել էր իր ցանկում։ Երբ որոշում կայացվեց դրանք Հիմնադրամի գլխավոր վարչության ենթակայությունից հանելու մասին, Երուսաղեմի պատրիարքարանը 2012 թ. հուլիսի 19-ին դատական հայց ներկայացրեց, սակայն թուրքական դատարանը մերժեց հայցադիմումը: Չնայած Պատրիարքարանը շահեց բողոքարկումը, սակայն դատարանը մերժեց այդ որոշումը․․․
Սահմանադրական դատարանը հայտարարեց, որ այս պահին կարիք չկա քննել Երուսաղեմի  Հայոց պատրիարքարանի կողմից պահանջվող կալվածքների սեփականության իրավունքը:
Սահմանադրական դատարանն այնուհետև որոշում կայացրեց, որ «նախքան փաստաթղթերը և գրառումները, մասնավորապես դատական գործի վարչական քննությունները դատարան ներկայացնելը, պետք է հնարավոր լիներ պարզել, թե արդյոք եղե՞լ է երկրորդ  Հիմնադրամ, թե՞ ոչ։ Առանց այդ բոլոր հարցերի պարզաբանման և առանց այդ բոլոր անհրաժեշտ քննությունների իրականացման դատական հայցադիմումը մերժելը մեծ անհարմարություն է առաջացրել դիմումատուի [Պատրիարքարան] համար, և դատարան դիմելու նրա իրավունքին միջամտելը եղել է անհամաչափ։ Այս մերժմամբ խախտվում է Սահմանադրական դատարանի 36-րդ հոդվածը՝ դատական կարգով մարդու իրավունքների պաշտպանությունը»:

Սա կարևոր դատավարություն է ոչ միայն Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքարանի, այլև ողջ հայ ժողովրդի համար: Հայցադիմումով պահանջվող հսկայական թվով ՝ 1200 կալվածքները, այն դարձնում են խիստ արժեքավոր, հատկապես հաշվի առնելով դրանց գտնվելու վայրը Ստամբուլում ՝ Թուրքիայի ամենանշանավոր քաղաքում:

Թեև դեռ շատ վաղ է խոսել այս դատական գործընթացի վերջնական արդյունքների մասին, հավանական է, որ Պատրիարքարանը վերականգնի 1200 կալվածքների մի մասը, եթե ոչ բոլորը, ապա Թուրքիայի կառավարությունը կարող է թույլ չտալ այդ գույքի վաճառքը և եկամուտների դուրս բերումը Թուրքիայից, թույլ տալով միայն գույքի օգտագործումը կամ դրա վարձակալությունը ուրիշների կողմից: Ստացված եկամուտը այնուհետև կարող է օգտագործվել Թուրքիայի հայկական դպրոցների և եկեղեցիների աջակցության համար:

Այնուամենայնիվ, եթե ստորին ատյանի դատարանը և Սահմանադրական դատարանը որոշում կայացնեն ընդդեմ հայկական Պատրիարքարանի, ապա այն կարող է հետո դատական հայց ներկայացնել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում:

Կիլիկիո կաթողիկոսարանը նույն սխեմային հետևելու գործընթացի մեջ է, այն բանից հետո, երբ նրա հայցադիմումը մերժվեց Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից, քանի որ այն ուղղակիորեն ներկայացվել էր Թուրքիայի Սահմանադրական դատարան՝ շրջանցելով Թուրքիայի ստորին ատյանի դատարանը: Կաթողիկոսարանն այժմ իր հայցը վերաներկայացնում է Թուրքիայի ստորին ատյանի դատարան։

Այս երկու դատավարությունների վերաբերյալ թուրքական դատարանների, անհրաժեշտության դեպքում, նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումը վերաձևակերպելու է Թուրքիայից հայկական պահանջների օրինական հետապնդման օրակարգը՝ Հայոց ցեղասպանության պարզ ճանաչումից ավելի հեռուն գնալով:

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:48
Պետբյուջեի ծախսերի աճը նախորդ տարվա նկատմամբ կազմել է 12.6%. Ջավադյան
«2019 թվականի պետական բյուջեի կատարումը ընթացել է հարկաբյուջետային կանոնների սկզբունքի ներքո՝ նպաստել պետական պարտքի կայունության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:26
Արման Թաթոյան. Դիմակ կրելը պարտադիր պահանջ է, սակայն ոստիկանների գործողությունները պետք է լինեն համաչափ
Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանի խոսքով, այսօրվա հրապարակված տեսանյութն առերևույթ վկայում է, որ Ոստիկանության գործողություններն...
Աղբյուր` Panorama.am
16:24
Ոստիկանության ուժերը չեն բավարարել, դրա համար է ԱԱԾ-ն զբաղվել երեխաների մասնակցությամբ միջոցառման գործով
«Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցով չի տրվել հրահանգ՝ զբաղվելու Շնեգավիթի երեխաների հարցով»,- խորհրդարանում լրագրողների հետ զրույցում ասաց...
Աղբյուր` Panorama.am
16:10
Առկա է նմուշառման փայտիկների սղություն
Ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում այս պահին առկա է կորոնավիրուսային հիվանդությունը պարզելու համար անհրաժեշտ նմուշառման փայտիկների...
Աղբյուր` Panorama.am
15:59
«Մենք մեզ երբեմն ավելի դաժանորեն ենք քննադատում». Ատոմ Ջանջուղազյան
«Զեկույցում նշված է, որ 2019 թվականին փաստացի վճարվել է պետական գնումների օրենսդրությամբ կնքված 189, 763, 980.6 հազար դրամի պայմանագրերի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:54
Խոսնակ. Վարչապետը պահանջել է ոստիկանությունից կոշտ գտնվել իրենց պահանջը արհամարհող քաղաքացիների նկատմամբ
Վարչապետի մամուլի խոսնակ Մանե Գևորգյանը տարածել է հայտարարություն՝ ոստիկանների գործողությունների վերաբերյալ։ Այն հրապարակել է ֆեյսբուքյան իր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
Շուշան Դոյդոյան. Ֆեյսբուքյան էջից լուսանկարի հեռացումը չի վերականգնում անձի խախտված իրավունքը
Վարչապետ Նիկոլ  Փաշինյանի ֆեյսբուքյան էջում լուսանկարների, տեսանյութերի հրապարկման ու անձնական տվյալների պաշտպանության ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
15:34
Պոլիկլինիկայում գրանցված լինելը պարտադիր է
Այսօր, երբ արդեն կորոնավիրուսով վարակված քաղաքացիների համար, որոնք թեթև են տանում կամ ասիմպտոմ ու չեն հոսպիտալացվում,  պոլիկլինիկաներն են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:22
Առաջիկա օրերին սպասվում է անձրև, ամպրոպ, քամու ուժգնացում
Հայաստանի տարածքում հունիսի 5-ին՝ առավելապես հյուսիսային շրջաններում, 6-ին շրջանների զգալի մասում, 9-10-ն առանձին շրջաններում կեսօրից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
15:16
Ոստիկանությունն իրավունք ունի իրավաչափ ուժ կիրառելու. Աբրահամյան
«Վերջին օրերին արվում են հայտարարություններ ու կոչեր, որ ոստիկանությունը շատ ավելի խիստ պետք է լինի, անգամ կոչեր են հնչում, որ բանակը պետք...
Աղբյուր` Panorama.am
15:12
«Ժառանգություն. «Հանրաքվեի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու նախագիծն ական է ՀՀ ժողովրդավարության ճանապարհին
«Ժառանգություն» կուսակցությունը հայտարարությամբ է հանդես եկել Հանրաքվեի չեղարման մասին օրենքի վերաբերյալ. «ՀՀ գործող...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Իրաքի տարածքային ջրերում իրանական բեռնանավ է խորտակվել
Պարսից ծոցի Իրաքին պատկանող սահմանային ջրերում իրանական բեռնանավ է խորտակվել։ Տեղական մամուլում հրապարակված լուրերի համաձայն՝ նավը խորտակվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:53
Փարիզը հերքել է Ֆրանսիայի դեսպանատանը Գուաիդոյի ներկայության մասին մեղադրանքները
Ֆրանսիայի արտգործնախարարությունը հերքել է այն տեղեկությունը, որ Վենեսուելայի ընդդիմության առաջնորդ Խուան Գուաիդոն գտնվում է Կարակասում Ֆրանսիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Ստիպված եմ արձագանքել Ձեզ. Ջանջուղազյանը՝ Տարոն Սիմոնյանին
«Կրթությունը միակ ռեսուրսն է, որի միջոցով մենք թե՛ պետությունը, և թե՛ տնտեսությունը պետք է զարգացնենք։ Դա պետք է արվի նաև մտավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:45
«Այլընտրանքային նախագծեր խումբը». Քաղաքացու հարցերը վարչապետին
«Այլընտրանքային նախագծեր խումբը»  ներկայացրել է «Քաղաքացու հարցերը վարչապետին»՝ խնդրելով վարչապետի մամուլի խոսնակ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:43
Գավառում տեղի ունեցած միջադեպերի գործով որպես մեղադրյալ ներգրավված է 30 անձ
ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում՝ Գավառում երկու անձի սպանության և չորս անձի հրազենային մարմնական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:41
Արսեն Ավակովի հակառակորդները Ռադայի մերձակայքում այրել են ՈւԱԶ ոստիկանության հին մեքենա
Ուկրաինայի Ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովի ընդդիմախոսները բողոքի ցույցի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել Գերագույն ռադայի մոտակայքում, այրել են...
Աղբյուր` Panorama.am
14:35
«Հայրենիք» կուսակցություն. «Պահանջում ենք չեղարկել ժողովրդի հարկային բեռն ավելացնող խայտառակ նախագիծը»
«Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանի գլխավորությամբ հունիսի 4-ին  կայացել է կուսակցության խորհրդի առաջին նիստը։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:29
Եթե նման սցենարով ընթանար՝ չեմ կարծում, որ դուք այսօր իշխանության կլինեիք. Սերգեյ Բագրատյան
«Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, որ մեր հարգարժան վարչապետը, նախկին ընդդիմության առաջնորդն, այս ամբիոնից դրվատեր նախորդ կառավարությանը,...
Աղբյուր` Panorama.am
14:25
Կամ ձեր ջանքերը համարժեք չեն ձեր հայտարարած նպատակներին. Անի Սամսոնյան
«Ստացվում է, որ կամ ձեր հայտարարությունները չեն համապատասխանում ձեր գործադրած ջանքերին, կամ ձեր ջանքերը համարժեք չեն ձեր հայտարարած...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Թուրքիայում առաջին անգամ հայկական թանգարան է բացվել
Թուրքիայում առաջին անգամ հայկական թանգարան է բացվել: «Մուսա լեռ» անունը կրող թանգարանը գտնվում է Հաթայ նահանգի Սամանդաղ շրջանից 4 կմ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:16
Տուգանք՝ Ուկրաինայի նախագահի սուրճի համար
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին այցելելով Խմելնիցկիի շրջան՝ իրեն ուղեկցող պաշտոնյաների հետ միասին մտել է սրճարան, որտեղ նրանց սուրճ են...
Աղբյուր` Panorama.am
14:10
Արամ Գ. Սարգսյան. Այս ամենը երկար չի տևելու, ինչքան էլ փորձեն իրենք իրենց դուխ տան
«Մենք հայտնվել ենք մի իրավիճակում, որ պետք է մտածենք պետության, ժողովրդի փրկության մասին», - ասուլիսում ասաց հասարակական-քաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
14:03
Չի կարելի նման բաներ անել. Մարուքյանը՝ Փաշինյանին
«Երբ անձի դերը բարձրացվում է պետական ինստիտուտների դերի հաշվին, նվաստացվում են պետական ինստիտուտները»,- խորհրդարանական ճեպազրույցի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
Փաշինյան. Ուժի կիրառումը իմ պահանջն է ոստիկանությունից
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, մեկնաբանելով համացանցում տարածված տեսանյութը, որտեղ ոստիկանները ասֆալտին են պառկեցնում, քաշքշում, դիմակ չունեցող...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Հունաստանի ՊՆ-ն հայտարարում է Թուրքիայի հետ ռազմական բախման պատրաստակամության մասին
Հունաստանի ազգային պաշտպանության նախարար Նիկոս Պանայոտոպուլոսը հայտարարել է, որ Աթենքը պատրաստ է ամեն ինչի, ներառյալ Անկարայի դեմ ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:50
ՄԻՊ-ը խնդրում է հեռացնել Փաշինյանի կողմից հրապարակած աղջկա լուսանկարները
«Հրապարակումներ անելիս հանրային գործիչները պետք է միշտ հաշվի առնեն, որ որքան էլ նպատակը լինի իրավաչափ, դա կարող է խախտել կոնկրետ մարդու իրավունքը»
Աղբյուր` Panorama.am
13:47
Թեհմինա Վարդանյան. Մարդկանց իրար դեմ հանելով համավարակը չի նահանջելու
Երևանի ավագանու «Լույս» խմբակցության անդամ Թեհմինա Վարդանյանը ևս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին հորդորում է դադարեցնել մարդկանց ծաղրելու...
Աղբյուր` Panorama.am
13:43
Գևորգ Պետրոսյան. Էս ոստիկանները պետք է ազատվեն աշխատանքից
Սոցիալական ցանցերում ու լրատվամիջոցներում տարածվել է տեսանյութ, որտեղ մի քանի ոստիկաններ դրսում դիմակ չկրելու համար քաղաքացուն պառկացնում են...
Աղբյուր` Panorama.am
13:38
Քաղաքացին ընկել է Փամբակ գետը
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնն այսօր ահազանգ է ստացվել, որ քաղաքացին ընկել է Վանաձոր քաղաքի Չարենցի փողոցի մոտակա Փամբակ գետը։ ԱԻ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը
22:35 03/06/2020

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}