Քաղաքական 10:00 22/10/2019 Հայաստան

Թրամփը, քրդերը և փոքր պետությունների անվտանգության խնդիրները

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

Այսօր համատարած ընկալում կա, որ ԱՄՆ, ավելի ճիշտ նախագահ Թրամպը դավաճանել է իր երբեմնի դաշնակից Սիրիայի քրդերին, թողել նրանց դեմ առ դեմ Թուրքիայի, որը Սիրիայի հյուսիս-արևելքում վերաձևում է անվտանգության համակարգը՝ ըստ իր, Ռուսաստանի, Իրանի, նաև Սիրիայի նախագահի ցանկությունների ու մտահոգությունների։ ԱՄՆ-ը կարծես այս փուլում դուրս է գալիս տարածաշրջանային անվտանգության հավասարումից՝ միաժամանակ քրդերին դարձնելով այդ հավասարության «հանելին»։

Դավաճանությունը գուցե ուժեղ բառ է՝ զգացմունքներով լի, գուցե կարելի է այլ բառ կամ եզրույթ օգտագործել։ Բայց դրանից իրավիճակը չի փոխվի. փաստն այն է, որ ուժեղը, ելնելով ինչ-ինչ հաշվարկներից, թողնում է իր թույլ դաշնակցին՝ մեկ այլ ուժեղի դեմ միայնակ։ Սա ասիմետրիկ դաշինքի օրինակ է, որից սովորաբար օգտվում է ավելի ուժեղ կողմը, իսկ նվազ կարողություններ ունեցողը հաճախ դուրս է մնում խաղից՝ խափված և վտանգված։ Պատմությունը հարուստ է նման օրինակներով և՛ մեր տարածաշրջանում, և՛ այլուր։ Եվ ամեն անգամ նման դեպքերի մասին լսելիս կամ վերհիշելիս՝ առաջ է գալիս հավերժ թվացող հարցը՝ ինչպե՞ս կարող են թույլերն ապահովել իրենց անվտանգությունը, եթե հնարավոր չէ ապավինել աշխարհիս հզորների բարի կամքին, եթե ուժերի հավասարկշռման դաշինքային տարատեսակը արդյունավետ չի գործում։

Թրամպի մոտեցումը քրդական հարցին, և ընդհանրապես նրա վարած արտաքին քաղաքականությունը, մեծ մտահոգությունների տեղիք է տալիս ԱՄՆ դաշնակիցների մոտ ոչ միայն Մերձավոր Արևելքում, այլ ողջ աշխարհում, նաև Եվրոպայում։ Բոլորի մոտ նույն հարցերն են՝ ո՞վ է անվտանգության երաշխավորը, հնարավո՞ր է վստահել ամերիկյան գործընկերներին, ինչպե՞ս զսպել բռնությունը ու ագրեսիան։

Գլոբալ անվտանգային համակարգի առաջին պատասխանատու երկրի՝ ԱՄՆ վարած «անպատասխանատու» քաղաքականությունը բերել է ջունգլիների՝  «յուրաքանչյուրն իր համար» սկզբունքի վերադարձին։ Իսկ Թուրքիայի նման երկրների հարևանությամբ ապրող ժողովուրդների համար այդ հարցերը միայն տեսական մտավարժանքներ չեն, այլ առօրյա անվտանգային խնդիրներ, որոնց լուծման համար շատ ճանապարհներ չկան։

Տարածաշրջանային գերակայություն հաստատելու Թուրքիայի անթաքույց ձգտումները բնական ռեակցիա են առաջացրել նրան շրջապատող երկրների, ու հատկապես նվազ կարողություններ ունեցող պետությունների մոտ, որոնք ձգտում են ինչ-որ կերպ հակակշռել այդ սպառնալիքը։
Հետաքրքրական է, թե վերջին շրջանում ինչպես են այդ երկրները միմյանց հետ փորձում ավելի սերտ համագործակցել՝ տարատեսակ ձևաչափեր ստեղծելու միջոցով, օրինակ՝ Հունաստան-Կիպրոս-Իսրայել, Հունաստան-Կիպրոս-Եգիպտոս, Հունաստան-Կիպրոս-Լիբանան, Հունաստան-Կիպրոս-Հորդանան, վերջերս նաև Հունաստան-Կիպրոս-Հայաստան։ Իսկ որ Թուրքիան տարածաշրջանում մեծ ախորժակ ունի, դա այլևս կասկած չի հարուցում, ինչի անուղղակի ցուցիչն է նաև վերջերս սոցիալական ցանցերում Թուրքիայի պաշտպանության նախարարի անունով տարածված քարտեզը, որտեղ Թուրքիայի կազմում էին հարևան շատ երկրների տարածքներ։

Թուրքական վտանգը հարևան երկրների համար ավելի մուգ երանգներ է ստանում ռուս-թուրքական արդի մերձեցման ստվերի ներքո։ Ռուսաստանը, որը երկար ժամանակ համարվել է Թուրքիայի համար իրական հակակշիռ, գոնե ներկա փուլում ավելի համագործակցային է տրամադրված և ռացիոնալ հաշվարկի հիման վրա կարող է ցանկացած հարցում պայմանավորվել Թուրքիայի հետ։

Իսկ թե ո՞վ կհայտնվի քրդերի դերում, մտածելու տեղիք է տալիս։

Միջազգային անվտանգային համակարգի խարխլման որոշակի տագնապալի նշաններ կան, և այդ ամենը գալիս է ներկա աշխարհակարգի առաջատար գերտերությունից՝ ԱՄՆ-ից,  ով պետք է լիներ միջազգային հարաբերությունների կայունության երաշխավորը և կարևորագույն գործոնը ուժային հավասարակշռման ցանկացած հավասարումներում՝ ի շահ իրեն և նաև հօգուտ մնացածի։ Այսօր իրավիճակն այլ է։ Երբ նախագահ Թրամպը հայտարարում է, որ հազարամյակներ շարունակ, սկսած Հին Հռոմից ԱՄՆ-ը և Իտալիան կապված են ընդհանուր մշակութային ու քաղաքական ժառանգությամբ, երևի նկատի ուներ նաև որոշ ընդհանրությունները՝ իր և Հռոմի տխրահռչակ որոշ կայսրերի՝ Ներոնի, Կալիգուլայի կամ Կոմոդոսի միջև։ Ի դեպ, վերջինս հայտնի էր նաև մոլուցքի հասնող ինքնագովեստով, որի պակասը չունի նաև նախագահ Թրամպը։ Եվ նման առաջնորդության պայմաններում որևէ մի պետություն չի կարող իրեն անվտանգ զգալ, ինչը մեխանիկորեն բերելու է սպառազինության մրցավազքի, և անվտանգության մտահոգությունների էլ ավելի աճի։ Քրդերի օրինակն էլ ցույց է տալիս, որ մեծ պետությունները առանձնապես զգացմունքային չեն, և կարող են հանգիստ շրջանցել ցանկացած դաշնակցային պարտավորություն, երբ պահը գա։

Մնում է ապավինել սեփական ուժերին, ինչի դեպքում էլ միշտ չէ, որ հնարավոր է «բարոյական հաղթանակից» զատ այլ ձեռքբերումներ ունենալ։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

12:39
Արգելվել է կենդանական ծագման մթերքի և հումքի ներմուծումը Չինաստանից
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից Կորոնավիրուսի մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու նպատակով, ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական...
Աղբյուր` Panorama.am
23:57
Ագրեսիվ առաջնորդությունը վտանգներ է պարունակում. Արթուր Վանեցյան
«Հուզական, ագրեսիվ առաջնորդությունը վտանգներ է պարունակում և կարող է հանգեցնել խիստ անցանկալի հետևանքների: Երկրի անվտանգությունը վեր է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ե՞րբ է ի վերջո ոչնչացվելու վտանգավոր թափոնների հսկայական ժառանգությունը
ՄԱԿ-ի «Վտանգավոր թափոնների երկրից երկիր տեղափոխման նկատմամբ հսկողություն սահմանելու մասին» բազելյան կոնվենցիայով Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:49
Հայաստանում հացի, ալյուրի արտադրությունն աճել է
Հայաստանում 2019 թվականի հունվար-նոյեմբերին 2,5%-ով աճել է հացի արտադրությունը։ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեից տեղեկանում ենք, որ նշված...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
Չինաստանում միանգամից 2 հիվանդանոց կկառուցվի՝ կորոնավիրուսով վարակվածների համար
Չինական Ուհան քաղաքում կկառուցի  միանգամից երկու հիվանդանոց՝ նոր տեսակի կորոնավիրուսով վարակված հիվանդներին բուժելու համար: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
«Տուր ինձ հույս, միայն քո շնորհիվ ես կկարողանամ կրկին վերադառնալ կյանք». Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան օրն է
Այսօր երգիչ-կատարող, պոետ և երգահան, դերասան Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան օրն է: Վիսոցկին ծնվել է 1938թ. հունվարի 25-ին Մոսկվայում: Մանկությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Եվրոպայի ամենագեղեցիկ տատիկը Ռյազանի բնակիչ է
50-ամյա Եկատերինա Եղինան, ով ապրում է Ռյազանում, Բուլղարիայում անցկացվող գեղեցկության միջազգային մրցույթում դարձավ «Grandmama...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Հոսանքազրկում՝ Երևանում և 5 մարզերում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 29-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Մեկ օրում հանրապետությունում բացահայտվել է հանցագործության 45 դեպք, որից 2-ը՝ նախկինում կատարված
Ըստ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` հունվարի 23-ից 24-ը Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Օդի ջերմաստիճանը 27-29-ի գիշերն աստիճանաբար կբարձրանա 8-10 աստիճանով
Հունվարի  26-30-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին՝ հյուսիս-արևմտյան՝ 5-10 մ/վ: Օդի ջերմաստիճանը 26-ի գիշերը կնվազի 2-3, իսկ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Գերմանիայի դաշնակիցը կոչ է արել վերացնել ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցները
Սաքսոնիայի վարչապետ և Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի դաշնակից Մայքլ Կրետչմերը կարծում է, որ Ռուսաստանի դեմ կիրառվող պատժամիջոցներն անիմաստ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:14
Վարչապետը սորոսականների մասով՝ «դավաճանական կառույց»
Վարչապետն այսօրվա ասուլիսում անդրադարձավ նաև «Բաց հասարակություն-հիմնադրամներ»-ի գրասենյակի գործունեությանը։ Պատասխանելով...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
ՍԴ նախագահ Հ. Թովմասյանը հայց է ներկայացնելու Ն. Փաշինյանի դեմ, եթե 20 օրվա ընթացքում վերջինս չհրապարակի իր խոսքերը հիմնավորող փաստ
ՍԴ նախագահը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ ասուլիսում իր մասին հնչեցրածը շինծու և իրականությանը չհամապատասխանող է որակել:
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Պակիստանում մեկուսացվել է կորոնավիրուսով կասկածվող առաջին մարդը
Պակիստանի իշխանությունները մեկուսացրել են Չինաստանից ժամանած և կորոնավիրուսով կասկածվող քաղաքացու։ Այս մասին հայտնել է Պակիստանի առողջապահության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Պոլսի հայոց պատրիարքարանը հայտարարել է, որ շարունակելու «Սանասարյան տան» նկատմամբ իրավունքները վերականգնելու պայքարը
Թուրքիայի կառավարությանը կից Հիմնադրամների գլխավոր վարչությունը Ստամբուլում գտնվող «Սանասարյան տուն» (Սանասարյան հան) անշարժ գույքը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
Իրավական խնդիրներ կարող է ունենալ. Փաշինյանը՝ Ամուլսարի մասին
«Իրավական խնդիրներ կարող է ունենալ, որովհետև, ենթադրում եմ, «Լիդիանն» արբիտրաժ կդիմի»,- այսօրվա ասուլիսում ասաց վարչապետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
Վարդենյաց լեռնանցքը բեռնատարների համար փակ է, մարդատարների համար՝ դժվարանցանելի
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 25-ին՝ ժամը 15:00-ի դրությամբ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:56
Ջանք ու եռանդ չենք խնայելու. Արայիկ Հարությունյանի պատասխանը՝ Փաշինյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահի թեկնածու Արայիկ Հարությունյանն արձագանքել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այսօրվա մամուլի ասուլիսում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
Ասուլիսի ընթացքում փոփոխվեց իմ պաշտպանյալ Արսեն Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը. Վարոսյան
Փաստորեն ասուլիսի ընթացքում փոփոխվեց իմ պաշտպանյալ Արսեն Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը: Ֆեյսբուքյան իր էջում նման գրառում...
Աղբյուր` Panorama.am
16:37
Քաղավիացիայի կոմիտեում հայտնաբերված խախտումների առթիվ քրգործ է հարուցվել
ՀՀ պետական վերահսկողական ծառայությունից  ՀՀ գլխավոր դատախազություն են ստացվել ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեում իրականացրած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:23
Գազի արտահոսք՝ հրդեհի բռնկմամբ
Հունվարի 25-ին, ժամը 12:39-ին,  911 ահազանգման կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Շիրակի մարզի Սարալանջ գյուղում՝ տներից մեկի մոտակայքում,...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 100 փաստ ու հարցերի պատասխան է ներկայացնում Կապանում (ամբողջական)
Այսօր, ժամը 11:23 -ին Կապանում մեկնարկեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հերթական մամուլի ասուլիսը Ինչպես նախորդ ասուլիսներին, այսօր էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:11
Անաստասիա Գալուստյանը չի հաղթահարել Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի արգելքը
Ավստրիայի Գրաց քաղաքում շարունակվում է գեղասահքի  Եվրոպայի առաջնությունը։ Կանանց մենասահքի  մասնակիցների թվում  էր նաև Հայաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:00
Միացումը մայր հայրենիքի հետ՝ մեր վերջնանպատակն է. Ղուլյանը՝ Փաշինյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահի թեկնածու Աշոտ Ղուլյանը, արձագանքելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այսօրվա մամուլի ասուլիսում ադրբեջանա-ղարաբաղյան...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
«Սա ԶՈւ-երի զինանշանը չէ, այլ ՀՀ ՊՆ տարբերանշանի տարբերակ»
«Ես գիտեմ, որ բոլորս միաժամանակ մասնագետ ենք տիեզերքից մինչև բալետ ու ֆուտբոլ։ Բայց խնդրում եմ մինչև վերջ կարդալ։ Սա ՀՀ ԶՈւ-երի զինանշանը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
Բժիշկը նշում է՝ ինչ անել կորոնավիրուսի ախտանիշները հայտնաբերելու դեպքում
Խիստ վտանգավոր վարակների մասնագետ, իմունոլոգ Վլադիմիր Ժեմչուգովը ասել է, թե ինչ պետք է անել, երբ մարդու մոտ  նկատվում են կորոնավիրուսի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Փրկարարները գտան մոլորված արշավականներին
Ժամը 14:31-ին փրկարարները հանդիպել են Ռուսաստանի Դաշնության 6 քաղաքացիներից բաղկացած արշավախմբի անդամներին, որոնցից մեկի ինքնազգացողությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
Նիկոլ Փաշինյանը՝ Հրայր Թովմասյանի ու Վահե Գրիգորյանի մասին
Այսօրվա՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսում նրան ուղղված հարց տվեցին, թե՝ ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանն ասել է, որ վարչապետն ուզում է իրենից...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Իրանի արտգործնախարարը չի բացառում ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունները
Իրանի արտգործնախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը չի բացառում Միացյալ Նահանգների հետ բանակցությունների հնարավորությունը նույնիսկ իրանցի գեներալ Ղասեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:40
Աֆղանստանում հրթիռը հարվածել է ռազմական ուղղաթիռին
Աֆղանստանի հարավում գտնվող Հելմանդ նահանգում  հրթիռը հարվածել է ռազմական ուղղաթիռին, չորս զինծառայող վիրավորվել է։ Այս մասին ria.ru-ն՝...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու
14:55 24/01/2020

Հրայր Թովմասյան. Այն, ինչ այսօր կատարվում է, այսօրով չի ավարտվելու

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}