Քաղաքական 10:00 22/10/2019 Հայաստան

Թրամփը, քրդերը և փոքր պետությունների անվտանգության խնդիրները

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

Այսօր համատարած ընկալում կա, որ ԱՄՆ, ավելի ճիշտ նախագահ Թրամպը դավաճանել է իր երբեմնի դաշնակից Սիրիայի քրդերին, թողել նրանց դեմ առ դեմ Թուրքիայի, որը Սիրիայի հյուսիս-արևելքում վերաձևում է անվտանգության համակարգը՝ ըստ իր, Ռուսաստանի, Իրանի, նաև Սիրիայի նախագահի ցանկությունների ու մտահոգությունների։ ԱՄՆ-ը կարծես այս փուլում դուրս է գալիս տարածաշրջանային անվտանգության հավասարումից՝ միաժամանակ քրդերին դարձնելով այդ հավասարության «հանելին»։

Դավաճանությունը գուցե ուժեղ բառ է՝ զգացմունքներով լի, գուցե կարելի է այլ բառ կամ եզրույթ օգտագործել։ Բայց դրանից իրավիճակը չի փոխվի. փաստն այն է, որ ուժեղը, ելնելով ինչ-ինչ հաշվարկներից, թողնում է իր թույլ դաշնակցին՝ մեկ այլ ուժեղի դեմ միայնակ։ Սա ասիմետրիկ դաշինքի օրինակ է, որից սովորաբար օգտվում է ավելի ուժեղ կողմը, իսկ նվազ կարողություններ ունեցողը հաճախ դուրս է մնում խաղից՝ խափված և վտանգված։ Պատմությունը հարուստ է նման օրինակներով և՛ մեր տարածաշրջանում, և՛ այլուր։ Եվ ամեն անգամ նման դեպքերի մասին լսելիս կամ վերհիշելիս՝ առաջ է գալիս հավերժ թվացող հարցը՝ ինչպե՞ս կարող են թույլերն ապահովել իրենց անվտանգությունը, եթե հնարավոր չէ ապավինել աշխարհիս հզորների բարի կամքին, եթե ուժերի հավասարկշռման դաշինքային տարատեսակը արդյունավետ չի գործում։

Թրամպի մոտեցումը քրդական հարցին, և ընդհանրապես նրա վարած արտաքին քաղաքականությունը, մեծ մտահոգությունների տեղիք է տալիս ԱՄՆ դաշնակիցների մոտ ոչ միայն Մերձավոր Արևելքում, այլ ողջ աշխարհում, նաև Եվրոպայում։ Բոլորի մոտ նույն հարցերն են՝ ո՞վ է անվտանգության երաշխավորը, հնարավո՞ր է վստահել ամերիկյան գործընկերներին, ինչպե՞ս զսպել բռնությունը ու ագրեսիան։

Գլոբալ անվտանգային համակարգի առաջին պատասխանատու երկրի՝ ԱՄՆ վարած «անպատասխանատու» քաղաքականությունը բերել է ջունգլիների՝  «յուրաքանչյուրն իր համար» սկզբունքի վերադարձին։ Իսկ Թուրքիայի նման երկրների հարևանությամբ ապրող ժողովուրդների համար այդ հարցերը միայն տեսական մտավարժանքներ չեն, այլ առօրյա անվտանգային խնդիրներ, որոնց լուծման համար շատ ճանապարհներ չկան։

Տարածաշրջանային գերակայություն հաստատելու Թուրքիայի անթաքույց ձգտումները բնական ռեակցիա են առաջացրել նրան շրջապատող երկրների, ու հատկապես նվազ կարողություններ ունեցող պետությունների մոտ, որոնք ձգտում են ինչ-որ կերպ հակակշռել այդ սպառնալիքը։
Հետաքրքրական է, թե վերջին շրջանում ինչպես են այդ երկրները միմյանց հետ փորձում ավելի սերտ համագործակցել՝ տարատեսակ ձևաչափեր ստեղծելու միջոցով, օրինակ՝ Հունաստան-Կիպրոս-Իսրայել, Հունաստան-Կիպրոս-Եգիպտոս, Հունաստան-Կիպրոս-Լիբանան, Հունաստան-Կիպրոս-Հորդանան, վերջերս նաև Հունաստան-Կիպրոս-Հայաստան։ Իսկ որ Թուրքիան տարածաշրջանում մեծ ախորժակ ունի, դա այլևս կասկած չի հարուցում, ինչի անուղղակի ցուցիչն է նաև վերջերս սոցիալական ցանցերում Թուրքիայի պաշտպանության նախարարի անունով տարածված քարտեզը, որտեղ Թուրքիայի կազմում էին հարևան շատ երկրների տարածքներ։

Թուրքական վտանգը հարևան երկրների համար ավելի մուգ երանգներ է ստանում ռուս-թուրքական արդի մերձեցման ստվերի ներքո։ Ռուսաստանը, որը երկար ժամանակ համարվել է Թուրքիայի համար իրական հակակշիռ, գոնե ներկա փուլում ավելի համագործակցային է տրամադրված և ռացիոնալ հաշվարկի հիման վրա կարող է ցանկացած հարցում պայմանավորվել Թուրքիայի հետ։

Իսկ թե ո՞վ կհայտնվի քրդերի դերում, մտածելու տեղիք է տալիս։

Միջազգային անվտանգային համակարգի խարխլման որոշակի տագնապալի նշաններ կան, և այդ ամենը գալիս է ներկա աշխարհակարգի առաջատար գերտերությունից՝ ԱՄՆ-ից,  ով պետք է լիներ միջազգային հարաբերությունների կայունության երաշխավորը և կարևորագույն գործոնը ուժային հավասարակշռման ցանկացած հավասարումներում՝ ի շահ իրեն և նաև հօգուտ մնացածի։ Այսօր իրավիճակն այլ է։ Երբ նախագահ Թրամպը հայտարարում է, որ հազարամյակներ շարունակ, սկսած Հին Հռոմից ԱՄՆ-ը և Իտալիան կապված են ընդհանուր մշակութային ու քաղաքական ժառանգությամբ, երևի նկատի ուներ նաև որոշ ընդհանրությունները՝ իր և Հռոմի տխրահռչակ որոշ կայսրերի՝ Ներոնի, Կալիգուլայի կամ Կոմոդոսի միջև։ Ի դեպ, վերջինս հայտնի էր նաև մոլուցքի հասնող ինքնագովեստով, որի պակասը չունի նաև նախագահ Թրամպը։ Եվ նման առաջնորդության պայմաններում որևէ մի պետություն չի կարող իրեն անվտանգ զգալ, ինչը մեխանիկորեն բերելու է սպառազինության մրցավազքի, և անվտանգության մտահոգությունների էլ ավելի աճի։ Քրդերի օրինակն էլ ցույց է տալիս, որ մեծ պետությունները առանձնապես զգացմունքային չեն, և կարող են հանգիստ շրջանցել ցանկացած դաշնակցային պարտավորություն, երբ պահը գա։

Մնում է ապավինել սեփական ուժերին, ինչի դեպքում էլ միշտ չէ, որ հնարավոր է «բարոյական հաղթանակից» զատ այլ ձեռքբերումներ ունենալ։
 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:00
Նեղոսի իրական տարիքը
Նեղոս գետը ձևավորվել է ավելի քան 30 միլիոն տարի առաջ, այսինքն հինգ անգամ ավելի մեծ է, քան ենթադրվում էր նախկինում: Իզվեստիայի հաղորդմամբ, այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հերթական բացահայտումը ՔԿՀ-ներում
Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության օպերատիվ ստորաբաժանումների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների...
Աղբյուր` Panorama.am
19:47
Առևտրով զբաղվող մի կին ոստիկաններին է ներկայացրել պատգամավորի «Ռոլեքս» ժամացույցը
Նոյեմբերի 11-ին համացանցում տեղեկատվություն էր տարածվել, որ ՀՀ ԱԺ պատգամավորներից մեկի ավտոմեքենայից գողություն է կատարվել։  ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:33
Կոտայքի մարզում բացվել է Քաղաքացիների սպասարկման երրորդ գրասենյակը
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյանն  այսօր Կոտայքի մարզում  մասնակցել է  Եղվարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Գործել հանուն ֆրանկոֆոնիայի և դրա արժեքների տարածման. Ն. Փաշինյան
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Փարիզում այցելել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գրասենյակ, որտեղ հանդիպում է ունեցել ՖՄԿ գլխավոր քարտուղար...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Ընտրվել է նոր «Միսս միջազգային» տիտղոսակիրը
«Միսս միջազգային 2019»  (Miss International) տիտղոսակիր է դարձել Թաիլանդի ներկայացուցիչ Սիրեթհորն Լիարամվատը: Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
43-ամյա ռեփեր Bad Azz-ը մահացել է բանտում
Ամերիկացի հիփ-հոփ կատարող Bad Azz-ը  (իսկական անունը՝ Ջամար Անտոնիո Ստամպս) մահացել է բանտոմ: Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, այդ մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Գործի ամբողջական քննություն կատարված չէ և դա դատախազության մեղքն է. Ռ.Քոչարյանի փաստաբան
Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբան Հովհաննես Խուդոյանը դատախազ Պետրոս Պետրոսյանի բացարկի մասին միջնորդություն էր ներկայացրել:...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
Արմեն Փամբուխչյանը վերջին օրերի իրադարձությունները «շրջիկ կրկես» է անվանում
Վերջին օրերին մենք ականատես ենք լինում երեսպաշտության համարներով շրջիկ կրկեսի, որն ամենատարբեր տեղերից թակում է մեր դուռը և փորձում դառնալ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:38
Գիրք կարդալը ժամանակակից է, իսկ սեփական լեզուն, պատմությունն ու գրականությունն իմանալը՝ սուպեր ժամանակակից. Զոհրաբյան
«Վերջին շրջանում ինձ շատ զվարճացնում է հնի ու նորի, իբր հին ու նոր մտածողության արհեստական դիսկուրսը»,-այս մասին այսօր խորհրդարանում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
2019 թ-ի երրորդ եռամսյակում պահպանվել է բարձր տնտեսական ակտիվություն. ԿԲ
2019 թ-ի երրորդ եռամսյակում պահպանվել է բարձր տնտեսական ակտիվություն՝ պայմանավորված հիմնականում արտադրողականության աճով։ Այս մասին նշված է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Դատախազի բացարկի միջնորդության քննարկումը կշարունակվի նոյեմբերի 19-ին
Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը բացարկի միջնորդություն էր ներկայացրել մեղադրող դատախազին
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Հայաստան կժամանեն ԱՊՀ անդամ պետությունների ԶՈՒ ներկայացուցիչները
ԱՊՀ անդամ պետությունների պաշտպանության նախարարների խորհրդի 2019թ. աշխատանքային պլանի համաձայն՝ նոյեմբերի 13-ից 15-ը ՀՀ պաշտպանության...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
ԱԳՆ. Խստորեն դատապարտում ենք Դեր Զորում կատարված ահաբեկչական գործողությունը
Հայաստանի ԱԳ նախարարությունը տարածել է հայտարարություն Սիրիայի Դեր Զորի նահանգում կատարված ահաբեկչական գործողության կապակցությամբ....
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Պատգամավորը հորդորեց գործընկերներին «չդառնալ հիվանդության տարածողը»
«Վերջին ժամանակներս ոչ միայն  հասարակության մեջ, այլև խորհրդարանում անհարկի ակտիվությամբ քննարկվում է նախկին իշխանությունների կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
ԱԳՆ խոսնակ. Այս պահին կողմերը չեն բանակցում որևէ կոնկրետ փաստաթուղթ
ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանը պատասխանել է «Ազատություն» ռ/կ հարցին։ Հարց. Մամեդյարովն իր վերջին հայտարարությունում խաղաղ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:47
Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանը բացարկի միջնորդություն ներկայացրեց մեղադրող դատախազին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբան Հովհաննես Խուդոյանն ընդմիջումից հետո ընթացող դատական նիստում ներկայացրեց մեղադրող դատախազ Պետրոս...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Ջրի ազգային խորհուրդը կլուծարվի
Խորհրդարանը երկրորդ ընթերցմամբ քննարկում է ՀՀ Ջրային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին և վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:33
Տեխզննություն իրականացնող ընկերության տնօրենին մեղադրանք է առաջադրվել
Խարդախությամբ 203մլն. դրամ հափշտակելու համար
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
Պատգամավորն առաջարկում է ԱԺ նախագահին իրավունք տալ մասնակցելու ԱԽ նիստերին
Խորհրդարանն առաջին ընթարցմամբ քննարկում է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքում լրացում կատարելու մասին և...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Փաշինյանն առանձնազրույց է ունեցել Էմանուել Մակրոնի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Փարիզի Խաղաղության համաժողովի շրջանակում առանձնազրույց է ունեցել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:07
ԱԱԾ. Բացահայտվել է փաստաբանների պալատի 2 անդամների կողմից առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու դեպք
Ազգային անվտանգության ծառայությունը  ձեռնարկված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների և քննչական գործողությունների արդյունքում ստացել է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Գրավառուի և գրավատուի իրավունքներն ու պարտավորությունները՝ ԱԺ ամբիոնում
ԱԺ-ն երկրորդ ընթերցմամբ քննարկում է կառավարության կողմից ներկայացված ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ անելու մասին օրենքի նախագիծը։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:51
Փաստաբան. Արսեն Բաբայանի նկատմամբ ապօրինությունն ամբողջությամբ վերացված չէ
ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալ Արսեն Բաբայանի նկատմամբ խափանման միջոցի փոփոխությունը նրա փաստաբան Երվանդ Վարոսյանը դրական է գնահատում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:40
Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է ՌԴ պատվիրակությանը
Նոյեմբերի 12-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է ՌԴ Պետական գույքի կառավարման դաշնային գործակալության ղեկավար Վադիմ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Խնդիրը «բոլոլա» սարքելու մեջ է. Ալեն Սիմոնյան
«Ախր ստեղ խնդիրը էդ ձեր բարձրացրածը չի, էստեղ թե նպատակը, թե խնդիրը մեկ այլ բանի մեջ է՝ «բոլոլա» սարքելու մեջ ա, ինչ-որ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
Մանվել Գրիգորյանի պաշտպանների՝ դատավորի ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժվեց
ԱԺ նախկին պատգամավոր, ԵԿՄ նախկին նախագահ Մանվել Գրիգորյանի պաշտպանական թիմը դատական այսօրվա նիստում միջնորդություն է ներկայացրել՝ ինքնաբացարկ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու վերաբերյալ Հովհաննես Խուդոյանի միջնորդությունը մերժվեց
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբան Հովհաննես Խուդոյանի՝ նախագահող դատավար Աննա Դանիբեկյանին ինքնաբացարկ հայտնելու միջնորդությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:14
Տարվա ընթացքում ճանապարհաշինության ընթացքում հանցագործությունների վերաբերյալ հարուցվել է 12 քրգործ
Գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչությունում կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
ԼՀԿ-ն առաջարկում է ընդլայնել հայտարարագիր ներկայացնող պաշտոնատար անձանց քանակը
«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը փոփոխություններ է առաջարկում Հանրային ծառայության մասին օրենքում։ Պատգամավոր Մանե Թանդիլյանը...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«22 օր ապօրինի անազատության մեջ եմ գտնվել». Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց
13:59 12/11/2019

«22 օր ապօրինի անազատության մեջ եմ գտնվել». Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}