Տնտեսություն 17:29 23/10/2019 Հայաստան

Միջազգային տնտեսական անորոշությունն ու Հայաստանի տնտեսությունը

2018 թվականից աճում է համաշխարհային անորոշության ինդեքսը։ Դրան զուգահեռ նվազում է բիզնեսի տրամադրվածությունը։ Աշխարհը խոսում է տնտեսական անորոշության մասին: Իսկ Հայաստանը՞...

Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնն այս առումով վերլուծություն է հրապարակել.

... Կենտրոնական բանկի տնտեսական կանխատեսումների վերաբերյալ փաստաթղթերում միշտ է խոսվել: Խոսվում է նաև 2019 թվականի Կառավարության ծրագրում. «Պետական կառավարման ուռճացված համակարգը՝ իր տեսանելի և անտեսանելի մարմինների չարդարացված ծավալով, գործառույթների և ոլորտների կրկնությամբ, դրա հետևանքով առաջացած անարդյունավետությամբ, պատասխանատվության մեխանիզմների անորոշությամբ, հիմնազուրկ բեռ է հարկ վճարողների համար և լրջագույն խոչընդոտ՝ Հայաստանի մրցունակության բարձրացման ճանապարհին: Մեզ պետք է ծախսարդյունավետ, դինամիկ, ճկուն և մրցունակ պետական կառավարման համակարգ»։

Թերևս, Հայաստանի պաշտոնական փաստաթղթերում սա եզակի հանդիպող անորոշությունն է, սակայն ինչպիսի՜ անորոշություն։ Ամբողջ պետական համակարգի օպտիմալ աշխատանքի արդյունավետության ահազանգն է: Ու ինչպե՞ս պետք է գործարարը գնահատի իր բիզնես ապագան նման գնահատականի պայմաններում։ Իհարկե, գովելի է, որ խնդիրն արձանագրվում է, սակայն ինչպիսի՞ լուծումներ են տրված։

Բյուջեն՝ տնտեսության հիմնական արգելակը

Սկսած 2018 թվականի երրորդ եռամսյակից պետական բյուջեն բացասական ազդակ է հաղորդում տնտեսությանը։ Եկամուտները հավաքագրվում են, սակայն պլանավորված ծախսերը չեն իրականացվում։ Սա կրճատում է ամբողջական պահանջարկը՝ տնտեսությանը հաղորդելով բացասական ազդակ։ Իհարկե, սրա բացատրությունը կա: Դա պայմանավորված է ծախսերի որակական փոփոխությունների կարիքով և արդյունավետության բարձրացման դրդապատճառով։ Վերադառնալով կառավարության ծրագրին՝ կարելի է ասել, որ անորոշության խնդրի լուծումներից մեկը՝ ծախսարդյունավետությունը, դարձել է գերակա։ Մինչդեռ մյուս երեքը՝ «դինամիկ, ճկուն ու մրցունակ» պետական կառավարման ապարատը, անլուծելի են մնացել։ Ո՞րն է ճիշտ, երբ չգիտես ուր գնալ՝ կանգնե՞լ, թե քայլել ու հընթացս մտածել։ Ցավոք, տնտեսությունը չի կարող կանգ առնել ու սպասել պետական կառավարման ապարատի բարեփոխումներին, զարգացման վեկտորի սահմանմանը, ռազմավարությունների մշակմանը. այս կանգառի համար թանկագին ժամանակ ենք վճարում։ Ամեն դեպքում, տնտեսությունը կանգ չի առնում և շարունակում է աճ արձանագրել։ Դիտարկենք պատճառները։

Դրամավարկային խթանը

Կենտրոնական բանկը, տեսնելով բյուջետային բացասական ազդակը, նվազեցրեց տոկոսադրույքը, որպեսզի այդպիսով մեծացնի ամբողջական պահանջարկը։ Իհարկե, այս քաղաքականությունն աշխատեց, սակայն ու՞ր ուղղվեցին տոկոսադրույքով պայմանավորված լրացուցիչ միջոցները։ Բանկային ցուցանիշներից տեսնում ենք, որ վերջին երկու տարում հիփոթեքային և սպառողական վարկերը գրեթե կրկնակի աճել են։ 200 տոկոս աճ։ Այսօրվա տնտեսական աճի մակրոտնտեսական պատճառը հենց այստեղ է թաքնված։ Արդյո՞ք սա որակական աճ է։ Հարցը տարողունակ է, որտեղ կան և՛ դրական, և՛ բացասական ասպեկտներ։ Բացասական է, իհարկե, այն հանգամանքը, որ աճը ներդրումներով չի պայմանավորված, ուստի կարող ենք արձանագրել, որ երկարաժամկետ հեռանկարի մասին այս մոտեցմամբ խոսելն անիմաստ է։ Մյուս կողմից, տնտեսական աճ՝ առանց ներդրումների աճի նշանակում է միայն մեկ բան՝ աշխատանքի արտադրողականության աճ։ Սա, իհարկե դրական է, ծառայությունների ոլորտում աճը էական է։ Հաջորդ դրական գործոնը տոկոսադրույքի փոփոխությանը բնակչության նման արձագանքն է։ Եթե մարդիկ սպառողական վարկ են վերցնում, ուրեմն ակնկալում են, որ ապագայում եկամուտներ են ստանալու։ Այստեղից կարող ենք հետևություն անել, որ բնակչության մոտ առկա է դրական սպասումներ ապագայի հանդեպ։

Մակրո ամփոփում

Պետական կառավարման անորոշություններով պայմանավորված՝ տնտեսական անորոշությունները վերացնելու գործնական քայլերի շարք կարելի է առաջադրել։ Սակայն, դա անելուց առաջ, անհրաժեշտ է գիտակցել կարևոր տնտեսական սահմանափակումները՝ կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ տնտեսական ազդեցությունների երկընտրանքը։ Այսօր կառավարությունը որոշել է վերադարձնել 56 միլիարդ ավելի գանձած հարկերը, ինչը դրական ազդակ կհասցնի տնտեսությանը։ Սակայն, նույնիսկ այստեղ դեռևս մնում են անորոշությունները՝ արդյո՞ք դա է վերջնական գումարը, արդյո՞ք ժամանակին այն կվերադարձվի, արդյո՞ք վերադարձի հետ կապված նոր խնդիրներ չեն ծագի։ Պետական համակարգի հետ գործարարների վստահությունը մեկ օրում հնարավոր չի վերականգնել։ Եվ սա ընդամենը մի դրվագ է։ Ժամանակն է հասկանալ, որ ծախսարդյունավետությունը պետական կառավարման առավել նվազ կարևոր ցուցանիշ է, ու այն ավելի շուտ սահմանափակում է պետության գործունեությունը: Այլապես պետության բացակայությունը կլիներ լավագույն ծախսարդյունավետ քաղաքականությունը։ Փոխարենը՝ այսպիսի երկընտրանքներ կան.<./p>

հարկաբյուջետային քաղաքականությամբ խթանել տնտեսությունը. կարճաժամկետում նպաստում է զարգացմանը, սակայն երկարաժամկետում բացասական է ազդում բարեկեցության վրա, քանի որ պարտքի գինը թողնում ենք սերունդների վրա,
դրամավարկային քաղաքականությամբ նպաստել տնտեսության աշխուժացմանը. այն ինչ կատարվում է այսօր, կրկին կարճաժամկետ հավասարակշռում է ամբողջական պահանջարկը, սակայն երկարաժամկետում նորից գին ենք վճարելու՝ հնարավոր գնաճի տեսքով,
ճյուղային քաղաքականությունը կամ տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունները. կարճաժամկետում ցավագին են լինում՝ պայմանավորված աշխատաշուկայի ցնցումներով, սակայն ապահովում են երկարաժամկետ բարեկեցությունը,
ներդրումային քաղաքականությունը. կարճաժամկետում ցավագին չի լինում, և երկարաժամկետ արդյունք է ապահովում։

Այս գործիքակազմից Հայաստանի բոլոր իշխանությունները միշտ նախընտրել են վերջինը, որպեսզի կարողանան համատեղել կարճաժամկետ և երկարաժամկետ օգուտները, բացառություն են 90-ականները։ Սակայն, պետք է իմանալ, որ նման քաղաքականությունը Հայաստանի տնտեսությունը պահելու է միջին զարգացում ունեցող երկրների շարքում. երկարաժամկետ մեծ հեռանկարներ չեն լինելու։ Նույնիսկ նման քաղաքականության բացակայությունը՝ ներդրումները պարզապես շուկայական մրցակցությանը թողնելու քաղաքականությունը, կապահովի տնտեսական աճ, սակայն ոչ երբեք տնտեսական թռիչք։

Օպտիմալ լուծումն այս բոլորի որակյալ համատեղումն է, սակայն այն անելու համար անհրաժեշտ է վստահելի, անորոշություններից զուրկ, «ճկուն, դինամիկ ու մրցունակ» պետական ապարատ։ Ժամանակն է խոսքից գործի անցնելու։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:36
Թրամփի իմպիչմենթի հետաքննության հարցով լսումներ են սկսվում
ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի հետախուզության հարցերով կոմիտեի անդամները պատրաստվում են ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի իմպիչմենթի հետաքննության հարցով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Երկրաշարժ Շիրակի մարզի Աշոցք գյուղից դեպի 6 կմ հարավ-արևելք
Նոյեմբերի 13-ին, տեղական ժամանակով ժամը 19:35-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը 15:35-ին) ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:33
Ուսանողական հանրահավաքի մասնակիցները շարունակում են երթը
Ուսանողական հանրահավաքի մասնակիցները տեղեկատվական երթ են սկսել Երևանի կենտրոնական փողոցներում: Ուսանողներն անցել են Հանրապետության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հայաստանն առաջին անգամ դեպի ՌԴ թանկարժեք քարերի ամենախոշոր արտահանողն է
Միջազգային FinExpertiza  խորհրդատվական ցանցի վերլուծական ծառայությունը հրապարակել  է 2019-ի հունվար-օգոստոս ամիսներին  Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Գարեգին Բ-ն անդրադարձել է հայ կաթողիկե համայնքի հովվի սպանությանը
Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի ֆեյսբուքյան էջում գրառում է արվել, որում մասնավորապես նշված է. «Խոր ցավով տեղեկացանք նոյեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Պեկին-2022. ՄՕԿ-ը բարձր է գնահատել չինացիների պատրաստվածությունը
Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի (ՄՕԿ) փոխնախագահ Խուան Անտոնիո Սամարանչը Պեկին կատարած այցի ընթացքում բարձր է գնահատել Չինաստանի մարզական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:16
Ապարանի ոստիկանները ապօրինի ծառահատման դեպք են բացահայտել
Ոստիկանության Ապարանի բաժնի քրեական հետախույզները, իրացնելով ապօրինի ծառահատման վերաբերյալ օպերատիվ տվյալները, նոյեմբերի 12-ի գիշերը կասկածանքով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Վենետիկում ջուրը հասել է ռեկորդային մակարդակի
Վենետիկում ջրի մակարդակը հասել է ռեկորդային 187 սանտիմետրի: Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ, այդ մասին հայտնել են քաղաքային իշխանությունները: ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:06
Հայաստանի խոշորագույն արևային էլեկտրակայանը միացվել է ազգային էլեկտրացանցին
Նոյեմբերի 13-ին Կոտայքի մարզի Հրազդան համայնքում կայացավ «ԱրՍան 1-2» (ArSun) արևային արդյունաբերական կայանի բացման պաշտոնական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ռոբբի Ուիլյամսը չի օգտվում բջջային հեռախոսից
Բրիտանացի երգիչ Ռոբբի Ուիլյամսն ավելի քան 10 տարի առանց բջջային հեռախոսի է: Երաժիշտը խոստովանել է, որ 2006 թվականից նա չունի բջջային հեռախոս,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Եղեգնաձորի ոստիկանները պետական-հասարակական ունեցվածքի գողություն են բացահայտել
Նոյեմբերի 6-ին ոստիկանության Եղեգնաձորի բաժնում հաղորդում էր ստացվել, որ գողացել են Արենի և Ռինդ բնակավայրերի միջնամասում գտնվող ու Արենի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:48
ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Վաղարշակ Հակոբյանի անդրադարձը Արմավիրում տեղի ունեցած միջատեպին
ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Վաղարշակ Հակոբյանն անդրադարձել է  Արմավիրում տեղի ունեցած միջատեպին:  Հիշեցնենք, որ Արմավիրի (Կրասնոդարի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Հրդեհ «Դիլիջան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի տարածքում
Նոյեմբերի 13-ին, ժամը 14:19-ին «911» ծառայություն տեղեկություն է հաղորդվել, որ Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքի Կամոյի փողոցին հարակից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի առաջին տեղակալն ընդունել է քաղաքացիներին
Նոյեմբերի 12-ին ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ Օնիկ Գասպարյանն ընդունել է տարբեր բնույթի հարցերով դիմած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Բժիշկները նախազգուշացրել են տղամարդկանց համար փողկապի վտանգի մասին
Ցանկացած հանգույցով կապված փողկապը խանգարում է ուղեղին արյան մատակարարմանը, ինչը հանգեցնում է դրա դեգրադացիայի: Այս եզրակացությանն են հանգել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:16
Իսրայելում հարցվածների 53%-ը կողմ է Թուրքիայի հետ քաղաքական հարաբերությունների զարգացմանը
Իսրայելի արտաքին քաղաքականության ինստիտուտը սոցհարցում է իրականացրել` պարզելու երկրում Թուրքիայի հետ քաղաքական հարաբերությունների զարգացման...
Աղբյուր` Panorama.am
19:09
Դեպի Թուրքիա հոսող Ազատի ջրամբարի ջրերից դժգոհ Այգեստան գյուղի բնակիչներին պատասխանել են կոմիտեից
Մամուլում հրապարակումներ են եղել Արարատի մարզի Այգեստան գյուղի բնակիչների   դժգոհության վերաբերյալ, որ իրենց հնարավորություն չի տրվում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Բակո Սահակյանն ընդունել է Հայաստանի hանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի նախագահին
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը նոյեմբերի 13-ին ընդունել է Հայաստանի hանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի նախագահ Արա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:55
Գործնական վարժանքներ տարբեր զորամիավորումներում
Հրաձգային զենքի տիրապետման գիտելիքները կատարելագործելու նպատակով նոյեմբերի 12-ին 1-ին զորամիավորման  ենթակայությամբ գործող N զորամասի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Հունվարի 1-ից թանկանալու է 699 անուն ապրանք. Էկոնոմիկայի նախարարի բացատրությունը
«Հունվարի 1-ից թանկանալու է 699 անուն ապրանք, մասնավորապես՝ միս, մսային ենթամթեր, ձեթ, հացահատիկ, պարարտանյութ, դեղամիջոցներ։ Ուզում եմ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Մինչև ապրիլի 1 գազի գնի բարձրացման խնդիր չի քննարկվելու. փոխվարչապետ
«Ձմռան ամիսներին գազի գինը չի թանկանա, մինչև ապրիլի 1 թանկացման խնդիր չի քննարկվելու»,- խորհրդարանում այս մասին հայտարարեց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:44
ՀԽ-ում կոչ են անում Ստյոպա Սաֆարյանին լինել ավելի զուսպ
Քննարկում՝ Հանրային խորհրդում
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Վթարային ջրանջատում Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանում նոյեմբերի 14-ին
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. նոյեմբերի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Սլավիկ Հայրապետյանը 7-րդն է կարճ ծրագրից հետո
Հայաստանի առաջատար գեղասահորդ Սլավիկ Հայրապետյանը Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալինում մեկնարկած «Tallinn Trophy» միջազգային մրցաշարի կարճ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Ստամբուլի դատարանը չեղարկել է թուրք գրող, լրագորղ Ահմեթ Ալթանի ազատ արձակման վճիռը
Ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ դատարանի վճռով բանտից ազատ արձակված թուրք գրող և լրագրող Ահմեթ Ալթանը կրկին կալանավորվել է, տեղեկացնում է ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:17
Լարիսա Ալավերդյան. Վազգեն Մանուկյանն այդ քայլին գնալու հիմքեր ունի
«Այն ամենը, ինչին հասնում է քաղաքացիական հասարակությունը ոչ թե իշխանությունների բարիդրացիական վերաբերմունքի  շնորհիվ է լինում, այլ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
«Կտանք պատերով, կպառկացնենք ասֆալտին». Փաշինյանը՝ ԱԺ ամբիոնից
«Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Սերգեյ Մովսիսյանը կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից հետաքրքրվեց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:07
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարության նոր հայտարությունը
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը Twitter միկրոբլոգի պաշտոնական էջում հաղորդագրություն է տարածել Սիրիայի հյուսիս-արևելքում թուրքական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Հիմա գնդակը գործընկերների դաշտում է. Պապիկյան
«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Միքայել Մելքումյանը խորհրդարանում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ հայտարարեց,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:57
Beeline-ի և Մանկական զարգացման հիմնադրամի ծրագրի շրջանակում մեկնարկել է վերջին փուլը
Հայաստանում Beeline-ի և Մանկական զարգացման հիմնադրամի համատեղ  «Թվային հնարավորություններ աշակերտների համար» ծրագրի շրջանակում...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

«22 օր ապօրինի անազատության մեջ եմ գտնվել». Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց
13:59 12/11/2019

«22 օր ապօրինի անազատության մեջ եմ գտնվել». Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}