Հասարակություն 14:28 04/11/2019 Հայաստան

«Մենք պանծացնում ենք հարձակողական շարժումը, ոստումը, ապտակը և բռունցքը», «Կորչի´ կինը»

Բանասիրական գիտությունների թեկնածու Ծովինար Խաչատրյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Մետրոյում բեմադրվել էր 1920-ականներին ծաղրուծանակի ենթարկված Աբովի ու Վշտունու պոեզիան. մեկ դար անց ռեակցիան չի փոխվել

Մետրոյում տեղի ունեցածը, որը ոմանք բարձր արվեստ ու ներկայացում են համարում, մեծամասնությունն էլ ոռնոց ու գոռոց է որակում, դեռ չի իջել ֆեյսբուքյան քննարկման թատերաբեմից: Ինչպես նշեցին կազմակերպիչները այն անուն էլ ուներ, կոչվում է «ՀուԶանք ու Զանգը», որը սինթեզում է ժամանակակից պարն ու պոեզիայի ռիթմը։ Ներկայացումը 1920-ական թվականների ֆուտուրիզմ պոեզիայի (Կարա Դարվիշ, Գեւորգ Աբով, Ազատ Վշտունի) հետազոտական/էքսպերիմենտալ վերընթերցումն է՝ Լիլիթ Պետրոսյանի հեղինակային պոեզիայի միջամտություններով եւ Հասմիկ Թանգյանի ապագայամետ շարժման աշխարհագրությամբ։

Այդ պոեզիայով վարակվել, հետո մեղա էր եկել Չարենցը
Ովքե՞ր են Աբովն ու Վշտունին: Հարցեր, որոնք ոչ միայն չքննարկվեցին, այլև դերասանաական կազմի վրա թափված ադամանդե զմրուխտը` «զելյաոնկան» ստվերեց դրանց: Իրականում Վշտունին ու Աբովը նախորդ դարի 20-ականների միջակություններն են, ովքեր ոչ միայն հետք չեն թողել հայ պոեզիայի զարգացման հարցում, այլև ժամանակակիցների ու շատ շատերի պմդմամբ հնարավորինս փորձել են իրենց գրվածքներերով այլանդակել, փչացնել ու եղծել հայ դասական գրականությունը: «Երեքի դեկլարացիա» գործի մասին դեռևս հպանցիկ դպրոցում ենք անցել` Չարենցի բանաստեղծությունն ուսումնասիրելու շրջանում ու հենց այդ դասագրքում էլ առաջին ու վերջին անգամ կարդում ենք, որ չարենցյան վաղ շրջանի վրա մեծագույն ազդեցություն են թողել Ազատ Վշտունին ու Աբովը, ովքեր ոչ միայն ժխտում էին հայ դասականներին, այլև մոլորության մեջ էին գցել Չարենցին, ով ստեղծագործական փնտրտուքի լուրջ ու անկումնային փուլում էր ու միասին կազմել էին «Երեքի դեկլարացիան», որը այնքան ճանաչում ու ընդգրկում չունեցավ էլ, որ համարվեր հայ պոեզիայի խայտառակություն կամ ամոթ: Այն քննարկվեց ու քննադատվեց գրական շրջանակներում, քանի որ Աբովն ու Վշտունին համեստ գրական օժտվածությամբ միջակություն էին, իսկ Չարենցի հանճարի աստղը դեռ Պառնաս չէր հասել: Կտրրեք իմ գլուխը պրոֆեսոր, դրեք մեկ ուրիշը. չձևավորված բանաստեղծական սաղմ

«Մեր մուսան էլեկտրիկն է»,-հպարտ ասում էր Վշտունին` իրեն համարելով նորօրյա Դանթե` ժխտելով Դանթեին, Տերյանին ու Թումանյանին: «Անցել է րաֆֆիների, թումանյանների ժամանակը»,-մտածում էին նրանք` ասպարեզ բերելով մարմնական, սեռական ու սանձարձակ գրվածքների կույտ, որոնք ոչ միայն անմշակ ու գռեհիկ էին, այլև տարբեր ազդեցություններ էին կրում ֆուտուրիստական գրականությունից, ընդ որում սխալ ու թերըմբռնված ազդեցություն: Անգամ ֆուտուրիստ գրողները կարող էին անխնա քննադատության ենթարկել այդ մարդկանց թուղթ մրոտելը: Ցավալի է, որ Չարենցը միացավ նրանց, սակայն ինչպես գիտենք այդ միացումն ու առավել ևս ոգևորությունը շատ կարճ տևեց, ինչին հաջորդեց Չարենցի «Տաղարանը» ժողովածուի ստեղծումը` «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բնաբանով, ինչը ոչ միայն մեղքերի քավության լավագույն ձևն էր, այլև ազդարարում էր չարենցյան ինքնաորոնման ճշմարիտ հանգրվանը ու ցույց էր տալիս, որ նա այլևս կապ չունի Վշտունու ու Աբովի հետ:

«Հուզանքն ու զանգը» ու քննադատի մաշված կոշիկը
«Հուզանքն ու զանգը» բանաստեղծություն է, որը գրել է Ազատ Վշտունին: Գրաքննադատ Հարություն Սուխությանն օրինակ ցավով է նշում, որ պրոլետարաիական գրականություն ստեղծելու մարմաջով տառապող Վշտունին այդպես էլ բանաստեղծ չդարձավ` նրա տվյալ բանաստեղծության մասին ասելով, որ զանգը կար, իսկ հուզանքը այդպես էլ չգտնվեց: «Եթե իմ մաշված կոշիկը արվեստ կդառնա, Վշտունու կռռանքն ու զռանքն էլ պոեզիա կդառնան»,-գրում է Սուխությանը: Նա նաև չի խնայում Աբովին` գրելով. «Աբովը հանել է արվեստի ատամները»: Այսպիսի անատամ բանաստաղծներ էին այդ երկուսը իրենց ժամանակին: Նրանք այդպես էլ պոպուլյար չդարձան ու մնացին ստեղծագործական փնտրտուքների մեջ` չգտնելով ոչ իրենց, ոչ էլ իրենց առաքելությունը հայ պոեզիայի զարգացման գործում:

Այստեղ զավեշտալին այն է, որ մեր օրերում ձեռք մեկնած և վերակենդանացնելու փորձեր արած «արվեստագետները» ուշադրություն չեն դարձրել նրան, որ իրենց ոգեշնչած գրողները ժխտում են նաև հայրենիքի գաղափարը` վստահ լինելով, որ ազգայինն ու համամարդկայինը հակասում են մեկմեկու: Ի՞նչն է եղել պատճառը իրենց ժամանակն ու ձայնը նման բեմադրության վրա ծախսելու, գուցե պատասխանեն կազմակերպիչները, ովքեր փաստորեն կարողանում են ոգևորվել միջակություններից, նրանցից, ովքեր ժամանակին հայտարարել են. «Ներկա հայ բանաստեղծությունը թոքախտավոր է և անխուսափելիորեն դատապարտված է մահվան։
Մենք հանդես ենք դալիս որպես ախտահանողներ։
«Անբիծ սիրուն» մենք դեմ ենք դնում սեռական առողջ բնազդը»:

Ի՞նչ է ֆուտուրսիտական գրականությունը
1909 թ. փետրվարի 20-ին Ֆ. Տ. Մարինետտին Փարիզում հրատարակում է «Ապագայապաշտության հանգանակը», որով ծնունդ է տրվում 20-րդ դարի արվեստի ամենածավալուն հոսանքներից մեկին՝ ապագայապաշտությանը (ֆուտուրիզմ)։

«Առասպելաբանությունն ու միստիկան արդեն անցյալ են։ Մեր աչքի առջև ծնունդ է առնում նոր կենտավրոսը՝ մարդը մոտոցիկլի վրա, իսկ հրեշտակները երկինք են խոյանում սավառնակների թևերին», «Կեցցե՜ պատերազմը. միայն այն կարող է մաքրել աշխարհը», «Մենք ուզում ենք քանդել թանգարանները»։ «Մենք պանծացնում ենք հարձակողական շարժումը, ոստումը, ապտակը և բռունցքը», «Կորչի´ կինը». ահա մի քանիսը Մարինետտիի գաղափարներից, որոնց շնորհիվ շատ արագ նրա շուրջն են համախմբվում բազմաթիվ արվեստագետներ։ Խելահեղ արագությամբ զարգացող կյանքի ետևից հասնելու համար ապագայապաշտները կոչ են անում դեն նետել անցյալի ամբողջ մշակույթը, այրել գրադարանները, հրաժարվել գեղագիտական սկզբունքներից, ուղղագրությունից, քերականությունից, թեմաներից, երգել քաղաքային կյանքը, շարժումը, գործարանները, փոխադրության նոր միջոցները, բնազդը, ուժը… Նրանք հավակնում են արվեստը սկսել իրենցով։

Իտալական ավանդության և ավանդապաշտության դեմ ըմբոստությունն արագորեն ծավալվում է և ընդգրկում մյուս եվրոպական երկրները՝ հասնելով մինչև Ռուսաստան՝ ծնունդ տալով բազմաթիվ ճյուղավորումների ու խմբակների»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:35
Mediaport-ը սկանդալային տեղեկություններ է հրապարակել՝ Ջալալ Հարությունյանի մեքենայի պայթյունին նախորդած դեպքերի մասին
Թելագրամի Mediaport ալիքը, վկայակոչելով իր աղբյուրներին, սկանդալային տեղեկություններ է հրապարակել ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանի մեքենայի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:28
Վարդան Հակոբյան. Չգիտեմ դուք ոնց, բայց ես նախապատրաստվում եմ հայկական Նյուրնբերգին
Դիրիժոր Վարդան Հակոբյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ներկայացրել է մի քանի տասնյակ կետեր, որոնք կլինեն այս կառավարության ծանրագույն դատավճռի համար...
Աղբյուր` Panorama.am
13:20
«Մերօրյա հերոսները». Տիգրան Ավագյանը մարտադաշտից ութ զինվորի է տեղափոխել, շտապելով փրկել մյուսներին՝ հայտնվել է թշնամու կրակի տակ
ՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ ««Մերօրյա հերոսները». Տիգրան Ավագյան Կռվի ամենաթեժ կետերից...
Աղբյուր` Panorama.am
13:14
Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԱԱԾ-ին. Դուք մինյոնների ցեղի վերարտադրության հովանավորն ե՞ք
Արդարադատության նախկին նախարար, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը, արձագանքելով ԱԱԾ տարածած հաղորդագրությանը, գրել է. «Ինձ ինչ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Ռ. Քոչարյանի գրասենյակ. ԱԱԾ ֆունկցիաներն անհրաժեշտ են դավաճան-կապիտուլյանտների շարժառիթները պարզելու գործում
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակը հայտարարություն է տարածել, որում մասնավորապես նշվում է. «Ինչպես հայտնի է, այսօր ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
24-ամյա Հունանը, որ երկու պատերազմի է մասնակցել
ԵՊՀ ուսանող Հունան Հակոբյանը չնայած երիտասարդ տարիքին՝ հասցրել է երկու պատերազմի մասնակցել։  2016-ի ապրիլին ժամկետային զինծառայող էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:01
Ինչո՞ւ սանկցիա չեք ներկայացում Փաշինյանի կալանավորման համար որպես պետական դավաճանի. Պավլիկ Մանուկյան՝ դատավորին
«Սասնա ծռերի» գործով ամբաստանյալ Պավլիկ Մանուկյանը Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ Շենգավիթի նստավայրում դատական նիստի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Կստեղծվի բիզնեսի խնդիրների արագ արձագանքման աշխատանքային խումբ
««Իմ քայլը» խմբակցության՝ տնտեսական հարցերով զբաղվող պատգամավորները որոշել են ստեղծել աշխատանքային խումբ, որն օպերատիվ կերպով...
Աղբյուր` Panorama.am
12:51
Վիտալի Բալասանյանը նշանակվել է Արցախի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի՝ դեկտեմբերի 2-ին ստորագրած հրամանագրի համաձայն՝ Վիտալի Միխայիլի Բալասանյանը նշանակվել է ԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Բայդենը հաստատում է Իրանի հետ միջուկային գործարքին ԱՄՆ-ին վերադարձնելու պատրաստակամությունը
ԱՄՆ ընտրված նախագահ Ջո Բայդենը, ըստ ամերիկյան առաջատար լրատվամիջոցների, հաստատել է ապագա վարչակազմի պատրաստակամությունը`աշխատելու Միացյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:40
Մենք չունենք վտանգի զգացողություն. Տիգրան Հեքեքյան
«Մենք այսօր ունենք լիակատար անորոշություն բոլոր հարթակներում, բոլոր ոլորտներում: Լիակատար քաղաքական ճգնաժամ է: Մենք ուղղակի ազատ անկում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
Նիկոլին հեռացնելն այսօր հավասարազոր է Հայրենիքի փրկության հարցին. Արտակ Զաքարյան
ՀՀ պաշտպանության նախարարի նախկին տեղակալ Արտակ Զաքարյանը գրում է. «ՍԱ ՆԻԿՈԼԻ ՀԱՐՑԸ ՉԷ, ՍԱ  ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑ Է....
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Բաքուն հայտարարում է Ղարաբաղում Թուրքիայի հետ բարձր տեխնոլոգիական պարկի ստեղծման մասին
Ղարաբաղում Ադրբեջանն ու Թուրքիան կստեղծեն բարձր տեխնոլոգիական պարկ։ Ria-ի հաղորդմամբ, համապատասխան հուշագիր է ստորագրվել երկրների միջև։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 4 033 նոր դեպք
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 4 033 նոր դեպք: Այս մասին, վրացական Առաջին ալիքի հաղորդմամբ, կառավարության վարչակազմում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Կասպերսկի. Վեբ-գրոհների ենթարկված հայաստանցի օգտատերերի բաժինը անշեղորեն նվազում է
Համացանցից գրոհների ենթարկված հայաստանցի օգտատերերի բաժինը 2020 թվականի երրորդ եռամսյակում կազմել է 4,95%, Վրաստանում ՝ 6,06%, և այդ ցուցանիշով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Տղերք, ամոթ է, էս ի՞նչ եք անում. Տիգրան Աբրահամյան
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «ԱԱԾ-ն իր հաղորդագրությունում նշում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Մարզային ճանապարհներին գովազդ տեղադրելու կարգում փոփոխություններ են նախատեսվում
ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում քննարկվում է «Հարկային օրենսգրքում» փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
ՌԴ ՊՆ բժշկական ստորաբաժանումը սկսել է հիվանդներ ընդունել Արցախից
ՌԴ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ Ստեփանակերտի հատուկ նշանակության ջոկատի բժշկական ստորաբաժանումը (МОСН) սկսել է ընդունել առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Արցախում տարհանվող զինամթերքի պայթյունի հետևանքով երկու զինծառայող է զոհվել
Դեկտեմբերի 1-ին ՊԲ արևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում, ծառայողական պարտականությունները կատարելիս՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Բրյուսելում ոստիկանությունը դադարեցրել է դիվանագետների ու ԵԽ պատգամավորի մասնակցությամբ «սեքս-փարթին»
Ուրբաթ երեկոյան Բրյուսել քաղաքի կենտրոնում ոստիկանության աշխատակիցները դադարեցրել են արգելափակման ժամանակ իրականացված...
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
Ռուս խաղաղապահները Ստեփանակերտում ականազերծել են դպրոցի տարածքը
Ռուս խաղաղապահները շարունակում են ականազերծել Լեռնային Ղարաբաղի սոցիալական օբյեկտները: Տեղեկությունը հայտնում է ՌԴ ՊՆ-ն: Անցած օրվա...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Աշխարհում ավելի քան 40 միլիոն մարդ ստրկության մեջ է ապրում. Անտոնիո Գուտերեշ
Ամբողջ աշխարհում ավելի քան 40 միլիոն մարդ ենթարկվում է ստրկության ժամանակակից ձևերի, որոնց 71%-ը կանայք են: Այս մասին ասվում է երեքշաբթի օրը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
«ՌեԱնիմանիա»-ի աջակցությամբ «Զակո» ֆիլմը Հայաստանը կներկայացնի «Անեսսի»-ի կինոշուկայում
«ՌեԱնիմանիա» անիմացիոն ֆիլմերի և պատկերապատման արվեստի միջազգային կինոփառատոնի շնորհիվ՝ ռեժիսոր Տիգրան Առաքելյանի «Զակո»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
02.12.2020. Կորոնավիրուսի 1264 նոր դեպք է գրանցվել, 43 մարդ մահացել է
Հայաստանում երեկ կատարվել է 3375 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1264 նոր դեպք: Առողջացել է 1430 մարդ: Մեկ օրում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Հեղինե Բիշարյանը դիմում է ԱԱԾ-ին. Պարզեք, ով է ՕԵԿ-ի անունից կեղծ լուրեր տարածում
«Իհարկե, կեղծ տեղեկատվություն է։ Մենք նման էլեկտրոնային փոստ չունենք»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում հայտարարեց «Օրինաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
Արթուր Վանեցյանն ու Արթուր Բաղդասարյանը երբևէ չեն հանդիպել. Բաբայան
«Հայրենիք» կուսակցության անդամ Արսեն Բաբայանը հայտնում է՝  կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանն  «Օրինաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Կրեմլի «Երկաթե բռունցքի» մարտավարությունը և Ղարաբաղի ապագան. միջազգային մեդիայի անդրադարձը
Լեռնային Ղարաբաղի հայկական և ադրբեջանական վերահսկողության տակ գտնվող սահմանագծերն այլևս իրարից մի քանի մետր հեռավորության վրա են: Ընդամենն օրեր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
Ապաքինման փուլում գտնվող բազմաթիվ զինվորներ արյան կարիք ունեն. Արյունաբանական կենտրոն
Առաջնահերթ խնդրում են մոտենալ երկրորդ դրական արյան խումբն ունեցող անձանց
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Դեռ շատ կեղտեր են դուրս գալու ջրի երես. Արթուր Ղազինյան
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. 2020թ., սեպտեմբերի 26, պատերազմի նախորդ օրը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Ալեքսեյ Սանդիկովը՝ ԱԺ տարածաշրջանային և եվրասիական ինտեգրման հարցերի հանձնաժողովի փոխնախագահ
ԱԺ տարածաշրջանային և եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի այսօրվա նիստում քննարկվում էր նաև հանձնաժողովի փոխնախագահի ընտրության...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}