Հասարակություն 14:28 04/11/2019 Հայաստան

«Մենք պանծացնում ենք հարձակողական շարժումը, ոստումը, ապտակը և բռունցքը», «Կորչի´ կինը»

Բանասիրական գիտությունների թեկնածու Ծովինար Խաչատրյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Մետրոյում բեմադրվել էր 1920-ականներին ծաղրուծանակի ենթարկված Աբովի ու Վշտունու պոեզիան. մեկ դար անց ռեակցիան չի փոխվել

Մետրոյում տեղի ունեցածը, որը ոմանք բարձր արվեստ ու ներկայացում են համարում, մեծամասնությունն էլ ոռնոց ու գոռոց է որակում, դեռ չի իջել ֆեյսբուքյան քննարկման թատերաբեմից: Ինչպես նշեցին կազմակերպիչները այն անուն էլ ուներ, կոչվում է «ՀուԶանք ու Զանգը», որը սինթեզում է ժամանակակից պարն ու պոեզիայի ռիթմը։ Ներկայացումը 1920-ական թվականների ֆուտուրիզմ պոեզիայի (Կարա Դարվիշ, Գեւորգ Աբով, Ազատ Վշտունի) հետազոտական/էքսպերիմենտալ վերընթերցումն է՝ Լիլիթ Պետրոսյանի հեղինակային պոեզիայի միջամտություններով եւ Հասմիկ Թանգյանի ապագայամետ շարժման աշխարհագրությամբ։

Այդ պոեզիայով վարակվել, հետո մեղա էր եկել Չարենցը
Ովքե՞ր են Աբովն ու Վշտունին: Հարցեր, որոնք ոչ միայն չքննարկվեցին, այլև դերասանաական կազմի վրա թափված ադամանդե զմրուխտը` «զելյաոնկան» ստվերեց դրանց: Իրականում Վշտունին ու Աբովը նախորդ դարի 20-ականների միջակություններն են, ովքեր ոչ միայն հետք չեն թողել հայ պոեզիայի զարգացման հարցում, այլև ժամանակակիցների ու շատ շատերի պմդմամբ հնարավորինս փորձել են իրենց գրվածքներերով այլանդակել, փչացնել ու եղծել հայ դասական գրականությունը: «Երեքի դեկլարացիա» գործի մասին դեռևս հպանցիկ դպրոցում ենք անցել` Չարենցի բանաստեղծությունն ուսումնասիրելու շրջանում ու հենց այդ դասագրքում էլ առաջին ու վերջին անգամ կարդում ենք, որ չարենցյան վաղ շրջանի վրա մեծագույն ազդեցություն են թողել Ազատ Վշտունին ու Աբովը, ովքեր ոչ միայն ժխտում էին հայ դասականներին, այլև մոլորության մեջ էին գցել Չարենցին, ով ստեղծագործական փնտրտուքի լուրջ ու անկումնային փուլում էր ու միասին կազմել էին «Երեքի դեկլարացիան», որը այնքան ճանաչում ու ընդգրկում չունեցավ էլ, որ համարվեր հայ պոեզիայի խայտառակություն կամ ամոթ: Այն քննարկվեց ու քննադատվեց գրական շրջանակներում, քանի որ Աբովն ու Վշտունին համեստ գրական օժտվածությամբ միջակություն էին, իսկ Չարենցի հանճարի աստղը դեռ Պառնաս չէր հասել: Կտրրեք իմ գլուխը պրոֆեսոր, դրեք մեկ ուրիշը. չձևավորված բանաստեղծական սաղմ

«Մեր մուսան էլեկտրիկն է»,-հպարտ ասում էր Վշտունին` իրեն համարելով նորօրյա Դանթե` ժխտելով Դանթեին, Տերյանին ու Թումանյանին: «Անցել է րաֆֆիների, թումանյանների ժամանակը»,-մտածում էին նրանք` ասպարեզ բերելով մարմնական, սեռական ու սանձարձակ գրվածքների կույտ, որոնք ոչ միայն անմշակ ու գռեհիկ էին, այլև տարբեր ազդեցություններ էին կրում ֆուտուրիստական գրականությունից, ընդ որում սխալ ու թերըմբռնված ազդեցություն: Անգամ ֆուտուրիստ գրողները կարող էին անխնա քննադատության ենթարկել այդ մարդկանց թուղթ մրոտելը: Ցավալի է, որ Չարենցը միացավ նրանց, սակայն ինչպես գիտենք այդ միացումն ու առավել ևս ոգևորությունը շատ կարճ տևեց, ինչին հաջորդեց Չարենցի «Տաղարանը» ժողովածուի ստեղծումը` «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բնաբանով, ինչը ոչ միայն մեղքերի քավության լավագույն ձևն էր, այլև ազդարարում էր չարենցյան ինքնաորոնման ճշմարիտ հանգրվանը ու ցույց էր տալիս, որ նա այլևս կապ չունի Վշտունու ու Աբովի հետ:

«Հուզանքն ու զանգը» ու քննադատի մաշված կոշիկը
«Հուզանքն ու զանգը» բանաստեղծություն է, որը գրել է Ազատ Վշտունին: Գրաքննադատ Հարություն Սուխությանն օրինակ ցավով է նշում, որ պրոլետարաիական գրականություն ստեղծելու մարմաջով տառապող Վշտունին այդպես էլ բանաստեղծ չդարձավ` նրա տվյալ բանաստեղծության մասին ասելով, որ զանգը կար, իսկ հուզանքը այդպես էլ չգտնվեց: «Եթե իմ մաշված կոշիկը արվեստ կդառնա, Վշտունու կռռանքն ու զռանքն էլ պոեզիա կդառնան»,-գրում է Սուխությանը: Նա նաև չի խնայում Աբովին` գրելով. «Աբովը հանել է արվեստի ատամները»: Այսպիսի անատամ բանաստաղծներ էին այդ երկուսը իրենց ժամանակին: Նրանք այդպես էլ պոպուլյար չդարձան ու մնացին ստեղծագործական փնտրտուքների մեջ` չգտնելով ոչ իրենց, ոչ էլ իրենց առաքելությունը հայ պոեզիայի զարգացման գործում:

Այստեղ զավեշտալին այն է, որ մեր օրերում ձեռք մեկնած և վերակենդանացնելու փորձեր արած «արվեստագետները» ուշադրություն չեն դարձրել նրան, որ իրենց ոգեշնչած գրողները ժխտում են նաև հայրենիքի գաղափարը` վստահ լինելով, որ ազգայինն ու համամարդկայինը հակասում են մեկմեկու: Ի՞նչն է եղել պատճառը իրենց ժամանակն ու ձայնը նման բեմադրության վրա ծախսելու, գուցե պատասխանեն կազմակերպիչները, ովքեր փաստորեն կարողանում են ոգևորվել միջակություններից, նրանցից, ովքեր ժամանակին հայտարարել են. «Ներկա հայ բանաստեղծությունը թոքախտավոր է և անխուսափելիորեն դատապարտված է մահվան։
Մենք հանդես ենք դալիս որպես ախտահանողներ։
«Անբիծ սիրուն» մենք դեմ ենք դնում սեռական առողջ բնազդը»:

Ի՞նչ է ֆուտուրսիտական գրականությունը
1909 թ. փետրվարի 20-ին Ֆ. Տ. Մարինետտին Փարիզում հրատարակում է «Ապագայապաշտության հանգանակը», որով ծնունդ է տրվում 20-րդ դարի արվեստի ամենածավալուն հոսանքներից մեկին՝ ապագայապաշտությանը (ֆուտուրիզմ)։

«Առասպելաբանությունն ու միստիկան արդեն անցյալ են։ Մեր աչքի առջև ծնունդ է առնում նոր կենտավրոսը՝ մարդը մոտոցիկլի վրա, իսկ հրեշտակները երկինք են խոյանում սավառնակների թևերին», «Կեցցե՜ պատերազմը. միայն այն կարող է մաքրել աշխարհը», «Մենք ուզում ենք քանդել թանգարանները»։ «Մենք պանծացնում ենք հարձակողական շարժումը, ոստումը, ապտակը և բռունցքը», «Կորչի´ կինը». ահա մի քանիսը Մարինետտիի գաղափարներից, որոնց շնորհիվ շատ արագ նրա շուրջն են համախմբվում բազմաթիվ արվեստագետներ։ Խելահեղ արագությամբ զարգացող կյանքի ետևից հասնելու համար ապագայապաշտները կոչ են անում դեն նետել անցյալի ամբողջ մշակույթը, այրել գրադարանները, հրաժարվել գեղագիտական սկզբունքներից, ուղղագրությունից, քերականությունից, թեմաներից, երգել քաղաքային կյանքը, շարժումը, գործարանները, փոխադրության նոր միջոցները, բնազդը, ուժը… Նրանք հավակնում են արվեստը սկսել իրենցով։

Իտալական ավանդության և ավանդապաշտության դեմ ըմբոստությունն արագորեն ծավալվում է և ընդգրկում մյուս եվրոպական երկրները՝ հասնելով մինչև Ռուսաստան՝ ծնունդ տալով բազմաթիվ ճյուղավորումների ու խմբակների»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:00
Տիգրան Աբրահամյան. Նպատակը պարզ է՝ «պոկել» առավելագույնը
Անվտանգային հարցերով փորձագետ, «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, «Պատիվ ունեմ» դաշինքից ԱԺ պատգամավոր ընտրված...
Աղբյուր` Panorama.am
11:51
Թուրքիայում երկրաշարժ է գրանցվել
Թուրքիայի հարավարևմտյան մասում 5.5 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ է գրանցվել։ Այս մասին գրում են թուրքական ԶԼՄ-ները։ Երկրաշարժը գրանցվել է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:48
01.08.2021. Կորոնավիրուսի 229 նոր դեպք, վեց մահ
Երեկ կատարվել է 6077 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 229 նոր դեպք: «Ունենք 122 առողջացած և 5 մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Զոհրաբյան. ԵԽ մեր գործընկերները դատապարտում են Ադրբեջանի կողմից հայկական դիրքերի հրետակոծումը
ԱԺ արդեն նախկին պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը գրում է. «Մինչ խորհրդարանը վերջին շնչում ընդունում է հայհոյանքը քրեականացնող օրենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:41
Արթուր Ղազինյան. Ոնց հասկանում եմ, շատ շուտով Մեղրին պայթելու է Երևանի կենտրոնում
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, «Հայաստան» դաշինքից ԱԺ պատգամավոր ընտրված Արթուր Ղազինյանը, անդրադառնալով երկու օր...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
ՊՆ. Ադրբեջանը երեկ Երասխի ուղղությամբ թիրախային կրակ է արձակվել սնունդ տեղափոխող մեքենայի վրա, վնասել այն
Հուլիսի 31-ին, ժամը 18:10-ից մինչև 18:50-ը, ադրբեջանական ԶՈՒ ստորաբաժանումները հերթական անգամ դիմել են սադրանքի տարբեր տրամաչափի հրաձգային...
Աղբյուր` Panorama.am
21:30
Գրքի երևանյան չորրորդ փառատոնի փակումը՝ կիրակի
Գրքի երևանյան չորրորդ փառատոնը, որ սկսվել է երեկ, կկայանա նաև վաղը՝ կիրակի, օգոստոսի 1-ին։  Կիրակի օրը նախատեսված միջոցառումներն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ամերիկացի գինեկոլոգները հղիներին խորհուրդ են տվել պատվաստվել COVID-19- ի դեմ
Միացյալ Նահանգների մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի բնագավառում բժիշկների մասնագիտական կազմակերպությունները խորհուրդ են տվել բոլոր հղի կանանց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Այսօրվանից մեկնարկել են Ֆրանկֆուրտ-Երևան-Ֆրանկֆուրտ երթուղով չվերթները
Գերմանական Condor ավիուղիները հուլիսի 31-ից մեկնարկել է Ֆրանկֆուրտ-Երևան-Ֆրանկֆուրտ երթուղով չվերթները։ Այս մասին հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Հետք. Հայկական ավիաընկերությունը դատի է տվել սկանդալի մեջ հայտնված օդանավի շվեյցարական սեփականատիրոջը
«Fly Armenia Airways» ավիաընկերությունը դատի է տվել իր ավապարկում գրանցված ու փետրվարի 20-ին Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում վայրէջք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Էրդողանը Թուրքիայի հրդեհներից տուժած շրջաններն աղետի գոտի է հայտարարել
Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտնել է, որ երկրի հարավում անտառային հրդեհներից տուժած շրջանները հայտարարվել են աղետի գոտի: «Մենք...
Աղբյուր` Panorama.am
17:50
«Մակրոն, մեզ պետք չեն քո անցագրերը»
Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի կենտրոնում ցուցարարների դեմ արցունքաբեր գազ են կիրառել։ Նշենք, որ մարդիկ փողոց են դուրս եկել սանիտարական անցագրերի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:40
Գևորգ Պետրոսյան. Իշխանությունը շուտով կարող է նախագիծ ներկայացնի թարս նայելու համար քրեական պատասխանատվության մասին
ԱԺ նախկին պատգամավոր, իրավաբան, ԵՊՀ դասախոս Գևորգ Պետրոսյանը, անդրադառնալով հայհոյանքի քրեականցմանը, գրում է. «Իշխանությունն էնքան...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Ջհանգիրյանն այցեր է կատարում դատարաններ
Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահի պաշտոնակատար Գագիկ Ջհանգիրյանը շրջայց է կատարել Հայաստանի Հանրապետության մարզերի ընդհանուր իրավասության...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Տոկիոյում ո՞ւմ հետ վաղը կմրցեն հայ մարզիկները
Տոկիոյի օլիմպիական խաղերում վաղը ՝ օգոստոսի մեկին,  Հայաստանի պատվիրակներից մրցելույթ  կունենան երկուսը: ՀԱՕԿ-ից հայտնում են՝...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Լուկաշենկոն և պատրիարք Կիրիլը քննարկել են Բելառուսի և Ռուսաստանի իրադրությունը
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն,Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը հեռախոսազրույցի ընթացքում քննարկել են Բելառուսի և Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:57
ISSP. Վրաստանը Եվրոպայի ամենահոմոֆոբ երկիրն է
Վրաստանը հանդիսանում է Եվրոպայի ամենահոմոֆոբ երկիրը։ «Գրուզիա օնլայն»-ի փոխանցմամբ, նման արդյունք է գրանցել Սոցիալական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:47
Վրաերթի էր ենթարկվել նաև ամուսինը
Երևանի Տիգրան Մեծի պողոտայի և Երվանդ Քոչարի փողոցի խաչմերուկում «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը  hուլիսի 28-ին, ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Ադրբեջանցի պաշտոնյաները օկուպացված Հադրութում նիստ են անցկացրել
Պատերազմի հետևանքով ադրբեջանական զինուժի կողմից օկուպացված հայկական Հադրութ քաղաքում ադրբեջանցի պաշտոնյաները նիստ են անցկացրել։ Ադրբեջանական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
31.07.2021.Արցախում կորոնավիրուսի երկու դեպք է գրանցվել
Արցախում անցած օրվա ընթավքում  կատարվել է 58 թեստավորում, որի արդյունքում  կորոնավիրուսային հիվանդության 2 դեպք է գրանցվել։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
Բաքուն հաստատել է զինծառայողի մահը
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հաստատել է զինծառայող Ասլանով Շամիլ Մայիս օղլուի մահվան փաստը։ Ինչպես ասված է տարածած...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Գողանում էին ՀԿԵ-ի բետոնե հենասյուները
Ոստիկանության Սևանի բաժնի ծառայողները, օպերատիվ տեղեկություններն իրացնելով, հուլիսի 30-ին «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ Սևանի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:57
ՌԴ Կառավարությունը հաստատել է դպրոցականների համար վաղաժամկետ վճարումների մասին հրամանագիրը
Ռուսաստանի կառավարությունը հաստատել է դպրոցականների ծնողներին միանվագ 10 հազար ռուբլի վճարի տրամադրման կարգը: Այս մասին գրում է Լենտա.ռու-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:50
Արմեն Աշոտյան. Ազգիս ախտահարված արժանապատվությունը լիարժեք ապաքինվելու համար ավելի մեծ ու կայուն նվաճումների կարիքն ունենք
ՀՀԿ փոխնախագահ, ԿԳՄՍ նախկին նախարար Արմեն Աշոտյանը, անդրադառնալով հայ մարզիկների գրանցած հաջողություններին, գրում է. «Կեցցեն մեր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:45
Վրաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսով վարակման 3,196 նոր դեպք
Վրաստանում վերջին մեկ օրում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 3196 նոր դեպք, ապաքինվել է 117 մարդ, մահացել է 27 -ը: Տեղեկատվությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:28
Սպասվում է ամպրոպ, անձրև ու քամու ուժգնացում
Հանրապետության տարածքում hուլիսի 31-ին ցերեկը, օգոստոսի 2-ին՝ առանձին շրջաններում, օգոստոսի 1-ին՝ շրջանների զգալի մասում, կեսօրից հետո, սպասվում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:15
Ադրբեջանցի ընդդիմադիր բլոգերին մահացած են գտել Թբիլիսիում
Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսում մահացած են գտել ադրբեջանցի ընդդիմադիր բլոգեր Հուսեյն Բաքիհանովին։ Այս մասին գրում են վրացական լրատվամիջոցները։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Ամբողջ աշխարհը հիանում էր նրանցով. ԽՍՀՄ ամենագեղեցիկ մարմնամարզիկները
Չնայած սերնդափոխությանը, հայրենի արվեստագետները դեռ լավագույնն ու ամենագեղեցիկն են աշխարհում: Նրանք կարող են պարծենալ ոչ միայն գեղեցիկ արտաքինով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:49
Թբիլիսիում կին զբոսաշրջիկ է կորել
Թբիլիսիի Ներքին գործերի նախարարությունը քննություն է սկսկել Վրաստանի մայրաքաղաքում զբոսաշրջիկի կորելու փաստով։ «Գրուզիա օնլայն»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:36
Նինոծմինդայի քաղաքապետի թեկնածու է առաջադրվել գործող քաղաքապետ Անիվարդ Մոսոյանը
Վրաստանի իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունը քաղխորհրդի նիստից հետո հայտարարել է առաջիկա տեղական ինքնակառավարման մարմինների...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են
22:28 12/06/2021

Արթուր Վանեցյան. Այս իշխանությունը երիտթալանչիներ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}