Քաղաքական 11:15 07/11/2019 Հայաստան

Արևելյան գործընկերությունը՝ «բուֆերային փոս» մասնակից երկրների համար

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

Նոյեմբերի 4-6-ը Ստոկհոլմում տեղի ունեցավ ԵՄ Արևելյան գործընկերության 10- ամյակին նվիրված հերթական նախարարական քննարկումը, որին մասնակցում էին գործընկերության մեջ ներառված վեց պետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները։ Միջոցառմանը, որը հյուրընկալել էր Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող երկրներից Շվեդիան, քննարկվեց գործընկերության ձեռքբերումները և տեղի ունեցավ մտքերի փոխանակում ԵՄ ու գործընկեր երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման հեռանկարների մասին։

Թե ինչ ձեռքբերումներ ունի Արևելյան գործընկերությունը, ինչքանով են անցած տասնամյակին կյանքի կոչվել դրա հռչակված նպատակները, կան տարբերվող մոտեցումներ։

Գնահատականների դիապազոնը սկսվում է կատարյալ ձախողում որակավորումից և շարունակվում մինչև աննախադեպ հաջողությունների մասին բարձրաձայնումներով։ Ինչպես հաճախ է լինում, ճշմարտությունը ինչ-որ տեղ մեջտեղում է։ Ընդունված է ասել, որ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում յուրաքանչյուր երկիր ԵՄ-ից ստանում է այնքան, ինչքան որ ուզում է կամ այնքան, որքան որ արժանի է։ Տարբեր հանգամանքներով պայմանավորված գործընկեր վեց երկրներն ունեն տարբեր հավակնություններ. Ուկրաինան, Վրաստանը և նաև Մոլդովան խոսում են անդամակցության հեռանկարից, Հայաստանը փորձում է ողջամիտ հավասարկշռություն հաստատել ԵՄ և ՌԴ հետ հարաբերություններում, Ադրբեջանը հետաքրքրված է ավելի շատ էներգետիկ ոլորտի համագործակցությամբ, իսկ Բելառուսը Եվրոպայի հետ համագործակցության հնարավորությունը օգտագործում է որպես լծակ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։

Չնսեմացնելով բոլոր ձեռքբերումները, որ ունեցել են գործընկեր երկրները արդիականացման ու զարգացման առումով, եթե Արևելյան գործընկերությունը դիտարկենք զուտ աշխարհաքաղաքական, կամ այսպես ասած «բարձր քաղաքականության» տեսակետից, ապա աչքի է զարնում մի հետաքրքիր ու անտեսված փաստ։ Արևելյան գործընկերությունը ըստ էության «բուֆերային» պետությունների գործընկերություն է։ Պետություններ, որոնք ընկած են Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև, որոնց նկատմամբ երկու կողմերն էլ պայքարում են տիրապետություն հաստատելու՝ մեկը ավելի կոշտ, մյուսն ավելի փափուկ միջոցներով։

Շվեդիայից զատ Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող մյուս երկիրը՝ Լեհաստանը, պատմության ընթացքում շատ է տառապել բուֆեր լինելու հանգամանքից: 18-րդ դարի վերջին Լեհաստանը երեք անգամ բաժանվել է մեծ հարևանների՝ Ռուսաստանի, Պրուսիայի և Ավստրիայի միջև։ 1939թ. Լեհաստանը Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտով հերթական անգամ բաժանվել է ԽՍՀՄ և հիտլերյան Գերմանիայի միջև։

Պատմական այս դառը փորձն աչքի տակ ունենալով՝ Լեհաստանը Արևելյան գործընկերությունն առաջ տանելով փորձում է աշխարհաքաղաքական բուֆերի գործառույթները փոխանցել հարևան երկրներին, ինչը, ելնելով Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններից, կարելի է ասել որոշակիորեն հաջողել է։ Ռուս-եվրոպական մրցապայքարը տեղափոխվել է Ուկրաինա, ինչը Լեհաստանի համար նվազ վնասով սցենարներից է։ Պատահական չէ նաև այն, որ Լեհաստանի համար անվտանգության հարցերով համար մեկ գործընկերը մնում է ԱՄՆ և ոչ թե Ֆրանսիան կամ Գերմանիան։

Բուֆերային երկրներ են նաև Հարավկովկասյան պետությունները ռուս-թուրքական, ինչպես նաև Արևմուտք-Ռուսաստան աշխարհաքաղաքական մրցակցության տեսանկյունից։ Ի տարբերություն Ուկրաինայի, Հարավային Կովկասում գուցե Եվրոպա-Ռուսաստան հակադրությունը պակաս լարված է, սակայն դա չփրկեց Վրաստանին տարածքային կորուստներից։

Եվ ինչքան էլ, որ ԵՄ ու գործընկեր երկրները փորձում են Արևելյան գործընկերությունը ներկայացնել որպես արժեքների վրա հիմնված գործակցություն, որն ուղղված է զարգացմանն ու ԵՄ համար ավելի բարենպաստ հարևանություն ունենալուն, Ռուսասատանի համար այն մնում է աշխարհաքաղաքական գործիք, որով Արևմուտքը փորձ է անում իր դիրքերն ամրացնել ռուսական «հետնաբակում»։ Այս մտայնության պայմաններում ռուսական կողմը նախապատվությունը տալիս է մրցակցության «կոշտ» միջոցներին, երբ զգում է բուֆերային պետություններից մեկի կորստի հավանականություն։ Կոշտ միջոցները ներառում են ռազմական գործողություններ, տարածքային վերաձևումներ, տնտեսական պատժամիջոցներ, «գազային» ճնշումներ և այլն։

Ուստի և Արևելյան գործընկերության զարգացման հաջորդ տասնամյակի համար պլաններ մշակելիս պետք է առանձնապես ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ գործընկեր երկրները դեռևս չեն կարող դուրս գալ «բուֆերային» փոսից, քանի որ դա չի ուզում ոչ Ռուսաստանը, և ինչքան էլ որ տարօրինակ չհնչի, ոչ էլ գործընկերության նախաձեռնող երկրներն ու ԵՄ-ն ընդհանրապես։ Բանն այն է, որ բուֆերից դուրս գալու երկու տարբերակ կա՝ անդամակցել ԵՄ-ին կամ միանալ Ռուսաստանի առաջնորդությամբ ստեղծված միավորումներին։ Երկու տարբերակն էլ եվրոպացիների համար այս պահին ընդունելի չէ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

13:20
«Մերօրյա հերոսները». Տիգրան Ավագյանը մարտադաշտից ութ զինվորի է տեղափոխել, շտապելով փրկել մյուսներին՝ հայտնվել է թշնամու կրակի տակ
ՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ ««Մերօրյա հերոսները». Տիգրան Ավագյան Կռվի ամենաթեժ կետերից...
Աղբյուր` Panorama.am
13:14
Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԱԱԾ-ին. Դուք մինյոնների ցեղի վերարտադրության հովանավորն ե՞ք
Արդարադատության նախկին նախարար, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Արփինե Հովհաննիսյանը, արձագանքելով ԱԱԾ տարածած հաղորդագրությանը, գրել է. «Ինձ ինչ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Ռ. Քոչարյանի գրասենյակ. ԱԱԾ ֆունկցիաներն անհրաժեշտ են դավաճան-կապիտուլյանտների շարժառիթները պարզելու գործում
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակը հայտարարություն է տարածել, որում մասնավորապես նշվում է. «Ինչպես հայտնի է, այսօր ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:06
24-ամյա Հունանը, որ երկու պատերազմի է մասնակցել
ԵՊՀ ուսանող Հունան Հակոբյանը չնայած երիտասարդ տարիքին՝ հասցրել է երկու պատերազմի մասնակցել։  2016-ի ապրիլին ժամկետային զինծառայող էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:01
Ինչո՞ւ սանկցիա չեք ներկայացում Փաշինյանի կալանավորման համար որպես պետական դավաճանի. Պավլիկ Մանուկյան՝ դատավորին
«Սասնա ծռերի» գործով ամբաստանյալ Պավլիկ Մանուկյանը Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ Շենգավիթի նստավայրում դատական նիստի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:55
Կստեղծվի բիզնեսի խնդիրների արագ արձագանքման աշխատանքային խումբ
««Իմ քայլը» խմբակցության՝ տնտեսական հարցերով զբաղվող պատգամավորները որոշել են ստեղծել աշխատանքային խումբ, որն օպերատիվ կերպով...
Աղբյուր` Panorama.am
12:51
Վիտալի Բալասանյանը նշանակվել է Արցախի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի՝ դեկտեմբերի 2-ին ստորագրած հրամանագրի համաձայն՝ Վիտալի Միխայիլի Բալասանյանը նշանակվել է ԱՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Բայդենը հաստատում է Իրանի հետ միջուկային գործարքին ԱՄՆ-ին վերադարձնելու պատրաստակամությունը
ԱՄՆ ընտրված նախագահ Ջո Բայդենը, ըստ ամերիկյան առաջատար լրատվամիջոցների, հաստատել է ապագա վարչակազմի պատրաստակամությունը`աշխատելու Միացյալ...
Աղբյուր` Panorama.am
12:40
Մենք չունենք վտանգի զգացողություն. Տիգրան Հեքեքյան
«Մենք այսօր ունենք լիակատար անորոշություն բոլոր հարթակներում, բոլոր ոլորտներում: Լիակատար քաղաքական ճգնաժամ է: Մենք ուղղակի ազատ անկում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:20
Նիկոլին հեռացնելն այսօր հավասարազոր է Հայրենիքի փրկության հարցին. Արտակ Զաքարյան
ՀՀ պաշտպանության նախարարի նախկին տեղակալ Արտակ Զաքարյանը գրում է. «ՍԱ ՆԻԿՈԼԻ ՀԱՐՑԸ ՉԷ, ՍԱ  ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑ Է....
Աղբյուր` Panorama.am
12:13
Բաքուն հայտարարում է Ղարաբաղում Թուրքիայի հետ բարձր տեխնոլոգիական պարկի ստեղծման մասին
Ղարաբաղում Ադրբեջանն ու Թուրքիան կստեղծեն բարձր տեխնոլոգիական պարկ։ Ria-ի հաղորդմամբ, համապատասխան հուշագիր է ստորագրվել երկրների միջև։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:08
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 4 033 նոր դեպք
Վրաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 4 033 նոր դեպք: Այս մասին, վրացական Առաջին ալիքի հաղորդմամբ, կառավարության վարչակազմում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Կասպերսկի. Վեբ-գրոհների ենթարկված հայաստանցի օգտատերերի բաժինը անշեղորեն նվազում է
Համացանցից գրոհների ենթարկված հայաստանցի օգտատերերի բաժինը 2020 թվականի երրորդ եռամսյակում կազմել է 4,95%, Վրաստանում ՝ 6,06%, և այդ ցուցանիշով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:56
Տղերք, ամոթ է, էս ի՞նչ եք անում. Տիգրան Աբրահամյան
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «ԱԱԾ-ն իր հաղորդագրությունում նշում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:50
Մարզային ճանապարհներին գովազդ տեղադրելու կարգում փոփոխություններ են նախատեսվում
ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում քննարկվում է «Հարկային օրենսգրքում» փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:46
ՌԴ ՊՆ բժշկական ստորաբաժանումը սկսել է հիվանդներ ընդունել Արցախից
ՌԴ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ Ստեփանակերտի հատուկ նշանակության ջոկատի բժշկական ստորաբաժանումը (МОСН) սկսել է ընդունել առաջին...
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
Արցախում տարհանվող զինամթերքի պայթյունի հետևանքով երկու զինծառայող է զոհվել
Դեկտեմբերի 1-ին ՊԲ արևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում, ծառայողական պարտականությունները կատարելիս՝...
Աղբյուր` Panorama.am
11:38
Բրյուսելում ոստիկանությունը դադարեցրել է դիվանագետների ու ԵԽ պատգամավորի մասնակցությամբ «սեքս-փարթին»
Ուրբաթ երեկոյան Բրյուսել քաղաքի կենտրոնում ոստիկանության աշխատակիցները դադարեցրել են արգելափակման ժամանակ իրականացված...
Աղբյուր` Panorama.am
11:32
Ռուս խաղաղապահները Ստեփանակերտում ականազերծել են դպրոցի տարածքը
Ռուս խաղաղապահները շարունակում են ականազերծել Լեռնային Ղարաբաղի սոցիալական օբյեկտները: Տեղեկությունը հայտնում է ՌԴ ՊՆ-ն: Անցած օրվա...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Աշխարհում ավելի քան 40 միլիոն մարդ ստրկության մեջ է ապրում. Անտոնիո Գուտերեշ
Ամբողջ աշխարհում ավելի քան 40 միլիոն մարդ ենթարկվում է ստրկության ժամանակակից ձևերի, որոնց 71%-ը կանայք են: Այս մասին ասվում է երեքշաբթի օրը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:22
«ՌեԱնիմանիա»-ի աջակցությամբ «Զակո» ֆիլմը Հայաստանը կներկայացնի «Անեսսի»-ի կինոշուկայում
«ՌեԱնիմանիա» անիմացիոն ֆիլմերի և պատկերապատման արվեստի միջազգային կինոփառատոնի շնորհիվ՝ ռեժիսոր Տիգրան Առաքելյանի «Զակո»...
Աղբյուր` Panorama.am
11:15
02.12.2020. Կորոնավիրուսի 1264 նոր դեպք է գրանցվել, 43 մարդ մահացել է
Հայաստանում երեկ կատարվել է 3375 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1264 նոր դեպք: Առողջացել է 1430 մարդ: Մեկ օրում...
Աղբյուր` Panorama.am
11:10
Հեղինե Բիշարյանը դիմում է ԱԱԾ-ին. Պարզեք, ով է ՕԵԿ-ի անունից կեղծ լուրեր տարածում
«Իհարկե, կեղծ տեղեկատվություն է։ Մենք նման էլեկտրոնային փոստ չունենք»,- Panorama.am-ի հետ զրույցում հայտարարեց «Օրինաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:07
Արթուր Վանեցյանն ու Արթուր Բաղդասարյանը երբևէ չեն հանդիպել. Բաբայան
«Հայրենիք» կուսակցության անդամ Արսեն Բաբայանը հայտնում է՝  կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանն  «Օրինաց...
Աղբյուր` Panorama.am
11:04
Կրեմլի «Երկաթե բռունցքի» մարտավարությունը և Ղարաբաղի ապագան. միջազգային մեդիայի անդրադարձը
Լեռնային Ղարաբաղի հայկական և ադրբեջանական վերահսկողության տակ գտնվող սահմանագծերն այլևս իրարից մի քանի մետր հեռավորության վրա են: Ընդամենն օրեր...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
Ապաքինման փուլում գտնվող բազմաթիվ զինվորներ արյան կարիք ունեն. Արյունաբանական կենտրոն
Առաջնահերթ խնդրում են մոտենալ երկրորդ դրական արյան խումբն ունեցող անձանց
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
Դեռ շատ կեղտեր են դուրս գալու ջրի երես. Արթուր Ղազինյան
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. 2020թ., սեպտեմբերի 26, պատերազմի նախորդ օրը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:48
Ալեքսեյ Սանդիկովը՝ ԱԺ տարածաշրջանային և եվրասիական ինտեգրման հարցերի հանձնաժողովի փոխնախագահ
ԱԺ տարածաշրջանային և եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի այսօրվա նիստում քննարկվում էր նաև հանձնաժողովի փոխնախագահի ընտրության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
ԱԱԾ-ում եկել են եզրակացության. ԱԺ դիմաց բողոքի ակցիան Արցախ պատերազմի ելքով չէր պայմանավորված
ԱԱԾ-ն տարածել է հաղորդագրություն, որտեղ ասված է. «Ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտում  շարունակվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
Դժվար պայմաններ Ղարաբաղի լեռներում, ուր կառուցվում են ռուսական փոքր ամրոցներ՝ մեկը մյուսի հետևից
Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում գտնվող ռուսական խաղաղապահ ուժերը շարունակում են ինտենսիվ աշխատանքը՝ անցակետերի ինժեներական կառույցների տեղադրման...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}