Քաղաքական 11:15 07/11/2019 Հայաստան

Արևելյան գործընկերությունը՝ «բուֆերային փոս» մասնակից երկրների համար

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

Նոյեմբերի 4-6-ը Ստոկհոլմում տեղի ունեցավ ԵՄ Արևելյան գործընկերության 10- ամյակին նվիրված հերթական նախարարական քննարկումը, որին մասնակցում էին գործընկերության մեջ ներառված վեց պետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները։ Միջոցառմանը, որը հյուրընկալել էր Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող երկրներից Շվեդիան, քննարկվեց գործընկերության ձեռքբերումները և տեղի ունեցավ մտքերի փոխանակում ԵՄ ու գործընկեր երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման հեռանկարների մասին։

Թե ինչ ձեռքբերումներ ունի Արևելյան գործընկերությունը, ինչքանով են անցած տասնամյակին կյանքի կոչվել դրա հռչակված նպատակները, կան տարբերվող մոտեցումներ։

Գնահատականների դիապազոնը սկսվում է կատարյալ ձախողում որակավորումից և շարունակվում մինչև աննախադեպ հաջողությունների մասին բարձրաձայնումներով։ Ինչպես հաճախ է լինում, ճշմարտությունը ինչ-որ տեղ մեջտեղում է։ Ընդունված է ասել, որ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում յուրաքանչյուր երկիր ԵՄ-ից ստանում է այնքան, ինչքան որ ուզում է կամ այնքան, որքան որ արժանի է։ Տարբեր հանգամանքներով պայմանավորված գործընկեր վեց երկրներն ունեն տարբեր հավակնություններ. Ուկրաինան, Վրաստանը և նաև Մոլդովան խոսում են անդամակցության հեռանկարից, Հայաստանը փորձում է ողջամիտ հավասարկշռություն հաստատել ԵՄ և ՌԴ հետ հարաբերություններում, Ադրբեջանը հետաքրքրված է ավելի շատ էներգետիկ ոլորտի համագործակցությամբ, իսկ Բելառուսը Եվրոպայի հետ համագործակցության հնարավորությունը օգտագործում է որպես լծակ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։

Չնսեմացնելով բոլոր ձեռքբերումները, որ ունեցել են գործընկեր երկրները արդիականացման ու զարգացման առումով, եթե Արևելյան գործընկերությունը դիտարկենք զուտ աշխարհաքաղաքական, կամ այսպես ասած «բարձր քաղաքականության» տեսակետից, ապա աչքի է զարնում մի հետաքրքիր ու անտեսված փաստ։ Արևելյան գործընկերությունը ըստ էության «բուֆերային» պետությունների գործընկերություն է։ Պետություններ, որոնք ընկած են Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև, որոնց նկատմամբ երկու կողմերն էլ պայքարում են տիրապետություն հաստատելու՝ մեկը ավելի կոշտ, մյուսն ավելի փափուկ միջոցներով։

Շվեդիայից զատ Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող մյուս երկիրը՝ Լեհաստանը, պատմության ընթացքում շատ է տառապել բուֆեր լինելու հանգամանքից: 18-րդ դարի վերջին Լեհաստանը երեք անգամ բաժանվել է մեծ հարևանների՝ Ռուսաստանի, Պրուսիայի և Ավստրիայի միջև։ 1939թ. Լեհաստանը Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտով հերթական անգամ բաժանվել է ԽՍՀՄ և հիտլերյան Գերմանիայի միջև։

Պատմական այս դառը փորձն աչքի տակ ունենալով՝ Լեհաստանը Արևելյան գործընկերությունն առաջ տանելով փորձում է աշխարհաքաղաքական բուֆերի գործառույթները փոխանցել հարևան երկրներին, ինչը, ելնելով Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններից, կարելի է ասել որոշակիորեն հաջողել է։ Ռուս-եվրոպական մրցապայքարը տեղափոխվել է Ուկրաինա, ինչը Լեհաստանի համար նվազ վնասով սցենարներից է։ Պատահական չէ նաև այն, որ Լեհաստանի համար անվտանգության հարցերով համար մեկ գործընկերը մնում է ԱՄՆ և ոչ թե Ֆրանսիան կամ Գերմանիան։

Բուֆերային երկրներ են նաև Հարավկովկասյան պետությունները ռուս-թուրքական, ինչպես նաև Արևմուտք-Ռուսաստան աշխարհաքաղաքական մրցակցության տեսանկյունից։ Ի տարբերություն Ուկրաինայի, Հարավային Կովկասում գուցե Եվրոպա-Ռուսաստան հակադրությունը պակաս լարված է, սակայն դա չփրկեց Վրաստանին տարածքային կորուստներից։

Եվ ինչքան էլ, որ ԵՄ ու գործընկեր երկրները փորձում են Արևելյան գործընկերությունը ներկայացնել որպես արժեքների վրա հիմնված գործակցություն, որն ուղղված է զարգացմանն ու ԵՄ համար ավելի բարենպաստ հարևանություն ունենալուն, Ռուսասատանի համար այն մնում է աշխարհաքաղաքական գործիք, որով Արևմուտքը փորձ է անում իր դիրքերն ամրացնել ռուսական «հետնաբակում»։ Այս մտայնության պայմաններում ռուսական կողմը նախապատվությունը տալիս է մրցակցության «կոշտ» միջոցներին, երբ զգում է բուֆերային պետություններից մեկի կորստի հավանականություն։ Կոշտ միջոցները ներառում են ռազմական գործողություններ, տարածքային վերաձևումներ, տնտեսական պատժամիջոցներ, «գազային» ճնշումներ և այլն։

Ուստի և Արևելյան գործընկերության զարգացման հաջորդ տասնամյակի համար պլաններ մշակելիս պետք է առանձնապես ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ գործընկեր երկրները դեռևս չեն կարող դուրս գալ «բուֆերային» փոսից, քանի որ դա չի ուզում ոչ Ռուսաստանը, և ինչքան էլ որ տարօրինակ չհնչի, ոչ էլ գործընկերության նախաձեռնող երկրներն ու ԵՄ-ն ընդհանրապես։ Բանն այն է, որ բուֆերից դուրս գալու երկու տարբերակ կա՝ անդամակցել ԵՄ-ին կամ միանալ Ռուսաստանի առաջնորդությամբ ստեղծված միավորումներին։ Երկու տարբերակն էլ եվրոպացիների համար այս պահին ընդունելի չէ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

12:36
Զոհրաբ Մնացականյանը հեռավար հանդիպում է ունեցել Նենսի Փելոսիի հետ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ աշխատանքային այցի շրջանակներում Հայաստանի ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հոկտեմբերի 23-ին հեռավար ձևաչափով հանդիպում...
Աղբյուր` Panorama.am
12:36
Հայտնաբերվել է արգելված հրապարակումների 160 դեպք
ՀՀ ոստիկանության ստորաբաժանումների ձեռնարկած միջոցառումներով, հոկտեմբերի 23-ի ժամը 15․00-ի դրությամբ, հայտնաբերվել է արգելված հրապարակումների...
Աղբյուր` Panorama.am
12:34
Քողարկող ցանցեր՝ դպրոցերից դեպի առաջնագիծ
Չնայած աշնանային արձակուրդին՝ այս օրերին հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում եռուզեռ է. ուսուցիչները, աշակերտներն ու ծնողները...
Աղբյուր` Panorama.am
12:27
ՏՄՊՊՀ. Ծաղկի գները 2-2․5անգամ նվազել են
ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի և ՀՀ ոստիկանության հետ համատեղ շարունակում է...
Աղբյուր` Panorama.am
12:16
Ադրբեջանի կողմից դիերի և ռազմագերիների հանդեպ անմարդկային վերաբերմունքի, գլխատման դեպքեր կան. Բեգլարյան
«Թշնամու կողմից թիրախավորվում են Մարտունի, Մարտակերտ քաղաքները և նրանց հարակից բնակավայրերը, ինչպես նաև Հադրութի շրջանի որոշ բնակավայրեր։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:15
Ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով զոհվել է 40 խաղաղ բնակիչ. ինֆոգրաֆիկա
Հայկական միասնական տեղեկատվական կենտրոնը ինֆոգրաֆիկա է հրապարակել՝ ներկայացնելով ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով քաղաքացիական զոհերի թիվն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Ամբողջ աշխարհում, նույնիսկ ԱՄՆ ամենաարդիական սպառազինության մեծամասնությունը, 80-ականների են. ՊՆ ներկայացուցիչ
Հանրային պահանջով և քարոզչական քննարկումներով պատերազմ չեն վարում։ 5-րդ ալիքի եթերում հարցազրույցի ժամանակ ասել է ՀՀ ՊՆ ներկայացուցիչ Արծրուն...
Աղբյուր` Panorama.am
12:02
Թուրքիան իր 1200 լեռնային հատուկ նշանակության զորքերը տեղափոխել է Բաքու, այնուհետև՝ արցախյան ճակատ
Թուրքիայից 1200 հատուկ ջոկատայիններ տեղափոխվել են Արցախյան ճակատ: yerkir.am-ի հաղորդմամբ, այս մասին հայտնում են Ստամբուլում @wargonzo նախագծի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:45
Կանադահայերը Օտտավայի խորհրդարանի մոտ պահանջել են ճանաչել Արցախի անկախությունը
Կանադայի տարբեր հատվածներում բնակվող հայերը բողոքի ակցիա են անցկացրել: Հայ համայնքի ներկայացուցիչներից «United Armenian Council of...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Իրավիճակը պետական սահմանի այդ հատվածում կայուն է. Արտակ Դավթյան
«Սահմանամերձ բոլոր բնակավայրերում կազմավորվել են ինքնապաշտպանական ջոկատներ: Նրանց խնդիրները հստակեցվել են: Նաև նշանակվել են...
Աղբյուր` Panorama.am
11:33
Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը փակ է՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են: Քաղաքացիների անվտանգության նկատառումներից...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Կան անհայտ կորած քաղաքացիներ, և ռիսկը մեծ է, որ նրանք ենթարկվել են ռազմական հանցագործությունների. Արցախի ՄԻՊ
«Առ այսօր մենք արձանագրել ենք ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով առնվազն 37 քաղաքացիական զոհ, և առնվազն 118 քաղաքացիական վիրավոր։...
Աղբյուր` Panorama.am
11:28
Ավստրալիայի Ռայդ քաղաքը կոչ է արել Դաշնային իշխանություններին ճանաչել Արցախի Հանրապետությունը
Ավստրալիայի Ռայդ քաղաքը, որն 2019 թ. Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի հետ բարեկամական հարաբերություններ հաստատելու մասին բանաձև է ընդունել, հանդես...
Աղբյուր` Panorama.am
11:19
Թշնամու կենդանի ուժի և ամրակառույցների ոչնչացումը
Արցախի պաշտպանության բանակը տեսանյութ է հրապարակել՝  ներկայացնելով  թշնամու կենդանի ուժի և ամրակառույցների ոչնչացումը։
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Սոսի Թաթիկյանը՝ ՄԱԿ-ին. Ի՞նչ պատահեց ձեր նպատակների հետ
Հանրային կառավարման մասնագետ Սոսի Թաթիկյանը դիմել է Միավորված ազգերի կազմակերպությանը՝ արտահայտելով  իր դժգոհությունն ու հիասթափությունն...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
24.10.2020. Կորոնավիրուսի 2213 նոր դեպք է գրանցվել, 16 մարդ մահացել է
Հայաստանում երեկ կատարվել է 4497 թեստավորում, որից հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 2213 նոր դեպք: Առողջացել է  425 մարդ։ Մեկ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:01
Համարյա ոչ մեկին չէի ճանաչում. ադրբեջանցի ռազմագերի
«Համարյա ոչ մեկին չէի ճանաչում»,- Արցախի տեղեկատվական շտաբի տարածած տեսանյութում ասում է մարտի դաշտում թողնված ադրբեջանցի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Վերջապես զբաղվեք Հայաստանում խաղաղության հարցով. Ալեքսիս Օհանյանը՝ ԱՄՆ կառավարությանը
«Այն, ինչ կատարվում է Արցախում, ողբերգություն է: Եթե իրական հրադադար չլինի, մի շարք դժբախտություններ տեղի կունենան»,- ինստագրամյան...
Աղբյուր` Panorama.am
10:24
ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակը կոչ է անում զինադադար հաստատել Ղարաբաղում
Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը Վաշինգտոնում հանդիպում է ունեցել ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսիի հետ։ Վերջինս հույս...
Աղբյուր` Panorama.am
10:12
Զոհրաբ Մնացականյանը հայտնել է Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակի պատճառով փախստականների թիվը
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հայտարարել է, որ Լեռնային  Ղարաբաղում վերջին  հակամարտության հետևանքով 90 հազար...
Աղբյուր` Panorama.am
09:49
Վաշինգտոնում Ադրբեջանին ճնշել են՝ հրադադար հաստատել
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ աշխատանքային այցի շրջանակներում ՀՀ արտգործնախարար նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է ԱՄՆ Ազգային անվտանգության...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
Ներկայումս տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում. ՊԲ
Գիշերվա ընթացքում արցախա-ադրբեջանական հակամարտության գոտում պահպանվել է հարաբերական կայուն-լարված իրադրություն: Առանձին հատվածներում շարունակվել...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Հրապարակ». Ծառուկյանը քաղխորհրդի նիստ է արել
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Կալանքից ազատվելուց հետո՝ երեկ, Գագիկ Ծառուկյանը քաղխորհրդի նիստ է անցկացրել։ Ի՞նչ է պատմել ԲՀԿ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:40
«Ժողովուրդ». «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոցը կրկին գնորդ չունի
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքում գտնվող գերթանկարժեք հինգաստղանի «Գոլդեն Փելիս»...
Աղբյուր` Panorama.am
09:37
«Ժողովուրդ». Կորոնավիրուսը կրկին խորհրդարան է հասել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Կորոնավիրուսը կրկին խորհրդարան է հասել: Վարակվածներ կան ինչպես պատգամավորների, այնպես էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:34
«Հրապարակ». Արայիկ Հարությունյանը սառը ջուր լցրեց հանրությանը ռազմահայրենասիրական լոլոներով կերակրող շրջանակների վրա
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Հանրությունը երեկ ակտիվորեն քննարկում էր Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանի՝ Պուտինին ուղղված բաց...
Աղբյուր` Panorama.am
09:30
«Ժողովուրդ». «Իհարկե, այն կվերլուծվի, բայց ավել բան այս պահին ասել չեմ կարող». Զատուլինը՝ Արայիկ Հարությունյանի նամակի մասին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի դիմումը կընդունվի ի գիտություն և, բնականաբար,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:09
Դաշնակահարուհի Լուսինե Խաչատրյանը Ֆրանկֆուրտում կնվագի հանուն Լեռնային Ղարաբաղի
Հայազգի անվանի դաշնակահարուհի Լուսինե Խաչատրյանը նոյեմբերի 7-ին Ֆրանկֆուրտի Միջազգային թատրոնում հանդես կգա բարեգործական համերգով։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
09:04
Զոհրաբ ՄՆացականյանը Վաշինգտոնի հետ բանակցությունները շատ արդյունավետ է գնահատել
Հայաստանի ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հայտարարել է, որ ԼՂ հարցով շատ արդյունավետ բանակցություններ են եղել Վաշինգտոնում։ Այդ մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}