Քաղաքական 11:15 07/11/2019 Հայաստան

Արևելյան գործընկերությունը՝ «բուֆերային փոս» մասնակից երկրների համար

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան

Նոյեմբերի 4-6-ը Ստոկհոլմում տեղի ունեցավ ԵՄ Արևելյան գործընկերության 10- ամյակին նվիրված հերթական նախարարական քննարկումը, որին մասնակցում էին գործընկերության մեջ ներառված վեց պետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները։ Միջոցառմանը, որը հյուրընկալել էր Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող երկրներից Շվեդիան, քննարկվեց գործընկերության ձեռքբերումները և տեղի ունեցավ մտքերի փոխանակում ԵՄ ու գործընկեր երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման հեռանկարների մասին։

Թե ինչ ձեռքբերումներ ունի Արևելյան գործընկերությունը, ինչքանով են անցած տասնամյակին կյանքի կոչվել դրա հռչակված նպատակները, կան տարբերվող մոտեցումներ։

Գնահատականների դիապազոնը սկսվում է կատարյալ ձախողում որակավորումից և շարունակվում մինչև աննախադեպ հաջողությունների մասին բարձրաձայնումներով։ Ինչպես հաճախ է լինում, ճշմարտությունը ինչ-որ տեղ մեջտեղում է։ Ընդունված է ասել, որ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում յուրաքանչյուր երկիր ԵՄ-ից ստանում է այնքան, ինչքան որ ուզում է կամ այնքան, որքան որ արժանի է։ Տարբեր հանգամանքներով պայմանավորված գործընկեր վեց երկրներն ունեն տարբեր հավակնություններ. Ուկրաինան, Վրաստանը և նաև Մոլդովան խոսում են անդամակցության հեռանկարից, Հայաստանը փորձում է ողջամիտ հավասարկշռություն հաստատել ԵՄ և ՌԴ հետ հարաբերություններում, Ադրբեջանը հետաքրքրված է ավելի շատ էներգետիկ ոլորտի համագործակցությամբ, իսկ Բելառուսը Եվրոպայի հետ համագործակցության հնարավորությունը օգտագործում է որպես լծակ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։

Չնսեմացնելով բոլոր ձեռքբերումները, որ ունեցել են գործընկեր երկրները արդիականացման ու զարգացման առումով, եթե Արևելյան գործընկերությունը դիտարկենք զուտ աշխարհաքաղաքական, կամ այսպես ասած «բարձր քաղաքականության» տեսակետից, ապա աչքի է զարնում մի հետաքրքիր ու անտեսված փաստ։ Արևելյան գործընկերությունը ըստ էության «բուֆերային» պետությունների գործընկերություն է։ Պետություններ, որոնք ընկած են Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև, որոնց նկատմամբ երկու կողմերն էլ պայքարում են տիրապետություն հաստատելու՝ մեկը ավելի կոշտ, մյուսն ավելի փափուկ միջոցներով։

Շվեդիայից զատ Արևելյան գործընկերության նախաձեռնող մյուս երկիրը՝ Լեհաստանը, պատմության ընթացքում շատ է տառապել բուֆեր լինելու հանգամանքից: 18-րդ դարի վերջին Լեհաստանը երեք անգամ բաժանվել է մեծ հարևանների՝ Ռուսաստանի, Պրուսիայի և Ավստրիայի միջև։ 1939թ. Լեհաստանը Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտով հերթական անգամ բաժանվել է ԽՍՀՄ և հիտլերյան Գերմանիայի միջև։

Պատմական այս դառը փորձն աչքի տակ ունենալով՝ Լեհաստանը Արևելյան գործընկերությունն առաջ տանելով փորձում է աշխարհաքաղաքական բուֆերի գործառույթները փոխանցել հարևան երկրներին, ինչը, ելնելով Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններից, կարելի է ասել որոշակիորեն հաջողել է։ Ռուս-եվրոպական մրցապայքարը տեղափոխվել է Ուկրաինա, ինչը Լեհաստանի համար նվազ վնասով սցենարներից է։ Պատահական չէ նաև այն, որ Լեհաստանի համար անվտանգության հարցերով համար մեկ գործընկերը մնում է ԱՄՆ և ոչ թե Ֆրանսիան կամ Գերմանիան։

Բուֆերային երկրներ են նաև Հարավկովկասյան պետությունները ռուս-թուրքական, ինչպես նաև Արևմուտք-Ռուսաստան աշխարհաքաղաքական մրցակցության տեսանկյունից։ Ի տարբերություն Ուկրաինայի, Հարավային Կովկասում գուցե Եվրոպա-Ռուսաստան հակադրությունը պակաս լարված է, սակայն դա չփրկեց Վրաստանին տարածքային կորուստներից։

Եվ ինչքան էլ, որ ԵՄ ու գործընկեր երկրները փորձում են Արևելյան գործընկերությունը ներկայացնել որպես արժեքների վրա հիմնված գործակցություն, որն ուղղված է զարգացմանն ու ԵՄ համար ավելի բարենպաստ հարևանություն ունենալուն, Ռուսասատանի համար այն մնում է աշխարհաքաղաքական գործիք, որով Արևմուտքը փորձ է անում իր դիրքերն ամրացնել ռուսական «հետնաբակում»։ Այս մտայնության պայմաններում ռուսական կողմը նախապատվությունը տալիս է մրցակցության «կոշտ» միջոցներին, երբ զգում է բուֆերային պետություններից մեկի կորստի հավանականություն։ Կոշտ միջոցները ներառում են ռազմական գործողություններ, տարածքային վերաձևումներ, տնտեսական պատժամիջոցներ, «գազային» ճնշումներ և այլն։

Ուստի և Արևելյան գործընկերության զարգացման հաջորդ տասնամյակի համար պլաններ մշակելիս պետք է առանձնապես ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ գործընկեր երկրները դեռևս չեն կարող դուրս գալ «բուֆերային» փոսից, քանի որ դա չի ուզում ոչ Ռուսաստանը, և ինչքան էլ որ տարօրինակ չհնչի, ոչ էլ գործընկերության նախաձեռնող երկրներն ու ԵՄ-ն ընդհանրապես։ Բանն այն է, որ բուֆերից դուրս գալու երկու տարբերակ կա՝ անդամակցել ԵՄ-ին կամ միանալ Ռուսաստանի առաջնորդությամբ ստեղծված միավորումներին։ Երկու տարբերակն էլ եվրոպացիների համար այս պահին ընդունելի չէ։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:42
Շաքարային դիաբետ ունեցող մարդիկ ավելի հաճախ չեն վարակվում COVID-19-ով, քան ընդհանուր բնակչությունը
Շաքարային դիաբետ ունեցող մարդիկ  ավելի հաճախ չեն  վարակվում COVID-19-ով, քան ընդհանուր բնակչությունը: Այնուամենայնիվ, լուրջ քրոնիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Թուրքիայի ռազմագործողության հետևանքով Իրաքում 20 ասորական գյուղ է դատարկվել
Եվրոպայի ասորիների միությունը (ESU) հայտարարություն է տարծել Թուրքիայի կողմից Իրաքի հյուսիսում իրականացվող «Pençe-Kartal»...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ՄԱԿ-ը հետկորոնավիրուսային աշխարհի երկու պատկեր է ներկայացրել
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը ներկայացրել է երկու սցենար, որոնք սպասում են աշխարհին կորոնավիրուսային պանդեմիկայից հետո, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:23
Միամտորեն մտածել ենք, թե պարոն Ալիևը ծանոթ է անտիկ պատմագրության ամենապոպուլյար գործերին. Մանե Գևորգյան
ՀՀ վարչապետի մամուլի քարտուղար Մանե Գևորգյանն անդրադարձել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ նախօրեին Խաթայի շրջանում Հայաստանի հասեցին հնչեցրած...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Microsoft-ը նախատեսում է գնել Warner Bros.Interactive-ը
Ամերիկյան Microsoft կորպորացիան մտադիր է գնել Warner Bros. Interactive-ը 4 մլրդ դոլարով։ Սա արվում է Xbox Series X սերիայի նոր բացառիկ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:07
Ռուսաստանում գրեթե 5 կգ զմրուխտ է հայտնաբերվել
Ռուսաստանի միակ՝ Մալիշևսկու զմրուխտի հանքավայրից միանգամից չորս հավաքածուներ են հայտնաբերվել` գրեթե 5 կգ ընդհանուր քաշով, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Ծովային ձկների մի մասը 20 տարվա ընթացքում կվերանան, եթե մարդկությունը շտապ միջոցներ չձեռնարկի
Ձկների տեսակների մեծ մասը, ըստ գիտնականների, ամբողջովին կվերանա մինչև 2048 թվականը: Պատճառները  ձկնորսությունն ու ծովերի աղտոտումն են,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:54
Կայացել է Հայաստան-ԵԽ 2019-2022 թթ. գործողությունների ծրագրի ղեկավար կոմիտեի հեռավար հանդիպումը
Հուլիսի 7-ին կայացել է  Հայաստան-Եվրոպայի խորհուրդ 2019-2022թթ. Գործողությունների ծրագրի Ղեկավար կոմիտեի հեռավար հանդիպումը: Ինչպես...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Թրամփի վարկանիշը Բայդենից ցածր է տասը տոկոսով
ԱՄՆ-ի Անկախության օրվա նախօրեին Ռաշմոր լեռան ստորոտում անցկացված միջոցառման ժամանակ հազարավոր ներկաներից շատերը դիմակ չէին կրում: Իսկ նախագահ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:40
Եվրոպայի 2020թ․ խճուղային հեծանվավազքի առաջնությունը կանցկացվի օգոստոսի 24-28-ը
Եվրոպայի  2020թ․ խճուղային հեծանվավազքի առաջնությունը կանցկացվի օգոստոսի 24-28-ը  Ֆրանսիայի Պլուե քաղաքում: Վերջնական  երթուղին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Բրիտանացիների շուրջ 57% -ը չի ցանկանում վերադառնալ գրասենյակային աշխատանքի
Կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու նպատակով հայտարարված կարանտինի ընթացքում տնից աշխատած  բրիտանացիները սահմանափակումների վերացումից հետո ևս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:27
Հովիկ Կեուչկերյանը հանդիպել է Խոակին Կապառոսին
Հայկական արմատներ ունեցող դերասան Հովիկ Կեուչկերյանը, ով հայտնի է «Թղթե տունը» հեռուստասերիալում մարմնավորած Բոգոտայի դերով,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:21
Չինաստանում երկվորյակ պանդաներ են սատկել
Չինական Սիչուան նահանգում հսկա պանդայի երկվորյակ ձագեր են սատկել, փոխանցում է «Գազետա.ռու»-ն։ Նշվում է, որ կենդանիների մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ճապոնիայի վարչապետ Աբե Շինձոյին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ճապոնիայի վարչապետ Աբե Շինձոյին Ճապոնիայի Կյուշու կղզուն պատուհասած ավերիչ ջրհեղեղի և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:10
Դժվար իրավիճակներում է, որ օգնության են հասնում լավագույն ընկերները. ԱԿԲԱ-ն աջակցել է «ՍՕՍ Մանկական Գյուղեր»-ին
ACBA Bank OJSC աջակցությամբ «ՍՕՍ Մանկական Գյուղեր»-ի 350 խոցելի ընտանիք ստացել է մեկ ամսվա համար նախատեսված սննդի փաթեթներ։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:04
Ճապոնիայում ռեկորդային անձրևի ու ջրհեղեղի հետևանքով զոհվել է առնվազն 18 մարդ
Ճապոնիայում փրկարարները սկսում են տասնյակ մարդկանց հուսահատ որոնումները, որոնք անհետացել են ռեկորդային անձրևների պատճառով երկրի Կյուշու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:50
Դոհայի գավաթի առանձին գործիքների խաղարկության ժամկետը հայտնի է
Ընթացիկ թագավարակը, ինչպես նաև Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի տեղափոխումը լուրջ փոփոխություններ է կատարել համաշխարհային սպորտի միջոցառումների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Լուկաշենկոն հարցազրույցի է եկել առանց կոշիկների
Լուկաշենկոյի հետ աշխատող լրագրողների մասին ֆիլմում՝ «Президентский Пул», ներկայացվել է այն պահը, երբ Բելառուսի նախագահը...
Աղբյուր` Panorama.am
18:34
Քաղաքական գործչին ուզում են ազատությունից զրկել մի հոդվածով, որով տուգանք է նախատեսվում. պաշտպան
«ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանն այս ողջ ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, իսկ խափանման միջոցը կիրառվում է, որպեսզի կանխեն անձի ոչ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:25
Արցախում առողջապահության ոլորտում անվճար առաջին ծրագրերը կյանքի են կոչվում
Նախագահ Հարությունյանը խորհրդակցություն է հրավիրել
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Նշանակվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրենը
Հուլիսի  6-ին  «Հայփոստ» ՓԲԸ դիտորդ խորհրդի նիստին կայացած մրցույթի արդյունքներով՝ «Հայփոստ» ՓԲԸ գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Դատարանը մերժեց դատախազների միջնորդությունը
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Աննա Դանիբեկյանի, որոշեց չբավարարել դատախազների միջնորդությունը, որով նրանք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Դատախազ Բաղդասարյան. Մեր միջնորդությունն ուղղված չէ իրավունքի սահմանափակմանը
«Մեր միջնորդությունն ուղղված չէ իրավունքի սահմանափակմանը, իրավունքի իրացման խոչընդոտմանը։ Երբեք։ Դրա վկայությունը դատական նիստերն ու դրանց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Ստուգումներով հայտնաբերվել է օրինախախտման 3437 դեպք
ՀՀ ոստիկանության արտաքին ծառայության ստորաբաժանումների արտակարգ ռեժիմով ծառայությունը շարունակվում է հանրապետության ողջ տարածքում։ Դրան զուգահեռ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Ոսկերիչների փողոցում հայտնաբերվել է նռնակ առանց պայթուցիչի և 23 հատ փամփուշտ
Երևանի  Ոսկերիչների փողոցի թիվ 1 հասցեի մոտակայքում հայտնաբերվել են Ֆ-1 տեսակի նռնակ առանց պայթուցիչի և 23 հատ 5․45 մմ տրամաչափի փամփուշտ,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:45
Հնդկական անվտանգության ուժերը գրոհային են ոչնչացրել
Պակիստանում գործող ահաբեկչական խմբավորումներից մեկի զինյալը սպանվել է Ջամուի և Քաշմիրի միության հարավում հնդկական անվտանգության ուժերի հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Մեկ օրում Իրանում COVID-19-ի հետևանքով մահացել է 200 քաղաքացի
Կորոնավիրուսային հիվանդության հետևանքով մահերի թիվը Իրանում հասել է 11,9 հազարի։ Միայն նախորդ օրվա ընթացքում հիվանդությունից մահացել է 200...
Աղբյուր` Panorama.am
17:24
Թռչնին բախվելուց հետո ինքնաթիռը շտապ վայրէջք է կատարել
«Delta Airlines»-ին պատկանող «Airbus A319» ինքնաթիռը վթարային վայրէջք է կատարել Նյու Յորքի օդանավակայանում `թռչունների...
Աղբյուր` Panorama.am
17:15
Վերաքննիչ դատարանը Գագիկ Ծառուկյանի գործով որոշումը կհրապարակի վաղը
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում, նախագահությամբ դատավոր Մխիթար Պապոյանի, ավարտվեց ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի գործով իր պաշտպանների և ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են
18:44 13/06/2020

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}