Հասարակություն 13:37 06/12/2019 Հայաստան

Հաստատվել է Հայաստանի հյուսիսում շրջակա միջավայրի թունավոր նյութերով աղտոտումը

Լոռու մարզի Ախթալա համայնքի Մեծ Այրում համայնքի բնակիչ Հարություն Դանիելյանը  երեք երեխա ունի: Նա մտահոգված է իր երեխաների առողջությամբ, ցանկանում է հեռանա այդտեղից, քանի որ  իր տնից 50 մետր հեռավորության վրա է գտնվում Ախթալայի հանքավայրի պոչամբարը:

«Երեխաները խաղում են դրսում, հանկարծ մեկի սիրտն է խառնում, մեկի գլուխն է ցավում: Ու դա հաճախ, պարբերաբար է տեղի ունենում: Հնարավոր չէ այդտեղ ապրել»,- ասում է Հարությունը, ով Երևան էր եկել մասնակցելու «Աղտոտված շրջակա միջավայրի ազդեցությունը Լոռու մարզի բնակիչների առողջության վրա» խորագրով համաժողովին:

Նա նշեց, որ 2013 թվականին երեխաներից մեկն ութ տարեկան էր, աղիքային վարակով տեղափոխել էին հիվանդանոց. «Ասում էին վարակը տարածվել է օդի կամ ջրի միջոցով: Հենց հիվանդանոցն էր դիմել առողջապահության նախարարությանը, մասնագետներ էին եկել: Հետո եկան մազի, սնունդի նմուշներ վերցրեցին, այգուց կարտոֆիլ հանեցին, տարան փորձաքննության, բայց ես այդպես էլ պատասխանները չեմ ստացել: Բայց դե գիտեմ, թե ինչն էր պատճառը: 

Կողքս ապրում է եղբայրս: Ինքն էլ չորս երեխա ունի: Նրանք էլ նույն խնդիրներն ունեն՝ սրտխառնոց, գլխացով: Փոքր երեխայի դեռ 40 օրականն էլ չի լրացել, տեղափոխել են հիվանդանոց ուռուցքով, պատասխանի ենք սպասում: Հավը պոչամբարի կողքերին է ման գալիս, կանաչ է ուտում, մենք ձուն ուտում ենք: Կով չունենք, հարևանից են կաթնամթերք վերցնում»,- պատմում է Մեծ Այրումի բնակիչը:

Նրա խոսքով, իրենց գյուղում երիտասարդներ չեն մնացել, բոլորը հեռանում են, քանի որ ապրել հնարավոր չէ: Ինքն էլ զինվորական է եղել, թողել է աշխատանքը, քանի որ ուզում է ընտանիքը վերցնել ու հեռանալ այդտեղից: Նրա միակ պահաջն է իրեն գումար տան այլ վայրում տուն գնելու համար:

«Ով ասում է թունավոր չէ այդտեղ, թող գա ինքն էլ ապրի, թող գա գործարանի տնօրենն ապրի: Ես այդտեղից ուզում եմ քոչեմ, գնամ, բա երեք երեխենին ի՞նչ անեմ ես»,- ասաց Հարություն Դանիելյանը:

Համաժողովի ընթացքում չեխական «Արնիկա»  քիմիական անվտանգության հարցերով զբաղվող կազմակերպությունն ու  ՀՀ Լոռու մարզի  «Համայնքային  համախմբման և աջակցության կենտրոն»  ՀԿ-ն  ներկայացրեցին Լոռու մարզի Ալավերդի և Ախթալա համայնքների տարածքներում քիմիական աղտոտվածության վերաբերյալ 2019թ-ին իրականացրած նոր հետազոտության արդյունքները: Միջոցառումը կազմակերպվել է «Ալավերդիում  և Ախթալայում արտադրական աղտոտումների խնդիրների լուծման որոշումների վրա քաղաքացիական հասարակության ազդեցության հզորացում» ծրագրի շրջանակներում, որն իրականացրել են «Արնիկա» չեխական կազմակերպությունը, «Համայնքային  համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ-ն և «ԷկոԼուր» տեղեկատվական ՀԿ-ն Չեխիայի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ:

Ուսումնասիրության համաձայն, Ալավերդու և Ախթալայի արդյունաբերական օբյեկտները թունավորում են հարակից տարածքները, ինչը մարդու վրա թողնում է  պոտենցիալ քաղցկեղածին ազդեցություն: Հետազոտվել են հողի, սննդի, մարդու մազերի նմուշները:  Նոր հետազոտություններով վերահաստատվել են ազատ տեղաշարժվող հավերի ձվերում դիօքսինների բարձր քանակությունների փաստը: Հետազոտության արդյունքները վկայում են, որ գյուղատնտեսական տարածքներն աղտոտված են ծանր մետաղներով: Պարզվել է, որ Ալավերդու պղնձաձուլարանը, ինչպես նաև «Ախթալա ԼՀԿ»-ի կողմից շահագործվող Շամլուղի պղնձի հանքավայրը և պոչամբարները, որոնք տեղակայված են անմիջապես Դեբեդ գետի հարևանությամբ, հարակից և ավելի հեռավոր տարածքների համար ծանր մետաղների աղտոտման  աղբյուր են: Ուսումնասիրությունը կատարել են հենց չեխ մասնագետները, նմուշների անալիզները կատարվել են Պրահայի Քիմիա-տեխնոլոգիական համալսարանի լաբորատորիաներում և Ազգային առողջապահության ազգային ինստիտուտում: Ուսումնասիրված տարածքների հողերի մեջ հայտնաբերվել են մկնդեղի, կադիումի, պղնձի, մոլիբդենի, նիկելի և կապարի բարձր պարունակություններ:

«Արնիկա» կազմակերպության տնօրեն Յինդրիխ Պետրլիկը ասաց, որ ծանր մետաղները հանդիսանում են տեղական արդյունաբերության կողմից արտադրվող վտանգավոր քիմիական նյութերի մի խումբ:

«Հետազոտության ժամանակ նմուշներում մեծ քանակությամբ ծանր մետաղներ ենք հայտնաբերել, հատկապես  մեծ է մկնդեղի քանակը: Մենք վերլուծեցիքն Ալավերդու հավերի ձվերի  նմուշները՝ դիօքսինների համար, արդյունքը հաստատեց նախորդ տարվա տեղական ձվերում հայտնաբերված այս քիմիական նյութերի տագնապալի քանակները: Դիօքսինները վտանգավոր են շատ փոքր կոնցետրացիաներում, և Ալավերդին, հավանաբար, լրջորեն աղտոտված է այդ քիմիական նյութերով»,- նշեց նա: 

Նրա խոսքով, արդյունաբերական գործարանները պետք է աշխատեն նոր տեխնոլոգիաներով, պոչամբարները ծանր մետաղների աղբյուր են:

«Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Օլեգ Դուլգարյանի խոսքով, նմուշառված տարածքների մեծ մասը կարելի է համարել աղտոտված:

«Քիմիական նյութերի պարունակությունը որոշ դեպքերում վտանգ է ներկայացնում շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության համար: Հողի բազմաթիվ նմուշներում ծանր մետաղների կոնցետրացիաները գերազանցում են տարբեր տեղական և միջազգային չափորոշիչներին»,- նշեց նա:

Օ.Դուլգարյանն ասաց, որ սկսած 2013-14 թվականներից Աղթալայի և Ալավերդու տարածաշրջանների բնակիչներից հաճախ են տարբեր հիվանդություններով հիվանդանալու մասին բողոքներ լսել, ոչ միայն չարորակ ուռուցքներ, նաև ստամոքսա-աղիքային, սիրտ-անոթային, գլխացավեր:

«Ըստ տարբեր ուսումնասիրությունների, Լոռու մարզում նման հիվանդությունները բարձր ցուցանիշ են գրանցել: Մինչդեռ մեր պետությունը չունի մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ազդեցության գնահատման կոնկրետ քաղաքականություն: Իշխանությունները, պետությունը պետք է մշակի և ներդնի չափորոշիչներ, մեխանիզմներ,  պետք է կատարի մարդկանց առողջության գնահատում տվյալ տարածաշրջանում»,- նշեց նա:

Օ. Դոլգարյանի խոսքով, կան մարդիկ, որոնք ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն են տուժել աղտոտված շրջակա միջավայրից, մասնավորապես գյուղատնտեսական հողերը դարձել են ոչ պիտանի:

«Կարծում ենք՝ այդ մարդկանց պետք է վերաբերմունք ցուցաբերել,  փոխհատուցում լինի կրած վնասների համար, իրականացվեն հետևանքների վերացման, կանխարգելիչ միջոցառումներ»,- ասաց նա:

Օ. Դուլգարյան նշեց, որ այսօր Հայաստանն ունի թափոնների կառավարման խնդիր, տեղի է ունենում թափոնների փնթի կառավարում, պոչամբարները գտնվում են ուղիղ գյուղերի մեջ, դրանց շուրջ բնակվում են մարդիկ, պոչամբարներից անընդհատ լինում են  հոսքեր դեպի գետեր: Որպես օրինակ նշեց Դեբեդ գետը,  որի ջրով մարդիկ իրենց այգիներն են ոռոգում:

«Մենք ունենք արդյունաբերության ոլորտում որակյալ գործունեության և թափոնների կառավարման խնդիր: Այս պահի դրությամբ, կարծես թե, խնդիրները շարունակվում են, հստակություն չկա, թե ինչպես պետք է դրանք լուծվեն:  Կարծում եմ՝ ամենաազդեցիկ փաստն այն է, որ կոնկրետ մարդիկ կրել են վնասներ, տարածաշրջանում օրեցօր սոցիալական վիճակը վատթարանում է, գյուղատնտեսությունն անկում է ապրում, մարդկանց մոտ առողջական խնդիրներ են առաջանում:  Պետք է զբաղվել այդ խնդիրներով: Դրանց անդրադառանալով՝ կարող ենք լուծել այն գլոբալ խնդիրները, որոնք առկա են ոլորտում»,- ասաց «Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ նախագահը:

Panorama.am-ի հարցին, թե արդյո՞ք այս ուսումնասիրությունն ուղարկել եք պատկան մարմիններին և կոնկրետ ի՞նչ առաջարկություններ եք արել, Օ. Դուլգարյանն ասաց, որ անպայման ուղարկելու են:

«Մենք ունենք պոչամբարների ռեկուլտիվացիայի  պլան, սակայն այս պարագայում առաջնահերթ մեր առաջարկությունները վերաբերում են առողջապահական գնահատումներ իրականացնելուն: Մարդիկ ահազանգում, են առողջության հետ կապված խնդիրներով, տվյալներ ունենք հողի, սննդի աղոտվածության մասին, պետական քաղաքականության մակարդակով պետք է իրականացվի այդ գնահատումը,  որպեսզի հասկանանք՝  ինչ ենք անում, ուր ենք գնում»,-  նշեց «Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Օլեգ Դուլգարյանը:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:13
Դատարանը թույլ չտվեց Մանվել Գրիգորյանին տեղափոխել Ֆրանսիա
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանն այսօրվա նիստում մերժեց ԵԿՄ նախկին նախագահ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Մանվել Գրրիգորյանի պաշտպանների...
Աղբյուր` Panorama.am
16:04
Նվիրատվությունները գաղտնի չեն եղել. Փամբուխչյան
«Քաղաքապետարանը ծածուկ արել է ինչ-որ գործեր, որոնցում ակնհայտ կան ողջամիտ կասկածներ կոռուպցիայի մասին»,- խորհրդարանում ասաց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
Սերժ Սարգսյանի փաստաբանական թիմ. Տվյալներն աղաղակում են հանցագործության դեպքի բացակայության մասին
ՀՀ երրորդ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի փաստաբանական թիմը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որտեղ ասված է. «Ի պատասխան բազմաթիվ լրատվամիջոցների՝...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
«Լիդիան», թե՝ ոչ, Ամուլսարը՝ սար
Ամուլսարի ոսկու հանքավայրեր տանող ճանապարհը շարունակում է փակ մնալ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության համար: Հարակից բնակավայրերից...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Ոստիկանների նկատմամբ բռնություն գործադրելու կասկածանքով երկու անձ ձերբակալվել է
Քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ՝ ՀՀ ոստիկանության ծառայողների նկատմամբ բռնություն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:20
Սպանդանոցներ. Ռեֆորմը պետք է, բայց խնդիրները լուծելուց հետո
Կենդանիների սպանդանոցային պարտադիր մորթի դեմ օրեր շարունակվող բողոքի ակցիաների մասնակիցները դեռևս միասնական պահանջ չունեն։ Նրանց մի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Հայ ֆուտբոլիստուհու գեղեցիկ հարվածը
Հայ ֆուտբոլասերներին արդեն հայտնի,  ԱՄՆ-ում հանդես եկող Նենսի Ավեսյանըսիրողական թեքբոլի է մասնակցել՝ կատարելով գեղեցիկ հարված, ինչն էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:52
Չեմ կարծում՝ կիսանախագահական համակարգի անցում լինի. Բադասյան
«Կարծում եմ, որ կիսանախագահական համակարգի անցում լինելու հարցը չի քննարկվի»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ արդարադատության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:47
Իսպանիայում «Գլորիա» փոթորկի արդյունքում 4 մարդ է զոհվել
Իսպանիայում առնվազն 4 մարդ է զոհվել՝ երկրին հարվածած Գլորիա փոթորկի հետևանքով: Որոշ տեղերում քամու ուժգնությունը հասնում է 100 կմ/ժամի: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
14:37
Կեսարիայի հայկական ժայռափոր եկեղեցին ավերվել է գանձագողերի կողմից
Թուրքիայի ներկայիս Կայսերի (պատմ. Կեսարիա) քաղաքի Մելիքգազի շրջանի Բաղփընար թաղամասում գտնվող հայկական Սուրբ Աստվածածնի ավետման ժայռափոր...
Աղբյուր` Panorama.am
14:31
Լոռին վերսկսել է մարզումները
Վանաձորի «Լոռին» իսպանացի մասնագետ Դավիդ Կապանյայի գլխավորությամբ վերադարձել է արձակուրդից ու սկսել մարզումները: «Ցուրտը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Թադևոս Ավետիսյան. ԱՍՀ նախարարությունը չապահովեց օրենքի պահանջի կատարումը. բարեփոխումների ժամկետները նորից հետաձգելու են
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանն իր հոդվածում գրում է. «Շարունակվում է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:17
Գյուղացիները շարունակում են փակել ճանապարհները
«Ի՞նչ է, չէին կարող մի քանի հոգու ընդունել, նստել, խոսել, հասկանալ, թե ինչպես է լինելու, երբ որ պրակտիկա չենք անցել»:
Աղբյուր` Panorama.am
14:15
Սա Ազգային ժողո՞վ է, թե՞ ազգային քուչա, որ այդ մակարդակի եք իջեցնում. Հայկ Կոնջորյան
 «Պարոն Աբովյան, Դուք իսկապես չե՞ք հասկանում, թե ասվածի մեջ ինչ խնդիր կար, թե՞ ձևացնում եք, թե չեք հասկանում»,- այսօր Ազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
14:06
Կարեն Քոչարյան. Պետք է նստել սեղանի շուրջ ու բանակցել
«Երկրում սարսափելի մթնոլորտ է, որի մասին ես արդեն մեկ տարի խոսում եմ: Այդ մթնոլորտը պետք է վերացնել, ընդ որում՝ արմատախիլ անել»,-...
Աղբյուր` Panorama.am
14:04
Կստեղծվի քննիչ հանձնաժողով, որը կուսումնասիրի քաղաքապետարան-նվիրատու հարաբերությունները
Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության թափանցիկությունն ստուգելու համար կստեղծվի ԱԺ քննիչ հանձնաժողով։ Տարբեր սուբյեկտների կողմից Երևանին...
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Խաչատուրովի փաստաբան. Այսուհետ ես դատական նիստերի ընթացքում որդեգրելու եմ համանման վարքագիծ
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի նստավայրում ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական նիստի ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:59
Պոմպեո. ԱՄՆ-ն Վենեսուելայում իշխանափոխության նախագիծ է պատրաստում
ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ասել է, որ Վաշինգտոնը Վենեսուելայում իշխանափոխության նախագիծ է պատրաստում, որը ներառում է նախագահ Նիկոլաս...
Աղբյուր` Panorama.am
13:47
ՄԱԿ աշխատանքային խումբը վերանայելու է Հայաստանում մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակը
ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի համընդհանուր պարբերական վերանայման (UPR) աշխատանքային խումբը կդիտարկի Հայաստանում մարդու իրավունքների...
Աղբյուր` Panorama.am
13:38
Ստոլտենբերգ. ՆԱՏՕ-ն ունի անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք ընդունակ են դիտարկել Ռուսաստանի խորքերը
ՆԱՏՕ-ի «Global Hawk» նոր ռազմավարական անօդաչուները կկարողանան դիտարկել այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում Ռուսաստանի տարածքում։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
13:29
Փաստաբանի և վստահորդի խոսակցության գաղտնալսման հետ կապված ՔԿ-ում իրականացվում է նախնական ուսումնասիրություն
Հունվարի 20-ին ՀՀ Փաստաբանների պալատը հաղորդագրություն է տարածել՝  «Տեղի է ունեցել փաստաբանի և վստահորդի միջև խոսակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
13:23
Ռոբերտ Քոչարյանի և Արմեն Գևորգյանի փաստաբանները հրաժարվել են մասնակցել այսօրվա դատական նիստին
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի նստավայրում քիչ առաջ մեկնարկեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:16
Մարդասիրական օգնության համար ԵՄ-ն հատկացնում է 900 միլիոն եվրո
Եվրոպական հանձնաժողովը հաստատեց 900 միլիոն եվրո բյուջեն, որը նախատեսված է այն երկրներին օգնելու հաար, որոնք տառապում են մարդասիրական...
Աղբյուր` Panorama.am
13:11
Տենց տղա չկա, որ իմ թասիբին կպնի. Գևորգ Պետրոսյան
«Իսկ հետաքրքիր ա՝ դուք ի՞նչ նկատի ունեք 3 տառով բառի մասին խոսելով»,- խորհրդարանում լրագրողների հետ զրույցում ասաց ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:04
Աշոտ Խաչատրյան. Գազի գնի թանկացման համար վճարվելու է սպառողի գրպանից
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» ներկայացուցիչ Աշոտ Խաչատրյանն այսօրվա հոդվածում անդրադարձել է գազի սակագնին. «2019թ. հունվարի...
Աղբյուր` Panorama.am
12:59
ՅՈՒՆԻՍԵՖ. Հայաստանյան բուհերում ծայրահեղ աղքատ ընտանիքների երեխաներ չեն սովորում
Հայաստանում զրոյից հինգ տարեկան երեխաների ընդգրկվածությունը նախադպրոցական հաստատություններում կազմել է 33%. քաղաքներում` 38%, գյուղերում` 23%:...
Աղբյուր` Panorama.am
12:48
Աներձագին դանակահարած տղամարդը գրավով ազատ է արձակվել
Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ձեռնարկված քննչական, դատավարական...
Աղբյուր` Panorama.am
12:37
Ինչպես կարողացավ Մարիա Գևորգյանը մեկնարկում պարտվելուց հետո նվաճել չեմպիոնի կոչումը
Երևանի Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տանն  ավարտվեցին Հայաստանի տղամարդկանց և կանանց  բարձրագույն խմբի առաջնությունները: Մասնակցեցին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:32
Բաբաջանյանը սադրում է` ուղիղ և անուղղակի. ԲՀԿ
«Արդեն որերորդ անգամ պարոն Բաբաջանյանը սադրում է»,- խորհրդարանում «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից ասաց Արման...
Աղբյուր` Panorama.am
12:26
Պուտինը շնորհավորել է Խառատյանին՝ ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը շնորհավորել է դերասան և պրոդյուսեր Դմիտրի Խառատյանին՝ 60-ամյակի կապակցությամբ: Այս մասին գրում...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}