Հասարակություն 09:00 07/12/2019 Հայաստան

31 տարի. Չսպիացած վերք

1988 թվական դեկտեմբերի 7. ժամը 11 անց 41րոպե 22,7 վայրկյան. ցնցվեցին Հայաստանի հյուսիսային շրջանները: Երկրաշարժը ընդգրկել է Հայաստանի տարածքի մոտ 40 տոկոսը, ուր ապրում էր 1 միլիոն մարդ: Ուղիղ 31 տարի է անցել Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի ու ավերիչ երկրաշարժից։ 

Ուժգնությունն էպիկենտրոնում գնահատվել է 10 բալ: Ավերման գոտին, որտեղ երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8 բալ և ավելին, ընդգրկել է երեք հազար քառ. կմ տարածություն: Տուժել են 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ: Անօթևան են մնացել 514 հազար մարդ: Տարբեր աստիճանի վնասվածքներ են ստացել մոտ 20000 մարդ, որոնցից հոսպիտալացվել են 12500 մարդ, զոհվել է 25000 մարդ: Զոհեր շատ են եղել հատկապես Գյումրիում (մոտ 15-17 հազար մարդ) և Սպիտակում (4 հազար մարդ):

Ավերվել է ՀՀ-ի ամբողջ բնակֆոնդի 17 տոկոսը, դադարել են գործել 170 արդյունաբերական ձեռնարկություն, մեծ վնաս է հասցվել գյուղերին և ագրոարդյունաբերական համալիրին: Մեծ վնաս է հասցվել նաև ճարտարապետական, պատմական, արվեստի հուշարձաններին, տուժել է ժողկրթության 917 օջախ: Երկրաշարժի հետևանքով զանգվածային վնասվածքների և փլուզումների են ենթարկվել հազարավոր շինություններ:

Ազգաբնակչության և փրկարարների ջանքերով փլատակներից, զոհված կամ կենդանի, հանվել է ավելի քան 45000 մարդ, հոսպիտալացվել 12500 մարդ:

1988թ. դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի նման ավերիչ ուժի երկրաշարժեր երկրագնդի վրա, միջին հաշվով, տարեկան լինում են 15-20 հատ: Ինչպես ամեն մի ուժեղ երկրաշարժ, այնպես էլ Սպիտակի երկրաշարժը, ունի իր որոշակի առանձնահատկությունները:

Վնասների հիմնական պատճառներն են`
1. Հանրապետության ողջ տարածքում թերագնաատված էր սեյսմիկ վտանգը, քանի որ մասնագետների կողմից այդ գոտու սեյսմիկ վտանգը գնահատված էր 7-8 բալ և դա այն դեպքում, երբ 1988թ երկրաշարժի ուժգնությունը Սպիտակում գնահատվեց 10, Ստեփանավանում` 9, Վանաձորում` 8-9 բալ:
2. Աղետի հետևանքներն ուսումնասիրող հատուկ կառավարական հանձնաժողովը հայտնաբերել է, որ թույլ էին տրված որոշակի սխալներ շենքերի և կառույցների նախագծման ժամանակ: Այսինքն` խախտված էին սեյսմակայուն շինարարության չափանիշներն ու կանոնները:
3. Ցածր է եղել շինարարության որակը: Կոպտորեն խախտվել է շինարարության տեխնոլոգիան, շինանյութերը չեն համապատասխանել պետստանդարտին:
4. Երկրաշարժի ժամանակ Գյումրի քաղաքի տարածքում գետնի տատանման գերակշռող պարբերության մեծությունը կազմել է մոտավորապես 0,4-0,8 վրկ., որը շատ մոտ է բարձրահարկ շենքերի հիմնական ձևերի սեփական տատանումների պարբերությունների մեծություններին: Նման դեպքերում առաջ են գալիս, այսպես կոչված, ռեզոնանսային անցանկալի երևույթներ` բերելով տատանումների ամպլիտուդաների աճին և շատ հաճախակի շենքերի փլուզմանը:
5. Երկրաշարժի տևողությունը (մինևչ 5 րոպե) և կրկնվող ցնցման փաստը, որի դեպքում շինությունների մեծամասնությունը չհասցրեցին «վերականգնվել» հիմնական ցնցումից:
6. Տատանումների ուղղահայաց բաղադրիչների զգալիությունը:
7. Թերագնահատվել է տարածքի սեյսմիկ վտանգը, հաշվի չեն առնվել տեղանքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանների առանձնահատկությունները:
8. Շատ զոհերի պատճառ դարձան փրկարական աշխատանքների ձգձգումն ու ոչ ժամանակին կազմակերպումը:
9. Ազգաբնակչության համապատասխան հմտությունների և իրազեկման բացակայությունը էքստրեմալ պայմաններում:

Երկրաշարժից անմիջապես հետո տարբեր երկրներից հումանիտար օգնության բեռներով Հայաստան էին գալիս օդանավեր, գնացքներ, ավտոմեքենաների շարասյուններ։ Համակողմանի օգնությանը մասնակցում էին աշխարհի 113 երկրներ, բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններ։ Վրաստանից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ղաղախստանից և ԽՍՀՄ մյուս Հանրապետություններից Հայաստան էին ժամանել հազարավոր փրկարարներ, բժիշկներ, շինարարներ և այլ մասնագետներ։ Նրանք իրենց հետ բերում էին սննդամթերք, բժշկական սարքավորումներ, դեղորայք, վրաններ, շինարարական տեխնիկա և այլն։ 

Մինչ օրս երկրաշարժի հասցրած վնասն ամբողջությամբ վերականգնված չէ, աղետի գոտի հասկացությունը վերացված չէ. կան ընտանիքներ, որոնք դեռ շարունակում են բնակվել  վագոն-տնակներում՝ սպասելով, թե երբ պետք է իրենց բնակարան ստանալու հերթը հասնելու։ Այս ուղղությամբ արդեն մեկ տասնամյակից ավելի աշխատանք է տարվում։  Երկրաշարժի ժամանակ տուծաժները դժվարությամբ են հիշում չարաբաստիկ այդ օրն ու աչքերին արցունքներով խոսում այն մասին, թե ինչ են ապրել, ինչի են ականատես եղել երկրաշարժից հետո։ 

«Մի ոտքս անշարժացած էր, քարի տակ էր մնացել, երեխայի ու պանելի մեջտեղում մի ձեռքս եմ դրել։ Երեխան մնացել էր երկու շապիկով, մի ձեռքս էլ դրել էի թոքերին, որ չմրսի։ Այդ ժամանակ Մարիամը մոտ երեք ու կես ամսական էր։ Դեկտեմբերի 12-ին դարձավ չորս ամսական, դեկտեմբերի 14-ին մեզ փլատակներից հանեցին։ 7 օր 6 ժամ 40 րոպե մնացել ենք պանելների տակ։ Երբ դուրս եկա, մազերս ամբողջությամբ սպիտակած էին»,-Panorama.am-ին մեկ տարի առաջ պատմել էր  Էմմա Հակոբյանը։

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

20:46
Սամվել Կարապետյանը կաջակցի բեյրութահայերին ու կօգնի վերականգնել պայթյունի հետևանքով վնասված եկեղեցին
Սամվել Կարապետյանի նախաձեռնությամբ «Տաշիր» բարեգործական հիմնադրամը 200 հազար ԱՄՆ դոլար կհատկացնի Բեյրութի Սուրբ Գևորգ հայկական...
Աղբյուր` Panorama.am
20:39
Օգոստոսի 4-ի դրությամբ կայացվել է 4950 կազմակերպության գործունեության դադարեցման որոշում
Պարետի կողմից սահմանված նորմերի խախտման դեպքերով՝ օգոստոսի  4-ի դրությամբ կայացվել է  4950 կազմակերպության գործունեության ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Ամուլսարում իրավիճակը թեժանում է․կան բերման ենթարկված քաղաքացիներ
Ամուլսարում իրավիճակը սրվում է,ոստիկանները պատ են կազմել՝ ցանկանում են բացել փակ ճանապարհը։Բերման են ենթարկվել քաղաքացիներ։ Վայոց ձորի ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Սեփականատերը իրավասու է անարգել իրականացնելու իր սեփականության իրավունքը․«Լիդիան»
«Լիդիան» ընկերությունը հաղորդագրություն է տարածել, որում մասնավորապես ասվում է․ «Ամուլսարի մատույցներում ապօրինություն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:22
Օգնություն Լիբանանին
ՀՀ կառավարությունը՝ Արտաքին գործերի նախարարության և Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի միջոցով մշտական կապի մեջ է Լիբանանի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:17
Այա Սոֆիա տաճարում մահացել է մզկիթի սպասավորը
Այա Սոֆիայի սպասավոր Օսման Ասլանը հենց տաճարում  մահացել է սրտի կաթվածից, փոխանցում է ria.ru-ն: Նշենք, որ հուլիսի 10-ին Թուրքիայի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
Թուրք կուսակցապետը սպառնացել է Հայաստանին
Թուրքիայի ծայրահեղ ազգայնական «Մեծ միություն» կուսակցության (BBP) նախագահ Մուստաֆա Դեսթիջին կուսակցական կենտրոնական գրասենյակում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:53
Կրկին խախտումներ՝ Ծաղկաձորի հյուրանոցներում. ԱԱՏՄ
Հաշվի առնելով ներքին զբոսաշրջության ակտիվությունը՝ ՀՀ առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինն այսօր ևս շարունակել է լայնածավալ ստուգայցերը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Վագոն-տնակները լավ առիթ են, որպեսզի ժողովուրդը դուրս գա և սպասի վերջնական հարցի պատասխանին․Շ․Բունիաթյան
Ամուլսարում բողոքի ակցիան շարունակվում է։ Ջերմուկցիներից, բնապահպանական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներից բացի, ներկա են նաև մեծ թվով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:32
Ապամոնտաժվում են «Սպիտակ Շորժա» հանգստի գոտու ապօրինի տաղավարները
ՀՀ ՇՄՆ «Սևան ազգային պարկ»  ՊՈԱԿ-ից հայտնում են․ «Շրջակա միջավայրի նախարար Ռոմանոս Պետրոսյանի կարգադրությամբ և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը սկսել է Լիբանանի հայ համայնքի կարիքների գնահատման և վերլուծության գործընթաց
Այսօր՝ վաղ առավոտից, Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը և անձամբ Գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանը կապ են հաստատել Լիբանանի հայ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:13
Կենտրոնում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ, վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Լոռու Դարպաս գյուղում կատարված սպանությունը բացահայտված է
Օգոստոսի 3-ին, ժամը 23.05-ին, Վանաձորի շտապօգնության կայանից ոստիկանության Գուգարքի բաժնում հաղորդում էր ստացվել, որ Դարպաս գյուղի Գործարանային...
Աղբյուր` Panorama.am
19:01
Շաբաթական կտրվածքով ունենում ենք 50-100 նվազ դեպք մեկ օրվա հաշվարկով․Թորոսյան
Կրկին պետք է ուժեղացնենք կանոնների պահպանումը։ Այս մասին պարետատան նիստից հետո կայացած ճեպազրույցի ընթացքում ասաց ՀՀ առողջապահության նախարար...
Աղբյուր` Panorama.am
18:53
Ավարտվել է 69-ամյա տղամարդու մահվան ելքով ավտոպատահարի դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Արմավիրի մարզային քննչական վարչության Վաղարշապատի քննչական բաժնում ավարտվել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Դավթաշենում վաղը ջուր չի լինի
«Վեոլիա Ջուր» ընկերությունը տեղեկացնում է իր հաճախորդներին և սպառողներին, որ վթարային աշխատանքներով պայմանավորված, ս.թ. օգոստոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:36
Արտակարգ դրությունը ևս մեկ ամսով կերկարաձգվի.
Հայաստանում արտակարգ դրությունը երկարաձգվելու է ևս մեկ ամսով, որը կլինի վերջին երկարաձգումը։ Այդ մասին պարետատան նիստից հետո տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
ՍԱՏՄ. Կասեցվել է շուրջ երեք տասնյակ տնտեսվարողների գործունեությունը
Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի տեսուչներն այսօր Երևանում և հանրապետության մարզերում կասեցրել են սննդի շղջայում գործող շուրջ երեք...
Աղբյուր` Panorama.am
18:23
Դիմակի պարտադիր կրումը բաց և փակ տարածքներում շարունակվելու է
Նոր տիպի կորոնավիրուսով պայմանավորված իրավիճակը ՀՀ-ում  բարեբախտաբար շարունակում է բարելավվել։ Այս մասին պարետատան նիստից հետո կայացած...
Աղբյուր` Panorama.am
18:20
Մահացած հայերի թիվը հասավ 11-ի․ հայ համայնքի շրջանում ՀՀ վերադառնալ ցանկացողներ կան. Լիբանանահայ գործիչ
«Բեյրութում տեղի ունեցած աննախադեպ պայթյունի հետևանքով հայազգի մահացածների թիվն այս պահի դրությամբ, դժբախտաբար, 11-ն է»,- 168․am-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:15
ՊՆ. Նորակոչիկների երդման արարողությանը ծնողները չեն մասնակցի
Նոր կորոնավիրուսային վարակով պայմանավորված, ՀՀ զինված ուժերում, զինծառայողների առողջական վիճակի և հնարավոր բարդություններից խուսափելու համար,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:10
Փաշինյանն ընդունել է տեքստիլի ոլորտի ընկերությունների ներկայացուցիչներին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է տեքստիլի ոլորտում գործունեություն ծավալող ընկերությունների ներկայացուցիչներին: Կառավարությունից հայտնում...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Սոչիում արջերը հոշոտել են 11-ամյա տղայի
Սոչիի Դագոմիսի գյուղում երկու արջ հոշոտել են չփակված դարպասից թռչնաբուծարանի տարածք մտած 11-ամյա տղայի, հարուցվել է քրեական գործ, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:42
Անգլիայում տղամարդը ամուսնության առաջարկ անելիս հրդեհել է տունը
Անգլիայում տղամարդը ցանկացել է ամուսնության առաջարկություն անել ընկերուհուն, սակայն պատահմամբ հրդեհել է տունը, գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Արթուր Վանեցյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Արամ Ա-ի հետ, ցավակցական նամակ հղել Լիբանանի դեսպանին
«Հայրենիք» զարգացման հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի և «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանն այսօր...
Աղբյուր` Panorama.am
17:23
Փաստաբան. Ալեն Սիմոնյանի հոգեկան խիստ հուզմունքի մասին խոսելը անթույլատրելի է
«Ադեկվադ» միաբանության հիմնադիր Արթուր Դանիելյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործ նախաքննության ավարտի մասին ՀՔԾ հաղորդագրության մեջ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
Շենգավիթի ղեկավարը հորդորում է սեփական միջոցներով ապամոնտաժել ավտոտնակները
Շենգավիթ վարչական շրջանի ղեկավար Ռազմիկ Մկրտչյանը դիմել է շրջանի բնակիչներին՝ հորդորելով սեփայշկան միջոցներով ապամոնտաժել  ինքնակամ զավթած...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Նախագահ Քոչարյանն իր խորին վշտակցությունն է հայտնում բարեկամական Լիբանանին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Քոչարյանն իր խորին վշտակցությունն է հայտնում բարեկամական Լիբանանին՝ նախօրեին տեղի ունեցած ողբերգության կապակցությամբ։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:46
«Ամուլսարն ու Նիկոլ Փաշինյանի խիղճը»
«Ամուլսարի խնդիրները խիստ բնապահպանական են։ Եվ մենք պետք է ականատես լինեինք բնապահպանների և գիտնականների հետ քննարկումների, սակայն վերջին...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Փաստաբան. Ոստիկանների գործողությունները կանգնեցնելու միակ ձևը ձեռնամարտն է
M Group ընկերությունում քրեական ոստիկանության աշխատակիցների գործողությունները փաստաբան Ամրամ Մակինյանն աննորմալություն է որակում։ «Ես...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Ցուցադրվեցին  ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները
15:41 21/07/2020

Ցուցադրվեցին ԶՈՒ ստորաբաժանումների կողմից խոցված ադրբեջանական ԱԹՍ-ների մնացորդները

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}