Հասարակություն 09:00 07/12/2019 Հայաստան

31 տարի. Չսպիացած վերք

1988 թվական դեկտեմբերի 7. ժամը 11 անց 41րոպե 22,7 վայրկյան. ցնցվեցին Հայաստանի հյուսիսային շրջանները: Երկրաշարժը ընդգրկել է Հայաստանի տարածքի մոտ 40 տոկոսը, ուր ապրում էր 1 միլիոն մարդ: Ուղիղ 31 տարի է անցել Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի ու ավերիչ երկրաշարժից։ 

Ուժգնությունն էպիկենտրոնում գնահատվել է 10 բալ: Ավերման գոտին, որտեղ երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8 բալ և ավելին, ընդգրկել է երեք հազար քառ. կմ տարածություն: Տուժել են 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ: Անօթևան են մնացել 514 հազար մարդ: Տարբեր աստիճանի վնասվածքներ են ստացել մոտ 20000 մարդ, որոնցից հոսպիտալացվել են 12500 մարդ, զոհվել է 25000 մարդ: Զոհեր շատ են եղել հատկապես Գյումրիում (մոտ 15-17 հազար մարդ) և Սպիտակում (4 հազար մարդ):

Ավերվել է ՀՀ-ի ամբողջ բնակֆոնդի 17 տոկոսը, դադարել են գործել 170 արդյունաբերական ձեռնարկություն, մեծ վնաս է հասցվել գյուղերին և ագրոարդյունաբերական համալիրին: Մեծ վնաս է հասցվել նաև ճարտարապետական, պատմական, արվեստի հուշարձաններին, տուժել է ժողկրթության 917 օջախ: Երկրաշարժի հետևանքով զանգվածային վնասվածքների և փլուզումների են ենթարկվել հազարավոր շինություններ:

Ազգաբնակչության և փրկարարների ջանքերով փլատակներից, զոհված կամ կենդանի, հանվել է ավելի քան 45000 մարդ, հոսպիտալացվել 12500 մարդ:

1988թ. դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի նման ավերիչ ուժի երկրաշարժեր երկրագնդի վրա, միջին հաշվով, տարեկան լինում են 15-20 հատ: Ինչպես ամեն մի ուժեղ երկրաշարժ, այնպես էլ Սպիտակի երկրաշարժը, ունի իր որոշակի առանձնահատկությունները:

Վնասների հիմնական պատճառներն են`
1. Հանրապետության ողջ տարածքում թերագնաատված էր սեյսմիկ վտանգը, քանի որ մասնագետների կողմից այդ գոտու սեյսմիկ վտանգը գնահատված էր 7-8 բալ և դա այն դեպքում, երբ 1988թ երկրաշարժի ուժգնությունը Սպիտակում գնահատվեց 10, Ստեփանավանում` 9, Վանաձորում` 8-9 բալ:
2. Աղետի հետևանքներն ուսումնասիրող հատուկ կառավարական հանձնաժողովը հայտնաբերել է, որ թույլ էին տրված որոշակի սխալներ շենքերի և կառույցների նախագծման ժամանակ: Այսինքն` խախտված էին սեյսմակայուն շինարարության չափանիշներն ու կանոնները:
3. Ցածր է եղել շինարարության որակը: Կոպտորեն խախտվել է շինարարության տեխնոլոգիան, շինանյութերը չեն համապատասխանել պետստանդարտին:
4. Երկրաշարժի ժամանակ Գյումրի քաղաքի տարածքում գետնի տատանման գերակշռող պարբերության մեծությունը կազմել է մոտավորապես 0,4-0,8 վրկ., որը շատ մոտ է բարձրահարկ շենքերի հիմնական ձևերի սեփական տատանումների պարբերությունների մեծություններին: Նման դեպքերում առաջ են գալիս, այսպես կոչված, ռեզոնանսային անցանկալի երևույթներ` բերելով տատանումների ամպլիտուդաների աճին և շատ հաճախակի շենքերի փլուզմանը:
5. Երկրաշարժի տևողությունը (մինևչ 5 րոպե) և կրկնվող ցնցման փաստը, որի դեպքում շինությունների մեծամասնությունը չհասցրեցին «վերականգնվել» հիմնական ցնցումից:
6. Տատանումների ուղղահայաց բաղադրիչների զգալիությունը:
7. Թերագնահատվել է տարածքի սեյսմիկ վտանգը, հաշվի չեն առնվել տեղանքի ինժեներա-երկրաբանական պայմանների առանձնահատկությունները:
8. Շատ զոհերի պատճառ դարձան փրկարական աշխատանքների ձգձգումն ու ոչ ժամանակին կազմակերպումը:
9. Ազգաբնակչության համապատասխան հմտությունների և իրազեկման բացակայությունը էքստրեմալ պայմաններում:

Երկրաշարժից անմիջապես հետո տարբեր երկրներից հումանիտար օգնության բեռներով Հայաստան էին գալիս օդանավեր, գնացքներ, ավտոմեքենաների շարասյուններ։ Համակողմանի օգնությանը մասնակցում էին աշխարհի 113 երկրներ, բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններ։ Վրաստանից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ղաղախստանից և ԽՍՀՄ մյուս Հանրապետություններից Հայաստան էին ժամանել հազարավոր փրկարարներ, բժիշկներ, շինարարներ և այլ մասնագետներ։ Նրանք իրենց հետ բերում էին սննդամթերք, բժշկական սարքավորումներ, դեղորայք, վրաններ, շինարարական տեխնիկա և այլն։ 

Մինչ օրս երկրաշարժի հասցրած վնասն ամբողջությամբ վերականգնված չէ, աղետի գոտի հասկացությունը վերացված չէ. կան ընտանիքներ, որոնք դեռ շարունակում են բնակվել  վագոն-տնակներում՝ սպասելով, թե երբ պետք է իրենց բնակարան ստանալու հերթը հասնելու։ Այս ուղղությամբ արդեն մեկ տասնամյակից ավելի աշխատանք է տարվում։  Երկրաշարժի ժամանակ տուծաժները դժվարությամբ են հիշում չարաբաստիկ այդ օրն ու աչքերին արցունքներով խոսում այն մասին, թե ինչ են ապրել, ինչի են ականատես եղել երկրաշարժից հետո։ 

«Մի ոտքս անշարժացած էր, քարի տակ էր մնացել, երեխայի ու պանելի մեջտեղում մի ձեռքս եմ դրել։ Երեխան մնացել էր երկու շապիկով, մի ձեռքս էլ դրել էի թոքերին, որ չմրսի։ Այդ ժամանակ Մարիամը մոտ երեք ու կես ամսական էր։ Դեկտեմբերի 12-ին դարձավ չորս ամսական, դեկտեմբերի 14-ին մեզ փլատակներից հանեցին։ 7 օր 6 ժամ 40 րոպե մնացել ենք պանելների տակ։ Երբ դուրս եկա, մազերս ամբողջությամբ սպիտակած էին»,-Panorama.am-ին մեկ տարի առաջ պատմել էր  Էմմա Հակոբյանը։

 

 

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

00:23
Ռոբերտ Քոչարյան. Այս իշխանությունը ռազմավարական դաշնակցի կարգավիճակից մեզ դարձրել է Ռուսաստանի պրոտեկտորատը
«Հիմա մենք այնքան ենք թուլացել, որ յուրաքաչյուր հարևան երկիր կարող է մեզ գրավել, մենք մեր սահմանները չենք կարող պաշտպանել կամ չենք...
Աղբյուր` Panorama.am
00:08
Ռոբերտ Քոչարյան. Ադրբեջանցին կարող է մեքենայի համարները Սյունիքում փոխել, քշել ու հասնել մինչև Երևան
«Այն, ինչ կատարվում է  Սյունիքում, ուղղակի խայտառակություն է։ Կան հատվածներ, որտեղ ադրբեջանցին կարող է փոխել իր մեքենայի համարները,...
Աղբյուր` Panorama.am
23:52
Ռոբերտ Քոչարյան. Իմ տպավորությամբ, թշնամին խնայում էր Արայիկ Հարությունյանի նստավայրում եղած մարդկանց
Արցախյան վերջին պատերազմում  Արցախի նախագահի նստավայրի անվնաս մնալը բազմաթիվ կասկածների ու հարցերի տեղիք է տալիս։ «Հիմա ինձ մոտ...
Աղբյուր` Panorama.am
23:28
Ռոբերտ Քոչարյան. Եթե Հայաստանի վարչապետը լիներ թուրքական գործակալ, կաներ այն ամենը, ինչ արվել է Հայաստանում
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հարցազրույց է տվել երեք լրատվամիջոցի՝ Yerevan.today-ին, Hayeli.am-ին և Politik.am-ին։ Ներկայացնում ենք...
Աղբյուր` Panorama.am
22:51
Ռոբերտ Քոչարյան. ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի իրավունք ունի մտածել, որ այն, ինչ ունենք, հետևանք է գործարքի
«Անցած ժամանակահատվածում նոր բացահայտումներ եղան, որոնք մեծ կասկածներ առաջացրեցին, թե ինչու մենք այսպիսի պարտություն ունեցանք։ Դա...
Աղբյուր` Panorama.am
22:38
Արմեն Պետրոսյան. Իրանի ուշագրավ ուղերձները Հայաստանին
Արաբագետ Արմեն Պետրոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Իրանի ԱԳ նախարար Մ.Ջ. Զարիֆն այսօր Երևանում ոսկերչական նրբությամբ ընտրված...
Աղբյուր` Panorama.am
22:34
Արմեն Աշոտյան. Վստահ եմ, որ Թեհրանում ոչ ոք չէր ցանկանա նման «գնահատական» լսել Հայաստանից
ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը գրում է․ «Ի՞նչ էր իրականում Իրանը ասում սրիկային։ Իրանի ԱԳՆ Զարիֆի՝ սրիկային ուղղված խոսքերը, թե իբր...
Աղբյուր` Panorama.am
22:28
Վազգեն Մանուկյան. Հայաստանում իշխանափոխությունը քաղաքական պահանջ չէ
Վարչապետի միասնական թեկնածու Վազգեն Մանուկյանն այսօր հանդիպել է մի խումբ համախոհների հետ, որոնց հետ քննարկել է Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական...
Աղբյուր` Panorama.am
21:42
Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցը՝ ժամը ժամը 22։30-ին
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի՝ լրագրողներ Անժելա Թովմասյանին, Բորիս Մուրազիին և Սևակ Հակոբյանին տված հարցազրույցը կհրապարակվի այսօր՝ ժամը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի փոխվարչապետների հանդիպումը տեղի կունենա հունվարի 30-ին
Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի փոխվարչապետների հանդիպումը տեղի կունենա հունվարի 30-ին, Մոսկվայում: «Արմենպրես»-ի հարցմանն ի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:37
Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 5-6 աստիճանով
Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնից հայտնում են, որ Երևանում հունվարի 28-ին, 30-ի ցերեկը, 31-ին, փետրվարի 1-ին սպասվում է առանց...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կարևորությունը շարունակում է արդիական մնալ․ Ժան-Բատիստ Լեմուան
 Նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, իհարկե, շատ կետեր է պարունակում, բայց կան կետեր, որոնք այնտեղ չկան: Այս մասին   լրագրողների հետ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:24
Տոկիոյի ամառային օլիմպիական խաղերին կներգրավվեն 10 հազար բուժաշխատողներ
Ճապոնիայի կառավարությունը  Տոկիոյում անցկացվելիք  ամառային օլիմպիական խաղերի ընթացքում  նախատեսում է ներգրավել շուրջ 10 հազար...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Արմելլա Շաքարյանը նշանակվել է Մեքսիկայում Հայաստանի դեսպան
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել Արմելլա Շաքարյանին Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան նշանակելու...
Աղբյուր` Panorama.am
20:15
Տիգրան Հարությունյանը նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ
ՀՀ նախագահի հրամանագրով Տիգրան Հարությունյանը նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ։ «Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը` համաձայն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:13
Երևանում ևմարզերում կլինեն հոսանքազրկումներ
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 29-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով...
Աղբյուր` Panorama.am
20:11
Լավրովն ու Այվազյանը քննարկել են ԼՂ վերաբերյալ հայտարարությունների իրագործումը
 Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը Հայաստանի արտգործնախարար Արա Այվազյանի հետ հեռախոսազրույցում քննարկել է Ռուսաստանի Դաշնության,...
Աղբյուր` Panorama.am
20:05
«Կորոնավիրուսային հիվանդությամբ պայմանավորված կարանտին սահմանելու մասին» որոշման մեջ կատարվել են փոփոխություններ
Կորոնավիրուսային հիվանդությամբ պայմանավորված համաճարակային իրավիճակը քննարկելու, որոշակի սահմանափակումներ վերանայելու նպատակով առողջապահության...
Աղբյուր` Panorama.am
20:02
«Լենինգրադի ազատագրմանը մասնակցել է 100 հազար հայ, որոնցից շուրջ 20 հազարը զոհվել է»
Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը մասնակցել է Լենինգրադի պաշարման ավարտի 77-ամյա տարեդարձին նվիրված հանդիսավոր արարողությանը: Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:58
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը մեկնարկել է արագ դրամական փոխանցումների համակարգով արտարժութային փոխանցումների վճարումը ՀՀ դրամով
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը, հանդիսանալով առաջատարներից մեկը դրամական փոխանցումների ծավալով` իր հաճախորդներին առաջարկում է միջազգային դրամական...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Երիտասարդը համագյուղացու տնից գողացել է հեռուստացույցն ու նվիրել զոքանչին
Ոստիկանության Վարդենիսի բաժնի ծառայողները բերման են ենթարկել Ջաղացաձոր գյուղի 31-ամյա մի բնակչի, ով համագյուղացու տնից գողացել է խմիչք և...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Վրաստանի արտգործնախարարը վարակվել է կորոնավիրուսով
Վրաստանի փոխվարչապետ, արտաքին գործերի նախարար Դավիթ Զալկալիանիի մոտ կորոնավիրուս է հաստատվել: Այս մասին տեղեկատվությունը տարածում է ինքը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
Հունաստանի կողմից նոր կործանիչների գնումն անհանգստացրել է Թուրքիային
Թուրքիայում մամուլում իրարանցում է առաջացրել Ֆրանսիայից 18 միավոր Rafale կործանիչներ գնելու վերաբերյալ նախօրեին Աթենքի ու Փարիզի միջև ստորագրած...
Աղբյուր` Panorama.am
19:20
Տղամարդկանց բասկետբոլի Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակիցներն արդեն հայտնի են
 Տղամարդկանց բասկետբոլի Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակիցներն արդեն հայտնի են:Այս մասին տեղեկացնում է ՀԱՕԿ-ը։ Պատվավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
19:12
Արցախի ՊԲ-ն ներկայացնում է արցախյան պատերազմի հերոսական դրվագներ
Արցախի պաշտպանության բանակը շարունակում է ներկայացնել  արցախյան պատերազմի հերոսական դրվագները: «Հյուսիսային ուղղությամբ տեղի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:02
Շամլուղի փլուզվող շենքի բնակիչներին խիստ զայրացրել է Լոռու մարզպետի պատասխանը
 ՀՀ Լոռու մարզի Շամլուղ քաղաքի 1-ին փողոցի, 10-րդ շենքի բնակիչները բաց նամակով դիմել են ՝ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:54
Վարդենյաց լեռնանցքը կցորդիչով բեռնատարների համար դժվարանցանելի է
Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ։ «Փակ են Արագածոտնի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Ծնվել է արցախյան պատերազմի ընթացքում զոհված կապիտան Անդրանիկ Հայրյանի որդին
«Էրեբունի» ԲԿ-ում ծնվել է արցախյան պատերազմի ընթացքում զոհված կապիտան Անդրանիկ Հայրյանի որդին: Այս մասին տեղեկանում ենք ԲԿ-ից։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Արթուր Ազարյանը պարզաբանում է ՀՖՖ գործադիր կոմիտեի կայացրած որոշումները
ՀՖՖ գլխավոր քարտուղար Արթուր Ազարյանը ՀՖՖ պաշտոնական կայքի հետ զրույցում պարզաբանել է ՀՖՖ գործադիր կոմիտեի՝ այսօր տեղի ունեցած նիստի ընթացքում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:21
Զինծառայողներն արյուն են հանձնել
5-րդ զորամիավորման մի շարք զինծառայողներ, բուժծառայության պետի գլխավորությամբ, կամավորության սկզբունքով արյուն են հանձնել: ՀՀ ՊՆ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Եռաբլուրում նշեցին Քարին Տակի ինքնապաշտպանության 29-րդ տարեդարձը
15:26 26/01/2021

Եռաբլուրում նշեցին Քարին Տակի ինքնապաշտպանության 29-րդ տարեդարձը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}