Հասարակություն 20:36 09/12/2019 Աշխարհում

Հայաստանում կյանքի տևողությունը աճել է 7.1 տարով. ՄԱԶԾ

Անհավասարությունը խորը արմատավորված է մեր հասարակությունների, տնտեսությունների և քաղաքականության մեջ։ Այս մասին մանրամասն ներկայացված է ՄԱԶԾ հայաստանյան գրասենյակի տարածած հաղորդագրության մեջ:

Չնայած այն էական ձեռքբերումներին, որ գրանցվել են առողջապահության, կրթության ոլորտներում, ինչպես նաև մարդկանց կենսամակարդակի բարձրացման մեջ, շատերի հիմնական կարիքները դեռ մնում են չլուծված՝ ազդելով հասարակությունների վրա և թուլացնելով մարդկանց վստահությունը կառավարության, տարբեր հաստատությունների և միմյանց հանդեպ։ Սակայն հնարավոր է դեռ գործել, որը կլինի ավելին, քան պարզապես վերաբաշխում, տնտեսական և քաղաքական ուժերի տարանջատում և տնտեսական հավասար մրցակցության ապահովում։

Անհրաժեշտ է իրականացնել շարունակական միջոցառումներ հիմնական կարիքները բավարարելու համար, միաժամանակ վերացնելով հաջորդ սերնդի մարդկային զարգացման անհավասարությունները: Սրանք են «Եկամտից առավել, միջինից առավել, առավել քան ներկան․ մարդկային զարգացման անհավասարությունները 21-րդ դարում» (Beyond income, beyond averages, beyond today: Inequalities in human development in the 21st century) խորագրով 2019թ․ Մարդկային զարգացման զեկույցի (ՄԶԶ) հիմնական բացահայտումները, որ ներկայացվեցին ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի, Հայաստանում ՄԱԿ-ի մշտական համակարգող Շոմբի Շարփի, Հայաստանում ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) մշտական ներկայացուցիչ Դմիտրի Մարիյասինի, ինչպես նաև կառավարության, դիվանագիտական համայնքի, միջազգային կազմակերպությունների, քաղաքացիական հասարակության և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։

«Իհարկե կա տնտեսական անհավասարություն, բայց կա նաև անհավասարություն մարդկային զարգացման հիմնական տարրերի մեջ, որոնցից են առողջությունը, կրթությունը, արժանապատվությունը և հարգանքը մարդու իրավունքների նկատմամբ։ Վերջիններս չեն կարող բացահայտվել հաշվի առնելով միայն առանձին եկամտային և հարստության անհավասարությունները։ Վերլուծությունը պետք է դիտարկի անհավասարության դրսևորումները ամբողջ բնակչության համար՝ տարբեր վայրերում և ժամանակի ընթացքում։ Եվ անհավասարության նոր դրսևորումները որոշիչ կլինեն այսօրվա երիտասարդների և նրանց երեխաների կյանքի համար, որոնք առնչվում են 21-րդ դարի երկու հիմնական մարտահրավերների հետ՝ կլիմայի փոփոխություն և տեխնոլոգիական փոխակերպումներ»,- ասաց Հայաստանում ՄԱԶԾ մշտական ներկայացուցիչ Դմիտրի Մարիյասինը։ 

2019թ․ ՄԶԶ-ն ներկայացնում է 2018թ․ Մարդկային զարգացման համաթիվը (ՄԶՀ) 189 երկրների և ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված տարածքների համար։ ՄԶՀ-ն ամփոփ միջոց է մարդկային զարգացման երեք հիմանական հարթություններում երկարաժամկետ առաջընթացը գնահատելու համար․ երկարատև և առողջ կյանք, որը չափվում է կյանքի տևողությամբ, գիտելիքի մատչելիություն և արժանապատիվ կենսամակարդակ։ Ճիշտ չէ համեմատել արժեքներն ու դասակարգումները նախկինում հրապարակված զեկույցների տվյալների հետ,  քանի որ հիմքում ընկած տվյալները փոփոխվում են, թարմացվում և հարմարեցվում նպատակակետերին: 

2018թ․ Հայաստանի ՄԶՀ-ի ցուցանիշը 0․760 է, որի շնորհիվ երկիրը դասակարգվում է մարդկային զարգացման բարձր սանդղակում՝ զբաղեցնելով 81-րդ տեղը 189 երկրների և տարածքների շարքում։ 1990-ից մինչև 2018թթ․, Հայաստանի ՄԶՀ-ի ցուցանիշը աճել է 0.633-ից մինչև 0.760, որը կազմում է 20 տոկոս աճ, կյանքի տևողությունը աճել է 7.1 տարով, ակնկալվող դպրոցական տարիներն աճել են 2.3 տարով, մինչդեռ երկրի  Համախառն ազգային եկամուտը մեկ շնչի հաշվով 1990-2018թթ․ ընթացքում աճել է մոտ 157․7 տոկոսով։

2018թ․ Հայաստանի 0.760 ՄԶՀ-ն բարձր է 0.750 միջին ցուցանիշ ունեցող այն երկրներից, որոնք գտնվում են մարդկային զարգացման բարձր սանդղակում և ցածր է 0.779 միջին արժեքից Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների համեմատ: Ադրբեջանը և Վրաստանը հանդիսանում են Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի այն երկրներից, որոնք մոտ են կանգնած Հայաստանի 2018թ․ ՄԶՀ դասակարգմանը և ունեն որոշ չափով նույնաքանակ բնակչություն:

Վերջիններս դասակարգվում են համապատասխանաբար 87-րդ և  70-րդ տեղերում: Թուրքիան և Իրանը դասակարգվում են 59-րդ և 65-րդ տեղերում, մինչդեռ Ռուսաստանի Դաշնությունը դասակարգվում է 49-րդ տեղում:

2010թ․-ին ներկայացվեց Անհավասարության շտկմամբ մարդկային զարգացման համաթիվը,  որը ՄԶՀ-ն  է՝ հանած անհավասարությունները։ Անհավասարության շտկմամբ մարդկային զարգացման համաթիվը Հայաստանի համար 2018թ․ կազմում է 0.685, արձանագրվել է 9.9 տոկոս կորուստ ՄԶՀ չափման ցուցանիշների բաշխման անհավասարության պատճառով: Ադրբեջանի և Վրաստանի մոտ արձանագրվել է համապատասխանաբար 9.4 և 12.0 տոկոսի կորուստ: Բարձր ՄԶՀ ունեցող երկրների միջին կորուստը անհավասարության հանման դեպքում 17.9 տոկոս է, իսկ Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի համար՝ 11․7 տոկոս:  

Վերարտադրողական առողջությանը, հզորացմանն ու տնտեսական գործունեությանը վերաբերող գենդերային անհավասարության տեսանկյունից Հայաստանի գենդերային անհավասարության համաթվի արժեքը կազմում է 0․259, որը 162 երկրների թվում 57-րդն է։ Խորհրդարանական տեղերի 18.1 տոկոսը կանայք են զբաղեցնում, իսկ չափահաս կանանց 96.9 տոկոսն առնվազն ստացել է միջնակարգ կրթություն՝ համեմատած տղամարդկանց 97.6 տոկոսի։ Յուրաքանչյուր 100,000 ծնունդի դիմաց 25.0 կին մահանում է հղիության հետ կապված բարդություններից, իսկ դեռահասների ծնելիության մակարդակը կազմում է 21.5 ծնունդ 15-19 տարեկան յուրաքանչյուր 1,000 կնոջ համար: Աշխատաշուկայում կանանց մասնակցությունը 49.6 տոկոս է, համեմատած տղամարդկանց 69.9 տոկոսի։ Ի համեմատություն՝ Ադրբեջանը և Վրաստանը  դասակարգման սանդղակում զբաղեցնում են համապատասխանաբար 70-րդ և  75-րդ տեղերը:

2018թ․ ՄԶՀ  համաշխարհային վարկանիշում առաջատար հնգյակը  կազմում են Նորվեգիան, Շվեյցարիան, Իռլանդիան, Գերմանիան և Հոնկոնգը։ Նվազագույն ՄԶՀ վարկանիշ ունեն Բուրունդին, Հարավային Սուդանը, Չադը, Կենտրոնական Աֆրիկայի Հանրապետությունը, և Նիգերը:

 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:00
Սուրբ Սարգսի տոնն այս տարի կնշվի փետրվարի 8-ին
Այս տարի երիտասարդների բարեխոս Ս. Սարգիս զորավարի հիշատակության օրը կնշվի փետրվարի 8-ին։  Տեղեկանում ենք Արարատյան հայրապետական թեմի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
Երևանի բազմապրոֆիլ հիվանդանոցներում առկա է հիվանդներին ընդունելու խնդիր
Սեզոնայնության հետ կապված հիվանդանոցները ծանրաբեռնված են և  հիվանդ  ընդունելու  խնդիր են ունենում։  Շատ հաճախ հիվանդները...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-8 աստիճանով
Հունվարի 18-ի ցերեկը Սյունիքում և Արցախում, 19-ին և 20-ի գիշերը շրջանների զգալի մասում սպասվում է ձյուն, 20-ի ցերեկը և 21-22-ը սպասվում է առանց...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
Դիզայներ Ժան Պոլ Գոտյեն հանդես կգա վերջին ցուցադրությամբ
Ֆրանսիացի հագուստի մոդելավորող, դիզայներ Ժան Պոլ Գոտյեն հայտարարել է, որ հունվարի 22-ին Փարիզի Շատլե թատրոնում  կայանալու է շոու, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
19:25
Դահուկավազքի առաջնություն Աշոցքում շարունակվում է
Աշոցքում շարունակվում է նախօրեին  մեկնարկած Հայաստանի դահուկավազքի առաջնությունը: Մրցումներին մասնակցում են Գյումրիի, Աշոցքի, ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
Մեքսիկայում սերիալի նկարահանումների ժամանակ երկու դերասան է մահացել
Նրանք նկարահանվում էին «Ճշմարտության առջև առանց վախի» սերիալում:
Աղբյուր` Panorama.am
19:08
Ադրբեջանի քաղաքացին Վրաստանում 10 տարվա ազատազրկման է դատապարտվել
Վրաստանում տասը տարվա ազատազրկման է դատապարտվել Ադրբեջանի քաղաքացի Խ.Գ-ն։ Դատարանն ապացուցված է համարել նրա մեղքը։ «Գրուզիա...
Աղբյուր` Panorama.am
18:58
Ճապոնացիների 80 տոկոսը կողմ է մահապատժի պահպանմանը
Ճապոնացիների ավելի քան 80 տոկոսը կողմ են արտահայտվել երկրում մահապատժի պահպանմանը: Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ, նման հետազտության տվյալներ է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:47
Հունվարի 20-ին էլեկտրաէներգիայի անջատումներ կլինեն Երևանում ու չորս մարզերում
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունվարի 20-ին պլանային և վերանորոգման աշխատանքներ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Աղոթք Սուրբ Գայանեում՝ Բաքվի ջարդերի 30-րդ տարելիցի առիթով
Արցախի թեմի բոլոր եկեղեցիներում, Սուրբ Պատարագից անմիջապես հետո, նույնպես կատարվելու է հոգեհանգստյան կարգ՝ Բաքվի ջարդերին զոհ դարձած հայորդիների համար։
Աղբյուր` Panorama.am
18:35
Աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում առաջատարը փոխվել է
Ֆրանսիական LVMH (Moet Hennessy — Louis Vuitton)  ընկերության ղեկավար Բեռնար Առնոն աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց վարկանշային ցուցակում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Լուվրը վերականգնել է բնականոն աշխատանքը
Փարիզում Լուվրը վերականգնել է իր բնականոն աշխատանքն այն բանից հետո, երբ նախօրեին կենսաթոշակային բարեփոխումների դեմ բողոքող ցուցարարներն ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:18
Բեռլինում տրակտորների մասնակցությամբ բողոքի ակցիա է անցկացվել
Գերմանիայի մայրաքաղաք Բեռլինում 15 հազար մարդ փողոց է դուրս եկել՝ բողոքելով գյուղատնտեսության ոլորտում պետության իրականացրած քաղաքականությունից։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Փորձել են հրկիզել փարիզյան «Ռոտոնդան»
Այնտեղ հանգստացել է Շագալը, Պիկասոն ու Մակրոնը
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Պայթյունի հետևանքով Սոմալիում երեք մարդ մահացել է, ևս 20-ը՝ վիրավորվել
Մահապարտը Սոմալիի հարավում գտնվող Աֆգոյ քաղաքում ավտոմեքենա է պայթեցրել։ «Գազետա.ռու»-ի փոխանցմամբ, պայթյունի հետևանքով երեք մարդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
«Կիա»-ով կնոջը բերման են ենթարկել տղամարդուց շորթում կատարելու փաստով
Հունվարի 15-ին  40-ամյա մի տղամարդ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում հաղորդում էր տվել, որ իրեն ծանոթ մի կին, արատավորող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:36
10 հայ ըմբիշ՝ Նիսի մրցաշարում
Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականը` 10 ըմբիշով, մեկնել է ֆրանսիական Նիս քաղաք`միջազգային մրցաշարի մասնակցելու:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Գեորգի Կուտոյանի հոգեհանգիստը տեղի կունենա հունվարի 19-ին
ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի հոգեհանգիստը տեղի կունենա հունվարի 19-ին ժամը 18:00-ին Խաղաղ Դոնի 2/14 հասցեում գտնվող Էրեբունի սգո սրահում:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:03
Հայտարարություն. Ադրբեջանի իշխանությունները մինչ օրս ժխտում են իրենց ցեղասպան գործողությունները
Գումարվել է Հայաստանի և Արցախի Ազգային ժողովների միջև համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողովի հատուկ նիստ
Աղբյուր` Panorama.am
16:49
Լոռին երկկողմ համաձայնությամբ խզել է պայմանագիրը նիգերիացի հարձակվողի հետ
«Լոռի» ՖԱ-ն երկկողմ համաձայնությամբ խզել է պայմանագիրը հարձակվող Նվանի Իկեչուկվուի հետ։ Այդ մասին հայտնում է ակումբի մամուլի...
Աղբյուր` Panorama.am
16:38
Արցախի ՄԻՊ. Ադրբեջանն իր հասարակությանը փորձում է պատրաստել պատերազմի
«Ադրբեջանը գնալով ավելի ու ավելի քիչ է պատրաստվում խաղաղության, հակառակը՝ և սպառազինության առումով, և հայատյացության քաղաքականության ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:29
Փաշինյանը ծանոթացել է CARD հիմնադրամի գործունեությանը
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն (CARD) հիմնադրամ: Շրջայցի ընթացքում հիմնադրամի ղեկավարը կառավարության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:15
11 դպրոց չի ապահովել համապատասխան ջերմաստիճան
Երևանի և Կոտայքի 11 դպրոցի նկատմամբ վարչական վարույթ է հարուցվել
Աղբյուր` Panorama.am
16:02
Արտակ Բեգլարյան. Ադրբեջանը պետք է պատասխանատվություն ստանձնի հայատյացության քաղաքականության համար
«Բավքի հայերի ջարդերն ադրբեջանահայության էթնիկ զտման վերջին ծանր հարվածն էր: Ցավոք սրտի, առ այսօր չունենք հստակ քանակ, թե որքան զոհեր ու...
Աղբյուր` Panorama.am
15:53
Գեորգի Կուտոյանն ընտանիքի անդամներին տեղեկացրել էր իր բնակարանում երկու- երեք օր հանգստանալու մտադրության մասին
Քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչությունում շարունակվում են ձեռնարկվել անհետաձգելի քննչական և այլ դատավարական,...
Աղբյուր` Panorama.am
15:42
«Մեդիա Պաշտպան»-ն անընդունելի է համարում լրատվականների նմանօրինակ գործողությունները
«Մեդիա Պաշտպան» նախաձեռնությունը դատապարտում է լրատվականների՝ էթիկայի կանոններից դուրս գործողությունները։ «Երեկ ԱԱԾ նախկին...
Աղբյուր` Panorama.am
15:32
Գլխավոր դատախազ. Ողջ գործիքակազմով ապահովելու ենք տեղի ունեցած ողբերգության բոլոր պատճառների ու հանգամանքների բացահայտումը
Գեորգի Կուտոյանը հանդես է եկել իբրև խորաթափանց, ինտելեկտուալ, արհեստավարժ պաշտոնյա
Աղբյուր` Panorama.am
15:25
Դիլիջանը հրաժեշտ է տվել 10 ֆուտբոլիստի
ՖԱ «Դիլիջանը» փոխադարձ համաձայնությամբ խզել Է 10 ֆուտբոլիստի հետ պայմանագրերը։ Ըստ ակումբի մամուլի ծառայության, հեռացել են...
Աղբյուր` Panorama.am
15:11
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը չինական Սյամին քաղաքում կազմակերպել է ֆլեշմոբ
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը 2020 թվականը դիմավորել է Չինաստանում, որն այսօր դասական կատարողական արվեստի կարևորագույն կենտրոններից...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան
12:01 27/12/2019

ՍԴ դեպի միապետություն ճանապարհի վերջին օղակն է մնացել. Արսեն Բաբայան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}