Քաղաքական 14:43 20/12/2019 Հայաստան

Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական «երևակայական համայնքը»

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Անցած դարի 80-ականներին բրիտանացի գիտնական Բենեդիկտ Անդերսոնը ազգայնականությունը ուսումնասիրելու համար առաջ էր քաշել բավական հակասական «երևակայական համայնք» (imagined community) հասկացությունը, որը հիմնավորելու և ընդունելի դարձնելու համար նա մեծ դժվարություններ ուներ։ Ահա այսօր «Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական համայանքի» գոյությունը կարող էր նրա համար լավ հիմնավորում լինել, թե ինչպես է հնարավոր մի խումբ մարդկանց երևակայությամբ և «քաղաքական ինժիներիայի» միջոցով ստեղծել համայնք և փորձել դրան տալ ինքնություն ու որոշակի շահեր։

Ադրբեջանի անպատասախանատու ու ագրեսիվ քաղաքականության հետևանքով առաջացած հակամարտությունից տուժած բոլոր փախստականներն էլ, այդ թվում՝ Սումգայիթի, Բաքվի, Կիրովաբադի ջարդերից մազապուրծ եղած հայերը, ունեն անհատական իրավունքներ։ Սակայն Ադրբեջանը փորձում է Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանցի փախստականներին տալ նաև հավաքական իրավունք՝ քողարկված մտադրությամբ, որ նրանք ևս իրավունք ունեն դերակատարում ունենալ Արցախի կարգավիճակի որոշման հարցում։ Այդ կերպ փորձ է արվում խարխլել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ազատ ու առանց սահմանափակումների իրացմանը։ Իրավունք, որը նախատեսված է ոչ միայն միջազգային նորմերով, այլ հիմնավորված է պատմական ու բարոյական փաստարկներով և ամրագրված պարտադրված պատերազմում հաղթանակով։

Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական այս «երևակայական համայնքի» հորինումը ծառայում է Ադրբեջանի ռևանշիզմին՝ ամեն կերպ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը հետ բերելու ձգտմանը։ Այլապես կարող էր և լինել փախստականների իրավունքների պաշտպանության համար գործող հասարակական կազմակերպություն, բայց ոչ համայնք լինելու հավակնությամբ։

Մյուս կետը, որ այս համատեքստում առաջ են տանում ադրբեջանական քարոզիչները, այն է, որ Լեռնային Ղարաբաղում չկա ժողովուրդ, այլ կան երկու համայնքներ՝ հայկական ու ադրբեջանական։ Սա պարզ իմաստաբանական աճպարարություն է, որը նպատակ ունի կրկին խոչընդոտել Արցախի ժողովրդի քաղաքական  սուբյեկտայնությանը։ Այս համատեքստում Ադրբեջանի պնդումն այն է, որ քաղաքականապես կարող է ինքնակազմակերպվել, պետություն ունենալ միայն ժողովուրդը, իսկ համայնքը կարող է միայն մաս կազմել ավելի մեծ միավորի՝ լավագույն դեպքում ինքնակառավարման հնարավորությամբ։ Նման տրամաբանությամբ կարելի է պնդել, որ չկա ադրբեջանցի ժողովուրդ, այլ կա Բաքվի հայ և ադրբեջանական համայնք, Սումգայիթի հայ և ադրբեջանական համայնք, թալիշական ու լեզգիական համայնք և այլն։ Իսկ քանի որ ոչ բոլոր համայնքներն են մասնակցել ադրբեջանական պետության ստեղծման գործընթացին, ուստի այդ պետության գոյությունը ամբողջապես լեգիտիմ համարվել չի կարող։

Ինչևիցե, Ադրբեջանը երկար տարիներ «երևակայել» ու «հորինել է» այդ համայնքը, փորձել հավասարության նշան դնել դրա ու Արցախի Հանրապետության միջև, ներառել բանակցային գործընթացում։ Դա նրանց ռազմավարությունն է, և ոչինչ տարօրինակ չէ, որ նրանք մեծ ջանքերվ կշարունակեն այն։

Անհասկանալին այն է, որ Հայաստանում սկսել են հավատալ այդ «երևակայական համայնքի» գոյությանը, և հատկապես վերջին օրերին նկատելի է որոշակի հավաքական վախ։ Այս ամենից մեծ ակտիվությամբ օգտվում է ադրբեջանական քարոզչությունը, թե բա հայերն էլ են ստիպված լինելու ընդունել, որ Լեռնային Ղարաբաղի հայերն ու ադրբեջանցիները հավասար են, որ ադրբեջանական համայնքն էլ է հակամարտության կողմ։

Չկա նման բան և չի կարող լինել։ Քանի համանախագահ էլ ուզում են թող այցելեն ադրբեջանցի փախստականներին, դա ոչինչ չի փոխելու։ Չպետք է տուրք տալ ադրբեջանական երևակայությանը՝ խեղաթյուրելու հակամարտության էությունն ու ծագման պատճառները։ Բանակցային ձևաչափի շուրջ մարտավարական քննարկումները չպետք է կասկածի տակ դնեն հայկական կողմի հիմնարար նպատակները, որոնցից նվազագույնն է ունենալ ազատ ու անվտանգ Արցախ։

Իսկ ինչ վերաբերում է ԼՂ ադրբեջանական համայնքին, ապա հստակ պետք է նշել, որ նման հավաքական ինքնությամբ մարդկանց խումբ չկա, դա հորինվածք է։ Կան փախստականներ, և ոչ թե ներքին տեղահանվածներ, քանի որ Արցախն ու Ադրբեջանը արդեն երկար տարիներ է բաժանված են ոչ թե վարչական սահմանով, այլ շփման գծով, որի ճանաչված պետական սահման դառնալը պետք է որ ժամանակի խնդիր լինի։

Փախստականներին առնչվող հարցերը բանակցային փաթեթի մաս են կազմում և նրանց անհատական իրավունքների վերաբերող խնդիրները կարող են պատշաճ լուծում ստանալ հակամարտությունը ծնող պատճառների կարգավորումից հետո։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:05
04.06.2020. Կորոնավիրուսով 15 հիվանդ է մահացել
Հունիսի 4-ի, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր 11221 դեպք, որոնցից 3468-ն` առողջացած, 176-ը` մահվան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:02
ՄԱԿ-ում ընտրություններն ու բազմակողմ ձևաչափերի «սարդոստայնը», որ հյուսում են Թուրքիայի հարևանները
Հունիսի 17-ին ՄԱԿ-ում տեղի կունենան միանգամից մի քանի ընտրություններ։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի նախագահ Տիջանի Մուհամադ-Բենդը նախօրեին հայտարարել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
Անի Սամսոնյանը՝ Արսեն Թորոսյանին. Դուք մեղավոր չեք
«Ձեզ այդ պաշտոնը վստահողն է մեղավոր»։
Աղբյուր` Panorama.am
10:51
Վահրամ Պողոսյան. Արցախում հայկական ոչ մի հեռուստաալիք չի փակվել
Արցախի Հանրապետության նախագահի մամուլի խոսնակ Վահրամ Պողոսյանը, արձագանքելով տարածածված լուրերին գրում է. «Արցախում հայկական ոչ մի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:46
Լոս Անջելեսի քաղաքապետը խոստացել է հինգշաբթի օրվանից դադարեցնել պարետային ժամը
Աֆրոամերիկացի Ջորջ Ֆլոյդի մահվան հետևանքով սկսված անկարգությունների պատճառով Կալիֆոռնիայի Լոս Անջելես քաղաքում գործող պարետային ռեժիմը, որը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:37
Արցախյան թեմայով Նորա Մարտիրոսյանի ֆիլմն ընդգրկվել է Կաննի փառատոնի ծրագրում
Կաննի միջազգային 73-րդ կինոփառատոնի ծրագրում ընդգրկված է Ֆրանսիայում ճանաչված հայազգի ռեժիսոր Նորա Մարտիրոսյանի «Եթե քամին վրա...
Աղբյուր` Panorama.am
10:30
Առաջարկվում է մեկուսացված և ինքնամեկուսացված վարձու աշխատողներին ժամանակավոր նպաստ տրամադրել
«Առաջարկում ենք ինքնամեկուսացված և մեկուսացված վարձու աշխատող քաղաքացիներին նպաստ տրամադրել»,- ԱԺ առողջապահության և սոցիալական...
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Խոշոր եղջերավոր անասունն ընկել է ժայռից
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն հունիսի 3-ի երեկոյան ահազանգ է ստացվել, որ Լուսաձոր գյուղի «գերեզմաններ» կոչվող թաղամասում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:22
«Կասպերսկի». Շորթող ծրագրերի գրոհները ՀՀ-ում կրճատվել են 2,5 անգամ, բայց դրանք սկսել են տվյալներ գողանալ
Հայաստանցի օգտատերերի համակարգիչների 0,26%-ը 2020-ի հունվար-մարտին ենթարկվել է վնասաբեր շորթող-գաղտնագրող ծրագրերի գրոհների այն դեպքում, երբ այդ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:16
Մհեր Աղաջանյանի թեկնածությունը կներկայացվի Արցախի գլխավոր դատախազի պաշտոնի համար
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հունիսի 3-ին ընդունել է «Ազատ հայրենիք - ՔՄԴ» խորհրդարանական խմբակցության...
Աղբյուր` Panorama.am
10:11
ՈւԵՖԱ-ն մեկ մրցաշրջան զրկել է թուրքական ակումբին եվրոգավաթային մրցաշարերից
Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միությունը՝ ՈւԵՖԱ-ն, մեկ տարով զրկել է թուրքական «Տրաբզոնսպորին» Չեմպիոնների լիգային կամ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:05
Արցախի նախագահը ցավակցել է Մաքսիմ Հովհաննիսյանի ընտանիքին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հունիսի 4-ին ցավակցական հեռագիր է հղել ականավոր գրող, հրապարակախոս Մաքսիմ Հովհաննիսյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Գորգիսյան. Տղաներ և աղջիկներ, պարզապես աշխատեք
«Կարծեմ՝ դուք դրա համար եք աշխատավարձ ու պարգևավճար ստանում»։
Աղբյուր` Panorama.am
09:53
Հայփոստը կապահովի կենսաթոշակների և նպաստների տրամադրումը բնակության վայրերում
Կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի շրջանակներում, բնակչության առողջական անվտանգության պահպանման նպատակով, հունիսի 4-ից կենսաթոշակներն ու...
Աղբյուր` Panorama.am
09:48
Փաշինյան. Վատ լուրեր ունեմ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում հայտարարեց՝ վատ լուրեր ունի։ «Հայաստանում հակահամաճարակային վիճակն ավելի է...
Աղբյուր` Panorama.am
09:45
«Առավոտ». «Մարդիկ օրական տասնյակներով մահանում են, իսկ կառավարությունը հերթական հիմարությունն է առաջ բրթում». Վանեցյան
«Առավոտ»-ը հարցազրույց է հրապարակել «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ, ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանի հետ։...
Աղբյուր` Panorama.am
09:43
«Ժողովուրդ». Հայաստանի սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը կազմել է 1.2 տոկոս
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Պաշտոնական տվյալներով՝ Հայաստանի սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը կազմել է 1.2 տոկոս,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:41
«Հրապարակ». Այն, ինչ կատարվում է երկրում, աղետ է, որն օրեցօր ավելի ծանր հետևանքների է բերելու. Վանեցյան
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Երեկ Վանաձորում «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացման արարողությունից հետո...
Աղբյուր` Panorama.am
09:38
«Հրապարակ». Մարդու կյանքը մեր երկրում ոչինչ չարժե
«Հրապարակ» թերթը գրում է. ««Ինքներս էլ չենք հասկանում, թե ինչու է թոքաբորբ տանողների քանակն այսպես բազմապատկվում՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
«Ժողովուրդ». Արթուր Աղաջանյանը և Արգիշտի Քյարամյանը նաև անձնական կոնֆլիկտ են ունեցել
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտի պետ Արթուր Աղաջանյանի՝ աշխատանքից...
Աղբյուր` Panorama.am
09:32
«Փաստ». Ավիացիայի խնդիրների համար իշխանությունները պատասխանատվությունը բարդում են նախկին իշխանությունների վրա
«Փաստ» թերթը գրում է. ««Ավիացիոն ոլորտը համաշխարհային կարևորություն ունեցող ուղղություն է, որի զարգացումը դրականորեն...
Աղբյուր` Panorama.am
09:29
«Ժողովուրդ». Առաջիկա 2,5 տարում հայկական ավիաընկերությունները պետք է մոռանան դեպի Եվրոպա թռիչքների մասին
«Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «ՀՀ քաղավիացիայի կոմիտեի շուրջ կրքերը չեն դադարում: Ըստ մասնագետների տարբեր հաշվարկների՝...
Աղբյուր` Panorama.am
09:26
«Հրապարակ». Ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովում այսօր տեսակապով կլսեն Բակո Սահակյանին
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովի գործունեությունը մոտեցավ  վերջնաժամկետին։ Այսօր տեսակապով...
Աղբյուր` Panorama.am
09:23
«Փաստ». Քննարկվում է նոր տոտալ սահմանափակումներ կիրառելու հնարավորությունը
«Փաստ» թերթը գրում է. «Վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում ՀՀ ողջ տարածքում արձանագրվում է կորոնավիրուսով վարակված քաղաքացիների...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
«Հրապարակ». Վարչապետը մտադիր է ՊՎԾ գործուղել վստահելի մարդու
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Գործադիրում վերջին օրերին քննարկվում է Պետական վերահսկողական ծառայության պետ նշանակելու հարցը:...
Աղբյուր` Panorama.am
09:15
Երևանում և 3 մարզում մի քանի ժամ լույս չի լինելու
Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հունիսի 4-ին կանխարգելիչ աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով,...
Աղբյուր` Panorama.am
09:07
Կաննի փառատոնի ծրագրում 56 ֆիլմ է ընդգկվել
Կաննի կինոփառատոնի ընտրական հանձնաժողովը հայտարարել է 2020 թվականի պաշտոնական ծրագիրը, որում ընդգրկված է 56 կինոժապավեն։ ՏԱՍՍ-ի հաղորդմամբ, այս...
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Լուկաշենկոն ցրել է կառավարությունը
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն ցրել է կառավարությունը։ Ռիա նովոստիի հաղորդմամբ, հայտարարել է «Բելառուս 1» պետական...
Աղբյուր` Panorama.am
23:21
Վթարի հետևանքով ևս 6 զինծառայող հոսպիտալացվել են
Հարուցվել է քրեական գործ
Աղբյուր` Panorama.am
20:35
Հայաստանը քվեարկություն է պահանջել թուրք թեկնածուին ՄԱԿ-ի ԳԱ նստաշրջանի նախագահ հաստատելու հարցով
ՄԱԿ-ի անդամ 193 երկրներն առաջիկայում պետք է ընտրեն Գլխավոր ասամբլեայի հերթական՝ 75-րդ նստաշրջանի նախագահին։Այս մասին տեղեկացնում է azatutyun.am...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը
22:35 03/06/2020

Արթուր Վանեցյանը Վանաձորում մասնակցել է «Հայրենիք» կուսակցության գրասենյակի բացմանը

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}