Քաղաքական 14:43 20/12/2019 Հայաստան

Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական «երևակայական համայնքը»

Հեղինակ` Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ

Անցած դարի 80-ականներին բրիտանացի գիտնական Բենեդիկտ Անդերսոնը ազգայնականությունը ուսումնասիրելու համար առաջ էր քաշել բավական հակասական «երևակայական համայնք» (imagined community) հասկացությունը, որը հիմնավորելու և ընդունելի դարձնելու համար նա մեծ դժվարություններ ուներ։ Ահա այսօր «Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական համայանքի» գոյությունը կարող էր նրա համար լավ հիմնավորում լինել, թե ինչպես է հնարավոր մի խումբ մարդկանց երևակայությամբ և «քաղաքական ինժիներիայի» միջոցով ստեղծել համայնք և փորձել դրան տալ ինքնություն ու որոշակի շահեր։

Ադրբեջանի անպատասախանատու ու ագրեսիվ քաղաքականության հետևանքով առաջացած հակամարտությունից տուժած բոլոր փախստականներն էլ, այդ թվում՝ Սումգայիթի, Բաքվի, Կիրովաբադի ջարդերից մազապուրծ եղած հայերը, ունեն անհատական իրավունքներ։ Սակայն Ադրբեջանը փորձում է Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանցի փախստականներին տալ նաև հավաքական իրավունք՝ քողարկված մտադրությամբ, որ նրանք ևս իրավունք ունեն դերակատարում ունենալ Արցախի կարգավիճակի որոշման հարցում։ Այդ կերպ փորձ է արվում խարխլել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ազատ ու առանց սահմանափակումների իրացմանը։ Իրավունք, որը նախատեսված է ոչ միայն միջազգային նորմերով, այլ հիմնավորված է պատմական ու բարոյական փաստարկներով և ամրագրված պարտադրված պատերազմում հաղթանակով։

Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական այս «երևակայական համայնքի» հորինումը ծառայում է Ադրբեջանի ռևանշիզմին՝ ամեն կերպ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը հետ բերելու ձգտմանը։ Այլապես կարող էր և լինել փախստականների իրավունքների պաշտպանության համար գործող հասարակական կազմակերպություն, բայց ոչ համայնք լինելու հավակնությամբ։

Մյուս կետը, որ այս համատեքստում առաջ են տանում ադրբեջանական քարոզիչները, այն է, որ Լեռնային Ղարաբաղում չկա ժողովուրդ, այլ կան երկու համայնքներ՝ հայկական ու ադրբեջանական։ Սա պարզ իմաստաբանական աճպարարություն է, որը նպատակ ունի կրկին խոչընդոտել Արցախի ժողովրդի քաղաքական  սուբյեկտայնությանը։ Այս համատեքստում Ադրբեջանի պնդումն այն է, որ քաղաքականապես կարող է ինքնակազմակերպվել, պետություն ունենալ միայն ժողովուրդը, իսկ համայնքը կարող է միայն մաս կազմել ավելի մեծ միավորի՝ լավագույն դեպքում ինքնակառավարման հնարավորությամբ։ Նման տրամաբանությամբ կարելի է պնդել, որ չկա ադրբեջանցի ժողովուրդ, այլ կա Բաքվի հայ և ադրբեջանական համայնք, Սումգայիթի հայ և ադրբեջանական համայնք, թալիշական ու լեզգիական համայնք և այլն։ Իսկ քանի որ ոչ բոլոր համայնքներն են մասնակցել ադրբեջանական պետության ստեղծման գործընթացին, ուստի այդ պետության գոյությունը ամբողջապես լեգիտիմ համարվել չի կարող։

Ինչևիցե, Ադրբեջանը երկար տարիներ «երևակայել» ու «հորինել է» այդ համայնքը, փորձել հավասարության նշան դնել դրա ու Արցախի Հանրապետության միջև, ներառել բանակցային գործընթացում։ Դա նրանց ռազմավարությունն է, և ոչինչ տարօրինակ չէ, որ նրանք մեծ ջանքերվ կշարունակեն այն։

Անհասկանալին այն է, որ Հայաստանում սկսել են հավատալ այդ «երևակայական համայնքի» գոյությանը, և հատկապես վերջին օրերին նկատելի է որոշակի հավաքական վախ։ Այս ամենից մեծ ակտիվությամբ օգտվում է ադրբեջանական քարոզչությունը, թե բա հայերն էլ են ստիպված լինելու ընդունել, որ Լեռնային Ղարաբաղի հայերն ու ադրբեջանցիները հավասար են, որ ադրբեջանական համայնքն էլ է հակամարտության կողմ։

Չկա նման բան և չի կարող լինել։ Քանի համանախագահ էլ ուզում են թող այցելեն ադրբեջանցի փախստականներին, դա ոչինչ չի փոխելու։ Չպետք է տուրք տալ ադրբեջանական երևակայությանը՝ խեղաթյուրելու հակամարտության էությունն ու ծագման պատճառները։ Բանակցային ձևաչափի շուրջ մարտավարական քննարկումները չպետք է կասկածի տակ դնեն հայկական կողմի հիմնարար նպատակները, որոնցից նվազագույնն է ունենալ ազատ ու անվտանգ Արցախ։

Իսկ ինչ վերաբերում է ԼՂ ադրբեջանական համայնքին, ապա հստակ պետք է նշել, որ նման հավաքական ինքնությամբ մարդկանց խումբ չկա, դա հորինվածք է։ Կան փախստականներ, և ոչ թե ներքին տեղահանվածներ, քանի որ Արցախն ու Ադրբեջանը արդեն երկար տարիներ է բաժանված են ոչ թե վարչական սահմանով, այլ շփման գծով, որի ճանաչված պետական սահման դառնալը պետք է որ ժամանակի խնդիր լինի։

Փախստականներին առնչվող հարցերը բանակցային փաթեթի մաս են կազմում և նրանց անհատական իրավունքների վերաբերող խնդիրները կարող են պատշաճ լուծում ստանալ հակամարտությունը ծնող պատճառների կարգավորումից հետո։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |
Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

11:55
Փաշինյան. Իրանի հետ բեռնափոխադրումները կիրականացվեն առանց սահմանափակումների
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Հենց նոր ավարտվեց կորոնավիրուսի կանխարգելման հանձնաժողովի նիստը, որի արդյունքներով...
Աղբյուր` Panorama.am
11:53
Եթե, թեկուզ կորոնավիրուսի 1 դեպք գրանցվի, մեղավորն Արսեն Թորոսյանն է
Lurer.com-ը գրում է.  «Նոր կորոնավիրուսը, բարեբախտաբար, դեռևս Հայաստան չի հասել, սակայն արդեն այն իր որոշակի ազդեցությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:49
Մարինե Սուքիասյան. Մի նկարի խորքային ողբերգությունը
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Մարինե Սուքիասյանը հերթական հոդվածում գրել է. «Ստեփանակերտից ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:42
Դեռևս նախորդ տարվանից պղնձաձուլարան ստեղծելու գործընթացները մեկնարկել են. Անանյան
«Չինաստանը մեր առևտրային չորրոդ գործընկերն է. տարեկան մոտավորապես 800 մլն դոլարի արտահանում և ներկրում է իրականացվում»,- այսօր ԱԺ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ. Մենք Ադրբեջանի շահերը նկատի առնելու պարտավորության տակ չեն
Երևանում մեկնարկել է և մինչև փետրվարի 28-ը կընթանա ՀՅԴ Հայ Դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների խորհրդաժողովը՝ Հայ Դատի կենտրոնական խորհրդի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:24
Ադրբեջանը կրակ է բացել ՀՀ ԶՈւ-երի ստորաբաժանումների մարտական դիրքերի ուղղությամբ
Երեկ ադրբեջանական ԶՈւ-երի ստորաբաժանումները կրակ են բացել ՀՀ ԶՈւ-երի ստորաբաժանումների մարտական դիրքերի ուղղությամբ: «Կրակից...
Աղբյուր` Panorama.am
11:21
Իրանում պահպանողականները կզբաղեցնեն Մեջլիսի 81%-ը․իրանագետ
Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի տեսակետներն արտահայտող «Ֆարս» լրատվական գործակալությունն Իրանի խորհրդարանկան...
Աղբյուր` Panorama.am
11:16
Իրանը զինված ուժերը ևս կօգտագործի կորոնավիրուսի դեմ պայքարում
Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հայտնել է, որ զինված ուժերը ևս կներգրավվեն նոր տեսակի կորոնավիրուսի՝ COVID-2019 համաճարակի դեմ պայքարում: Այս մասին,...
Աղբյուր` Panorama.am
11:11
Գարեգին Երկրորդ. Քրիստոնյաներիս համար Մեծ Պահքը յուրահատուկ հոգևոր ճամփորդություն է
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ուղերձ է հղել Մեծ պահքի առիթով
Աղբյուր` Panorama.am
11:05
Զոհրաբ Մնացականյանը ցավակցություն է հայտնել Վանի երկրաշարժի զոհերի ընտանիքներին
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի  նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը ցավակցություն է հայտնել Թուրքիայում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:00
ՀՀ-ն ՉԺՀ մաքսային ծառայությունից կստանա ամբողջական տեղեկատվություն 10 ապրանքների վերաբերյալ
«ԵԱՏՄ երկրների մաքսային սահմաններով և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության սահմաններով տեղափոխվող ապրաքների և միջազգային փոխադրում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:52
ԱՄՆ կլիմայի մասնագետները բացատրում են հյուսիսային կիսագնդի ներկայիս անսովոր տաք ձմռան պատճառները
Bloomberg-ը հայտնում է, որ Միացյալ Նահանգներում կլիմատոլոգները պարզել են 2019-2020 թվականների աննորմալ տաք ձմռան պատճառը: Այդ մասին տեղեկացնում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:44
Մխիթարյանը՝ գոլի ու գոլային փոխանցման հեղինակ
Իտալական Ա Սերիայի 25-րդ տուրում նախօրեին «Ռոման» սեփական հարկի տակ ընդունել էր  «Լեչչեին»: «Ռոման» 4...
Աղբյուր` Panorama.am
10:33
Բրեքզիթի պատճառով բրիտանական անձնագրի գույնը կփոխվի
Բրիտանիայի իշխանությունները որոշում են կայացրել կապույտ անձնագրերը վերադարձնելու մասին՝ ներկայումս գործող կարմիրների փոխարեն։ Գազետա.ռու-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:25
Միլանում Ջորջիո Արմանիի ցուցադրությունն անցկացվել է առանց հանդիսատեսի
Հանրահայտ իտալացի դիզայներ Ջորջիո Արմանին որոշել է Միլանի Նորաձևության շաբաթվա իր ցուցադրությունը փակ անցկացնել։ www.kp.ru-ի հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:09
Իսրայելը հրթիռային հարվածներ է հասցրել Սիրիայում «Իսլամական ջիհադի» թիրախներին
Իսրայելական բանակը հայտնել է, որ օդային հարվածներ է հասցրել Սիրիայի և Գազայի հատվածներին։ Ավելի վաղ սիրիական SANA գործակալությունը հայտնել էր,...
Աղբյուր` Panorama.am
10:00
Քանդված «պատմություն»
«Ինչ էինք, ինչ դարձանք» Խորհրդային շրջանում կառուցված որոշ հուշարձաններ, գործարաններ, բնակելի շինություններ արդեն ...
Աղբյուր` Panorama.am
09:55
Չինաստանում գնահատել են կորոնավիրուսի համաճարակի ազդեցությունը տնտեսության վրա
Համաճարակը երկարաժամկետ հեռանկարում էլ չի ազդի ընդհանուր տնտեսական իրավիճակի վրա
Աղբյուր` Panorama.am
09:46
Իրան-Թուրքիա սահմանին գրանցված երկրաշարժից կան զոհեր և տուժածներ
Նախօրեին, տեղական ժամանակով ժամը 20:00-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը` 16:00-ին) ՀՀ ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության սեյսմոլոգիական...
Աղբյուր` Panorama.am
09:35
Չինաստանում կորոնավիրուսի զոհերի թիվը հասել է 2592-ի
Չինաստանում նոր կորոնավիրուսի զոհերի թիվը աճել է մինչև 2592-ի, վերականգնվել է 24734 մարդ: Այս մասին ասված է ՉԺՀ առողջապահության պետական կոմիտեի...
Աղբյուր` Panorama.am
09:28
Ավստրիան դադարեցնում է գնացքների երթևեկությունն Իտալիայի հետ՝ կորոնավիրուսի տարածման պատճառով
Նախօրեին Ավստրիան դադարեցրեց բոլոր գնացքների երթևեկությունը դեպի Իտալիա և Իտալիայից այն բանից հետո, երբ տեղեկացվել էր, որ 2 ուղևորների մոտ առկա...
Աղբյուր` Panorama.am
09:20
Ամբերդ ամրոց և Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները դեռ անորոշ ժամանակ փակ կլինեն
ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են
Աղբյուր` Panorama.am
09:15
Վենետիկի դիմակահանդեսը դադարեցվել է կորոնավիրուսի պատճառով
Հետաձգվել է նաև Իտալիայի A սերիայի մի քանի խաղ։
Աղբյուր` Panorama.am
09:00
Սկսվում է Մեծ պահքը
Այն տևում է 48 օր։ Պահքի շրջանում օգտագործում են բացառապես բուսական ծագում ունեցող սննդամթերք:
Աղբյուր` Panorama.am
19:50
Հայաստանը երկու շաբաթով կփակի Իրանի հետ սահմանը
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Սիրելի հայրենակիցներ, Հիմնվելով ՀՀ Պետական սահմանի մասին օրենքի 16-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
13:54
Իրանում ՀՀ դեսպանությունը ժամանակավորապես դադարեցնում է հյուպատոսական բաժնի աշխատանքը
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը տեղեկացնում է, որ սկսած 2020 թ. փետրվարի 23-ից ժամանակավորապես...
Աղբյուր` Panorama.am
10:56
Իրանում տեղի ունեցած երկրաշարժը զգացել են Երևանում
Փետրվարի 23-ին, տեղական ժամանակով ժամը 09:53-ին (Գրինվիչի ժամանակով ժամը` 05:53-ին) ՀՀ ԱԻՆ Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայության...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան
18:17 18/02/2020

Սահմանադրական դատարանում ոչ մի ճգնաժամ չի եղել և չկա. Ֆելիքս Թոխյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}