Առողջություն 13:00 31/12/2019 Հայաստան

«Ծաղկող» Սևանից մինչև Ամուլսար. բնապահպանական խնդիրներ, որոնց բախվեց Հայաստանը 2019-ին

Ծաղկող Սևան, հանք դառնալու վտանգի տակ կանգնած Ամուլսար, անկում ապրող արագիլներ, անընդհատ հատվող ծառեր, անազատության մեջ գտնվող վայրի կենդանիներ. այս և բազում այլ  բնապահպանական խնդրիրների Հայաստանը բախվեց 2019 թվականի ընթացքում։

Հայաստանում որպես բնապահպանական գերխնդիր շարունակում է մնալ Սևանա հարցը, որն, ըստ բնապահպան Կարինե Դանիելյանի, ոչ միայն  լուծում չի ստանում, այլ նաև ավելի է խորանում։ Բնապահպանի խոսքով, 2020 թվականին ևս մենք ունենալու ենք ծաղկող Սևան։

«1964 թվականից հետո Սևանում ջրիմուռների ծաղկում լինում է, բայց շատ կարճ ժամանակով և փոքր հատվածով։ Իսկ այն, ինչ 2 տարի իրար վրա եղավ, շատ աննախադեպ էր։ Դա ցուցանիշ է, որ Սևանում ճահճացման գործընթացները խիստ ակտիվացել են»,- նշում է Դանիելյանը։

Բնապահպանի խոսքով, Սևանը ունի նաև մաքրման կարիք։  Թեև վերջին տարիներին Սևանում մաքրման 3 հիմնական կայան է կառուցվել, բայց դրանք միայն մեխանիկական աշխատանք են կատարում և լիճն ամբողջությամբ չեն մաքրում։

Դանիելյանն ասաց, որ պետք է նաև աշխատանքներ տարվեն՝ կենսաբանական մարքման պայմաններ ստեղծելու. «Ջրի հետ եկող աղբի մաքրումից հետո պետք է միկրոբների միջոցով մաքրել այն քիմիական նյութերը, որոնք ջրում կան»։

Բացի դրանից, այն օբյեկտները, որոնք շրջապատում են Սևանը, պետք է մարքման կայաններ ստեղծեն, որպեսզի իրենց ջրային աղտոտված հոսքերը չլցվեն Սևան։

«Բավականին աշխատանք այստեղ կա։ Սկզբունքորեն նաև կլիմայի փոփոխությունն է ազդում, քանի որ ջերմաստիճանի միջին բարձրացումը բերում է նրան, որ հատակի շերտում նույնպես ջերմաստիճանը բարձրանում է, իսկ դա օգնում է ճահճացմանը»,- նշում է Դանիելյանը։

Երկրորդ և ամենացավոտ խնդիրը, որ շարունակում է մտահոգել բնապահպաններին, հանքարդյունաբերությունն է,  որն, ըստ բնապահպանների, լուրջ բացասական ազդեցություն է ունենում շրջակա միջավայրի վրա։ 

Բնապահպան Սիլվա Ադամյանի խոսքով, տարիներ շարունակ խոսվում է հանքարդյունաբերության ոլորտի աշխատանքներն ավելի պատասխանատու, իսկ  արդյունահանողներին հաշվետու դարձնելու մասին։ Սակայն իրականում որևէ դրական տեղաշարժ ոլորտում չի նկատվում։

«Այդ աշխատանքները պետք է համակարգի բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը։ Եթե նա լավ կատարի իր աշխատանքը, մենք այսպիսի խնդրի առաջ չենք կանգնի։ Բայց  հիմա նրանք գնում, տեսնում են խնդիրը, տուգանքը գրում և տալիս են հանքարդյունաբերողին, նա էլ մուծում է սահմանված գումարը, և հետո նույնը շարունակվում է՝ հանքարդյունահանողը նույն ձևով շարունակում է բնությանը վնաս տալ։ Իրենք շատ վատ են աշխատում, ցուցադրական ինչ-որ քայլեր են անում, և վերջ։ Եթե նայում ես, բնապահպանության դաշտում իրենց գործունեությունից ոչինչ չի փոխվում»,- արձանագրում է Սիլվա Ադամյանը։

Բնապահպանի խոսքով, շատ-շատ են լքված պոչանքները։ Ադամյանի համոզմամբ, այդ լքված պոչանքները պետք է գույքագրվեն, բայց այդ մասին կարծես թե վաղ է խոսելը։ 

«Էս ամենի հետ միասին ուզում ենք Ջերմուկում հանք բացել։ Ախր մենք մեր եփած շիլան չենք կերել, ուզում եք նորը եփել, այն էլ առողջարանային քաղաքում։ Ավիրել այդ առողջարանը, ուղղակի հանցագործություն է։  Ամուլսարի խնդիր կարևորագույն է, և մենք հույս ունեինք, որ ներկայիս կառավարությունը որոշակի քայլեր կձեռնարկի՝ խնդրին լուծում տալու։ Սա քաղաքական խնդիր է՝ ձեռքը սեղանին խփելու և վերջ ասելու։ Իսկ մենք տեսանք հակառակ արդյունքը, որ վերին ատյաններն ասում են՝ հանքը 0 բացասական արդյունք է ունենալու բնության վրա»,- նշում է Ադամյանը։

Բայց, բնապահպանն ասում է, որ փորձաքննության մեջ չի դիտարկվել անգամ ուրանի առկայությունը։ Ադամյանի խոսքով,  Դա 1956 թվակաի Սովետական Միության արած հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Ամուլսարում ուրանի բաականին լուրջ պաշարներ կան։

«Եթե հանքը շահագործվեց, դա կլինի Ջերմուկի վերջը։ Սովետական Միության նման հզոր պետությունը կարող էր այդ հանքը շահագործել, բայց ուրանի առկայության փաստը ետ է պահել նրան այդ մտքից»,- հավելում  է Ադամյանը։

Անտառահատումների խնդիրը ևս շարունակում է մնալ օրակարգում։ Բնապահպանների համոզմամբ, հատվող ծառերի քանակի ավելացումը միաժամանակ երկու՝ բնապահպանական և սոցիալական խնդիրների հետևանք է։

«Ասել, որ մարդիկ չպետ է հատեն անտառ, հեշտ է, և մենք ասում ենք, բայց դրա համար պետք է այլընտրանք առաջարկել։ Ես կարծում եմ, որ մինչև  չլուծվի ալտերնատիվ էներգետիկայի խնդիրը, ծառահատումները շարունակվելու են։ Այսինքն՝ գյուղացին եթե չունենա հնարավորություն բացի բարձր գնով վաճառվող գազից այլ բան վառելու՝ դա լինի արևային էներգիան, քամու էներգիան, նա մշտապես հատելու է անտառը»,- նշում է Սիլվա Ադամյանը։

Կենսաբազմազանության խնդիրը ևս բավականին լուրջ արտահայտված է Հայաստանում։
Ադամյանի խոսքով, խնդիրն ավելի արտահայտված է կենդանական աշխարհում։ 

«Մեզ մոտ չի արվում մշտադիտարկում, թե որտեղ ինչ կենդանի ունենք, քանի գլուխ և որտեղ կա։
Անազատության մեջ գտնվող կենդանիների խդիրը ևս շատ լուրջ է։ Մեր ամբողջ երկիրը ողողված է փոքր կենդանաբանական այգիներով, որտեղ մեծ քանակությամբ  կարմիրգրքյան կենդանիներ կան։ Մինչև այսօր մշտադիտարկում արված չէ, թե քանի նմանատիպ օբյեկտ կա, քանի կենդանի է անազատության մեջ։ Նույն խնդիրն է դելֆինարիումների հետ կապված։ Այդ կենդանիները մեր կլիմայական պայմաններում չեն կարող գոյատևել, բայց բացվում են նման օբյեկտներ։  Այս խնդիրն էլ ենք տարեցտարի տեղափոխում նոր դաշտ»,- ասաց  բնապահպանը։

Վերջին, և գլոբալ առումով ամենամեծ խնդիրը, որը ըստ Սիլվա Ադամյանի, օրակարգում է, կապված է կլիմայական փոփոխությունների հետ. «Կլիմայական փոփոխություններին մարդիկ կարող են ադապտանալ, բայց ինչ վերաբերում է կենդանական և բուսական աշխարհին, կենսաբազմազանությանը, ապա այդ առումով Հայաստանում ոչինչ չի արվում, մենք դեռ չենք հասել դրան, որ կենսաբազմաղզանությունը ադապտանա»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:42
ԼՂ հիմնահարցի վերաբերյալ քննարկում՝ Փաշինյանի ու Ալիևի մասնակցությամբ
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում մասնակցում են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:36
Մյունխենում հանդիպել են Փաշինյանն ու Ալիևը
Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է  Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
2020 թվականի հունվարը մարդկության պատմության մեջ ամենատաքն է եղել
Համաձայն Ազգային օվկիանոսի և մթնոլորտային կառավարման (NOAA) տվյալների տվյալների, 2020 թվականի հունվարը 141 տարվա ընթացքում ամենատաքն է եղել...
Աղբյուր` Panorama.am
19:51
«Շատ հարուստ մարդիկ» 10 տոկոսով շատացել են
Անցած տարի աշխարհում «շատ հարուստ մարդկանց» թիվն աճել է 10 տոկոսով՝ հասնելով 2,7 միլիոն մարդու: 360tv.ru-ի հաղորդմամբ, այդ մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Թուրքիայում հայ իրավապաշտպան. «Ոստիկաններն ինձ մերկ վիճակում խուզարկեցին»
Թուրքական իշխանություններին հասցեագրված սուր քննադատություններով հայտնի հայ իրավապաշտպան Արլեթ Նաթալի Ավազյանը Twitter միկրոբլոգում պատմել է, թե...
Աղբյուր` Panorama.am
19:34
Ճապոնիան, չնայած կորոնավիրուսի, մտադիր է անցկացնել Օլիմպիադա-2020-ը
Ճապոնական Համուրա քաղաքում տեղի է ունեցել 2020 թ. օլիմպիական խաղերի կրակի էստաֆետայի գլխավոր փորձը: Եվրանյուզի հաղորդմամբ, այդպես կազմակերպիչ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:31
«Այնպես չէ, որ խորթ թիմ է». Ուրարտուն նոր համալրում ունի
Ռուսական «Արմավիրի» հետ համաձայնեցված գործարքի արդյունքում 30-ամյա ռուս հարձակվող Իգոր Պադերինը համալրել է երևանյան ակումբի կազմը։...
Աղբյուր` Panorama.am
19:23
Հրեական ինքնավար մարզից Չինաստան կամուրջի շինարարությունը հետաձգվել է մինչև 2021 թվական
Հրեական ինքնավար մարզի Ամուր Նիժելենինսկի շրջանից չինական Տոնգյանգ երկաթուղային կամուրջի շինարարությունը հետաձգվել է մինչև 2021-ի երրորդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:18
«Վայքգոլդ»-ը դատական հայց է ներկայացրելու «Վայկ-ինվեստ»-ի դեմ
Հնարավոր է Ազատեկի հանրային լսումն անօրինական ճանաչվի
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
«Օսկարը» 72 անգամ բարձրացրել է «Փոքրիկ կանայք» գրքի վաճառքը
«Օսկար» մրցանակաբաշխության «Լավագույն կոստյում» անվանակարգում  մրցանակի էր արժանացել ռեժիսոր  Գրետա Գերվիգի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:00
Որոնք են աշխարհում ֆինանսապես ամենակայուն ֆուտբոլային թիմերը
Ֆրանսիական ՊՍԺ-ն գլխավորեում է աշխարհի ֆինանսապես կայուն ֆուտբոլային ակումբների վարկանիշային ցուցակը։ Այս մասին գրում է lenta.ru-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:52
Թուրքիայի ծեր բնակչության թիվը տարեցտարի ավելանում է
Թուրքիայում տարեցտարի ավելանում է ծեր բնակչության թվաքանակը։ 2010-2018թթ․ ընթացքում ծեր բնակչության աճը կազմել է 1․18 տոկոս։Այս մասին...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Փորձագետներն ասել են Մունկի «Ճիչը» կտավի գույնի փոխվելու պատճառը
Օսլոյում գտնվող Մունկի թանգարանի մասնագետները պարզել են, թե ինչու է փոխվում հանրահայտ «Ճիչը» կտավի գույնը: kulturomania.ru-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:31
Ամեն տարի ՀՀ-ում 80-100 երեխաների և դեռահասների մոտ առաջին անգամ ախտորոշվում է քաղցկեղ
2002 թվականից ամբողջ աշխարհն ամեն տարի փետրվարի 15-ը նշում է որպես մանկական քաղցկեղի դեմ պայքարի համաշխարհային օր։ Այս նախաձեռնության նպատակն է...
Աղբյուր` Panorama.am
18:26
Որ չափանիշներն են կանայք կարևորում՝ զուգընկերոջն ընտրելիս
Տղամարդ ընտրելիս կնոջը հետաքրքրում է նրա ռոմանտիկ լինելը, գրավչությունն ու խելքը, և ոչ մատչելիությունը։ Այս մասին գրում է lenta.ru-ն՝ հղում...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
ԵԽ-ն կարգապահական տույժի է ենթարկել Թուրքիայի դրոշը պատռած հույն պատգամավորին
Եվրոպական խորհրդարանը պատիժ է սահմանել Բրյուսելում կայացած ԵԽ գլխավոր ասամբլեայի նիստում Թուրքիայի դրոշը պատռած հույն պատգամավոր Իոանիս Լագոսի...
Աղբյուր` Panorama.am
18:16
Փետրվարի 19-ին կշեշտադրվի «Նվեր զինվորին» գրքի նվիրատվության ակցիան
Փետրվարի 19-21-ը կանցկացնվի Մանկապատանեկան գրքի երևանյան 16-րդ տոնավաճառը,
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Ինչպես հասկանալ, որ օրգանիզմում ջրի պակաս կա
Օրգանիզմում ջրի պակասի նշաններից մեկը կարող է լինել ախորժակի կորուստը։ Այս մասին գրում է gazeta.ru-ն։ Մասնագետները պնդում են, որ ջուրն...
Աղբյուր` Panorama.am
18:05
Կարևորվել է Երևանի և Պրահայի միջև ուղիղ չվերթների հաստատումը
Այսօր ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը Մյունխենում հանդիպել է Չեխիայի իր գործընկերոջ՝ Տոմաշ Պետրժիչեկի հետ: ԱԳՆ մամուլի ծառայության հաղորդմամբ,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Որ մակնիշի ավտոմեքենաներն են ամենահուսալիները
Կորեական «Genesis» պրեմիում մակնիշի ավտոմեքենաներն ամենահուսալին են աշխարհում։ Այս մասին գրում է lenta.ru-ն։ «J.D....
Աղբյուր` Panorama.am
17:51
Հիասթափեցնող տեսարժան վայրերը
Aviasales-ը հարցում է անցկացրել զբոսաշրջիկների շրջանում և պարզել, թե որ տեսարժան վայրերից են հիասթափվել: Հարցումն անցկացվել է 17 հազար մարդու շրջանում:
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Իրանը չի կարողանում վերծանել «Բոինգի» ինքնագրիչները
Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մուհամեդ Ջավադ Զարիֆը հաստատել է, որ իրանցի մասնագետները չեն կարողանում հունվարի 8-ին Թեհրանում կործանված...
Աղբյուր` Panorama.am
17:35
Չինաստանի ԱԳՆ-ն Միացյալ Նահանգներին կոչ է արել «չկորցնել բանականությունը»
Չինաստանի արտգործնախարար Վանգ Յին անհիմն է համարում Մյունխենի անվտանգության համաժողովում Չինաստանին ուղղված ԱՄՆ պաշտոնատար անձանց մեղադրանքները:...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Աղբյուր. Թուրքիան զենք է մատակարարում Իդլիբում գտնվող գրոհայիններին
Թուրքական կողմը զինյալներ և ռազմական տեխնիկա է ուղարկում  սիրիական Իդլիբ նահանգ։ Այս մասին հայտնում է «ՏԱՍՍ»-ի աղբյուրը։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:25
Ըմբշամարտի ԵԱ. Հայ մարզիկները շարունակում են հաղթական պայքարը
Հռոմում ընթացող ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության ազատ ոճի 70 կգ քաշային կարգում բրոնզե մեդալի համար պայքարելու հնարավորություն ստացած Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:21
Կորոնավիրուսի ամենահավանական աղբյուրն՝ ըստ չինացի գիտնականների
ՉԺՀ գիտության և տեխնոլոգիայի նախարարության մասնագետները կարծում են, որ չղջիկը կարող է լինել կորոնավիրուսի հավանական աղբյուրը։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:13
«Մանչեսթեր Սիթիին» երկու տարով զրկել են եվրագավաթներին մասնակցելուց
ՈՒԵՖԱ-ն որոշում է կայացրել անգլիական «Մանչեսթր Սիթիին»  առաջիկա երկու տարում արգելել մասնակցելու եվրագավաթներին։ Լենտա. ռու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:04
Վարչապետի հանդիպումները՝ Մյունխենում
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում շարունակում է երկկողմ հանդիպումները տարբեր երկրների նախագահների ու...
Աղբյուր` Panorama.am
17:02
Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 6-8 աստիճանով
Հայաստանի տարածքում փետրվարի 16-ին, 18-20-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Փետրվարի 17-ին առանձին շրջաններում սպասվում է ձյուն: Քամին՝...
Աղբյուր` Panorama.am
16:55
Մյունխենում Զելենսկուն թողել են առանց բարձրախոսի
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիին անվտանգության հարցերով Մյունխենյան համաժողովում ելույթի ժամանակ բարձրախոս չեն տրամադրել: Այս մասին ...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Դավիթ Հարությունյան. ՍԴ-ն հլու-հնազանդ կառույց դարձնելու համար իշխանություններն անում են չմտածված քայլեր
12:48 12/02/2020

Դավիթ Հարությունյան. ՍԴ-ն հլու-հնազանդ կառույց դարձնելու համար իշխանություններն անում են չմտածված քայլեր

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}