Առողջություն 13:00 31/12/2019 Հայաստան

«Ծաղկող» Սևանից մինչև Ամուլսար. բնապահպանական խնդիրներ, որոնց բախվեց Հայաստանը 2019-ին

Ծաղկող Սևան, հանք դառնալու վտանգի տակ կանգնած Ամուլսար, անկում ապրող արագիլներ, անընդհատ հատվող ծառեր, անազատության մեջ գտնվող վայրի կենդանիներ. այս և բազում այլ  բնապահպանական խնդրիրների Հայաստանը բախվեց 2019 թվականի ընթացքում։

Հայաստանում որպես բնապահպանական գերխնդիր շարունակում է մնալ Սևանա հարցը, որն, ըստ բնապահպան Կարինե Դանիելյանի, ոչ միայն  լուծում չի ստանում, այլ նաև ավելի է խորանում։ Բնապահպանի խոսքով, 2020 թվականին ևս մենք ունենալու ենք ծաղկող Սևան։

«1964 թվականից հետո Սևանում ջրիմուռների ծաղկում լինում է, բայց շատ կարճ ժամանակով և փոքր հատվածով։ Իսկ այն, ինչ 2 տարի իրար վրա եղավ, շատ աննախադեպ էր։ Դա ցուցանիշ է, որ Սևանում ճահճացման գործընթացները խիստ ակտիվացել են»,- նշում է Դանիելյանը։

Բնապահպանի խոսքով, Սևանը ունի նաև մաքրման կարիք։  Թեև վերջին տարիներին Սևանում մաքրման 3 հիմնական կայան է կառուցվել, բայց դրանք միայն մեխանիկական աշխատանք են կատարում և լիճն ամբողջությամբ չեն մաքրում։

Դանիելյանն ասաց, որ պետք է նաև աշխատանքներ տարվեն՝ կենսաբանական մարքման պայմաններ ստեղծելու. «Ջրի հետ եկող աղբի մաքրումից հետո պետք է միկրոբների միջոցով մաքրել այն քիմիական նյութերը, որոնք ջրում կան»։

Բացի դրանից, այն օբյեկտները, որոնք շրջապատում են Սևանը, պետք է մարքման կայաններ ստեղծեն, որպեսզի իրենց ջրային աղտոտված հոսքերը չլցվեն Սևան։

«Բավականին աշխատանք այստեղ կա։ Սկզբունքորեն նաև կլիմայի փոփոխությունն է ազդում, քանի որ ջերմաստիճանի միջին բարձրացումը բերում է նրան, որ հատակի շերտում նույնպես ջերմաստիճանը բարձրանում է, իսկ դա օգնում է ճահճացմանը»,- նշում է Դանիելյանը։

Երկրորդ և ամենացավոտ խնդիրը, որ շարունակում է մտահոգել բնապահպաններին, հանքարդյունաբերությունն է,  որն, ըստ բնապահպանների, լուրջ բացասական ազդեցություն է ունենում շրջակա միջավայրի վրա։ 

Բնապահպան Սիլվա Ադամյանի խոսքով, տարիներ շարունակ խոսվում է հանքարդյունաբերության ոլորտի աշխատանքներն ավելի պատասխանատու, իսկ  արդյունահանողներին հաշվետու դարձնելու մասին։ Սակայն իրականում որևէ դրական տեղաշարժ ոլորտում չի նկատվում։

«Այդ աշխատանքները պետք է համակարգի բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը։ Եթե նա լավ կատարի իր աշխատանքը, մենք այսպիսի խնդրի առաջ չենք կանգնի։ Բայց  հիմա նրանք գնում, տեսնում են խնդիրը, տուգանքը գրում և տալիս են հանքարդյունաբերողին, նա էլ մուծում է սահմանված գումարը, և հետո նույնը շարունակվում է՝ հանքարդյունահանողը նույն ձևով շարունակում է բնությանը վնաս տալ։ Իրենք շատ վատ են աշխատում, ցուցադրական ինչ-որ քայլեր են անում, և վերջ։ Եթե նայում ես, բնապահպանության դաշտում իրենց գործունեությունից ոչինչ չի փոխվում»,- արձանագրում է Սիլվա Ադամյանը։

Բնապահպանի խոսքով, շատ-շատ են լքված պոչանքները։ Ադամյանի համոզմամբ, այդ լքված պոչանքները պետք է գույքագրվեն, բայց այդ մասին կարծես թե վաղ է խոսելը։ 

«Էս ամենի հետ միասին ուզում ենք Ջերմուկում հանք բացել։ Ախր մենք մեր եփած շիլան չենք կերել, ուզում եք նորը եփել, այն էլ առողջարանային քաղաքում։ Ավիրել այդ առողջարանը, ուղղակի հանցագործություն է։  Ամուլսարի խնդիր կարևորագույն է, և մենք հույս ունեինք, որ ներկայիս կառավարությունը որոշակի քայլեր կձեռնարկի՝ խնդրին լուծում տալու։ Սա քաղաքական խնդիր է՝ ձեռքը սեղանին խփելու և վերջ ասելու։ Իսկ մենք տեսանք հակառակ արդյունքը, որ վերին ատյաններն ասում են՝ հանքը 0 բացասական արդյունք է ունենալու բնության վրա»,- նշում է Ադամյանը։

Բայց, բնապահպանն ասում է, որ փորձաքննության մեջ չի դիտարկվել անգամ ուրանի առկայությունը։ Ադամյանի խոսքով,  Դա 1956 թվակաի Սովետական Միության արած հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Ամուլսարում ուրանի բաականին լուրջ պաշարներ կան։

«Եթե հանքը շահագործվեց, դա կլինի Ջերմուկի վերջը։ Սովետական Միության նման հզոր պետությունը կարող էր այդ հանքը շահագործել, բայց ուրանի առկայության փաստը ետ է պահել նրան այդ մտքից»,- հավելում  է Ադամյանը։

Անտառահատումների խնդիրը ևս շարունակում է մնալ օրակարգում։ Բնապահպանների համոզմամբ, հատվող ծառերի քանակի ավելացումը միաժամանակ երկու՝ բնապահպանական և սոցիալական խնդիրների հետևանք է։

«Ասել, որ մարդիկ չպետ է հատեն անտառ, հեշտ է, և մենք ասում ենք, բայց դրա համար պետք է այլընտրանք առաջարկել։ Ես կարծում եմ, որ մինչև  չլուծվի ալտերնատիվ էներգետիկայի խնդիրը, ծառահատումները շարունակվելու են։ Այսինքն՝ գյուղացին եթե չունենա հնարավորություն բացի բարձր գնով վաճառվող գազից այլ բան վառելու՝ դա լինի արևային էներգիան, քամու էներգիան, նա մշտապես հատելու է անտառը»,- նշում է Սիլվա Ադամյանը։

Կենսաբազմազանության խնդիրը ևս բավականին լուրջ արտահայտված է Հայաստանում։
Ադամյանի խոսքով, խնդիրն ավելի արտահայտված է կենդանական աշխարհում։ 

«Մեզ մոտ չի արվում մշտադիտարկում, թե որտեղ ինչ կենդանի ունենք, քանի գլուխ և որտեղ կա։
Անազատության մեջ գտնվող կենդանիների խդիրը ևս շատ լուրջ է։ Մեր ամբողջ երկիրը ողողված է փոքր կենդանաբանական այգիներով, որտեղ մեծ քանակությամբ  կարմիրգրքյան կենդանիներ կան։ Մինչև այսօր մշտադիտարկում արված չէ, թե քանի նմանատիպ օբյեկտ կա, քանի կենդանի է անազատության մեջ։ Նույն խնդիրն է դելֆինարիումների հետ կապված։ Այդ կենդանիները մեր կլիմայական պայմաններում չեն կարող գոյատևել, բայց բացվում են նման օբյեկտներ։  Այս խնդիրն էլ ենք տարեցտարի տեղափոխում նոր դաշտ»,- ասաց  բնապահպանը։

Վերջին, և գլոբալ առումով ամենամեծ խնդիրը, որը ըստ Սիլվա Ադամյանի, օրակարգում է, կապված է կլիմայական փոփոխությունների հետ. «Կլիմայական փոփոխություններին մարդիկ կարող են ադապտանալ, բայց ինչ վերաբերում է կենդանական և բուսական աշխարհին, կենսաբազմազանությանը, ապա այդ առումով Հայաստանում ոչինչ չի արվում, մենք դեռ չենք հասել դրան, որ կենսաբազմաղզանությունը ադապտանա»։



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

20:45
Հայ-ադրբեջանական սահմանին օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը չի փոփոխվել. ՀՀ ՊՆ
ՀՀ պետական սահմանի հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը ապրիլի 15-ին և 16-ին փոփոխության չի ենթարկվել:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
Հայաստանն այլևս կիսաճանաչված պետություն է՝ առանց ներքին ու արտաքին ինքնուրույն օրակարգի․ Վահե Հովհաննիսյան
«Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Վահե Հովհաննիսյանը ՍիվիլՆեթի Արշալույս Մղդեսյանին տված հարցազրույցում նշում է, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:26
Հանձնաժողով ձևավորելու կոչի փոխարեն Օնիկ Գասպարյանը պետք է անհապաղ հրավիրի մամուլի ասուլիս․ Ա․ Ղազինյան
«Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Ստեղծված իրավիճակում ԳՇ դե յուրե պետ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Իսկ գիտե՞ք, թե այսօրվա պաշտոնյաներից քանիսն ունեն դղյակներ․Yerevan.Today
Yerevan.Today-ը գրում է․ «Արդեն տևական ժամանակ է, ինչ իշխանության մանրապճեղ գործիչները, արտահերթ ընտրություններում պարտության հոտն...
Աղբյուր` Panorama.am
20:12
Պետք է պարզել ինչու ընդհատվեց գերեվարված շիրակցիների վերադարձի գործընթացը․ Բորիս Ավագյան
Եթե գերեվարված 62 շիրակցիներից ութին Ադրբեջանը վերադարձրել է, ուրեմն հնարավոր է, որ 54-ին էլ վերադարձնի, պետք է պարզել, թե ինչու գործընթացը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:00
Սիմոն Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել
Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոն, օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն Սիմոն Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի երկրորդ մասով...
Աղբյուր` Panorama.am
19:52
ԱՀ ՊԲ-ն հրապարակել է 193 զոհված զինծառայողի անուն
 Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակը հրապարակել է Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտերում նահատակված 193 զինծառայողի անուն....
Աղբյուր` Panorama.am
19:42
Քննարկվել է Կապսի ջրամբարի կառուցման ծրագրի ընթացքը
ՀՀ ՏԿԵ նախարար Սուրեն Պապիկյանն այսօր տեսակապով հանդիպում է ունեցել գերմանական զարգացման բանկի (KfW) Արևելյան Եվրոպայի տարածաշրջանային տնօրեն...
Աղբյուր` Panorama.am
19:35
ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետն ընդունել է ՌԴ դեսպանին
Ապրիլի 16-ին ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-լեյտենանտ Արտակ Դավթյանն ընդունել է ՀՀ-ում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:22
Օնիկ Գասպարյան-Նիկոլ Փաշինյան վեճը նոր զարգացումներ է ստանում․ Հրանտ Բագրատյան
ՀՀ նախկին վարչապետ, տնտեսագետ Հրանտ Բագրատյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադարձել է  Նիկոլ Փաշինյան-Օնիկ Գասպարյան բանավեճին, գրելով․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:11
«Այս դերերգը շուտով կատարելու եմ նաև Իտալիայում»․Մեցցո-սոպրանո Սոֆիա Թումանյան
Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի օպերային գալա համերգի ընթացքում ներկայացվել են սիմֆոնիկ հատվածներ, արիաներ Ջուզեպպե Վերդիի, Ջակոմո...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Նախագահի աճող վարկանիշը հասարակության առողջացման կամ սթափության վերադարձի լավագույն ցուցիչն է․ Վ․ Սողոմոնյանը ՝ Ռ․ Քոչարյանի մասին
Պետք է արձանագրենք, որ նախագահի աճող վարկանիշը հասարակության առողջացման կամ սթափության վերադարձի լավագույն ցուցիչն է։ Այս մասին «5-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
19:03
Շվեդիայի և Հայաստանի ազգային հավաքականների հանդիպումը՝ «Ֆրենդս Արենա» մարզադաշտում
Շվեդիայի և Հայաստանի ազգային հավաքականները հունիսի 5-ին ընկերական հանդիպում կանցկացնեն Շվեդիայում: ՀՖՖ-ի փոխանցմամբ՝ հայտնի է հանդիպման...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Բարձր ենք գնահատում ՌԴ դերակատարությունը ԱՀ-ում խաղաղապահության ինստիտուտ ներդնելու գործում․ ԱՀ ԱԺ
Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանը ողջունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ապրիլի 13-ի հայտարարությունը։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
18:51
Ազգային ժողովը գերարագ ռեժիմով, առանց քննարկման 3 ժամում գերթե սպառեց քառօրյայի ողջ օրակարգը
Ազգային ժողովն այսօր կառավարության 2020 թվականի ծրագրի կատարման զեկույցը դիտարկելուց հետո 3 ժամում արագացված կարգով, գրեթե առանց ելույթների...
Աղբյուր` Panorama.am
18:48
Եթե հանցագործները չեն պատժվում, ապա նրանք «հաբռգում են» ու իրենց զգում են օրենքից վեր․ Ռուբեն Մելիքյան
 Իրավապաշտպան, Արցախի նախկին ՄԻՊ Ռուբեն Մելիքյանը գրում է. «Այն վակխանալիան, որ այսօր թուրքալեզների կատարմամբ մոլեգնում էր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:42
Նույնիսկ փչացած ժամացույցն օրական երկու անգամ ճիշտ ժամն է ցույց տալիս․ Ա․ Իշխանյան
Նույնիսկ փչացած ժամացույցն օրական երկու անգամ ճիշտ ժամն է ցույց տալիս։Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում գրել է իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:33
Եվրոպայի առաջնություն կմեկնի Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության տղամարդկանց հավաքականը
Առաջիկա կիրակի օրը՝ ապրիլի 17 –ին,  Շվեյցարիայի Բազել՝ Եվրոպայի առաջնություն կմեկնի Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության տղամարդկանց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:22
Bild. «Ադրբեջանը ծաղրում է պատերազմի հայ զոհերին»
Գերմանական և եվրոպական լսարանում ամենատարածված «Bild» թերթը հոդվածով անդրադարձել է  ապրիլի 12-ին Բաքվում՝ 2020թ. Արցախի դեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:11
Միջազգային հանրությունը պետք է ստիպի Ադրբեջանին հրաժարվելու պատմությունը աղավաղելու քաղաքականությունից. Արցախի ՄԻՊ
Այսօր Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը մասնակցել է Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրվա առթիվ Ստեփանակերտի Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:59
Ռուսաստանը ԱՊՀ անօրինական ներգաղթյալներին մինչ հունիսի 15-ը ժամանակ է տվել
ՌԴ ներքին գործերի նախարարությունը պահանջում է ԱՊՀ երկրներին, որպեսզի իրենց քաղաքացիները, որոնք ՌԴ տարածքում են անօրինական, մինչև հունիսի 15-ը...
Աղբյուր` Panorama.am
17:48
Կառավարությունը պետական տուրքը կբարձրացնի 4 անգամ
«Առաջինից երկրորդ ընթերցում ավելացվել են արտոնություններ, որոնք վերաբերում են զինծառայողների կամ այլ քաղաքացիների՝ ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
17:41
ԿԲ. Բանկերի կողմից իրականացվել է 2.500.000 ԱՄՆ դոլարի առք և վաճառք
ԿԲ հասարակայնության հետ կապերի ծառայությունը հրապաարկել էա պրիլի 12-16-ն ընկած ժամանակահատվածում իրականացված գործարքների վերաբերյալ ամփոփ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Գևորգ Կոստանյանի դիմումի հիման վրա ՍԴ-ն որոշեց գործի վարույթը կարճել
Գևորգ Կոստանյանի դիմումի հիման վրա՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 202-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 259-րդ հոդվածի 2-րդ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:32
Գրավադրված անշարժ գույքը երկրից դուրս բերելու համար պետք է գրավոր համաձայնագիր ներկայացնել
Խորհրդարանը քննարկում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծը։ Հիմնական զեկուցող, ԱԺ «Իմ քայլը»...
Աղբյուր` Panorama.am
17:28
Վլադիմիր Գասապարյան. Ձեր պրոֆեսիոնալ աշխատանքով բարձր պահեք սպայական ուսադիրների պատիվը:
Հայաստանի նախկին ոստիկանապետ,  գեներալ-գնդապետ Վլադիմիր Գասապրայնը ֆեյսբուքյան գրառմամբ շնորհավորել է ոստիկաններին մասնագիտական տոնի առթիվ....
Աղբյուր` Panorama.am
17:16
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի և Ucom-ի համագործակցությունը. Ապառիկ վարկը՝ տեղում ու րոպեների ընթացքում
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը, ելնելով հաճախորդների պահանջներից, շարունակում է զարգացնել մանրածախ պրոդուկտների շարքը և մշակել շահավետ առաջարկներ շուկայի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:00
Առաջարկում է տարկետում տալ միջին մասնագիտական կրթական ծրագրով ուսումը չավարտած քաղաքացիներին
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունն առաջարկում է տարկետում տրամադրել միջին մասնագիտական կրթական ծրագրով ուսումը չավարտած և...
Աղբյուր` Panorama.am
16:52
Ոռոգման ջուրը չեն տալիս, Ագարակի թուզն ու նուռը՝ վտանգի տակ
Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքում շոգ է, օդի ջերմաստիճանը բարձր է +30-ից, ծառերից ծաղիկները թափվել են, ծառերը ծարավ են, բայց ոռոգման ջուր չկա։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:28
FedEx ընկերության ուղղությամբ կրակահերթ բացած քղաքացին ինքնասպանություն է գործել
Քաղաքացին, որը կրակ էր բացել ԱՄՆ Ինդիանապոլիս նահանգում գտնվող լոգիստիկ FedEx ընկերության օբյեկտների ուղղությամբ, նախնական տեղեկություններով,...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան
13:36 17/03/2021

Մեզ տանում են կործանման, մենք պետք է պայքարենք. Տիգրան Հեքեքյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}