Քաղաքական 15:52 05/01/2020 Տարածաշրջան

Գեներալ Սոլեյմանիի սպանության խորհրդանշական կողմը

Վերջին օրերին համաշխարհային մամուլի գլխագրերից չի իջնում ամերիկացիների կողմից իրանական գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանիի սպանության լուրը։ Ամերիկա-իրանական հարաբերությունների աննախադեպ լարվածության ֆոնի վրա հնչում են կանխատեսումներ, թե ինչպես և որտեղ Իրանը պատասխան կտա, և ինչպիսի հնարավոր զարգացումներ կարող են լինել։ Մինչ միջազգային հանրությունը, տարածաշրջանային պետությունները քաղաքական ու դիվանագիտական ջանքեր են գործադրում կողմերին հանդարտացնելու և լարվածության հետագա աճը կանխելու համար, ԱՄՆ նախագահը սպառնացել է անհապաղ և կոշտ հարվածներ հասցնել Իրանի ու իրանական մշակույթի համար մեծ կարևորություն ունեցող 52 թիրախներին (52 թիվը խորհրդանշում է տարիներ առաջ Իրանի կողմից պատանդ վերցված 52 ամերիկացիներին)։

Գեներալ Սոլեյմանիի սպանությունը ամերիկյան զինված ուժերի կողմից ավելի շատ սիմվոլիկ, քան թե պրագմատիկ նշանակություն ունի։ Անվիճելի է, որ Ղասեմ Սոլեյմանին տաղանդավոր ու խարիզմատիկ էր, բայց նաև անփոխարինելի չէ։ Կգան նոր գեներալներ, նոր գործիչներ, որոնք կշարունակեն նրա գործը, գուցե և ավելի արդյունավետ կերպով։

Խնդիրն այստեղ ավելի շուտ խորհրդանշական է, և ամերիկյան դրոնների թիրախը ավելին էր, քան մեկ-երկու բարձրաստիճան զինվորականները։ Հարվածի նպատակները երկակի էին՝ մի կողմից նսեմացնել իրանական ռազմական իստեբլիշմենթին, մյուս կողմից բարձրացնել ամերիկյան ուժի սպառնալիքի արժանահավատությունը։ Այս գործողությունների «կողմնակի զոհը» կրկին անգամ դարձան միջազգային իրավունքն ու նորմերը, որոնց անտեսման յուրատեսակ հակառեկորդ է սահմանում նախագահ Թրամպի վարչակազմը։

Սպանել մի երկրի բարձրաստիճան պաշտոնյայի մեկ այլ երկրի սուվերեն տարածքում, ոչ մի իրավական «դռնով» չի կարող անցնել, ինչքան էլ, որ չփորձեն այն ներկայացնել ինքնապաշտպանություն կամ վտանգի կանխարգելում։ Սա ուժային քաղաքականության ցցուն դրսևորում է, երբ ուժեղ կողմը առանց լրացուցիչ ծիսակարգերի ի ցույց է դնում իր մկանները՝ իր գերիշխանության հնարավոր վիճարկողներին։

Ամերիկյան հաշվարկն այն է, որ այս կերպ կարող է ամրապնդել զսպման մեխանիզմները, որոնք վերջին շրջանում բավականին խարխլվել էին միջազգային անվտանգության գործող ռեժիմների պատճառով, ինչն արդյունք է  նաև ամերիկյան գործողությունների։ Ռացիոնալ ընտրության տեսակետից համաշխարհային գերտերության կողմից ուժի կիրառման արժանահավատ սպառնալիքը կարող է կանխարգելող նշանակություն ունենալ։ Բայց չպետք է մոռանալ նաև խնդրի հուզական կողմը և գեներալ Սոլեյմանիի սպանության զգացմունքային ազդեցությունը իրանական ժողովրդի ընկալումների վրա։

Արտաքին քաղաքական նկատառումներից բացի, նշվում է, որ այս սպանությունը և Իրանի հետ հնարավոր պատերազմը կարող է նպաստել Թրամպի վերընտրությանը և հանրության ուշադրությունը իմպիչմենտի գործընթացից շեղելուն։ Ներքաղաքական հաշվարկը չի բացառվում, բայց դրա արդյունքները նույնպես երաշխավորված չեն, եթե հաշվի առնենք նաև պատմական փորձը։

Խորհրդանշական էր նաև իրանցի գեներալի սպանության ձևը։ Ամերիկյան հատուկ ծառայությունները ծածուկ սպանությունների մեծ փորձ ունեն և ցանկության դեպքում կարող էին Ղասեմ Սոլեյմանիին կյանքից զրկել պակաս հրապարակային ձևով, նույնիսկ չստանձնելով դրա պատասխանատվությունը։ Իսկ այս դեպքում ուժի ցուցադրումը, հանրայնացումն ու հատուկ շեշտադրումը, որ ամեն ինչ կատարվել է նախագահի ուղիղ հրամանով, խոսում է այն մասին, որ սա առաջին հերթին ուղերձ էր, «ռիտուալ սպանություն»՝ ի փառս ամերիկյան հեգեմոնիայի և/կամ Թրամպի փառասիրության։

Մերձավոր Արևելքը բարդ աշխարհաքաղաքականություն ունենալուց զատ լի է բարդ խորհրդանիշերով։ Զգացմունքները, հարգանքն ու հպարտությունը, բարոյական պարտքն ու նվիրվածությունը, կրոնական պատկանելությունն ու մշակութային ժառանգությունը երբեմն պակաս նշանակություն չունեն պետությունների վարքագծի վրա, քան թե ռացիոնալ «չոր հաշվարկները»։

Գեներալ Սոլեյմանին Իրանի համար խորհրդանիշ էր, իսկ խորհրդանիշ սպանել դյուրին գործ չէ։ Գուցե այս գործողությունից հետո ամերիկյան ուժը Մերձավոր Արևելքում դառնա ավելի արժանահավատ, բայց ոչ մի կերպ ավելի ընդունելի ու հարգված։

Աննա Մկրտչյան, քաղաքագետ



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

18:19
Ֆիզիկապես ոչնչացվելու են կարանտինի ընթացքում քաղաքացիների անձնական տվյալներով բեռնված սերվերները
Կառավարության մամուլի սրահում հրավիրված մամուլի ասուլիսում պարետ Տիգրան Ավինյանի խորհրդական Բագրատ Բադալյանին հարց ուղղվեց, թե արդյո՞ք պարտադիր...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Արման Պետրոսյան. Ի՞նչ պատկեր է իրականում Հայաստանում կորոնավիրուսի հետ կապված
«Իմ Ձայնը» նախագծի փորձագետ Արման Պետրոսյանն իր պատրաստած հոդվածում, հիմնվելով պաշտոնական վիճակագրության վրա, պնդում է՝...
Աղբյուր` Panorama.am
18:06
Արարատում արձանագրվել է կորոնավիրուսի 2 նոր դեպք
«Արարատի մարզում, վերջին տվյալներով, կորոնավիրուսի 2 նոր դեպք ունենք։ Վարակակիրների ընդհանուր թիվն այս պահին 175 է»,- ֆեյսբուքյան...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
ԱՄՆ-ն արգելափակում է կորոնավիրուսի դեմ պայքարելու համար Իրանին ԱՄՀ ի 5 մլրդ դոլարի հատկացումը. ՏԱՍՍ
Միացյալ Նահանգները մտադիր է արգելափակել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) կողմից Իրանին 5 միլիարդ դոլարի վարկի տրամադրումը, որը նա խնդրել է,...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Լոնդոնի բնակչին դատապարտել են հիվանդանոցից երեք դիմակ գողանալու համար
Մեծ Բրիտանիայում քաղաքացուն, որին բռնել են Լոնդոնում հիվանդանոցից վիրաբուժական դիմակներ գողանալիս,  դատապարտել են ազատազրկման՝ 12 շաբաթ։...
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Կաննի փառատոնը չի անցկացվի օնլայն
«Դիտել Ուես ԱՆդերսոնի և Պոլ Վերխովենի ֆիլմերը համակարգչի էկրանի՞ն»,- հռետորական հարց է տվել փառատոնի տնօրենը։
Աղբյուր` Panorama.am
17:52
Կայացել է Լավրով-Մնացականյան հեռախոսազրույցը
Հայկական կողմի նախաձեռնությամբ այսօր՝ ապրիլի 8-ին կայացել է Հայաստանի ու Ռուսաստանի ԱԳ նախարարներ՝ Զոհրաբ Մնացականյանի ու Սերգեյ Լավրովի...
Աղբյուր` Panorama.am
17:43
Պարենային որոշ ապրանքների և բժշկական պարագաների ներմուծման դեպքում մաքսատուրքերը զրոյացվում են
Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի մասնակցությամբ ապրիլի 3-ին կայացած Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի հերթական նիստի N 33 որոշմամբ հաստատվել...
Աղբյուր` Panorama.am
17:38
Ավագ Հինգշաբթի դուրս կբերվի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու մասունքը
Ապրիլի 9-ին՝ Ավագ  Հինգշաբթի, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ Մայր Աթոռ Սուրբ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:27
«BMW»- ն կսկսի շնչառական դիմակներ արտադրել. «ՏԱՍՍ»
Գերմանական ավտոարտադրող «BMW» ընկերությունը, կորոնավիրուսի տարածման ֆոնին կսկսի շնչառական դիմակներ արտադրել, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
ՏԿԵՆ. Մ6-ում կվերսկսվեն հիմնանորոգման աշխատանքները
Մ6, Վանաձոր-Ալավերդի-Վրաստանի սահման միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի վերականգնման և բարելավման ծրագրի շրջանակներում հիմնանորոգվող...
Աղբյուր` Panorama.am
17:09
ԱԻՆ-ը 527 հանրային տարածք է վարակազերծել
ԱԻ նախարար Ֆելիքս Ցոլակյանի հրամանով՝ ապրիլի 6-ին և 7-ին Փրկարար ծառայության ստորաբաժանումները վարակազերծման կանխարգելիչ միջոցառումներ են...
Աղբյուր` Panorama.am
17:01
Ինքնամեկուսացման ռեժիմը մի քանի անգամ խախտող անձինք կտեղափոխվեն պարտադիր մեկուսացման վայր
«Հայ մասնագետների կողմից մշակված «Կովիդ 19-Արմենիա» ծրագիրը 40 հազար բեռնում է ապահովել, որի ընթացքում 240 հազար անգամ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:50
Վանաձորում թանկացել է հացը
Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի կողմից իրականացվող ուսումնասիրության շրջանակում պարզ է դարձել, որ համաձայն տնտեսվարող...
Աղբյուր` Panorama.am
16:43
Սիմֆոնիկ նվագախումբը հրավիրում է Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայի առցանց ցուցադրությանը
Ապրիլի 9-ին՝ ժամը 19.00‚ Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը հրավիրում է Լյուդվիգ վան Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիայի առցանց ցուցադրությանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
16:35
Արսեն Բաբայան. Որոշել եմ այս փուլում դատական հայցով ընդդեմ Փաշինյանի հանդես չգալ
ԱԺ աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալ Արսեն Բաբայանը հայտարարել է՝ չնայած վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս խախտել է իր անմեղության...
Աղբյուր` Panorama.am
16:27
Ռոբերտ Քոչարյանի գործով ՄԻՊ-ը գրություն է պատրաստում ԲԴԽ՝ պաշտոնական դիրքորոշումը պարզելու համար
ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը պատասխանել է Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպան Արամ Վարդևանյանի ս.թ. մարտի 24-ի և ապրիլի 7-ի դիմումներին:...
Աղբյուր` Panorama.am
16:24
2020 թ-ին նավթի համաշխարհային սպառումը մեկ օրում կնվազի 6,8 մլն բարելով. ՕՊԵԿ
«ՕՊԵԿ+» ձևաչափով նախարարների հանդիպումից առաջ «ՕՊԵԿ»-ը ներկայացրել է նավթի շուկայի զարգացման երկու սցենար, փոխանցում է...
Աղբյուր` Panorama.am
16:18
178 ուղևորներ ԱԻՆ ավտոբուսներով տեղափոխվել են մեկուսացման վայրեր
Ապրիլի 7-ի երեկոյան Ռուսաստանի Դաշնությունից «Զվարթնոց» օդանավակայան ժամանած Հայաստանի Հանրապետության 178 քաղաքացիներն Արտակարգ...
Աղբյուր` Panorama.am
16:07
Սերժ Սարգսյանի դիրքորոշման մասին գրասենյակն այսօր կտեղեկացնի
ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գրասենյակից տեղեկացնում են. «ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակը 2016թ. ապրիլին ծավալված ռազմական...
Աղբյուր` Panorama.am
16:01
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը և Mastercard-ը տրամադրում են 30% զեղչ YandexTaxi- ով երթևեկելիս
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Mastercard World Black Edition պրեմիում դասի քարտերի բոլոր քարտապաններին առաջարկում է օգտվել Yandex Taxi ծառայություններից և...
Աղբյուր` Panorama.am
15:55
Էնրիկե Իգլեսիասը հետաձգել է ռուսաստանյան համերգները
Իսպանացի էստրադային երգիչ Էնրիկե Իգլեսիասը կորոնավիրուսի պատճառով իր ռուսաստանյան համերգները հետաձգել է մինչև 2021 թվական, հայտնում է...
Աղբյուր` Panorama.am
15:43
«Գոլդեն Փելիս» հյուրանոց» ՍՊԸ-ին պատկանող հողամասի հարցով դատախազությունը հայց է ներկայացրել
2019թ. ընթացքում, ինչպես նաև 2020թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունում, առանձին դեպքերում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:35
Պարետ. Լիարժեք մոբիլիզացիայի միջոցով անում ենք հնարավորն ու անհնարինը
«Համաճարակի դեմ պայքարի շրջանակներում պետական համակարգն աշխատում է ուժերի գերլարումով։ Լիարժեք մոբիլիզացիայի միջոցով անում ենք հնարավորն...
Աղբյուր` Panorama.am
15:30
Արամ Օրբելյանի հայցն ընդդեմ Փաշինյանի վարույթ է ընդունվել
Պահանջում են հերքում և 2 մլն դրամ փոխհատուցում։
Աղբյուր` Panorama.am
15:26
Անդրեա Բոչելլին առցանց համերգ կտա Զատկի օրը
Իտալացի տենոր Անդրեա Բոչելլին Սուրբ Զատկին Միլանի տաճարում առցանց համերգ կտա: kulturomania.ru-ի հաղորդմամբ, երգիչը ելույթ կունենա դատարկ...
Աղբյուր` Panorama.am
15:13
Ֆորբս. Քայլի Ջեներն ամենաերիտասարդ միլիարդատերն է
Ամերիկացի ձեռնարկատեր, մոդել և ռեալթի-շոուի աստղ Քայլի Ջեները «Ֆորբսի» վարկածով երկրորդ անգամ դարձել է ամենաերիտասարդ միլիարդատերը։...
Աղբյուր` Panorama.am
14:59
Բեռլինում այրվում է քաղաքային պալատի նոր շենքը
«Բեռլինի կենտրոնում այրվում է Քաղաքային պալատի նոր շենքը»,- ըստ Գազեռա.ռու-ի, այդ մասին հաղորդել է BZ-Berlin պորտալը: Բռնկումը...
Աղբյուր` Panorama.am
14:56
Իրանում կորոնավիրուսից մահերի թիվը գրեթե 4000 է. ria.ru
Իրանում մահացել է կորոնավիրուսով վարակված շուրջ չորս հազար մարդ, COVID-19 վարակի դեպքերի թիվը գերազանցել է 64 հազարը, գրում է «Ռիա...
Աղբյուր` Panorama.am
14:53
30 հազար եվրո կհատկացվի կրթաթոշակներին․ «Ամունդի-ԱԿԲԱ Ասեթ Մենեջմենթ»
«Ամունդի-ԱԿԲԱ Ասեթ Մենեջմենթ»-ը կաջակցի Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի ուսանողներին: Ընկերության կողմից 30 հազար եվրո ընդհանուր...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}