Մշակույթ 10:24 09/01/2020 Հայաստան

Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է

«Կինոյի տաճարում կան կերպարներ, լույս և իրականություն, իսկ Սերգեյ Փարաջանովն այդ տաճարի վարպետն է»: Փարաջանովի մասին ասել է է  ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ Ժան-Լյուք Գոդարը։

Այսօր կինոռեժիսոր, սցենարիստ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Փարաջանովի ծննդյան օրն է՝  96-ամյակը։

Փարաջանովը ծնվել է Թիֆլիսում, որտեղ և ստացել է միջնակարգ կրթություն: 1945թ-ին ընդունվել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի/ՎԳԻԿ/ ռեժիսորական ֆակուլտետը: 1952թ-ից աշխատել է Կիևի Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում որպես բեմադրիչ ռեժիսոր: Մինչև 1963թ. նկարահանել է 4 լիամետրաժ գեղարվեստական, և 3 վավերագրական ֆիլմեր: 1964թ-ին «Մոռացված նախնիների ստվերները» ֆիլմը նրան համաշխարհային ճանաչում է բերում: 1965-ին նա սկսում է նկարահանել «Կիևյան որմնանկարներ» հակապատերազմական ֆիլմը, որը շուտով արգելվում է իշխանությունների կողմից։

1966թ-ին նրան հրավիրում են Հայաստան։ Փարաջանովը առաջարկում է նկարահանել «Սայաթ-Նովա» ֆիլմը: Նա շրջում է Հայաստանով, ծանոթանում է նրա ճարտարապետությանը և արվեստին: Մեծ ոգևորությամբ նա նկարահանում է այդ ֆիլմը, որը դարձել է  նրա լավագույն ֆիլմը: Ֆիլմը մեծ դժվարություններով դուրս է եկել էկրան «Նռան գույնը» անունով:
Դրանից հետո Փարաջանովը 15 տարի վտարվել է կինոյից. ավելին՝ նրան երկու անգամ բանտ են նետել՝ 1974-1978թթ. Ուկրաինայում և 8 ամիս Թիֆլիսում՝ 1982թ.: Այդ դաժան վերաբերմունքի իրական պատճառը նրա լեզուն էր և արվեստը, որը չէր գոհացնում իշխանությանը:

Այդ տարիներին, երբ Փարաջանովը զրկված էր ֆիլմ նկարելուց, նա իր ողջ ստեղծագործական ավյունը ուղղել է գծանկարների, կոլաժների, տիկնիկների, գլխարկների և այլ արվեստի գործերի ստեղծմանը:  Նա ասում էր. «Ինձ չէին թողնում ֆիլմեր նկարել, ես սկսեցի կոլաժներ անել: Կոլաժը դա սեղմված ֆիլմ է»: Եվ իրոք, եթե ֆիլմի ստեղծումը կախված է բազմաթիվ հանգամանքներից, ապա կոլաժում նա ազատ է և կարող է անել այն, ինչ ուզում է:
Կյանքի վերջում նա նկարահանել է ևս 2 ֆիլմ «Գրուզիա ֆիլմ» կինոստուդիայում՝ «Լեգենդ Սուրամի ամրոցի մասին» և «Աշուղ ղարիբ»:

1989թ-ին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսորը սկսել էր  աշխատանքները «Խոստովանանք» ինքնակենսագրական ֆիլմի վրա: Հազիվ սկսած նկարահանումները ընդհատվել են Փարաջանովի առողջական վիճակի վատթարացման պատճառով: Սարգիս Փարաջանյանցը վախճանվել է Երևանում 1990թ-ին:

«Փարաջանովի հեռանալով` կինոյի աշխարհը կորցրեց իր կախարդներից մեկին», - այսպես են արտահայտվել համաշխարհային մշակույթի և կինոյի խոշորագույն գործիչները:

«Ս.Փարաջանովը համաշխարհային փառքի արժանացած մի քանի` «Մոռացված նախնիների ստվերները» /1964/, «Սայաթ-Նովա» կամ «Նռան գույնը» /1969/, «Լեգենդ Սուրամի ամրոցի մասին» /1985/, «Աշուղ Ղարիբ»/1988/ գլուխգործոց ֆիլմերի հեղինակն է: Ժամանակակիցների կողմից բարձր գնահատված նրա պոետիկական կինոլեզուն յուրահատուկ ներդրում է կինոարվեստում:

Ս.Փարաջանովի էսթետիկայի համակարգում առանձնակի տեղ է գրավում արևելյան, այդ թվում նաև հայկական և եվրոպական արվեստների ավանդույթներով սնվող պլաստիկ արվեստը:

Սերգեյ Փարաջանովի ստեղծագործությունը իր համանմանը չունի համաշխարհային արվեստում: Այն աչքի է ընկնում իր բարձր վարպետությամբ, վառ երևակայությամբ և սրամտությանբ: Նրա աշխատանքներին առանձնակի հմայք և փայլ է հաղորդում օգտագործված առարկաների և նյութի զանազանությունը:
Դրանց մեծ մասը ստեղծված է ազատազրկման մեջ:

Փարաջանովը սովետական իշխանությունների կամոք 15 տարի զրկվեց կինոարվեստից, որոնցից 1973-1977 և 1982 թ-ները անցկացրեց խիստ ռեժիմի ճամբարներում և բանտերում»,- կարդում ենք Փարաջանովի թանգարանի կայքում:

Լուսանկարները՝ Ս.Փարաջանովի թանգարանի ֆեյսբուքյան էջից

 


 



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Լրահոս

13:25
COVID-19 է կասկածվում ֆրանսիական «Շառլ դը Գոլ» ավիակրի անձնակազմի մոտ
Ֆրանսիական «Շառլ դը Գոլ» ավիակրի անձնակազմի մի քանի անդամներ բողոքել են  կորոնավիրուսի ախտանիշներից։ Այս մասին գրում է Le...
Աղբյուր` Panorama.am
13:12
Թուրքիայում կորոնավիրուսից մահացածների թիվը հասել է 725-ի
Թուրքիայում ապրիլի 7-ի դրությամբ նոր տեսակի կորոնավիրուսից (Covid-19) մահացել է ևս 76 մարդ։ Այս մասին Twitter միկրոբլոգի իր պաշտոնական էջում...
Աղբյուր` Panorama.am
13:01
Արամ Վարդևանյան. Եթե դատախազությունը միջնորդություններում առաջնորդվի երկակի ստանդարտներով, դա կլինի իրավունքի կոպիտ խախտում
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանական խմբի անդամ Արամ Վարդևանյանը լրագրողներին տեղեկացրեց՝ ՄԻՊ աշխատակազմից ստացել են պաշտպանին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:50
Տարբեր տեղերից հայտնաբերված և վերականգնված 10 շնչառական սարք ունենք այս պահին. Արշակյան
«Արդեն երկու օր է՝ մենք արձանագրում ենք կորոնավիրուսով վարակվածների ավելի ցածր քանակ, ինչը հրաշալի նորություն է, և դա պարետատան...
Աղբյուր` Panorama.am
12:48
Խոսրով Հարությունյան. Եթե դատական նիստ լինի, անձամբ կմասնակցեմ և կհաստատեմ իմ միջնորդությունը
«Մենք մեր երաշխավորությունը ներկայացրել ենք՝ հաստատ համոզված լինելով, որ նախագահ Քոչարյանի նկատմամբ խափանման միջոցը կալանքի ընտրությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:46
Հակոբ Ճաղարյանն ազատվել է վարչապետի խորհրդականի պաշտոնից
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ազատել է Հակոբ Ճաղարյանին վարչապետի խորհրդականի պաշտոնից։ Որոշումը հրապարակվել է կառավարության կայքում։...
Աղբյուր` Panorama.am
12:42
«Tesla»-ն 30%-ով կրճատում է աշխատավարձերը
Ամերիկյան «Tesla» ընկերությունը 30% -ով կրճատում է աշխատողների աշխատավարձերը, իսկ շատերին էլ ուղարկում է չվարձատրվող արձակուրդի,...
Աղբյուր` Panorama.am
12:31
ԱՄՆ սենատորները մեղադրում են ԱՀԿ-ին Չինաստանի կոմունիստներին ենթարկվելու մեջ
«ԱՄՆ սենատոր Թեդ Քրուզը միացել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադան Գեբրեիսուսի հասցեին հնչող...
Աղբյուր` Panorama.am
12:25
Հայկ Ալումյան. Փաշինյանի ահաբեկչական քայլերն իրենց նպատակին ծառայել են
«Երբ նման ծավալի խախտումներ են տեղի ունենում, ես դժվարանում եմ անգամ բացատրություն գտնել դրանց համար, որովհետև որպեսզի օրենքի նման...
Աղբյուր` Panorama.am
12:21
Ռուսաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսի 1175 նոր դեպք
Ռուսաստանում արձանագրվել է կորոնավիրուսների 1,175 նոր դեպք` 56 մարզում: Այս մասին գրում է Gazeta-ն։ Այսպիսով, վարակվածների ընդհանուր թիվը...
Աղբյուր` Panorama.am
12:12
Լուկաշենկոն սպառնում է լուծարել կառավարությունը `շնչադիմակների պակասի պատճառով. Լենտա.ռու
«Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն սպառնացել է լուծարել կառավարությունը, եթե հանրապետությունում կորոնավիրուսի համաճարակի ֆոնին...
Աղբյուր` Panorama.am
12:04
Հայաստանն Իրանի երկրորդ ամենախոշոր արտահանման շուկան է ԵԱՏՄ-ում
2019թ․ հոկտեմբերի 27-ին Իրանի և Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) միջև կնքված ազատ առևտրի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո կողմերի միջև...
Աղբյուր` Panorama.am
11:57
Փոստով քվեարկություն Լեհաստանում անցկացվելիք նախագահական ընտրություններում. ՏԱՍՍ
«ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի տնօրեն Ինհիբերգ Գիսլադոտիրը կասկած է հայտնել Լեհաստանում մայիսի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:44
Եվրախումբը համաձայն չէ ԵՄ տնտեսության վերականգնման համար 500 միլիարդ դոլար տրամադրելուն
Եվրագոտու ֆինանսների նախարարների խորհուրդը համաձայն չէ ԵՄ-ին 500 միլիարդ դոլար տրամադրելուն, որպեսզի վերջինս վերականգնի իր տնտեսությունը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:40
ԱՆ.Արցախում կորոնավիրուսով վարակված քաղաքացու առողջական վիճակը կայուն է
Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարարության տրամադրած տեղեկատվության համաձայն՝ Միրիկ գյուղի բնակչի մոտ նոր կորոնավիրուսի հաստատման...
Աղբյուր` Panorama.am
11:37
Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը 208 է. ՌԻԱ նովոստի
«Ըստ հիվանդության մոնիտորինգի հատուկ կայքի`Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը աճել է մինչև 208 մարդ»,- հաղորդում է ՌԻԱ...
Աղբյուր` Panorama.am
11:30
Ալումյան. Դատարանի նախագահը կամ անտեղյակ է, կամ միտումնավոր օրենք է խախտում
Դատավորն աշխատանքի չի ներկայանում մարտի 13-ից։
Աղբյուր` Panorama.am
11:24
Գոլովինը մեծ ներուժ ունի՝ վերածվելու էլիտար ֆուտբոլիստի. Նոլիտո
Անդալուսիայի «Սևիլիայի» և Իսպանիայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան Նոլիտոն բարձր է գնահատում «Մոնակոյի» և Ռուսաստանի...
Աղբյուր` Panorama.am
11:19
Առավոտյան 93-ամյա պացիենտ է մահացել կորոնավիրուսից
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Այսօր ունենք կորոնավիրուսի 28 նոր դեպք՝ 311 թեստավորումից: Առողջացմամբ դուրս է...
Աղբյուր` Panorama.am
11:13
08.04.2020. Հայաստանում կորոնավիրուսի հաստատված 881 դեպք կա
ԱՆ հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի՝ քիչ առաջ հրապարակած տվյալների համաձայն, Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը...
Աղբյուր` Panorama.am
11:03
«Կասպերսկի». Holy Water-ի զոհերը վարակվում են հաճախ այցելվող կայքերի միջոցով
Ասիայում բնակվող օգտատերերին ուղղված և 2019-ի մայիսից գործող  թիրախային արշավի ընթացքում վարակի է ենթարկվել հաճախ այցելվող ավելի քան 10...
Աղբյուր` Panorama.am
10:59
Ամերիկյան ապոկալիպսիս. մեկ օրում գրանցվել է 2000 մահ․ Euronews
Անցած 24 ժամվա ընթացքում ԱՄՆ-ում գրանցվել է մոտ 2000 մահվան դեպք, աշխարհում ամենաբարձր մահացության ցուցանիշը COVID-19 համաճարակի սկսվելուց ի...
Աղբյուր` Panorama.am
10:57
Ադրբեջանը և Թուրքիան համատեղ հայտով դիմել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ
Հայկական դուդուկի երաժշտությունը դեռ 2005 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հռչակել է Մարդկության բանավոր և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գլուխգործոցներից...
Աղբյուր` Panorama.am
10:55
Հարութ Սասունյան. ԱՄՆ-ը մեղադրում է թուրքական «Հալք» բանկին՝ Իրանին միլիարդավոր դոլարների ապօրինի փոխանցումների համար
«Հալք» բանկը, որի մեծամասնական բաժնետերը Թուրքիայի կառավարությունն է, 2020 թ․ մարտի 31-ին Նյու Յորքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել...
Աղբյուր` Panorama.am
10:45
Բրիտանիայի վարչապետը երկրորդ գիշերն է անցկացրել ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնը երկրորդ գիշերն է անցկացրել ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում, քանի որ շարունակում է բուժում ստանալ...
Աղբյուր` Panorama.am
10:42
ԱՄՆ սենատորները Սաուդյան իշխանությունների հետ ապրիլի 11-ին կքննարկեն նավթի շուկան
Շաբաթ օրը ՝ ապրիլի 11-ին, ԱՄՆ սենատորները Սաուդյան իշխանությունների ներկայացուցիչների հետ կքննարկեն նավթի համաշխարհայինշուկայի կայունացման...
Աղբյուր` Panorama.am
10:36
Գերմանիայում մեկ օրում հաստատվել է կորոնավիրուսի 4000-ից ավելի դեպք. Ria.ru
Գերմանիայում կորոնավիրուսային վարակի հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 103.228-ի, ընդհանուր առմամբ հիվանդությունից մահացել է 1,861 մարդ, փոխանցում...
Աղբյուր` Panorama.am
10:31
Ավագ չորեքշաբթի
Ավագ չորեքշաբթի օրվա ավետարանական ընթերցումը հորդորում է չչարաշահել Աստծո սերն ու վստահությունը։
Աղբյուր` Panorama.am
10:26
Մահացել է «Գրեմմի» կրկնակի դափնեկիր Ջոն Փրայնը
73  տարեկանում կորոնավիրուսից մահացել է ամերիկացի երգիչ Ջոն Փրայնը։ Լենտա.ռու-ի հաղորդմամբ, այս մասին գրում է  Reuters-ը։ Փրայնը...
Աղբյուր` Panorama.am
10:21
Երուսաղեմում Սուրբ կրակը կվառվի առանց ուխտավորների
Ավագ շաբաթ օրը Երուսաղեմի Քրիստոսի Հարության մայր տաճարում (Տիրոջ գերեզմանի տաճար) տեղի կունենա սուրբ կրակի վառման արարողությունը, բայց առանց...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան
15:50 29/02/2020

Հայրս ոչ մի առնչություն չունի «Մարտի 1»-ի զոհերի հետ. Լևոն Քոչարյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}