Քաղաքական 11:54 15/01/2020 Տարածաշրջան

ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի հայտարարությունը՝ Բաքվի հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ

Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը հայտարարություն է տարածել՝ 1990թ. հունվարին Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ:

Հայտարարության մեջ ասվում է. «1990 թվականի հունվարին Ադրբեջանի Բաքու քաղաքը կրկին դարձել էր հայերի նկատմամբ շարունակաբար իրականացվող ջարդերի թատերաբեմ (1905թ. և 1918թ. հայերի զանգվածային կոտորածներից հետո երրորդ անգամ), որտեղ, ի տարբերություն Ադրբեջանի մյուս բնակավայրերի, դեռևս շարունակում էին բնակվել զգալի թվով հայեր:

Հունվարի 13-ին Բաքվում կազմակերպված բազմահազարանոց հանրահավաքից հետո, կանխավ մշակված ծրագրի համաձայն, հավաքված մոտ 50 հազարանոց ամբոխը բաժանվեց խմբերի և նախորոշված հասցեներով ներխուժեց հայերի բնակարաններ՝ քաղաքը հայերից «մաքրելու» նպատակով:

Հունվարի 13-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում միայն իր ազգային պատկանելիության համար Բաքվի հայությունը ենթարկվեց բռնարարքների՝ կոտորած, թալան ու բռնի տեղահանում՝ խախտելով հայերի կյանքի, խոշտանգումներից ու խտրականությունից զերծ լինելու, ազատության ու անվտանգության, սեփականության, արդար դատաքննության և մի շարք այլ իրավունքներ: Սպանվածների ճշգրիտ քանակը մինչ այժմ հայտնի չէ, սակայն ըստ մեր վերջին հետազոտությունների՝ սպանվել է շուրջ 450 մարդ:

Հունվարի 18-ին Բաքվի հայկական ջարդերի և Շահումյանի շրջանի հայկական գյուղերի ու Գետաշենի վրա հարձակումների կապակցությամբ Եվրախորհրդարանն ընդունեց «Հայաստանում իրավիճակի մասին» բանաձևը, որը կոչ էր անում ԽՍՀՄ իշխանություններին ապահովել Ադրբեջանում ապրող հայերի գործուն պաշտպանությունը՝ իրավիճակին միջամտելու համար զորք մտցնելու միջոցով:

Միայն 1990թ. հունվարի 20-ի գիշերը Ադրբեջանական ԽՍՀ մայրաքաղաք մտցվեցին Խորհրդային բանակի ստորաբաժանումները, որոնք, կոտրելով Ադրբեջանի ազգային ճակատի զինված ջոկատների կատաղի դիմադրությունը, դադարեցրեցին հայերի յոթօրյա կոտորածները:

1990 թ. սեպտեմբերի 27-ին «New York Review of Books»-ում բաց նամակ հրապարակվեց՝ ուղղված միջազգային հանրությանը, որը ստորագրվել էր Եվրոպայի, Կանադայի և ԱՄՆ-ի 133 նշանավոր գիտնականների և իրավապաշտպանների կողմից, ովքեր բողոքի ձայն էին բարձրացնում Բաքվում հայերի սպանությունների ու ջարդերի դեմ: Նամակում, մասնավորապես, նշվում էր, որ «հայկական փոքրամասնության դեմ իրականացված ոճրագործությունները Խորհրդային Ադրբեջանում դարձել են հետևողական պրակտիկա, եթե ոչ՝ պաշտոնական քաղաքականություն»:
Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված մարդկության դեմ այդ հանցագործությունը արագացրեց և գրեթե ավարտին հասցրեց Ադրբեջանում հայ բնակչության լրիվ էթնիկ զտումը:

Այդ քաղաքականության շրջանակներում 1988-1990թթ. Ժամանակահատվածում Ադրբեջանի Սումգաիթ, Կիրովաբադ և մի շարք այլ քաղաքներում ու Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում, ԽՍՀՄ իշխանությունների իմացությամբ ու թողտվությամբ, սպանվեցին հազարավոր և բռնագաղթեցին ավելի քան 400,000 հայեր:

Դրան հաջորդող տարիներին (ներառյալ՝ 1991-1994թթ. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ) նույնպես Ադրբեջանի կողմից շարունակվել է հայերի էթնիկ զտման քաղաքականությունը, որը, ըստ մեր վերլուծության, լիովին համապատասխանում է ՄԱԿ-ի 1948թ. «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և պատժելու մասին» կոնվենցիայով սահմանված ցեղասպանության հանցագործության իրավական ձևակերպմանը: Ավելին, բացի հարյուրհազարավոր ադրբեջանահայության հայրենազրկումից, մեր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նրանց սեփականության, ազատ տեղաշարժի և մի շարք այլ իրավունքներ շարունակաբար մնում են խախտված, և շատերն առ այսօր կրում են այդ քաղաքականության ֆիզիկական, հոգեբանական ու նյութական հետևանքները:

Կատարված հանցագործությունները մինչ օրս պատշաճ իրավական գնահատական չեն ստացել և մնացել են անպատիժ, ինչի հետևանքներից է նաև ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից հայատյացության պետական քաղաքականության իրականացումը: Դրա զոհերն են շարունակում դառնալ ոչ միայն ադրբեջանահայությունն ու Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) Հանրապետության բնակչությունը, այլև բոլոր հայերը և Արցախ այցելող օտարերկրացիները: Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանի հայատյացության քաղաքականության վերաբերյալ Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանը 2018թ. հրապարակել է հատուկ զեկույց՝ ներկայացնելով դրա դրսևորման կոնկրետ օրինակներ և վերաբերելի միջազգային իրավունքի վերլուծություն:

Ադրբեջանական հասարակության մեջ սերմանված հայատյացության դրսևորման ակտիվ փուլ արձանագրվեց նաև 2016թ. ապրիլին Արցախի վրա Ադրբեջանի լայնածավալ հարձակման ժամանակ, և Մարդու իրավունքների պաշտպանն իր փաստահավաք առաքելության շրջանակներում 2016թ. հատուկ զեկույցով ներկայացրել է քաղաքացիական ու զինվորական անձանց սպանության, գլխատման, խոշտանգման և իրավունքների խախտման ու պատերազմական հանցագործությունների մի շարք այլ դեպքեր: Հատկանշական է, որ այդպիսի հանցագործություններ կատարած ադրբեջանցի զինվորականներն այնուհետև պարգևատրվել ու խրախուսվել են Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից:

Պաշտպանը կոչ է անում միջազգային հանրությանը պատշաճ իրավական գնահատական տալ 1990թ. հունվարին Բաքվում կատարված բռնություններին՝ համաձայն միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների և նորմերի, ինչպես նաև գործուն միջոցներ ձեռնարկել ներկայումս շարունակվող հայատյացության քաղաքականության դադարեցման ուղղությամբ: Ռասիստական ատելության այդ ճանապարհը ոչ միայն հակասում է միջազգային իրավունքի հանրահայտ սկզբունքներին, այլև ավելի ու ավելի է հեռացնում երկու ժողովուրդներին հակամարտության կարգավորումից և տևական խաղաղությունից»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

00:01
Սոթքի ոսկու հանքը կիսով չափ պատկանում է մեզ, կիսով չափ ընկնում է իրենց տարածքում. ԶՈւ ԳՇ պետի առաջին տեղակալ
«Սահմանն անցնում է գրեթե Սոթքի ոսկու հանքի միջով։ Սոթքի ոսկու հանքի և տարածաշրջանի հետ կապված ռուսական կողմից նախապես ձեռնարկվել էին...
Աղբյուր` Panorama.am
23:17
Մեր Հայրենիքի անվտանգության հեռանկարն անկախությունից ի վեր երբեք այսքան մշուշապատ չի եղել. Վարդան Ոսկանյան
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է.  «Սոթքի հատվածում «դարպասների խնդիրը» իրականում խորը բացասական խորհուրդ ունի։...
Աղբյուր` Panorama.am
23:10
Գեղարքունիքի որոշ բնակավայրերի հատվածներում կատարվում են սահմանային ճշգրտման աշխատանքներ. Մարզպետ
Գեղարքունիքի մարզպետ Գնել Սանոսյանը գրել է. «Գեղարքունիքի մարզի հարգելի՛ բնակիչներ, ստորագրված եռակողմ հայտարարության համաձայն,...
Աղբյուր` Panorama.am
22:51
Ամբողջական պետականություն ենք վարի տալիս. Թևան Պողոսյան
«Գնացե՛ք, հեռացե՛ք, հրաժարվե՛ք... ինչպես կուզեք անվանեք այդ քայլը, բայց արեք, հանուն ազգի և հայրենիքի համար նոր շանսի»։
Աղբյուր` Panorama.am
22:44
«Ծնողն ինչքան վատ դրության է հասել, որ կենդանի մարդուն տվել է, ասում է՝ դին տվեք, տանենք դնենք հողը»
Անհետ կորած զինծառայողների ծնողները բողոքի ակցիա են անում կառավարության դիմաց։
Աղբյուր` Panorama.am
22:24
Անհետ կորածների հարազատները փակեցին վարչապետի ճանապարհը
Անհետ կորած զինծառայողների հարազատները Հանրապետության հրապարակում փակեցին Նիկոլ Փաշինյանի ավտոշարասյան ճանապարհը։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
22:15
ՈՒԵՖԱ-ն ցմահ որակազրկել է ադրբեջանական ակումբի աշխատակցին
ՈՒԵՖԱ-ն ցմահ որակազրկել է ադրբեջանական «Ղարաբաղ» ակումբի աշխատակից Նուրլան Իբրահիմովին, իսկ ակումբին տուգանել է 100000 եվրոյով։ Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
22:08
Իշխան Սաղաթելյան. Այս չարիքը պետք է հեռանա անհապաղ, այլապես քայլ առ քայլ զիջելու ենք մեզ մնացած մի բուռ հայրենիքը
ՀՅԴ ԳՄ անդամ Իշխան Սաղաթելյանը գրում է.  «ՀՀ-ում իշխանություն չկա: Կառավարություն, արտգործնախարարություն գոյություն չունի:...
Աղբյուր` Panorama.am
22:03
Միքայել Մինասյան. Ու պիտի արագ հաղթենք, որ Հայրենիք փրկենք, նաև, ինչու չէ, որ ժողովուրդը չբզկտի Նիկոլին
Սուրբ Աթոռում Հայաստանի նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանը գրում է. «Մարկեսը վիպակ ունի՝ «Մի հայտարարված սպանության խրոնիկա»։...
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Հայաստանում հայտնաբերվել է ռուս զինվորի դի
Հայաստանի տարածքում ՌԴ պայմանագրային զինծառայողի մարմին է հայտնաբերվել՝ առանց բռնության նշանների։ Մարմինը հայտնաբերվել է զորամասի տարածքից...
Աղբյուր` Panorama.am
21:38
Եվրախորհրդարանը կոչ է արել պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ
Եվրախորհրդարանը այսօր բանաձև է ընդունել, որով կոչ է արվում պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ՝ Կիպրոսի հարցի վերաբերյալ նրա դիրքորոշման...
Աղբյուր` Panorama.am
21:29
Փաստորեն ով տեղից վեր է կենում իր սուրբ պարտքն է համարում մի հատ հարվածի բանակին ու անցնի իր գործերով. Աբրահամյան
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանը գրում է. «Պաշտպանության նախարար, ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ, ձեր...
Աղբյուր` Panorama.am
21:08
Քանի որ այսօր ՀՀ-ն չունի իշխանություն, հայ մշակութային գործիչները դիմում են միջազգային կառույցներին
Հայ մշակութային գործիչները որոշել են դիմել միջազգային կառույցներին՝ պահանջելով վերադարձնել հայ գերիներին և զոհված զինծառայողների մարմինները։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:58
Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ԶՈւ ներկայացուցիչների մասնակցությամբ մեկնարկել են սահմանազատման աշխատանքներ․ ՊՆ
Նոյեմբերի 9-ին, Հայաստանի վարչապետի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի նախագահների միջև ստորագրված եռակողմ հայտարարությամբ սահմանվել էր, որ Արցախի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Վտանգի տակ է Հայաստանի 4-րդ խոշոր հարկատուի գործունեությունը. տնտեսագետ
«Նույնիսկ այսքան կորուստներից հետո առնվազն տարօրինակ է տեսնել գործող իշխանությունների անհոգությունը և շարունակաբար հանրությանը...
Աղբյուր` Panorama.am
20:43
Փաշինյանի թիմ կոչվածն իր նման անսահման անամոթ է. Արփինե Հովհաննիսյան
Ն. Փաշինյանի թիմ կոչվածն  իր նման անսահման անամոթ է։ Այս մասին ֆեյսբուքում գրում է ՀՀ արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը։...
Աղբյուր` Panorama.am
20:40
Եղնիկներում որևէ միջադեպ չի եղել, որևէ վիրավոր չկա․ՊՆ
Եղնիկներում որևէ միջադեպ չի եղել, Panorama.am-ի ճշտմանն ի պատասխան ասաց ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ Գևորգ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:28
Դավաճանությունն էլ ինչպե՞ս է լինում․ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան
«Դավաճան Նիկոլը մարզպետների հետ հանդիպման ընթացքում ասեց, որ վատ նորությունները հայտնի են դարձել նոյեմբերի լույս 10-ի գիշերը, այն ժամանակ...
Աղբյուր` Panorama.am
20:21
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ռուսաստանցի Յան Նեպոնյաշչուն
Skilling Open 2020 շախմատի միջազգային առցանց մրցաշարում տեղի են ունեցել քառորդ եզրափակիչի   հանդիպումները։ Այս մասին գրում է...
Աղբյուր` Panorama.am
20:09
Բաքվում Ֆրանսիայի դեսպանին կանչել են ԱԳՆ
Բաքվում Ֆրանսիայի դեսպան Զակարի Գրոսին կանչել են ԱԳՆ Սենատի կողմից «Լեռնային Ղարաբաղի ճանաչման անհրաժեշտության մասին» բանաձևի...
Աղբյուր` Panorama.am
19:43
Այս երկիրը տեր ունի՞․ օգտատերը ՝Փաշինյանին
Վատ նորությունները հայտնի են դարձել նոյեմբերի լույս 10-ի գիշերը: Այս մասին գրել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Բայց նոյեմբերի լույս...
Աղբյուր` Panorama.am
19:38
ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարար է նշանակվել Menu.am-ի հիմնադիր Վահան Քերոբյանը
ՀՀ նախագահը՝ հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը, Տիգրան Խաչատրյանին Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնից ազատելու վերաբերյալ հրամանագիր է...
Աղբյուր` Panorama.am
19:26
Եղնիկներ բոյա եղել այսօր․ Գ․ Գրիգորյան
Դերասան Գևորգ Գրիգորյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է ․ «Եղնիկներ բոյա եղել այսօր, կա 5 վիրավոր, ինչի եմ ես դա հեռասոխով սահմանից...
Աղբյուր` Panorama.am
19:19
«Իմ քայլը» խմբակցությունը դեմ քվեարկեց ռազմական դրության վերացմանը
Հայաստանի Ազգային ժողովի նոյեմբերի 26-ի արտահերթ նիստում իշխող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավորները դեմ քվեարկեցին ռազմական դրության...
Աղբյուր` Panorama.am
19:15
Թուրքերը հրաժարվում են խոսել մեզ հետ, թե բա մենակ ռուսների հետ կխոսենք․ վարդապետ Բաղումյանը՝ Սոթքի հանքի մասին
Զաքարիա Ծայրագույն վարդապետ Բաղումյանը ֆեյսբուքյան իր էջում անդրադառնալով Սոթքի  հանքավայրի շուրջ շրջանառվող լուրերին գրել է․...
Աղբյուր` Panorama.am
19:07
«Սու-30 ՍՄ» կործանիչ ինքնաթիռների ոդիսականը
Բաց աղբյուրներից տեղեկանալով «Սու-30 ՍՄ» ծանր կործանիչ ինքնաթիռների  տակտիկատեխնիկական բնութագրերին՝  պարզում ենք, որ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:49
Այսօր Արցախում Հայաստանի, և Արցախի իշխանությունից որևէ մեկը կայացվող որոշումների վրա որևէ ազդեցություն չունի․ Բաղդասարյան
 «Հետքի» խմբագիր Էդիկ Բաղդասարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Այսօր Արցախում ոչ Հայաստանի կառավարությունը, ոչ էլ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:41
Սոցիալական նոր ծրագրերի և ենթակառուցվածքային խնդիրների շուրջ ԱՀ նախագահը խորհրդակցություն է հրավիրել
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը նոյեմբերի 26-ին հրավիրել է աշխատանքային ընդլայնված խորհրդակցություն՝ քննարկելու...
Աղբյուր` Panorama.am
18:29
Տիկին Զոհրաբյան, տիկին Տոնոյան, փոխանակ հանգստացնեք՝ հրահրո՞ւմ եք. Ալեն Սիմոնյան
ԱԺ արտահերթ նիստում «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Համազասպ Դանիելյանի ելույթի ժամանակ տեղից բարձրաձայն արձագանքեց...
Աղբյուր` Panorama.am
18:24
Այս ծանրության տակից կարողանալու ենք դուրս գալ լավատեսության և ապագայի հիմքով. Նիկոլ Փաշինյան
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում խորհրդակցություն է անցկացրել մարզպետների մասնակցությամբ: Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ վարչապետի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան
16:30 16/11/2020

Շուշին մի հատ դժբախտ, դժգույն քաղաք էր, մեզ պե՞տք էր Շուշին. Փաշինյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}