Քաղաքական 11:54 15/01/2020 Տարածաշրջան

ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի հայտարարությունը՝ Բաքվի հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ

Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը հայտարարություն է տարածել՝ 1990թ. հունվարին Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ:

Հայտարարության մեջ ասվում է. «1990 թվականի հունվարին Ադրբեջանի Բաքու քաղաքը կրկին դարձել էր հայերի նկատմամբ շարունակաբար իրականացվող ջարդերի թատերաբեմ (1905թ. և 1918թ. հայերի զանգվածային կոտորածներից հետո երրորդ անգամ), որտեղ, ի տարբերություն Ադրբեջանի մյուս բնակավայրերի, դեռևս շարունակում էին բնակվել զգալի թվով հայեր:

Հունվարի 13-ին Բաքվում կազմակերպված բազմահազարանոց հանրահավաքից հետո, կանխավ մշակված ծրագրի համաձայն, հավաքված մոտ 50 հազարանոց ամբոխը բաժանվեց խմբերի և նախորոշված հասցեներով ներխուժեց հայերի բնակարաններ՝ քաղաքը հայերից «մաքրելու» նպատակով:

Հունվարի 13-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում միայն իր ազգային պատկանելիության համար Բաքվի հայությունը ենթարկվեց բռնարարքների՝ կոտորած, թալան ու բռնի տեղահանում՝ խախտելով հայերի կյանքի, խոշտանգումներից ու խտրականությունից զերծ լինելու, ազատության ու անվտանգության, սեփականության, արդար դատաքննության և մի շարք այլ իրավունքներ: Սպանվածների ճշգրիտ քանակը մինչ այժմ հայտնի չէ, սակայն ըստ մեր վերջին հետազոտությունների՝ սպանվել է շուրջ 450 մարդ:

Հունվարի 18-ին Բաքվի հայկական ջարդերի և Շահումյանի շրջանի հայկական գյուղերի ու Գետաշենի վրա հարձակումների կապակցությամբ Եվրախորհրդարանն ընդունեց «Հայաստանում իրավիճակի մասին» բանաձևը, որը կոչ էր անում ԽՍՀՄ իշխանություններին ապահովել Ադրբեջանում ապրող հայերի գործուն պաշտպանությունը՝ իրավիճակին միջամտելու համար զորք մտցնելու միջոցով:

Միայն 1990թ. հունվարի 20-ի գիշերը Ադրբեջանական ԽՍՀ մայրաքաղաք մտցվեցին Խորհրդային բանակի ստորաբաժանումները, որոնք, կոտրելով Ադրբեջանի ազգային ճակատի զինված ջոկատների կատաղի դիմադրությունը, դադարեցրեցին հայերի յոթօրյա կոտորածները:

1990 թ. սեպտեմբերի 27-ին «New York Review of Books»-ում բաց նամակ հրապարակվեց՝ ուղղված միջազգային հանրությանը, որը ստորագրվել էր Եվրոպայի, Կանադայի և ԱՄՆ-ի 133 նշանավոր գիտնականների և իրավապաշտպանների կողմից, ովքեր բողոքի ձայն էին բարձրացնում Բաքվում հայերի սպանությունների ու ջարդերի դեմ: Նամակում, մասնավորապես, նշվում էր, որ «հայկական փոքրամասնության դեմ իրականացված ոճրագործությունները Խորհրդային Ադրբեջանում դարձել են հետևողական պրակտիկա, եթե ոչ՝ պաշտոնական քաղաքականություն»:
Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված մարդկության դեմ այդ հանցագործությունը արագացրեց և գրեթե ավարտին հասցրեց Ադրբեջանում հայ բնակչության լրիվ էթնիկ զտումը:

Այդ քաղաքականության շրջանակներում 1988-1990թթ. Ժամանակահատվածում Ադրբեջանի Սումգաիթ, Կիրովաբադ և մի շարք այլ քաղաքներում ու Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում, ԽՍՀՄ իշխանությունների իմացությամբ ու թողտվությամբ, սպանվեցին հազարավոր և բռնագաղթեցին ավելի քան 400,000 հայեր:

Դրան հաջորդող տարիներին (ներառյալ՝ 1991-1994թթ. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ) նույնպես Ադրբեջանի կողմից շարունակվել է հայերի էթնիկ զտման քաղաքականությունը, որը, ըստ մեր վերլուծության, լիովին համապատասխանում է ՄԱԿ-ի 1948թ. «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և պատժելու մասին» կոնվենցիայով սահմանված ցեղասպանության հանցագործության իրավական ձևակերպմանը: Ավելին, բացի հարյուրհազարավոր ադրբեջանահայության հայրենազրկումից, մեր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նրանց սեփականության, ազատ տեղաշարժի և մի շարք այլ իրավունքներ շարունակաբար մնում են խախտված, և շատերն առ այսօր կրում են այդ քաղաքականության ֆիզիկական, հոգեբանական ու նյութական հետևանքները:

Կատարված հանցագործությունները մինչ օրս պատշաճ իրավական գնահատական չեն ստացել և մնացել են անպատիժ, ինչի հետևանքներից է նաև ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից հայատյացության պետական քաղաքականության իրականացումը: Դրա զոհերն են շարունակում դառնալ ոչ միայն ադրբեջանահայությունն ու Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) Հանրապետության բնակչությունը, այլև բոլոր հայերը և Արցախ այցելող օտարերկրացիները: Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանի հայատյացության քաղաքականության վերաբերյալ Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանը 2018թ. հրապարակել է հատուկ զեկույց՝ ներկայացնելով դրա դրսևորման կոնկրետ օրինակներ և վերաբերելի միջազգային իրավունքի վերլուծություն:

Ադրբեջանական հասարակության մեջ սերմանված հայատյացության դրսևորման ակտիվ փուլ արձանագրվեց նաև 2016թ. ապրիլին Արցախի վրա Ադրբեջանի լայնածավալ հարձակման ժամանակ, և Մարդու իրավունքների պաշտպանն իր փաստահավաք առաքելության շրջանակներում 2016թ. հատուկ զեկույցով ներկայացրել է քաղաքացիական ու զինվորական անձանց սպանության, գլխատման, խոշտանգման և իրավունքների խախտման ու պատերազմական հանցագործությունների մի շարք այլ դեպքեր: Հատկանշական է, որ այդպիսի հանցագործություններ կատարած ադրբեջանցի զինվորականներն այնուհետև պարգևատրվել ու խրախուսվել են Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից:

Պաշտպանը կոչ է անում միջազգային հանրությանը պատշաճ իրավական գնահատական տալ 1990թ. հունվարին Բաքվում կատարված բռնություններին՝ համաձայն միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների և նորմերի, ինչպես նաև գործուն միջոցներ ձեռնարկել ներկայումս շարունակվող հայատյացության քաղաքականության դադարեցման ուղղությամբ: Ռասիստական ատելության այդ ճանապարհը ոչ միայն հակասում է միջազգային իրավունքի հանրահայտ սկզբունքներին, այլև ավելի ու ավելի է հեռացնում երկու ժողովուրդներին հակամարտության կարգավորումից և տևական խաղաղությունից»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16:06
Մակինյան. Քննիչներն առգրավել են համակարգիչները և փաստացի կազմալուծել «Հարսնաքար» հյուրանոցի բնականոն աշխատանքը
Վաղ առավոտից քննչական կոմիտեի քննիչներն ու քրեական ոստիկանության ծառայողները խուզարկություն են կատարում Սևանի «Հարսնաքար»...
Աղբյուր` Panorama.am
15:59
Մոսկվայի լողափերը կորոնավիրուսի պատճառով չեն բացվի
Մոսկվայում հանգստի գոտիները և լողափերը մնում են փակ ՝ կորոնավիրուսի տարածման շարունակական սպառնալիքի պատճառով: «Գազետա.ռու»-ի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:56
Դիմակ չկրելու համար առաջացած վիճաբանութան ժամանակ ոստիկաններին հարվածած քաղաքացին ձերբակալվել է
Միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում ընտրելու վերաբերյալ:
Աղբյուր` Panorama.am
15:54
Ֆարմանյան. Փաշինյանը պարտվելու է։ Խայտառակ է պարտվելու
«Քառյակ մեդիայի» սեփականատերերից Սամվել Ֆարմանյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է. «Եթե Նիկոլ Փաշինյանը որոշել է ձեռնոց նետել...
Աղբյուր` Panorama.am
15:52
Լիտվայից ժամանած պատվիրակությունն ավարտել է առաքելությունը
Լիտվիայից ժամանած պատվիրակությունը պատրաստվում է  վերադառնալ հայրենիք, քանի որ Հայաստանում ավարտել են իրենց առաքելությունը։ 11 հոգուց...
Աղբյուր` Panorama.am
15:44
Հնդկաստանում երկրորդ ընկերությունն է սկսում COVID-19-ի պատվաստանյութերի փորձարկումը
Հնդկականում երկրորդ ընկերությունն է սկսում կորոնավիրուսային վարակի դեմ պատվաստանյութի կլինիկական փորձարկումները՝ Հնդկաստանի դեղերի գլխավոր...
Աղբյուր` Panorama.am
15:23
Բեռլինի տրանսպորտային ընկերությունը կոչը․ կորոնավիրուսից պաշտպանվելու համար մի օգտագործեք դեզոդորանտներ
Դիմակները Գերմանիայի հասարակական տրանսպորտում պարտադիր են, բայց բոլորը չէ, որ հասկանում են, թե ինչպես պետք է դրանք դնել: Այժմ Բեռլինի...
Աղբյուր` Panorama.am
15:10
Մակրոնը Ժան Կաստեքսին նշանակում է Ֆրանսիայի նոր վարչապետ՝ Էդուարդ Ֆիլիպի հրաժարականից հետո
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Ժան Կաստեքսին նշանակում է երկրի նոր վարչապետ՝ այսօր առավոտյան Էդուարդ Ֆիլիպի պաշտոնաթողությունից հետո: Այս...
Աղբյուր` Panorama.am
15:06
Չինաստանում ավելի քան 80 տոննա կեղծ ոսկի է գրավադրվել
Չինական ոսկու վերամշակող «Wuhan Kingold Jewelry»-ի կողմից 83 տոննա ոսկու ձուլակտոր է կեղծվել, փոխանցում է regnum.ru-ն։...
Աղբյուր` Panorama.am
15:05
Արամ Անտինյան. Սա անշուշտ փնթիության արդյունք է պետական մակարդակով
«Քառյակ մեդիայի» գլխավոր տնօրեն Արամ Անտինյանը գրում է. «Հունիսի երեքին պարետը հայտարարեց, որ այսուհետ հանրային վայրերում...
Աղբյուր` Panorama.am
15:00
Ադրբեջանի անվտանգության ծառայությունը հատուկ գործողություն է իրականացնում երկրի ԱԳՆ-ում
Ադրբեջանի պետական անվտանգության ծառայության աշխատակիցներն այս պահին հատուկ գործողություն են իրականացնում երկրի արտաքին գործերի...
Աղբյուր` Panorama.am
14:55
Զգուշացում. Սպասվում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման՝ նորմայից բարձր ինտենսիվություն
Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ինտենսիվությունը սպասվում է նորմայից բարձր: Խորհուրդ է տրվում ժամը 11:00-ից 17:00-ն ընկած ժամանակահատվածում...
Աղբյուր` Panorama.am
14:51
Վարչապետն իր հանցավոր ինքնավստահությամբ նոր կորոնավիրուս է տարածել. Արթուր Ղազինյան
«Նիկոլ Փաշինյանը իր գործողություններով, իր հանցավոր ինքնավստահությամբ, խմբային շահերից ելնելով, Հայաստանի Հանրապետությունում տարածել է...
Աղբյուր` Panorama.am
14:47
Փարաջանովի թանգարանը շատ արդյունավետ է աշխատել անցած ամիսներին
Համավարակով պայմանավորված հայաստանյան մշակութային օջախները փակ են։ Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանը թեև այցելուներ չի ընդունել, բայց այդ չորս...
Աղբյուր` Panorama.am
14:42
Արամ Վարդևանյան. Ուրեմն ոստիկանությունը կարող է մեկնաբանել Սահմանադրության նորմերը
Սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Արամ Վարդևանյանը անդրադառնալով ոստիկանության քիչ առաջ տարածած պարզաբանմանը, գրում է. «Հաշվի առնելով...
Աղբյուր` Panorama.am
14:39
Այո, ես ունեմ ժամանակ քաղաքական գործիչներին հետևելու և գնահատականներ տալու համար. Թորոսյան
«Վկայի կարգավիճակով էի հրավիրվել, պատասխանեցի կողմերի հարցերին»,- Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի նստավայրի դիմաց...
Աղբյուր` Panorama.am
14:36
Մարուքյանը դիմել է ԱՄՆ կոնգրեսին՝ հնարավորություն տալ HALO Trust-ին աշխատել Արցախում
ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը դիմել է ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամներին՝ 2021 թվականի արտաքին օգնության...
Աղբյուր` Panorama.am
14:33
Twitter-ը հայտարարել է, որ կավելացնի խմբագրման կոճակը՝ պայմանով
Twitter սոցիալական հարթակը հայտարարել է, որ կավելացնի օգտատերերի կողմից այդքան ցանկալի ու պահանջված «խմբագրման» կոճակը, բայց միայն...
Աղբյուր` Panorama.am
14:28
Էրդողանը հրահանգել է վերանայել կամ չեղարկել Ստամբուլյան կոնվենցիան
Ժողովուրդը ոնց կասի, թող այդպես էլ լինի
Աղբյուր` Panorama.am
14:22
Մակրոնը Էդուար Ֆիլիպին չի վերանշանակի Ֆրանսիայի վարչապետի պաշտոնում
Ժամեր առաջ հրաժարականի դիմում ներկայացրած Ֆրանսիայի վարչապետ Էդուար Ֆիլիպը չի վերանշանակվի նույն պաշտոնում, փոխանցում է «ՏԱՍՍ»-ը՝...
Աղբյուր` Panorama.am
14:16
Խավին կվերադառնա «Բարսելոնա» գլխավոր մարզչի կարգավիճակով
«Բարսելոնան» պայմանավորվածություն է ձեռք բերել իր նախկին ավագ Խավիի հետ, որն այժմ մարզում է քաթարական «Ալ-Սադդ» ակումբը:...
Աղբյուր` Panorama.am
14:10
Լիկա Թումանյան. Հենց հիմա Արմնյուզում են գտնվում ոստիկաններ
«ArmNews FM»-ի տնօրեն Լիլիթ Թումանյանն ահազանգում է. «Հենց հիմա Արմնյուզում են գտնվում ոստիկաններ՝ հեռուստատեսության դեմ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:05
Ոստիկանություն. ՍԴ արդեն նախկին անդամներն իրավունք չունեն մուտք գործելու ՍԴ-ի վարչական շենք
«Սահմանադրական դատարանի արդեն նախկին անդամներն իրավունք չունեն մուտք գործելու Սահմանադրական դատարանի վարչական շենք»,- նշված է ՀՀ...
Աղբյուր` Panorama.am
14:02
Ներքին Չարբախում 4000 քմ խաղողի այգի է այրվել
Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ  Երևանի Ներքին Չարբախ 1-ին փողոցի վերջնամասում այրվում է խոտածածկ տարածք։...
Աղբյուր` Panorama.am
13:57
Հնդկաստանը 10 տոննա բժշկական օգնություն է փոխանցել Սիրիային
Հնդկաստանը 10 տոննա բժշկական օգնություն է փոխանցել Սիրիա: Բեռը սիրիական պետական ավիաընկերության ինքնաթիռներով է ժամանել Դամասկոսի միջազգային...
Աղբյուր` Panorama.am
13:56
Սպանության փորձ՝ Վանաձորում
Քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում քննություն է տարվում՝ պարզելու Վանաձորում տեղի ունեցած սպանության փորձի բոլոր...
Աղբյուր` Panorama.am
13:50
Ռազմիկ Աբրահամյանի և Արսեն Դավթյանի գործով Արսեն Թորոսյանը հարցաքննվում է
ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի Շենգավիթի նստավայրում է։ Դատավոր Արտուշ Գաբրիելյանի...
Աղբյուր` Panorama.am
13:45
Անգլիայում պարտադիր կարանտինը կհանվի 50 երկրներից ժամանողների համար
Պարտադիր երկշաբաթյա կարանտինը, որը հունիսի սկզբից սահմանվել է Մեծ Բրիտանիա ժամանող բոլոր անձանց  համար, չեղյալ կհայտարարվի ավելի քան 50...
Աղբյուր` Panorama.am
13:39
ՍԴ-ում ԱԺ ներկայացուցիչը միջնորդել է հետաձգել հուլիսի 7-ին նշանակված գործի քննությունը
Սահմանադրական դատարանում ԱԺ ներկայացուցիչը միջնորդություն է ներկայացրել ՍԴ՝ խնդրելով հետաձգել 2020թ․ հուլիսի 7-ին նշանակված գործի քննությունը,...
Աղբյուր` Panorama.am
13:34
Լույս է տեսել Ռուբեն Վարդանյանի «Selfнекролог или Реквием по Несбывшемуся» գիրքը
Գիտնական և գրող Ռուբեն Վարդանյանի «Selfнекролог или Реквием по Несбывшемуся» («Ինքնամահախոսական կամ Ռեքվիեմ չիրականացվածի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են
18:44 13/06/2020

Փաշինյան. Ես քաղաքացիներին որևէ բանի մեջ չեմ մեղադրում, նրանք զոհ են

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}