Քաղաքական 11:54 15/01/2020 Տարածաշրջան

ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի հայտարարությունը՝ Բաքվի հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ

Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանը հայտարարություն է տարածել՝ 1990թ. հունվարին Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված հայերի կոտորածների 30-րդ տարելիցի առթիվ:

Հայտարարության մեջ ասվում է. «1990 թվականի հունվարին Ադրբեջանի Բաքու քաղաքը կրկին դարձել էր հայերի նկատմամբ շարունակաբար իրականացվող ջարդերի թատերաբեմ (1905թ. և 1918թ. հայերի զանգվածային կոտորածներից հետո երրորդ անգամ), որտեղ, ի տարբերություն Ադրբեջանի մյուս բնակավայրերի, դեռևս շարունակում էին բնակվել զգալի թվով հայեր:

Հունվարի 13-ին Բաքվում կազմակերպված բազմահազարանոց հանրահավաքից հետո, կանխավ մշակված ծրագրի համաձայն, հավաքված մոտ 50 հազարանոց ամբոխը բաժանվեց խմբերի և նախորոշված հասցեներով ներխուժեց հայերի բնակարաններ՝ քաղաքը հայերից «մաքրելու» նպատակով:

Հունվարի 13-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում միայն իր ազգային պատկանելիության համար Բաքվի հայությունը ենթարկվեց բռնարարքների՝ կոտորած, թալան ու բռնի տեղահանում՝ խախտելով հայերի կյանքի, խոշտանգումներից ու խտրականությունից զերծ լինելու, ազատության ու անվտանգության, սեփականության, արդար դատաքննության և մի շարք այլ իրավունքներ: Սպանվածների ճշգրիտ քանակը մինչ այժմ հայտնի չէ, սակայն ըստ մեր վերջին հետազոտությունների՝ սպանվել է շուրջ 450 մարդ:

Հունվարի 18-ին Բաքվի հայկական ջարդերի և Շահումյանի շրջանի հայկական գյուղերի ու Գետաշենի վրա հարձակումների կապակցությամբ Եվրախորհրդարանն ընդունեց «Հայաստանում իրավիճակի մասին» բանաձևը, որը կոչ էր անում ԽՍՀՄ իշխանություններին ապահովել Ադրբեջանում ապրող հայերի գործուն պաշտպանությունը՝ իրավիճակին միջամտելու համար զորք մտցնելու միջոցով:

Միայն 1990թ. հունվարի 20-ի գիշերը Ադրբեջանական ԽՍՀ մայրաքաղաք մտցվեցին Խորհրդային բանակի ստորաբաժանումները, որոնք, կոտրելով Ադրբեջանի ազգային ճակատի զինված ջոկատների կատաղի դիմադրությունը, դադարեցրեցին հայերի յոթօրյա կոտորածները:

1990 թ. սեպտեմբերի 27-ին «New York Review of Books»-ում բաց նամակ հրապարակվեց՝ ուղղված միջազգային հանրությանը, որը ստորագրվել էր Եվրոպայի, Կանադայի և ԱՄՆ-ի 133 նշանավոր գիտնականների և իրավապաշտպանների կողմից, ովքեր բողոքի ձայն էին բարձրացնում Բաքվում հայերի սպանությունների ու ջարդերի դեմ: Նամակում, մասնավորապես, նշվում էր, որ «հայկական փոքրամասնության դեմ իրականացված ոճրագործությունները Խորհրդային Ադրբեջանում դարձել են հետևողական պրակտիկա, եթե ոչ՝ պաշտոնական քաղաքականություն»:
Ադրբեջանի կողմից Բաքվում կազմակերպված մարդկության դեմ այդ հանցագործությունը արագացրեց և գրեթե ավարտին հասցրեց Ադրբեջանում հայ բնակչության լրիվ էթնիկ զտումը:

Այդ քաղաքականության շրջանակներում 1988-1990թթ. Ժամանակահատվածում Ադրբեջանի Սումգաիթ, Կիրովաբադ և մի շարք այլ քաղաքներում ու Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզում, ԽՍՀՄ իշխանությունների իմացությամբ ու թողտվությամբ, սպանվեցին հազարավոր և բռնագաղթեցին ավելի քան 400,000 հայեր:

Դրան հաջորդող տարիներին (ներառյալ՝ 1991-1994թթ. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ) նույնպես Ադրբեջանի կողմից շարունակվել է հայերի էթնիկ զտման քաղաքականությունը, որը, ըստ մեր վերլուծության, լիովին համապատասխանում է ՄԱԿ-ի 1948թ. «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և պատժելու մասին» կոնվենցիայով սահմանված ցեղասպանության հանցագործության իրավական ձևակերպմանը: Ավելին, բացի հարյուրհազարավոր ադրբեջանահայության հայրենազրկումից, մեր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նրանց սեփականության, ազատ տեղաշարժի և մի շարք այլ իրավունքներ շարունակաբար մնում են խախտված, և շատերն առ այսօր կրում են այդ քաղաքականության ֆիզիկական, հոգեբանական ու նյութական հետևանքները:

Կատարված հանցագործությունները մինչ օրս պատշաճ իրավական գնահատական չեն ստացել և մնացել են անպատիժ, ինչի հետևանքներից է նաև ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից հայատյացության պետական քաղաքականության իրականացումը: Դրա զոհերն են շարունակում դառնալ ոչ միայն ադրբեջանահայությունն ու Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) Հանրապետության բնակչությունը, այլև բոլոր հայերը և Արցախ այցելող օտարերկրացիները: Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանի հայատյացության քաղաքականության վերաբերյալ Արցախի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանը 2018թ. հրապարակել է հատուկ զեկույց՝ ներկայացնելով դրա դրսևորման կոնկրետ օրինակներ և վերաբերելի միջազգային իրավունքի վերլուծություն:

Ադրբեջանական հասարակության մեջ սերմանված հայատյացության դրսևորման ակտիվ փուլ արձանագրվեց նաև 2016թ. ապրիլին Արցախի վրա Ադրբեջանի լայնածավալ հարձակման ժամանակ, և Մարդու իրավունքների պաշտպանն իր փաստահավաք առաքելության շրջանակներում 2016թ. հատուկ զեկույցով ներկայացրել է քաղաքացիական ու զինվորական անձանց սպանության, գլխատման, խոշտանգման և իրավունքների խախտման ու պատերազմական հանցագործությունների մի շարք այլ դեպքեր: Հատկանշական է, որ այդպիսի հանցագործություններ կատարած ադրբեջանցի զինվորականներն այնուհետև պարգևատրվել ու խրախուսվել են Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից:

Պաշտպանը կոչ է անում միջազգային հանրությանը պատշաճ իրավական գնահատական տալ 1990թ. հունվարին Բաքվում կատարված բռնություններին՝ համաձայն միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների և նորմերի, ինչպես նաև գործուն միջոցներ ձեռնարկել ներկայումս շարունակվող հայատյացության քաղաքականության դադարեցման ուղղությամբ: Ռասիստական ատելության այդ ճանապարհը ոչ միայն հակասում է միջազգային իրավունքի հանրահայտ սկզբունքներին, այլև ավելի ու ավելի է հեռացնում երկու ժողովուրդներին հակամարտության կարգավորումից և տևական խաղաղությունից»:



Աղբյուր` Panorama.am
Share |

Հարակից հրապարակումներ`

Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

00:24
Ռուբեն Մելիքյան, Արսեն Բաբայան. Պահանջում եմ հանդիպում ՀՀ ոստիկանապետի պաշտոնակատարի հետ
Փաստաբան Արսեն Բաբայանը հայտարարել է, որ միանում է իրավապաշտպան, փաստաբան Ռուբեն Մելիքյանի նախաձեռնություն-պահանջին։  Պահանջը....
Աղբյուր` Panorama.am
00:23
«Վերնատուն». Ակումբը կատարվածը գնահատում է որպես ռեպրեսիվ միջոցներով քաղաքական ընդդիմախոսներին ճնշելու և լռեցնելու փորձ
«Վերնատուն» հասարակական-քաղաքական ակումբը հանդես է եկել հայտարարությամբ ընդդիմադիր ակտիվիստներին բերման ենթարկելու վերաբերյալ....
Աղբյուր` Panorama.am
00:18
Թովմասյան. Իմացեք, որ մի օր էլ էդ ուղտը ձեր դռանն է չոքելու
«Հուսով եմ, որ մենք 37 թվին չենք վերադարձել»
Աղբյուր` Panorama.am
00:14
Հրայր Թովմասյան. Որոշ մարդիկ քաղաքավարության կանոնները շփոթում են քծնանքի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ֆեյսբուքյան գրառումից հետո ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանը փորձել է հիշել, թե երբ է նրա հետ խոսել իր՝ իջևանցու փեսա լինելու...
Աղբյուր` Panorama.am
22:52
Վարչապետն ամեն ինչից տեղյակ է. Կարպիս Փաշոյան
ՀՀ նախկին առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի նախկին մամուլի խոսնակ Կարպիս Փաշոյանը գրում է. «Ֆեյսբուքյան վերլուծաբանները, կարծես թե,...
Աղբյուր` Panorama.am
22:48
Հրայր Թովմասյան. Ինձ ոչինչ չի կասեցնի
«Ուժեղ, լավ պետություն ունենալն է, անկախ դատական իշխանություն ունենալն է, արժանապատվություն ունենալն է. Այս ամբողջի համախոհն է, որ ինձ ուժ...
Աղբյուր` Panorama.am
22:03
Նարեկ Սամսոնյանը դուրս եկավ ոստիկանությունից
«Հարգանքներս ոստիկանությանը»
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Էդմոն Մարուքյան. Փաշինյանն ու ՀՀ ոստիկանությունը պետք է հիմնավոր պատճառներ ներկայացնեն քաղաքացիներին բերման ենթարկելու առնչությամբ
Ստրասբուրգում գտնվող ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն արձագանքել է այսօր Հայաստանում տեղի ունեցած...
Աղբյուր` Panorama.am
21:54
Ամրամ Մակինյան. Բացատրություն եմ պահանջում հասարակական գործիչներին բերման ենթարկելու հիմքերի մասին
Փաստաբան Ամրամ Մակինյանն երկրում վախի մթնոլորտ ստեղծելու աղաղկող փաստեր է որակում այսօր ոստիկանության հատուկ ստորաբաժանումների կողմից...
Աղբյուր` Panorama.am
21:45
Նարեկ Սամսոնյանին բերման են ենթարկում իր տան մոտից
antifake.am-ը տեսանյութեր է հրապարակել, թե ինչպես են բերման ենթարկում Նարեկ Սամսոնյանին և գրում.  Քիչ առաջ դիմակավորված անձինք իր տան շենքի...
Աղբյուր` Panorama.am
20:50
Գնում եմ ոստիկանության ժամանակավոր պաշտոնակատարից բացատրություն պահանջելու. Ռ.Մելիքյան
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ուղիղ եթերի միջոցով անդրադարձել է այսօր տեղի ունեցած ոստիկանության գործողություններին:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:41
Սարատովի մարզում ՃՏՊ-ի հետևանքով զոհը և տուժածները ՀՀ քաղաքացիներ են
Հունվարի 28-ին, ժամը 19:00-ին,  ՌԴ-ում ՀՀ ԱԻՆ ներկայացուցիչը տեղեկություն է հաղորդել, որ Սարատովի մարզի Կրասնոարմեյսկու շրջանում ս. թ....
Աղբյուր` Panorama.am
20:34
Բերման է ենթարկվել Նարեկ Սամսոնյանը
Ազգային ժողովի աշխատակազմի ղեկավարի նախկին տեղակալ Արսեն Բաբայանը ֆեյսբուքում գրառում է կատարել տեղեկացնելով, որ բերման են...
Աղբյուր` Panorama.am
20:30
«Հանրային պահանջով» ժամանակին գնդակահարում էին փողոցներում. Զոհրաբյան
ՀՀ ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է . ««Հանրային պահանջով» ժամանակին...
Աղբյուր` Panorama.am
20:19
Ցուցումո՞վ, թե ՞ «օրենքին համապատասխան»
Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրառում է կատարել, անդրադառնալով այսօր Ադեկվատ միաբանության անդամների բերման ենթարկելուն:...
Աղբյուր` Panorama.am
20:18
Բռնի գործողությունների մեջ ինչ-որ հեռու գնացող բան կա. Կոնստանտին Տեր-Նակալյան
Ադեկվատ միաբանության անդամ Կոնստանտին Տեր Նակալյանը և ՎԵՏՕ հասարակական շարժման հիմնադիր Նարեկ Մալյանը, ում ժամեր առաջ  բերման էին ենթարկել,...
Աղբյուր` Panorama.am
19:55
Իրավական համակարգում վարչապետը որևէ աջակցություն չունի. Մալյան
Ադեկվատ միաբանության անդամ Կոնստանտին Տեր Նակալյանը և ՎԵՏՕ հասարակական շարժման հիմնադիր Նարեկ Մալյանը, ում ժամեր առաջ  բերման էին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:30
Հանրապետությունում օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 6-8 աստիճանով
Հանրապետության տարածքում հունվարի 28-ի ցերեկը, 29-30-ը և փետրվարի 2-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հունվարի 31-ին և փետրվարի 1-ին...
Աղբյուր` Panorama.am
19:14
Թուրքիայում տարեցտարի աճում է բնակիչների կախվածությունը հակադեպրեսանտներից
Թուրքիայի առողջապահության նախարարության հրապարակած տվյալների համաձայն՝ նյարդային համակարգին միտված դեղամիջոցների օգտագործումն այս երկրում...
Աղբյուր` Panorama.am
19:05
Չինաստանում գտնվող մեր հայրենակիցը պատմել է տիրող իրավիճակի մասին
Համաճարակի պատճառով Չինաստանի 18 քաղաքների ելքերն ու մուտքերը փակ են
Աղբյուր` Panorama.am
18:46
Արթուր Դանիելյանի ճեպազրույցը՝ իր և Ազատ Ադամյանի ազատ արձակումից հետո
Ոստիկանության 6-րդ վարչությունում գտնվող  «Ադեկվատ» կուսակցության նախագահ Արթուր Դանիելյանը և ևս երկու հոգի՝  Ազատ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:32
Զինվորի տանը ապրիլյանի հերոս Արմենակ Ուրֆանյանի անունը կրող կենտրոն է բացվել
Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոնում այսօր տեղի ունեցավ ապրիլյան պատերազմի հերոս, կապիտան Արմենակ Ուրֆանյանի անունը կրող կենտրոնի ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:12
Մեր ուղերձն է հակառակորդին, եթե երրորդ անգամ փորձեն պատերազմով գալ, երրորդ անգամ են պարտվելու. Աղվան Վարդանյան
Նախագահ Քոչարյանի ազատության հանձնախմբի համակարգող Աղվան Վարդանյանի ելույթը՝ Հայկական բանակի կազմավորման օրվա կապակցությամբ, ...
Աղբյուր` Panorama.am
18:08
Բանակի 28-րդ տարեդարձին նվիրված տոնական միջոցառմանը Նիկոլ Փաշինյանը արտասանել է
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքում այսօր մասնակցել է Բանակի օրվան նվիրված տոնական միջոցառմանը։
Աղբյուր` Panorama.am
18:00
Վարչապետը հանդիպել է ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանի և Կանզաս նահանգի Ազգային գվարդիայի հրամանատարի հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Հայաստանում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Լին Թրեյսիի և Կանզաս նահանգի Ազգային գվարդիայի հրամանատար,...
Աղբյուր` Panorama.am
17:55
«Շտապօգնության» տնօրեն. Արթուր Դանիելյանը բողոքում է մեջքի ցավից
Ոստիկանության վեցերորդ վարչություն կանչով մեկնած շտապ օգնության բժիշկները Արթուր Դանիելյանի մոտ ձեռքի, ոտքի կոտրվածք չեն արձանագրել։...
Աղբյուր` Panorama.am
17:53
Մելիք-Շահնազարյան. Լուրեր կան՝ բերման ժամանակ վնասվածք է ստացել Արթուր Դանիելյանը
Քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը չի բացառում, որ հաճախ են հավաքվելու ոստիկանության շենքի մոտ, քանի որ առանց որևէ լուրջ պատճառաբանության բերման...
Աղբյուր` Panorama.am
17:30
Իրավապահների նման գործելաոճը անտրամաբանական է. Արծվիկ Մինասյան
«Ցավալի է, որ ականատես ենք լինում ապօրինի վարքագծի»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՅԴ ԳՄ անդամ Արծվիկ Մինասյանը՝ անդրադառնալով...
Աղբյուր` Panorama.am
17:17
Կետո դիետայի բացասական հետևանքներն՝ ըստ գիտնականների
Ամերիկացի գիտնականները պարզել են, որ համաշխարհային կետո դիետիկ սննդակարգը (բացառվում է ածխաջրերի օգտագործումը) բերում է միայն կարճաժամկետ...
Աղբյուր` Panorama.am
17:11
«Օսկարի» հավակնորդների խմբակային լուսանկարը
Համացանցում է հայտնվել «Օսկար» մրցանակի հավակնորդների ավանդական լուսանկարը: Այն հրապարակվել է Ամերիկյան կինոակադեմիայի...
Աղբյուր` Panorama.am

Տեսանյութեր

Որոշ մարդիկ, այդ թվում՝ նաև դրսի ուժերի թելադրանքով, փորձել են վարկաբեկել մեր բանակը՝ չի հաջողվել. Սերժ Սարգսյան
18:41 28/01/2020

Որոշ մարդիկ, այդ թվում՝ նաև դրսի ուժերի թելադրանքով, փորձել են վարկաբեկել մեր բանակը՝ չի հաջողվել. Սերժ Սարգսյան

Հետևեք մեզ և ծանոթացեք թարմ լուրերին!

Ամենից շատ կարդացված նյութեր

{"core.blocks.header.spell_message1":"\u0546\u0577\u057e\u0561\u056e \u057d\u056d\u0561\u056c\u0568` ","core.blocks.header.spell_message2":"\u0548\u0582\u0572\u0561\u0580\u056f\u0565\u055e\u056c \u0570\u0561\u0572\u0578\u0580\u0564\u0561\u0563\u0580\u0578\u0582\u0569\u0575\u0578\u0582\u0576 \u057d\u056d\u0561\u056c\u056b \u0574\u0561\u057d\u056b\u0576:"}